"Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống". Ở bất kỳ đâu trên thế giới, nước luôn là mạch máu của sự sống, tại miền Tây Hoa Kỳ, mạch máu ấy đang dần cạn kiệt. Sau một mùa đông khô hạn nhất trong lịch sử quan trắc, dòng sông Colorado – "người mẹ" nuôi dưỡng cả một vùng viễn tây trù phú – đang kiệt quệ đến mức báo động.

Trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc", ba bang thuộc lưu vực hạ lưu gồm Arizona, California và Nevada đã buộc phải ngồi lại, đưa ra một quyết định đau đớn nhưng tất yếu: Cắt giảm khẩn cấp lượng nước tiêu thụ để cứu lấy những hồ chứa đang trơ đáy.

Bản giao kèo trong cơn khát: 3,2 triệu mẫu Anh feet nước và sự hy sinh

Kế hoạch mới công bố trong tháng này dự kiến sẽ tiết kiệm thêm khoảng 1 triệu mẫu Anh feet nước (tương đương 1,2 tỷ m3) cho đến năm 2028. Nếu tính cả những đợt cắt giảm đã công bố trước đó của ba bang này và Mexico, tổng lượng nước "thắt lưng buộc bụng" lên tới 3,2 triệu mẫu Anh feet. Để dễ hình dung, con số khổng lồ này đủ để cung cấp nước sinh hoạt cho hơn 25 triệu người trong vòng một năm.

Ông Tom Buschatzke, nhà đàm phán chính của bang Arizona, đã thốt lên đầy cay đắng: "Chúng ta đang ở trong tình trạng khủng hoảng mà mùa đông vừa qua đã tạo ra. Chúng ta cần làm mọi thứ có thể để tìm ra một giải pháp tạm thời". Đây không còn là chuyện viễn vông trên giấy tờ, mà là cuộc chiến sinh tồn thực sự. "Nước chảy chỗ trũng", nhưng giờ đây ngay cả những vùng trũng nhất cũng không còn nước để chảy về.

Hồ Powell và Hồ Mead: Những "nhân chứng" gầy gò

Hồ Powell và Hồ Mead – hai hồ chứa lớn nhất nước Mỹ và là "hàn thử biểu" cho sức khỏe của dòng sông – đang ở mức thấp kỷ lục. Nếu mực nước tiếp tục giảm, các tuabin thủy điện sẽ ngừng quay, và hàng triệu người sẽ rơi vào cảnh mất điện lẫn mất nước. Để cứu vãn tình thế, Cục Khai thác Hoa Kỳ (U.S. Bureau of Reclamation) đã phải đưa ra một quyết định ngặt nghèo: Xả sớm một phần ba lượng nước từ hồ chứa Flaming Gorge ở thượng nguồn để duy trì hoạt động cho đập Glen Canyon, nơi cung cấp điện cho hơn 350.000 hộ gia đình.

Sông Colorado không chỉ là một dòng chảy địa lý; nó là nguồn sống của 40 triệu người, tưới mát cho hàng triệu mẫu đất nông nghiệp và vận hành 155 nhà máy thủy điện. Thật đúng là: "Ăn bát cơm dẻo, nhớ nẻo đường đi". Những vườn rau mùa đông cung cấp cho cả nước Mỹ tại quận Imperial (California) hay nguồn nước sinh hoạt của 19 triệu dân vùng Nam California đều đang rung chuông cảnh báo.

Nỗi lo từ đồng ruộng đến bàn ăn

Sự cắt giảm này sẽ tác động trực tiếp và sâu sắc đến đời sống xã hội. Tại Arizona, hệ thống kênh đào dài 540km vốn phục vụ 6 triệu dân và các bộ lạc bản địa sẽ phải đối mặt với quy trình phân phối khắc nghiệt. Nông dân – những người sử dụng nước nhiều nhất – có thể phải để ruộng đồng khô nứt nẻ hoặc thay thế những cây trồng "ngốn" nước như cỏ linh lăng bằng các loại cây chịu hạn.

Còn tại các đô thị, người dân hãy chuẩn bị tinh thần cho những hóa đơn tiền nước tăng vọt. Ông Mark Gold, thành viên hội đồng Đặc khu Nước Thủ đô Nam California, cảnh báo rằng dù việc cắt giảm là cần thiết để tránh một thảm họa tồi tệ hơn, nhưng rủi ro vẫn luôn hiện hữu. Khi "Nước đến chân mới nhảy" thì cái giá phải trả luôn vô cùng đắt đỏ.

Cuộc chiến pháp lý và bế tắc chính trị

Dù kế hoạch của ba bang hạ lưu là một bước tiến, nhưng nó vẫn chưa đủ để làm hài lòng các bang thượng nguồn như Utah, Colorado, Wyoming và New Mexico. Những bất đồng về việc ai phải cắt giảm nhiều hơn và cắt giảm như thế nào đã khiến các cuộc đàm phán thực chất bị đóng băng suốt 4 tháng qua.

Các bang thượng nguồn đang kêu gọi cần một bên trung gian hòa giải vì lo ngại các bang hạ lưu sẽ đưa nhau ra tòa – một kịch bản "kiện cáo" vốn chẳng xa lạ gì ở vùng đất này. Bà Becky Mitchell, nhà đàm phán của bang Colorado, nhận định: "Kế hoạch của lưu vực hạ lưu là bước đi đầu tiên tốt, nhưng vẫn chưa đủ để bảo vệ hồ Powell về lâu dài".

Lời kết: Biến đổi khí hậu và tương lai của "Dòng sông Bạc"

Sự lạm dụng quá mức trong nhiều thập kỷ, kết hợp với hạn hán kéo dài hơn 20 năm và nhiệt độ toàn cầu gia tăng do biến đổi khí hậu, đã khiến dòng sông Colorado không còn là chính mình của 100 năm trước. Những quy tắc chia sẻ nước cũ kỹ đã trở nên lỗi thời trước thực tại khắc nghiệt.

"Góp gió thành bão", nếu mỗi tiểu bang, mỗi người dân không cùng nhau chung tay tiết kiệm từng giọt nước ngay từ bây giờ, tương lai của miền Tây Hoa Kỳ sẽ chỉ còn là những ký ức về một thời trù phú bên dòng sông huyền thoại. Chúng ta đang ở "giờ thứ 11" và thời gian cho những giải pháp cộng tác không còn nhiều. Nếu không hành động quyết liệt, dòng sông Colorado sẽ sớm trở thành một con đường bụi đỏ, để lại những đại lộ xanh chỉ còn trong tâm tưởng.

Trong thế giới của những thuật toán và những dòng chảy dữ liệu vô tận, có một sự thật hiển nhiên rằng: "Đồng tiền đi liền khúc ruột". Thế nhưng, tại Washington D.C. lúc này, "khúc ruột" ấy lại là thông tin cá nhân của hàng triệu trẻ em, và thực thể đang nắm giữ nó – TikTok – dường như đã tìm được cách hóa giải "kiếp nạn" của mình bằng một cái giá không hề nhỏ: 400 triệu USD.

Một thỏa thuận gây tranh cãi đang dần lộ diện, nơi mà quyền riêng tư bị xâm phạm của thế hệ tương lai được quy đổi thành những viên gạch, tảng đá để xây dựng nên giấc mơ "tân trang thủ đô" của Tổng thống Donald Trump.

Từ "Kẻ tội đồ" đến "Người kiến thiết" thủ đô

Ngược dòng thời gian về năm 2024, chính quyền tiền nhiệm đã đệ đơn kiện TikTok với cáo buộc kinh khủng: Xâm phạm quyền riêng tư của trẻ em ở quy mô "khổng lồ". TikTok bị tố đã thu thập dữ liệu của hàng triệu trẻ em dưới 13 tuổi mà không cần sự đồng ý của phụ huynh, phơi bày các em trước những nội dung độc hại và quảng cáo nhắm mục tiêu.

Đối với TikTok, việc giữ lại thị trường Mỹ còn quan trọng hơn cả danh tiếng. Sau khi được ông Trump "cứu nguy" khỏi án cấm vận vào đầu năm 2025, TikTok đã tái sinh dưới hình hài một liên doanh Mỹ với sự góp mặt của các "đại gia" như Oracle và Silver Lake. Giờ đây, để khép lại vụ kiện kéo dài, TikTok dự kiến sẽ chi ra 400 triệu USD – một con số đủ để làm dịu lòng những cái đầu nóng tại Bộ Tư pháp.

Thế nhưng, điều đáng nói không phải là số tiền, mà là cách số tiền đó được sử dụng. Thay vì dùng để bồi thường cho các nạn nhân hay khắc phục hậu quả, 400 triệu USD này lại được dự định rót thẳng vào các dự án "làm đẹp" Washington D.C., đặc biệt là công trình Khải Hoàn Môn cao 250 foot (hơn 76 mét) gần Nghĩa trang Quốc gia Arlington – một dự án đầy tham vọng của cá nhân Tổng thống.

"Tiền trao cháo múc" và những nghịch lý về đạo đức

Sự chuyển hướng của dòng tiền này đã tạo nên một tiền lệ chưa từng có. Thông thường, các thỏa thuận dàn xếp của Bộ Tư pháp phải được dùng để sửa chữa sai lầm hoặc răn đe các hành vi vi phạm tương tự. Tuy nhiên, dưới thời chính quyền hiện tại, quy tắc "Tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống" dường như không còn đúng nữa. Tiền từ sai phạm của doanh nghiệp đang trở thành "nguồn vốn" cho những công trình mang đậm dấu ấn cá nhân.

Điều này càng trở nên mỉa mỉa khi chính quyền đang nỗ lực cắt giảm ngân sách của Cục Công viên Quốc gia, sa thải hàng ngàn nhân viên nhưng lại đề xuất một "Chương trình Quản lý Thủ đô của Tổng thống" trị giá tới 10 tỷ USD. Họ muốn biến Washington thành một thành phố "vĩ đại, sạch sẽ và đẹp đẽ trở lại", nhưng cái giá phải trả lại là sự im lặng trước những vi phạm quyền riêng tư của trẻ nhỏ.

Thật đúng là: "Treo đầu dê, bán thịt chó". Một mặt hô hào bảo vệ giá trị Mỹ, mặt khác lại dùng tiền phạt từ hành vi xâm hại trẻ em để xây dựng những biểu tượng hào nhoáng.

Khải Hoàn Môn trên nền tảng dữ liệu số

Mới đây, ông Trump đã đích thân tới National Mall để quảng bá cho các dự án chỉnh trang đô thị. Ông tỏ ra hào hứng nhất với chiếc Khải Hoàn Môn khổng lồ mà ông tuyên bố sẽ khởi công "rất sớm". Trong khi đó, các luật sư di trú và chuyên gia đạo đức đang đặt dấu hỏi lớn: Liệu có hợp pháp khi dùng tiền dàn xếp vi phạm dân sự để tài trợ cho các dự án xây dựng không liên quan?

Hơn thế nữa, mối quan hệ mật thiết giữa Tổng thống và những người đứng sau liên doanh TikTok mới – bao gồm các đồng minh chính trị và nhà đầu tư lớn – càng làm dày thêm lớp sương mù về lợi ích nhóm. Ông Trump từng tuyên bố: "Tôi rất hạnh phúc vì đã giúp cứu TikTok!". Nhưng có lẽ, người hạnh phúc nhất chính là công ty này, khi chỉ cần bỏ ra 400 triệu USD là có thể gạt bỏ mọi rắc rối pháp lý mà không cần thừa nhận bất kỳ hành vi sai trái nào.

Tương lai nào cho quyền riêng tư của trẻ nhỏ?

"Đời cha ăn mặn, đời con khát nước". Việc thỏa hiệp với các tập đoàn công nghệ lớn bằng những thỏa thuận tài chính thay vì những thay đổi mang tính hệ thống trong chính sách bảo mật đang đặt ra một tương lai bất định cho trẻ em Mỹ. Khi dữ liệu của các em trở thành "vàng đen" để đổi lấy những công trình kiến trúc, ai sẽ là người thực sự bảo vệ các em khỏi những thuật toán gây nghiện?

Thỏa thuận này dự kiến sẽ được ban giám đốc TikTok bỏ phiếu thông qua vào thứ Sáu tới. Nếu thành công, nó sẽ khép lại một chương đầy tranh cãi về pháp lý, nhưng đồng thời mở ra một chương mới về những nghi ngại đạo đức tại trung tâm quyền lực của thế giới. Washington có thể sẽ đẹp hơn, lộng lẫy hơn với những cổng chào rực rỡ, nhưng nền tảng của sự làm đẹp đó có lẽ sẽ luôn mang theo vết gợn từ những quyền riêng tư bị đánh đổi.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang khi một tàu hàng bị vật thể chưa xác định đánh trúng ngoài khơi Doha - Qatar.

Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) trong thông báo ngày 10-5 cho hay "do bị trúng vật thể lạ nên trên tàu xảy ra đám cháy nhỏ".

Thuyền trưởng tàu hàng cũng cho biết vụ việc "không gây thương vong và chưa ghi nhận tác động môi trường".

Diễn biến xảy ra trong bối cảnh một tàu chở dầu của Qatar đang tìm cách phá lệnh phong tỏa do Iran áp đặt tại eo biển huyết mạch Hormuz.

Dữ liệu theo dõi tàu biển tối 9-5 cho thấy tàu chở dầu Al Kharaitiyat của Qatar chuẩn bị vượt qua lệnh phong tỏa tại eo biển Hormuz do hải quân do Iran áp đặt.

Con tàu được nạp hàng tại nhà máy Ras Laffan hồi đầu tháng, hiện được cho là đang di chuyển giữa Oman và Iran với điểm đến là Pakistan, theo Jerusalem Post.

Nếu hành trình thành công, đây sẽ là chuyến xuất khẩu nhiên liệu đầu tiên của Qatar qua eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự Iran bùng phát hồi cuối tháng 2.

Qatar là một trong những nhà cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới, trước đó đã nhiều lần tìm cách "vượt ải" Hormuz nhưng các tàu của họ đều buộc phải quay đầu.

Ngay sau vụ việc tàu Qatar trúng hoả lực, phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia nói với hãng tinTasnim rằng các tàu thuộc những quốc gia tuân thủ lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào Tehran "sẽ gặp khó khi đi qua eo biển Hormuz". Đây là cảnh báo trực tiếp nhất của Iran trong bối cảnh Tehran muốn biến Hormuz thành công cụ gây sức ép với các nước ủng hộ Washington.

Phong tỏa Hormuz đang gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu. Nguồn cung bị gián đoạn khiến giá dầu tăng mạnh. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi đây là "sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu".

Không chỉ cảnh báo bằng tuyên bố quân sự, Iran còn muốn hợp thức hóa quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Các nhà lập pháp Iran cho biết họ đang soạn dự luật về quản lý Hormuz, trong đó có điều khoản cấm tàu của các "quốc gia thù địch" đi qua.

"Từ nay, các quốc gia đi theo Mỹ và áp đặt lệnh trừng phạt đối với Iran chắc chắn sẽ gặp khó khăn khi cho tàu đi qua eo biển Hormuz" – hãng tin IRNA dẫn lời ông Akraminia.

Quan chức quân đội Iran nhấn mạnh cuộc xung đột với Mỹ và Israel đã buộc Tehran "sử dụng tiềm năng địa chính trị của eo biển Hormuz.

Ông quả quyết Tehran đang "thực thi chủ quyền" tại khu vực này và mọi tàu muốn đi qua eo biển phải "phối hợp hành động với Iran".

"Những biện pháp này có thể mang lại cho Iran nhiều lợi ích" – phát ngôn viên quân đội Iran quả quyết.

Một nhóm nhà khoa học Trung Quốc vừa phát triển chất xúc tác có thể biến ô nhiễm nitrat trong nước thải nông nghiệp và công nghiệp thành amoniac - hợp chất nền để sản xuất phân urê - với hiệu suất cao gấp gần 3 lần so với các chất xúc tác thông thường.

Nghiên cứu được công bố ngày 18/3 trên Journal of the American Chemical Society và còn được chọn lên trang bìa của tạp chí.

Theo nội dung được công bố, đột phá nằm ở việc ứng dụng chất xúc tác nguyên tử kép - hay còn gọi là DAC. Khác với chất xúc tác nguyên tử đơn, DAC có 2 nguyên tử kim loại nằm kề nhau, cho phép chúng phối hợp thực hiện những phản ứng hóa học nhiều bước và phức tạp hơn, chẳng hạn chuyển nitrat thành amoniac hoặc thúc đẩy các phản ứng chuyển hóa carbon dioxide.

Tuy nhiên, chế tạo loại vật liệu này từ lâu vẫn là bài toán khó. Các nhà khoa học thường phải thử và sai rất nhiều lần vì thiếu cơ sở lý thuyết đủ mạnh để chọn đúng cặp kim loại, trong khi hàm lượng kim loại hoạt tính trong vật liệu lại thấp, còn khả năng kết hợp linh hoạt nhiều nguyên tố khác nhau thì hạn chế.

Chính vì vậy, dù DAC được đánh giá có tiềm năng lớn, việc đưa nó từ ý tưởng trong phòng thí nghiệm thành vật liệu hiệu quả thực tế vẫn tiến triển chậm.

Để vượt qua rào cản này, nhóm của nhà nghiên cứu Han Lili tại Viện Nghiên cứu Cấu trúc Vật chất Phúc Kiến, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, đã dùng học sâu để huấn luyện mô hình AI nhằm sàng lọc những cặp kim loại có khả năng “bắt cặp” cao nhất. Từ đó, họ chế tạo được 14 chất xúc tác nguyên tử kép có cấu trúc chính xác, sử dụng nhiều nguyên tố đất hiếm như yttri, scandium, lanthanum, cerium, samarium, europium, erbium và ytterbium.

Điểm gây chú ý lớn là hàm lượng kim loại trong các chất xúc tác mới đạt từ 12,8% đến 30,7% theo khối lượng, tức cao hơn hơn bốn lần so với ngưỡng chuẩn trước đây. Trên bìa tạp chí, cấu trúc của vật liệu này được minh họa như những nguyên tử kim loại sắp xếp quanh một tâm, giống các hành tinh quay quanh Mặt Trời.

Nhưng điều quan trọng hơn không nằm ở hình ảnh, mà ở hiệu quả. Khi được đưa vào quá trình điện phân nước nhiễm nitrat, số lượng lớn các vị trí hoạt tính trên bề mặt xúc tác đã giúp sản lượng amoniac tăng lên gấp 2,7 lần so với chất xúc tác thông thường.

Ý nghĩa môi trường của công nghệ này khá rõ ràng. Nitrat từ phân bón nông nghiệp hoặc nước thải công nghiệp từ lâu là một trong những nguyên nhân chính gây nở hoa tảo và tạo ra các “vùng chết” trên sông hồ, nơi oxy suy giảm nghiêm trọng. Phương pháp khử điện hóa có thể xử lý nitrat ngay ở nhiệt độ phòng, vừa giảm độc tính của chất ô nhiễm, vừa biến nó thành amoniac - sản phẩm có giá trị kinh tế.

Về phía công nghiệp, amoniac lại là mắt xích sống còn để sản xuất urê, loại phân đạm được sử dụng nhiều nhất thế giới. Hiện nay, gần như toàn bộ urê thương mại được sản xuất theo quy trình Bosch-Meiser, trong đó amoniac phản ứng với carbon dioxide để tạo thành urê. Vấn đề là con đường này phụ thuộc nặng vào nhiên liệu hóa thạch, chủ yếu là khí đốt tự nhiên, còn tại Trung Quốc là than đá. Dù nguyên liệu đầu vào là khí hay than, khâu sản xuất amoniac vẫn tiêu tốn rất nhiều năng lượng.

Sự phụ thuộc ấy khiến thị trường phân bón toàn cầu dễ rung lắc khi tình hình địa chính trị căng thẳng. Phần lớn thương mại urê thế giới liên quan đến Trung Đông, nơi eo biển Hormuz luôn là điểm nghẽn chiến lược.

Gần đây, xung đột liên quan Iran đã khiến giá urê tăng mạnh. Reuters cho biết Ấn Độ đã phải mua kỷ lục 2,5 triệu tấn urê trong một gói thầu hồi tháng 4 với mức giá gần gấp đôi so với 2 tháng trước đó.

Trong bối cảnh đó, công nghệ thu hồi amoniac từ nitrat trong nước thải sẽ chưa thể thay thế ngay các tổ hợp hóa chất quy mô lớn, nhưng có thể trở thành một phương án bổ trợ quan trọng.

Với Trung Quốc, điều này đồng nghĩa vừa có thêm công cụ xử lý ô nhiễm, vừa có thêm một nguồn nguyên liệu tiềm năng cho ngành phân bón mà không hoàn toàn phụ thuộc vào than hoặc khí đốt.

Theo SCMP

Chủ tịch Hội đồng Đối ngoại Nga (RIAC) Dmitry Trenin đã đưa ra nhận định trên trong chương trình Going Underground.

Theo chuyên gia quan hệ quốc tế nổi tiếng này, Nga đang tham gia vào một cuộc chiến mang tính diện rộng hơn là một cuộc xung đột song phương với Ukraine. Ông Trenin nhìn nhận đây là một cuộc chiến ủy nhiệm mà phương Tây đang thực hiện đối với Moscow.

Ông Trenin đánh giá rằng trong khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump có xu hướng giảm dần sự can dự vào vấn đề Ukraine, thì các quốc gia châu Âu lại đang gia tăng can thiệp.

Chuyên gia này cho rằng các nhà lãnh đạo châu Âu đang sử dụng mối đe doạ từ Nga như một công cụ để củng cố sự đoàn kết nội khối trong Liên minh Châu Âu (EU) và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc quân sự hóa.

Theo nhận định của ông, Ukraine đang bị phương Tây “lợi dụng” trong cuộc đối đầu dai dẳng chống lại Nga từ thế kỷ 16.

Vị chuyên gia này bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng Nga sẽ đạt được các mục tiêu đề ra trong cuộc xung đột dù quá trình này sẽ cần nhiều thời gian. Ông Trenin định nghĩa tầm nhìn chiến thắng của Nga bao gồm việc xử lý các thành phần cực hữu tại Ukraine cũng như các nhóm tinh hoa châu Âu đang nỗ lực xây dựng hình ảnh tiêu cực về Nga.

Về vai trò trung gian của ông Trump, Chủ tịch RIAC nhận định khả năng thúc đẩy các giải pháp then chốt để kết thúc xung đột của Tổng thống Mỹ còn gặp nhiều hạn chế. Điều này dẫn đến tầm ảnh hưởng thực tế của ông Trump đối với cục diện chiến sự không lớn như kỳ vọng.

Theo ông Trenin, Tổng thống Mỹ chưa thể thuyết phục được các bên có quan điểm cứng rắn tại EU và ban lãnh đạo Ukraine hành động theo những thoả thuận chung đã đạt được với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Anchorage, Alaska vào tháng 8 năm ngoái.

Theo RT

“Chúng tôi đã cố gắng đóng vai trò trung gian hòa giải trong xung đột ở Ukraine. Cho đến nay, điều này vẫn chưa mang lại kết quả khả quan vì một số lý do. Chúng tôi vẫn sẵn sàng đóng vai trò này nếu nó có thể mang lại hiệu quả.

Chúng tôi không muốn lãng phí thời gian và năng lượng vào những nỗ lực không mang lại tiến bộ”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên trong chuyến thăm Ý mới đây.

Theo Ngoại trưởng Rubio, các cuộc đàm phán đã "bế tắc" và không cho thấy tiến triển tích cực nào, buộc Mỹ phải xem xét lại việc tham gia vào phái đoàn hòa giải.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, Mỹ vẫn sẵn sàng quay lại đối thoại nếu có triển vọng thực sự về hòa bình.

Đáng chú ý là tiến trình đàm phán đã rơi vào bế tắc hơn 2 tháng trước và không có tiến triển đáng kể nào kể từ đó.

Trở ngại chính vẫn là vấn đề lãnh thổ: Nga khăng khăng đòi Ukraine rút quân khỏi Donbass, trong khi Ukraine kiên quyết bác bỏ yêu cầu này và cho rằng,việc đóng băng chiến tuyến hiện tại là cơ sở thực tế duy nhất cho một lệnh ngừng bắn.

Theo Avia-pro

Châu Âu hiện đại đang chìm trong nỗi sợ hãi Nga, vì họ có quá nhiều việc phải làm mà thời gian lại quá ít. Cựu lục địa cũng đang chuẩn bị cho một sự kiện lớn và trọng đại - sẵn sàng đối phó tình huống xung đột vũ trang với Nga.

Để đạt được điều này, họ phải duy trì nền kinh tế ít nhất ở mức nào đó đủ tạo ra nguồn vốn cho sự phát triển của tổ hợp công nghiệp quân sự và các nhu cầu trước chiến tranh khác.

Hơn nữa, người dân châu Âu đang chuẩn bị cho sự kiện này không thể thiếu hỗ trợ của nhiên liệu Nga - điều rất có lợi cho ngành công nghiệp địa phương. Ví dụ, hãng tin Anh Reuters mới đây thông báo các tàu chở khí đốt khổng lồ tiếp tục mang LNG từ Dự án Yamal đến các nước EU, hết tàu này đến tàu khác.

Hiện tại đã có 9 chuyến hàng đến châu Âu, và 1 tàu chở dầu khác đang hướng đến một cảng của Tây Ban Nha. Các nhà phân tích đều đồng ý rằng những người áp đặt hạn chế đối với LNG Nga gần như hoàn toàn phớt lờ tình hình, làm ngơ trước việc vi phạm chính những quy tắc của họ.

Tính đến ngày 6/5, lượng LNG được vận chuyển tích cực từ Nga sang các nước EU vẫn ở mức cao, ngay cả sau khi lệnh cấm mua sản phẩm của Nga trong ngắn hạn có hiệu lực vào ngày 25/4. Các hợp đồng này chiếm khoảng một nửa tổng lượng giao hàng.

Tuy nhiên, như đã biết, sau khi lệnh cấm vận có hiệu lực, khối lượng vẫn không thay đổi. Do vậy toàn bộ lượng khí đốt bằng "một cách kỳ diệu" đã trở thành "dài hạn", tức là được nhập khẩu theo các hợp đồng tương lai, nhưng thực tế không phải vậy.

Khí tự nhiên hóa lỏng Nga vẫn tiếp tục được đưa vào châu Âu.

Sự tồn tại của một số kẽ hở để duy trì nguồn cung từ Nga trong thời kỳ thiếu hụt hàng hóa được chứng minh bằng thực tế là cho đến nay, tình hình xuất khẩu LNG của Nga sang EU hầu như không thay đổi. Theo dữ liệu từ Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS), tàu chở dầu Boris Vilkitsky đã dỡ hàng tại Zeebrugge, Bỉ, vào tối 5/5.

Trong khi đó, một tàu chở dầu khác tham gia Dự án Bắc Cực - chiếc Nikolay Zubov đã đến Bilbao, Tây Ban Nha và đang chờ được phép vào cảng.

Nhiều lô hàng hơn đang được sản xuất tại nhà máy của Nga (vẫn còn khả năng tăng sản lượng), một số đang chờ được chất lên tàu chở LNG, không phải tất cả đều hướng đến châu Á, một phần đáng kể được EU nhập khẩu.

Nói một cách đơn giản, phía Nga cũng sẵn sàng hợp tác với khách hàng châu Âu và đang tạo điều kiện thuận lợi cho người mua. Nhà sản xuất đang gấp rút dỡ nhiên liệu, đôi khi không phải từ cảng mà từ tàu này sang tàu khác. Sau đó, tàu chở LNG rời bến trong khi vẫn còn hàng.

Nguồn cung từ Nga đang giúp châu Âu vượt qua cơn bão, khi nền kinh tế khu vực bị đe dọa bởi suy thoái và khủng hoảng năng lượng. Giờ đây, chúng ta có thể thấy rằng EU chắc chắn sẽ trụ vững và thậm chí có thể sống sót qua mùa Đông, khi nguồn dự trữ của họ được bổ sung một phần bằng khí đốt Nga.

Theo Reuters

Giữa cái nắng cháy da thịt của vùng Sahel – nơi được mệnh danh là "điểm nóng khủng bố chết chóc nhất thế giới", một sự kiện vừa diễn ra đã làm rúng động bàn cờ chính trị châu Phi. Tháng trước, các lực lượng Nga thuộc Quân đoàn châu Phi (Africa Corps) đã phải lủi thủi rút lui khỏi pháo đài chiến lược Kidal ở miền Bắc Mali. Họ ra đi không phải trong tư thế của người chiến thắng, mà dưới những tiếng la ó, chế giễu của chính lực lượng phiến quân mà họ được cử đến để tiêu diệt.

Việc đánh mất Kidal không chỉ là mất đi một thị trấn trên bản đồ, mà còn là một đòn giáng chí tử vào uy tín của Điện Kremlin – thực thể vốn đang cố gắng xây dựng hình ảnh một đối tác an ninh thay thế phương Tây tại lục địa đen.

Kidal: Từ biểu tượng chiến thắng đến nỗi nhục rút quân

Kidal, nằm cách thủ đô Bamako khoảng 1.000 dặm về phía Đông Bắc, từng là niềm tự hào của quân đội chính quy Mali và lính đánh thuê Nga khi họ chiếm lại được vào năm 2023, chấm dứt một thập kỷ thống trị của phe ly khai. Lúc bấy giờ, chiến thắng này được ca ngợi như một minh chứng cho sự vượt trội của Nga so với các lực lượng phương Tây vốn đã bị "tống khứ" khỏi khu vực.

Thế nhưng, "Cười người chớ vội cười lâu". Ngày 25 tháng 4 năm 2026, một liên minh hiếm hoi và táo bạo giữa các chiến binh liên quan đến al-Qaeda và phiến quân ly khai Tuareg đã phát động một chiến dịch tấn công quy mô nhất trong một thập kỷ. Đối mặt với vòng vây siết chặt giữa sa mạc, Africa Corps – lực lượng thay thế Tập đoàn Wagner – đã phải ngậm ngùi thương lượng một thỏa thuận "thông qua an toàn" với các phiến quân để di tản nhân sự.

Trên mạng xã hội, Mặt trận Giải phóng Azawad (FLA) ngạo nghễ tuyên bố Kidal "giờ đây đã tự do". Những đoạn video ghi lại cảnh đoàn xe Nga tháo chạy khỏi căn cứ trong tiếng hò reo mỉa mai của các tay súng Tuareg đã lan truyền chóng mặt, trở thành biểu tượng cho sự thất bại của mô hình an ninh mà Moscow hứa hẹn.

Lời hứa "mua danh ba vạn, bán danh ba đồng"

Sự sụp đổ của Kidal không phải là nỗi đau duy nhất. Bi kịch lên đến đỉnh điểm với vụ ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Mali, Sadio Camara – kiến trúc sư trưởng cho mối quan hệ Mali - Nga. Ông đã thiệt mạng trong một vụ đánh bom tự sát ngay tại nhà riêng gần Bamako. Nhóm khủng bố JNIM (thân al-Qaeda) không chỉ nhận trách nhiệm mà còn đe dọa phong tỏa toàn diện thủ đô, kêu gọi người dân lật đổ chính quyền quân sự.

Nhìn lại chiến lược của Nga tại châu Phi, giới phân tích cho rằng đây thực chất là một cuộc trao đổi thuần túy: an ninh đổi lấy tài nguyên. Tại Trung Phi (CAR), các công ty liên quan đến cố thủ lĩnh Wagner, Yevgeny Prigozhin, đã thâu tóm các mỏ vàng và kim cương. Tuy nhiên, sự bảo vệ của Nga dường như chỉ là một lớp sơn mỏng che đậy những vết nứt sâu hoắm.

"Thùng rỗng kêu to", những lời hứa của Moscow về việc "trung hòa" các mối đe dọa khủng bố đang tỏ ra không thuyết phục. Chuyên gia Héni Nsaibia nhận định: Mô hình của Điện Kremlin chỉ là "thuốc giảm đau" tức thời cho một cơn bệnh trầm trọng. Nó không giải quyết được các gốc rễ của bạo lực như quản trị yếu kém, tham nhũng và sự nghèo đói cùng cực. Sự rút lui tại Kidal cho thấy Nga đang lặp lại những thất bại tương tự như tại Syria hay Venezuela.

Đi tìm lối thoát giữa "vòng vây" nghiệt ngã

Hiện nay, chính quyền quân sự Mali đang đứng trước một tình thế tiến thoái lưỡng nan. "Một cây làm chẳng nên non", nhưng việc đặt cược toàn bộ vận mệnh vào một đối tác duy nhất đã vừa cho thấy sự rủi ro tột độ. Bakary Sambe, Giám đốc Viện Timbuktu, cảnh báo: Một chế độ không thể tồn tại nếu dựa dẫm vào một đối tác vừa thất bại trong việc ngăn chặn cuộc tấn công lớn nhất lịch sử đất nước.

Dù Mali đã bắt đầu đa dạng hóa quan hệ bằng cách tìm kiếm sự hỗ trợ quân sự từ Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và thành lập Liên minh các quốc gia Sahel (AES) cùng với Burkina Faso và Niger, nhưng các lựa chọn vẫn còn rất hạn chế. Nga vẫn là đối tác duy nhất sẵn sàng triển khai quân trực tiếp vào các mặt trận khốc liệt mà không kèm theo các điều kiện về nhân quyền của phương Tây.

"Tránh vỏ dưa lại gặp vỏ dừa", Mali đang bị trói chặt vào Moscow trong khi niềm tin đang cạn dần. Những người lính Africa Corps có thể ngăn chặn được một cuộc đảo chính vào phút chót tại Bamako, nhưng họ không thể ngăn chặn được sự sụp đổ về uy tín và tương lai mịt mờ của một vùng đất đang bị xâu xé bởi lửa đạn và sự tuyệt vọng.

Câu hỏi đặt ra là: Liệu Sahel có thể tìm thấy con đường tự cứu mình mà không cần đến những "vị cứu tinh" ngoại quốc đầy toan tính? Hay họ sẽ tiếp tục là quân cờ trong trò chơi quyền lực của các siêu cường, nơi mà mỗi lần rút quân là một lần máu của người dân vô tội lại đổ xuống cát nóng sa mạc?

Trong dòng chảy của lịch sử chính trị Hoa Kỳ thế kỷ 21, có một quy luật dường như đã trở thành định mệnh: sự bất ổn. Khi tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Donald Trump đang sụt giảm nghiêm trọng, giới quan sát bắt đầu nhìn thấy một kịch bản quen thuộc cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Đó không chỉ là một cuộc bỏ phiếu thông thường, mà là sự tiếp nối của một "vòng lặp" nghiệt ngã đã thống trị chính trường Mỹ suốt hơn hai thập kỷ qua.

Người xưa có câu: "Hết cơn bĩ cực đến hồi thái lai", nhưng với các đảng phái tại Mỹ hiện nay, "thái lai" chẳng được bao lâu thì "bĩ cực" đã vội vã gõ cửa.

"Con lắc" quyền lực: Khi sự thay đổi trở thành trạng thái bình thường

Nếu Đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện vào tháng 11 năm 2026, điều đó sẽ kéo dài một chuỗi biến động chưa từng có: Trong 13 cuộc bầu cử kể từ năm 2000, có tới 11 lần quyền kiểm soát Hạ viện, Thượng viện hoặc Nhà Trắng đã đổi chủ giữa hai đảng.

Để thấy rõ sự "chóng mặt" này, hãy nhìn lại quá khứ: trong 13 cuộc bầu cử cuối cùng của thế kỷ 20, chỉ có 5 lần quyền lực bị đảo lộn. Doug Sosnik, cựu cố vấn chính trị Nhà Trắng, nhận định rằng chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà cử tri luôn bỏ phiếu cho sự thay đổi như một thói quen.

Nguyên nhân một phần nằm ở chỗ: "Nước nổi thì thuyền nổi", nhưng các đảng tại Mỹ hiện nay chỉ giành được đa số rất mong manh. Với một chiếc "đệm" quyền lực mỏng manh như vậy, chỉ cần một làn sóng phản đối nhỏ từ cử tri cũng đủ để lật đổ cả một triều đại nghị viện.

Từ túi tiền đến bản sắc: Cuộc chiến không có hồi kết

Tại sao khoảng cách giữa hai bên lại sát sao đến thế? Câu trả lời nằm ở sự chuyển dịch từ các vấn đề kinh tế sang các giá trị văn hóa và bản sắc. Trong cuốn sách "Identity Crisis" (Khủng hoảng bản sắc), các nhà khoa học chính trị lập luận rằng chính trường Mỹ không còn tranh cãi về mức thuế mà đang chiến đấu về câu hỏi: "Ai xứng đáng được gọi là người Mỹ?".

Khi chính trị trở thành một cuộc khủng hoảng sinh tồn về bản sắc, cử tri trở nên "hóa thạch" – nghĩa là khoảng 85% người dân sẽ không bao giờ thay đổi đảng phái mà họ ủng hộ. Thế nhưng, chính điều này lại đẩy quyền quyết định vào tay 15% cử tri trung lập còn lại.

Nhóm 15% này chính là những người "Đứng núi này trông núi nọ". Họ không quan tâm đến cuộc chiến văn hóa, họ chỉ quan tâm đến giá xăng trên bảng hiệu và hóa đơn đi siêu thị mỗi tuần. Đối với họ, từ năm 2017 đến nay chưa có năm nào kinh tế thực sự "ổn". Sự bất bình đẳng thu nhập ngày càng tăng khiến nhiều gia đình cảm thấy mình đang "đuối nước" ngay trên cạn. Và khi họ cảm thấy tồi tệ, họ sẽ bỏ phiếu để trừng phạt kẻ đang nắm quyền – dù đó là ai.

"Gậy ông đập lưng ông": Sai lầm từ những sắc lệnh đơn phương

Sự bất ổn còn được tiếp tay bởi chính chiến lược của các vị Tổng thống. Kể từ năm 2000, các chủ nhân Nhà Trắng thường có xu hướng "áp đặt" chương trình nghị sự của mình thông qua các dự án luật mang tính đảng phái cao hoặc các sắc lệnh hành pháp đơn phương thay vì tìm kiếm sự đồng thuận lưỡng đảng.

Lối hành xử "Vừa đánh trống vừa la làng" này thường kích thích sự phản kháng dữ dội từ phía đối diện. Khi một Tổng thống cố gắng lách qua các quy trình thông thường để đạt được mục tiêu, họ thường vô tình tạo ra một làn sóng phản phệ mạnh mẽ trong cuộc bầu cử tiếp theo. Cựu dân biểu Charlie Dent nhận xét: các đảng dường như đã từ bỏ việc xây dựng những đạo luật lớn có sự tham gia của cả hai bên.

Chờ đợi một cú sốc để phá vỡ vòng lặp?

Lịch sử nước Mỹ từng có những giai đoạn ổn định dài lâu, nhưng chúng thường chỉ xuất hiện sau một cuộc khủng hoảng lớn làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Cuộc Nội chiến đã mang lại ưu thế cho Đảng Cộng hòa của Lincoln; cuộc Đại suy thoái đã tạo tiền đề cho 36 năm thống trị của Đảng Dân chủ dưới thời Roosevelt.

Hiện nay, nước Mỹ vẫn đang chờ đợi một "cú sốc" đủ lớn để định hình lại trật tự. Trong khi chờ đợi, chính trường Mỹ sẽ vẫn như một con thuyền không lái giữa dòng nước xoáy.

"Sông có khúc, người có lúc", nhưng với cử tri Mỹ hiện tại, cái "lúc" dành cho mỗi đảng dường như ngày càng ngắn lại. Chừng nào các đảng phái chưa tìm ra cách giải quyết những nhu cầu cơ bản của người dân trong một xã hội bị chia rẽ sâu sắc, thì sự ricochet (va đập) giữa hai phe sẽ còn tiếp diễn. Và cuộc bầu cử năm 2026 chính là "thuốc thử" tiếp theo cho thấy liệu ông Trump và Đảng Cộng hòa có thể thoát khỏi lời nguyền "thay tên đổi chủ" này hay không.

Giữa lúc Washington không ngừng gây áp lực buộc Đài Bắc phải chi mạnh tay cho kho vũ khí để chống lại một cuộc tấn công tiềm tàng, bà Trịnh Lệ Văn (Cheng Li-wun) – Chủ tịch Quốc Dân Đảng (KMT), đảng đối lập lớn nhất Đài Loan – lại đưa ra một thông điệp hoàn toàn khác biệt: Bớt đối đầu, thêm đối thoại.

Người xưa thường nói: "Một điều nhịn, chín điều lành". Liệu đây có phải là chiến lược khôn ngoan để cứu vãn một hòn đảo đang nằm giữa hai làn đạn, hay chỉ là một sự nhượng bộ nguy hiểm?

Bài toán quốc phòng: Khi vũ khí không phải là "chiếc đũa thần"

Chỉ vài ngày trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có cuộc gặp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, bà Trịnh Lệ Văn đã gây rúng động khi khẳng định với CNN rằng: Chỉ riêng vũ khí sẽ không bao giờ giữ cho Đài Loan được an toàn. "Đài Loan không muốn trở thành một Ukraine tiếp theo", bà cảnh báo một cách đanh thép.

Lời cảnh báo này được đưa ra ngay sau khi cơ quan lập pháp Đài Loan – vốn đang nằm dưới sự kiểm soát của phe đối lập – đã thông qua một phiên bản "rút gọn" của gói ngân sách quốc phòng do Tổng thống Lại Thanh Đức đề xuất. Sau nhiều tháng bế tắc chính trị, kế hoạch 40 tỷ USD ban đầu đã bị cắt giảm khoảng một phần ba. Mặc dù các khoản mua sắm vũ khí từ Mỹ vẫn được giữ lại, nhưng ngân sách dành cho ngành công nghiệp quốc phòng nội địa, đặc biệt là lĩnh vực máy bay không người lái (drone), đã bị cắt tỉa không thương tiếc.

Động thái này vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các chuyên gia quân sự Mỹ. Ông Matt Pottinger, cựu Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ, đã kêu gọi phe đối lập Đài Loan cần "suy nghĩ nghiêm túc" về việc cắt giảm nguồn lực cho drone – loại vũ khí rẻ tiền nhưng hiệu quả mà ngay cả các siêu cường cũng khó lòng chống đỡ. Tuy nhiên, bà Trịnh cho rằng: "KMT là lực lượng ủng hộ vững chắc cho quốc phòng, nhưng chúng tôi không thể ký một tờ séc trắng cho một ngân sách mơ hồ như vậy".

Từ nhà hoạt động sinh viên đến bàn đàm phán với Tập Cận Bình

Ít ai có thể ngờ rằng, người phụ nữ từng là một nhà hoạt động sinh viên rực lửa, từng lên án KMT là "bạo chúa" và ủng hộ độc lập cho Đài Loan, giờ đây lại là người đứng đầu chính đảng đó và ngồi đối diện với ông Tập Cận Bình tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh.

Cuộc gặp gỡ hiếm hoi và được dàn dựng công phu này là minh chứng cho một sự xoay trục mạnh mẽ. Bà Trịnh hiện công khai ủng hộ khuôn khổ "Một Trung Quốc" – nền tảng mà Bắc Kinh khẳng định là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc đối thoại chính trị nào. Bà chia sẻ: "Có vẻ như tôi và ông Tập Cận Bình có một ngôn ngữ chung. Nhưng chính vì hai bên có quá nhiều khác biệt, việc tìm ra một nền tảng chung là cách duy nhất để tránh chiến tranh".

Quan điểm của bà Trịnh như lời nhắc nhở về câu tục ngữ: "Lạt mềm buộc chặt". Bà lập luận rằng việc thân thiện với Mỹ không nhất thiết đồng nghĩa với việc phải thù địch với Trung Quốc. Tuy nhiên, những người chỉ trích lại cáo buộc bà đang "nhai lại" những luận điểm của Bắc Kinh, đặc biệt là việc bà cảnh báo chống lại sự "can thiệp từ bên ngoài" – một cụm từ thường được hiểu là sự chỉ trích nhắm vào Mỹ và Nhật Bản.

Canh bạc chính trị 2028: Định mệnh của hòn đảo

Trong khi bà Trịnh hội đàm tại Bắc Kinh, các khí tài quân sự của Trung Quốc vẫn không ngừng áp sát Đài Loan. Giới chức an ninh Đài Bắc lo ngại rằng Bắc Kinh đang sử dụng hình ảnh của bà để khắc họa một Đài Loan đang chia rẽ về chính trị trước thềm hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập.

Bất chấp những sóng gió, bà Trịnh Lệ Văn vẫn giữ phong thái sắc sảo và bộc trực. Bà không ngần ngại đùa rằng mình hiếm khi đi giày cao gót không phải vì sợ cao hơn các đồng nghiệp nam, mà chỉ vì "không biết đi". Sự thăng tiến thần tốc và phong cách không chính thống của bà đang làm thay đổi diện mạo của KMT – một trong những đảng chính trị lâu đời nhất châu Á.

Khi được hỏi về khả năng tranh cử tổng thống vào năm 2028, bà khéo léo né tránh nhưng không quên khẳng định: "Tôi tin rằng trong hai đến ba năm tới, vận mệnh của Đài Loan sẽ bước vào thời điểm mang tính quyết định". Bà cam đoan rằng nếu KMT trở lại nắm quyền, các cuộc đối đầu quân sự sẽ giảm bớt và khả năng xảy ra chiến tranh sẽ bị triệt tiêu hoàn toàn.

"Thức lâu mới biết đêm dài", liệu con đường đối thoại mà bà Trịnh Lệ Văn đang theo đuổi sẽ mang lại hòa bình bền vững hay sẽ đẩy Đài Loan vào một thế kẹt khó gỡ? Giữa vòng vây của vũ khí và những toan tính đại chiến lược, hòn đảo này đang đứng trước một lựa chọn mang tính lịch sử, nơi mà mỗi bước đi đều có thể thay đổi vận mệnh của cả một dân tộc.