Nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể

Theo các chuyên gia về giấc ngủ, cơ thể con người vận hành theo “đồng hồ sinh học”, hay còn gọi là nhịp sinh học (circadian rhythm). Trong khoảng từ 2h đến 4h sáng, nhiệt độ cơ thể giảm xuống mức thấp nhất, hormone như cortisol bắt đầu tăng dần để chuẩn bị cho việc thức dậy.

Chính vì vậy, đây là thời điểm giấc ngủ dễ bị gián đoạn nhất. Nếu bạn có giấc ngủ nông hoặc dễ bị tác động bởi môi trường (tiếng ồn, ánh sáng), việc tỉnh giấc vào 3h sáng là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Căng thẳng và lo âu “đánh thức” bạn

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là căng thẳng tâm lý. Khi bạn lo lắng hoặc chịu áp lực kéo dài, não bộ có xu hướng hoạt động mạnh hơn vào ban đêm.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng mức cortisol - hormone liên quan đến stress có thể tăng bất thường vào rạng sáng, khiến bạn đột ngột tỉnh giấc và khó ngủ lại. Đây cũng là lý do nhiều người thức dậy lúc 3h sáng kèm theo cảm giác bồn chồn, suy nghĩ miên man.
Vấn đề về gan và chuyển hóa

Theo một số nghiên cứu y học và cả quan điểm trong Đông y, khoảng thời gian từ 1h đến 3h sáng là lúc gan hoạt động mạnh để thải độc và chuyển hóa năng lượng.

Nếu chức năng gan gặp vấn đề, hoặc bạn có thói quen ăn uống không lành mạnh (uống rượu bia, ăn khuya, nhiều dầu mỡ), cơ thể có thể phản ứng bằng cách làm gián đoạn giấc ngủ trong khung giờ này.
Hạ đường huyết ban đêm

Một nguyên nhân ít được chú ý là tình trạng hạ đường huyết trong lúc ngủ. Khi lượng đường trong máu giảm, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng “báo động”, giải phóng adrenaline để đưa đường huyết trở lại mức bình thường.

Quá trình này có thể khiến bạn tỉnh giấc đột ngột vào khoảng 3h sáng, đôi khi kèm theo tim đập nhanh hoặc cảm giác đói nhẹ.
Rối loạn giấc ngủ và tuổi tác

Tuổi càng cao, chất lượng giấc ngủ càng suy giảm. Người lớn tuổi thường ngủ ít sâu hơn và dễ tỉnh giấc giữa đêm.

Ngoài ra, một số rối loạn như mất ngủ mạn tính, ngưng thở khi ngủ hoặc hội chứng chân không yên cũng có thể khiến bạn thường xuyên thức giấc vào cùng một khung giờ.

Khi nào cần lo lắng?

Thức dậy lúc 3h sáng không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nguy hiểm. Tuy nhiên, bạn nên chú ý nếu tình trạng này xảy ra liên tục trong nhiều tuần và đi kèm các biểu hiện như:

Khó ngủ lại sau khi tỉnh

Mệt mỏi, uể oải vào ban ngày

Hay lo âu, suy nghĩ tiêu cực

Sụt cân, chán ăn hoặc rối loạn tiêu hóa

Trong những trường hợp này, việc thăm khám bác sĩ là cần thiết để xác định nguyên nhân cụ thể.
Làm gì để cải thiện tình trạng này?

Các chuyên gia khuyến nghị một số thói quen giúp bạn ngủ sâu và hạn chế tỉnh giấc giữa đêm:

Đi ngủ và thức dậy đúng giờ mỗi ngày

Hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ

Tránh ăn quá no hoặc uống rượu bia vào buổi tối

Tập thể dục nhẹ nhàng và thư giãn trước khi ngủ

Giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh và mát mẻ

Việc tỉnh giấc vào 3h sáng không phải là “tín hiệu tâm linh” như nhiều người vẫn nghĩ. Đằng sau hiện tượng này thường là những nguyên nhân khoa học liên quan đến sinh lý, tâm lý và lối sống. Hiểu rõ cơ thể mình chính là bước đầu tiên để cải thiện chất lượng giấc ngủ và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Vào khoảng thời gian giữa năm Bính Ngọ (tập trung vào các tháng mùa Hè như tháng 5 - Giáp Ngọ và tháng 6 - Ất Mùi), do hỏa khí cực vượng từ năm và tháng xung đột với bản mệnh, dù kiếm được tiền nhưng 3 con giáp sau đây cần đặc biệt cẩn trọng để tránh thâm hụt tài chính:

1. Con giáp tuổi Tý – Xung Thái Tuế và Thủy Hỏa tương xung

Là con giáp được đánh giá cao với trí thông minh, khả năng thích ứng và nắm bắt thời cuộc, nhưng cũng có lúc, tuổi Tý lại bị những điểm yếu của mình, ví dụ như sự thiếu kiên nhẫn, khiến họ gặp bất lợi. Hiểu rõ bản thân, hiểu rõ thời cuộc chính là cách để con giáp này đối diện và vượt qua khó khăn, đi tới thành công bền vững.

- Lý do chi tiết: Tuổi Tý (Thủy) nằm trong mối quan hệ Lục Xung trực tiếp với năm Ngọ (Hỏa). Giữa năm là lúc hỏa khí mạnh nhất, gây ra sự bất ổn lớn trong công việc, dễ dẫn đến các quyết định đầu tư sai lầm của con giáp này, do nóng vội hoặc bị tiểu nhân lôi kéo gây thất thoát tiền bạc.

- Cách tối ưu:

+ Thắt chặt chi tiêu: Tuổi Tý hãy thắt chặt chi tiêu, dù kiếm được tiền cũng tuyệt đối không để cho người khác biết, cho vay mượn hoặc đầu tư mạo hiểm vào các tháng 5, 6 âm lịch để tránh rủi ro không mong muốn.

+ Phong thủy: Con giáp này có thể cân nhắc việc mang theo vật phẩm hình Sửu (Trâu) bằng ngọc hoặc đá để tạo thế nhị hợp, giúp hóa giải bớt áp lực từ Thái Tuế.
2. Con giáp tuổi Ngọ – Phạm Năm Tuổi (Tự Hình)

Thông minh, nhanh nhẹn và vô cùng nhiệt huyết, tuổi Ngọ cũng là con giáp có đầy đủ những tố chất để thành công rực rỡ. Năm Bính Ngọ là năm tuổi của họ, tuổi Ngọ hãy tận dụng tính chất Hỏa vượng của năm để gặt hái thành tựu và tiết chế những sự nóng nảy để tránh rủi ro.

- Lý do chi tiết: Người tuổi Ngọ gặp năm Ngọ rơi vào cục diện Tự Hình, lại thêm hỏa khí quá vượng khiến tâm trí dễ rơi vào trạng thái bốc đồng, tự tin thái quá dẫn đến tiêu xài hoang phí. Những chi phí phát sinh bất ngờ từ sức khỏe hoặc sửa chữa nhà cửa cũng khiến ngân sách của con giáp này bị thâm hụt đáng kể.

- Cách tối ưu:

+ Quản trị rủi ro: Tuổi Ngọ hãy chia nhỏ dòng tiền, không nên "bỏ trứng vào một giỏ" dù là đầu tư vào lĩnh vực nào đi chăng nữa. Khi chi tiêu, hãy tính toán chi tiết để tránh hoang phí, chỉ tiêu những thứ cần thiết.

+ Phong thủy: Con giáp này có thể cân nhắc việc sử dụng các màu sắc thuộc hành Thổ như vàng, nâu đất để tiết chế hỏa khí, giữ cho tâm trí điềm tĩnh hơn khi giao dịch tài chính.
3. Con giáp tuổi Hợi – Hỏa vượng làm hao tán Thủy

Tuổi Hợi là con giáp sống tình cảm, nhân hậu nhưng đôi lúc hơi thiếu khả năng lên kế hoạch, nhất là trong chuyện tiền nong. Do đó, khi xảy ra việc gấp, con giáp này sẽ khó có khả năng ứng biến, xoay xở, khiến họ càng rối hơn. Để tránh điều này xảy ra, tuổi Hợi cần phải duy trì sự minh mẫn, sáng suốt, làm gì cũng có những kế hoạch dự phòng để không bị bất ngờ.

- Lý do chi tiết: Dù không xung sát trực tiếp như tuổi Tý, nhưng yếu tố Thủy của tuổi Hợi bị hỏa khí cực lớn của mùa Hè năm Ngọ làm cho "khô cạn". Điều này có thể biểu hiện qua việc công việc của tuổi Hợi bị trì trệ không như mong muốn, chi tiêu quá nhiều khiến cho nguồn thu không bù nổi chi, hoặc gặp phải những rắc rối về giấy tờ pháp lý gây hao tài tốn của.

- Cách tối ưu:

+ Kế hoạch dự phòng: Tuổi Hợi hãy tính toán việc chi tiêu đúng đắn và hiệu quả, và bảo đảm để bạn luôn có một khoản quỹ dự phòng cho các tình huống khẩn cấp.

- Phong thủy: Con giáp này cần tăng cường yếu tố Kim (Kim sinh Thủy) bằng cách đeo trang sức vàng hoặc bạc để hỗ trợ bản mệnh, giúp thu hút lại cát khí và giữ tiền chặt hơn.

* Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.

Không phải khoai lang, đây mới là loại "rau trường thọ" nên ăn trong mùa này: Chỉ vài ngàn một bó nhưng sạch ruột, bổ dạ dày, tăng miễn dịch

Bạn đã bao giờ rơi vào cảnh đi chợ giữa "ma trận" rau củ mà chẳng biết mua gì chưa? Đồ đắt tiền chưa chắc đã tốt, mà đồ rẻ quá lại sợ không đủ dinh dưỡng. Nhất là với các bác, các cô chú lớn tuổi, muốn tìm chút "rau sạch, rau bổ" để dưỡng sinh nhưng lại cứ sợ bị lừa bởi những lời quảng cáo thổi phồng.

Nhưng có một sự thực là, những loại "siêu thực phẩm" nhập khẩu giá tiền trăm, tiền triệu, đôi khi chẳng hiệu quả bằng một nắm rau quê chỉ vài ngàn đồng ngay trước mắt. Và có một loại rau được coi là "rau trường thọ" bởi những công dụng tuyệt vời của nó, nhưng đáng tiếc lại bị mọi người ngó lơ.

Đó chính là: Lá khoai lang.

Đúng vậy, chính là những chiếc lá xanh mướt trên dây khoai lang. Nhiều người ăn củ xong thường tiện tay vứt lá đi, mà không biết rằng mình vừa vứt bỏ phần giá trị nhất của cả cây khoai.
Tại sao rau khoai lang được gọi là "Rau trường thọ"?

Đừng vội nghi ngờ, tôi sẽ chỉ ra cho bạn vài lợi ích thực tế:

Nhuận tràng thông tiện, còn nhạy hơn chuối: Nhiều người trung niên hay bị táo bón. Ăn chuối thì sợ nhiều đường, uống mật mãu thì sợ đường huyết tăng. Lá khoai lang chứa hàm lượng "chất xơ" cao hơn cả cần tây và hẹ. Nó giống như một chiếc chổi nhỏ, quét sạch chất thải tích tụ trong đường ruột. Quan trọng là nó rất ôn hòa, không gây mệt mỏi như các loại thuốc nhuận tràng.

Bổ dạ dày, kiện tì, ăn xong thấy bụng nhẹ tênh: Bạn có hay thấy sau khi ăn bụng cứ anh ách, như có tảng đá đè nặng? Lá khoai lang tính bình vị ngọt, không hàn không táo. Chất đạm nhầy trong lá có thể tạo lớp màng bảo vệ niêm mạc dạ dày. Nhiều người bụng dạ yếu ăn rau khác thấy khó chịu, nhưng ăn lá khoai lang lại thấy bụng ấm và dễ chịu hẳn.

Tăng cường miễn dịch, đẩy lùi bệnh vặt: Hàm lượng Vitamin C và Beta-carotene trong lá khoai lang cao gấp nhiều lần các loại rau khác. Hai chất này giống như "tiếp thêm đạn dược" cho đội quân miễn dịch của cơ thể. Có người cứ qua mùa là cảm cúm, nhưng nếu bạn chăm ăn lá khoai lang, có khi cả mùa chẳng hắt hơi cái nào.

Hàm lượng diệp lục trong lá khoai lang cực cao, giúp thanh lọc độc tố và kim loại nặng trong máu. Giữa môi trường khói bụi và thực phẩm đôi khi chưa sạch hiện nay, ăn lá khoai lang giống như đang "tắm rửa" cho dòng máu của mình vậy.

Ngoài ra, nó còn có lượng Kali cao và Natri thấp, cực kỳ có lợi cho việc kiểm soát huyết áp.

Chế biến thế nào cho ngon?

Nhiều người không ăn không phải vì nó không tốt, mà vì không biết cách làm. Tôi mách bạn 3 cách đơn giản nhất:

Lá khoai lang xào tỏi: Chảo nóng dầu sôi, phi thơm tỏi, cho rau vào xào nhanh tay trên lửa lớn, chỉ 1 phút là ra đĩa. Nêm chút muối thôi mà thơm hơn cả thịt.

Lá khoai lang trộn (nộm): Nước sôi, chần rau (đừng quá 30 giây), vớt ra ngâm nước lạnh. Trộn cùng tỏi băm, giấm, nước tương, dầu mè. Đảm bảo thanh mát, đưa cơm.

Canh trứng lá khoai lang: Nước sôi cho rau vào, đánh một quả trứng vào khuấy đều, thêm chút muối và dầu mè. Bát canh này xong là thấy cả người khoan khoái.

Lưu ý: Chìa khóa là lửa phải lớn, thời gian phải ngắn, xào lâu quá rau bị nát sẽ không còn ngon.

Đang chính vụ, không ăn là sẽ mất ngon

Mỗi năm từ tháng 6 đến tháng 9 là lúc lá khoai lang ngon nhất. Lúc này lá non mơn mởn, giá lại rẻ đến bất ngờ. Chỉ qua 1-2 tháng nữa, lá sẽ già, ăn xơ như nhai cỏ, muốn ăn lại phải đợi đến tận năm sau.

Ở chợ, các bà bán rau có thể không chủ động giới thiệu cho bạn vì nó rẻ quá, chẳng lời lãi bao nhiêu. Nhưng nếu bạn hỏi mua, họ sẽ vui vẻ bảo: "Loại này tốt đấy, nhà tôi cũng toàn ăn cái này".

Tôi không phải chuyên gia dưỡng sinh, cũng chẳng bán hàng gì cả. Tôi chỉ thấy rằng quanh ta có quá nhiều thứ tốt bị chúng ta bỏ qua. Chúng ta cứ mải nhìn vào những thứ đắt đỏ, quý hiếm từ tận đâu đâu mang đến, mà quên mất rằng những thứ mọc lên từ chính mảnh đất dưới chân mình mới là thứ phù hợp với cơ thể nhất.

Lá khoai lang rẻ, rẻ đến mức khiến người ta thấy "không đáng nhắc tới". Nhưng rẻ không có nghĩa là không có giá trị, ngược lại, giá trị của nó đang bị đánh giá thấp một cách nghiêm trọng.

Cũng giống như nhiều điều trong cuộc sống thứ tốt nhất thường ở ngay bên cạnh bạn, chỉ là bạn chưa nhận ra mà thôi. Ngày mai đi chợ, hãy dành vài ngàn đồng mua một bó lá khoai lang về thử xem sao nhé!

Một trong những thương vụ mua sắm quốc phòng lớn nhất lịch sử Peru đang đứng trước bờ vực phá sản sau quyết định hoãn ký kết đột ngột của Tổng thống lâm thời Jose Maria Balcazar.

Động thái này không chỉ gây ra một cơn địa chấn chính trị trong nước mà còn vấp phải sự phản ứng gay gắt chưa từng có từ phía Mỹ, đe dọa làm rạn nứt mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa hai nước.

Buổi lễ ký kết “hụt” và phản ứng của Washington

Theo kế hoạch, vào ngày 17/4, Peru và tập đoàn Lockheed Martin (Mỹ) sẽ chính thức đặt bút ký kết hợp đồng trị giá 3,5 tỷ USD để cung cấp 24 chiếc tiêm kích F-16 Block 70 cho Không quân Peru (FAP).

Mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất: các giám đốc điều hành của Lockheed đã bay đến Lima, hồ sơ pháp lý đã sẵn sàng, và Đại sứ Mỹ Bernie Navarro đã có cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống Balcazar tại Phủ Tổng thống.

Tuy nhiên, chỉ vài giờ trước khi buổi lễ kín này bắt đầu, Tổng thống Balcazar đã tuyên bố hủy bỏ và hoãn vô thời hạn việc ký kết. Ông lập luận rằng một chính phủ chuyển tiếp chỉ còn 5 tháng nhiệm kỳ không nên đưa ra quyết định ràng buộc khoản ngân sách khổng lồ 3,5 tỷ USD từ trái phiếu chính phủ cho chính quyền kế nhiệm.

Phản ứng lại, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Lima đã đưa ra một tuyên bố công khai đầy cứng rắn. Đại sứ Navarro khẳng định sẽ sử dụng “mọi công cụ hiện có” để chống lại những hành vi giao dịch “thiếu thiện chí” và làm tổn hại lợi ích của Mỹ. Đây được xem là ngôn từ đối đầu mạnh mẽ nhất của một nhà ngoại giao Mỹ tại Peru trong nhiều thập kỷ qua.

Bước ngoặt đàm phán: Khi Lockheed “phá giá” để chiếm ưu thế

Dự án thay thế đội bay MiG-29 và Mirage 2000 cũ kỹ của Peru đã được khởi động từ năm 2012 với ba ứng cử viên hàng đầu: F-16 Block 70 (Mỹ), Rafale F4 (Pháp) và Gripen E/F (Thụy Điển).

Ban đầu, Lockheed Martin không phải là lựa chọn hấp dẫn nhất. Với ngân sách 3,5 tỷ USD, trong khi Saab chào hàng 24 chiếc Gripen và Dassault chào hàng 14 chiếc Rafale, thì phía Mỹ chỉ đề xuất cung cấp 12 chiếc F-16. Tuy nhiên, sau sứ mệnh quốc phòng tại Washington vào tháng 5/2025 và cuộc gặp với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth, một bước ngoặt đã xảy ra. Lockheed Martin đã thực hiện một đợt giảm giá kỷ lục, gần như chia đôi đơn giá để cung cấp đủ 24 chiếc F-16 với mức ngân sách 3,5 tỷ USD, chia làm hai đợt (2 tỷ USD cho 12 chiếc đầu năm nay và 1,5 tỷ USD cho 12 chiếc vào năm 2027).

Sự thay đổi này giúp F-16 chiếm ưu thế tuyệt đối, không chỉ vì thông số kỹ thuật vượt trội của phiên bản "Viper" (trang bị radar mảng quét điện tử chủ động AESA AN/APG-83, hệ thống tránh va chạm mặt đất Auto-GCAS và tên lửa AIM-120C-8), mà còn vì những lợi ích chiến lược đi kèm.

Cái giá của việc trì hoãn

Việc mua F-16 được giới quân sự Peru kỳ vọng sẽ thiết lập một liên minh phòng thủ ngầm định với Washington. Thực tế, Mỹ đã trao cho Peru quy chế "Đồng minh chính ngoài NATO" (MNNA) và đang triển khai dự án xây dựng căn cứ hải quân mới trị giá 1,5 tỷ USD thông qua Quân đoàn Kỹ sư Lục quân Hoa Kỳ. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu hợp đồng F-16 bị hủy bỏ, các cam kết này cũng có nguy cơ bị rút lại.

Ở góc độ khu vực, các quan chức quân sự Peru đang lo ngại sâu sắc về sự mất cân bằng sức mạnh. Ba nước láng giềng lớn là Brazil, Chile và Colombia đều có lực lượng không quân hiện đại hơn hẳn. Chile đã vận hành F-16 Block 50, trong khi Brazil và Colombia đều đã chọn Gripen E/F. Việc Peru sở hữu F-16V được xem là "liều thuốc" răn đe cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Quyết định của ông Balcazar đã vấp phải sự phản đối từ Hiệp hội các Tướng lĩnh và Đô đốc Peru, những người cho rằng quản lý quốc gia nghĩa là phải đưa ra các quyết định an ninh quan trọng đến tận ngày cuối cùng của nhiệm kỳ.

Hiện tại, thương vụ đang rơi vào một "vùng xám" đầy rủi ro với ba kịch bản có thể xảy ra:

Ký kết trước tháng 7: Chính phủ thực hiện một quy trình đánh giá bổ sung (bao gồm cả Gripen và Rafale) để hợp thức hóa thủ tục và ký kết trước khi bầu cử kết thúc nhằm xoa dịu Washington.

Chờ đợi chính quyền mới: Điều này đẩy hợp đồng vào cuộc đua tranh cử mới. Nguy cơ lớn nhất là Lockheed sẽ điều chỉnh tăng giá hoặc kéo dài thời gian giao hàng do biến động thị trường.

Mở lại đấu thầu: Đây là kịch bản xấu nhất, chắc chắn sẽ kích hoạt các biện pháp trả đũa từ Mỹ và làm mất uy tín của Peru đối với tất cả các nhà cung cấp vũ khí quốc tế.

Dù đi theo con đường nào, mất uy tín đang là bài toán khó giải nhất đối với chính phủ Peru hiện nay.

Ngày 21/4, TAND tỉnh Đắk Lắk đã đưa ra xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Nguyễn Nam Đại Thuận (38 tuổi, trú phường Ea Kao, TP. Buôn Ma Thuột) mức án Tử hình về tội Giết người; 9 năm tù về tội Cướp tài sản và 6 năm tù về tội Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Tổng hình phạt chung là Tử hình.

Theo cáo trạng báo Pháp luật TP.HCM đưa tin, nguồn cơn của thảm kịch bắt đầu từ lối sống buông thả của Thuận. Dù đã kết hôn với chị Nguyễn Thị Kim H. vào năm 2022, nhưng do Thuận lún sâu vào nghiện ngập, bà Trần Thị D. (mẹ chị H.) đã phải đưa con gái và cháu ngoại về nhà mình tại phường Thành Nhất để bảo đảm an toàn. Thay vì hối cải, Thuận lại nảy sinh lòng thù hận, cho rằng gia đình vợ đối xử tệ bạc với mình.

Tối 12/9/2025, sau khi sử dụng ma túy, Thuận lên kế hoạch sát hại cả gia đình vợ. Đối tượng chuẩn bị hung khí gồm búa và dao bầu, âm thầm tiếp cận căn nhà của bà D. trong đêm.
10 giờ truy bắt kẻ thảm sát tàn độc

Rạng sáng ngày 13/9, khi anh Bùi Hữu N. (em trai chị H.) vừa mở cổng, Thuận đã dùng búa tấn công liên tiếp vào vùng đầu khiến nạn nhân tử vong tại chỗ. Sự việc diễn ra quá nhanh và tàn nhẫn, đối tượng tiếp tục dùng dao sát hại chị H. và bà D. khi hai người chạy ra cứu giúp.

Sự điên cuồng của Thuận còn nhắm vào cháu T.T.P. (13 tuổi, con riêng của chị H.) trong phòng ngủ. May mắn, dù bị đâm nhiều nhát, cháu P. đã dũng cảm leo tường chạy thoát sang nhà hàng xóm, nhờ đó được cấp cứu kịp thời. Trong cơn sát nhân, Thuận chỉ duy nhất không xuống tay với cháu M. (3 tuổi, con chung của Thuận và chị H.).

Sau khi gây án, Thuận thể hiện sự bình tĩnh đến lạnh người khi xịt rửa vết máu, kéo thi thể các nạn nhân vào phòng khách và dùng chăn che đậy. Đối tượng lục lấy 6 triệu đồng cùng điện thoại của bà D. rồi tẩu thoát. Trên đường bỏ trốn, Thuận vẫn tiếp tục dùng dao khống chế một người phụ nữ khác để cướp xe máy.
Bản án thích đáng cho kẻ mất nhân tính

Chỉ sau 10 giờ đồng hồ kể từ khi vụ việc xảy ra, lực lượng Công an tỉnh Đắk Lắk đã bao vây và bắt gọn Nguyễn Nam Đại Thuận tại khu vực đường 19/5 vào lúc 10h sáng ngày 13/9. Kết quả giám định pháp y khẳng định các nạn nhân (chị H., bà D., anh N.) đều tử vong do đa chấn thương, mất máu cấp và suy tuần hoàn.

Tại phiên tòa, VTC News trích dẫn Hội đồng xét xử nhận định hành vi của bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, tước đoạt mạng sống của nhiều người, trong đó có cả người thân thiết. Hành vi cướp tài sản và sử dụng vũ khí quân dụng sau đó cho thấy sự liều lĩnh, coi thường pháp luật đến mức cực độ.

HĐXX khẳng định bị cáo không còn khả năng cải tạo, cần thiết phải loại bỏ vĩnh viễn khỏi đời sống xã hội để răn đe. Bản án tử hình là cái kết tất yếu cho kẻ đã để ma túy dẫn lối, gây ra nỗi đau khôn cùng cho người thân và sự bàng hoàng cho cộng đồng.

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang gây ra những tác động nghiêm trọng đến tuyến vận tải hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz, khi hàng chục nghìn thủy thủ bị mắc kẹt và nhiều quốc gia bắt đầu tính đến các biện pháp can thiệp nhằm đảm bảo an toàn hàng hải.Theo Tổ chức Hàng hải thế giới (IMO), khoảng 20.000 thuyền viên và 2.000 tàu đã bị mắc kẹt tại eo biển này kể từ sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2, châm ngòi cho xung đột trong khu vực. Đây là tuyến vận chuyển quan trọng, nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua.

Phát biểu tại hội nghị hàng hải diễn ra ở Singapore, Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez, cho biết các thủy thủ đang phải đối mặt với tình trạng căng thẳng và kiệt sức kéo dài. Trong khi một số quốc gia đã thiết lập đường dây nóng 24/7 hoặc cung cấp nhu yếu phẩm, IMO cho rằng các biện pháp hỗ trợ hiện tại vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu thực tế. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế và các công ty vận tải biển tăng cường hỗ trợ, đặc biệt về sức khỏe tinh thần, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc chủ động liên lạc để giảm cảm giác cô lập cho các thuyền viên.Trước tình hình căng thẳng leo thang, Hàn Quốc cho biết đang xem xét nhiều phương án, từ ngoại giao, nhân đạo đến quân sự, nhằm góp phần đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

Trước đó, tại hội nghị đa phương do Anh và Pháp dẫn dắt diễn ra hồi tuần trước, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cam kết sẽ có những “đóng góp thực chất” cho nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế. Theo một quan chức Bộ Ngoại giao Hàn Quốc, các phương án hỗ trợ không chỉ giới hạn ở triển khai lực lượng quân sự mà còn bao gồm chia sẻ thông tin, hỗ trợ hậu cần và các sáng kiến nhân đạo. Seoul dự kiến sẽ sớm công bố chính thức vai trò của mình trong sáng kiến này.

Cùng ngày, phát biểu trong cuộc hội đàm với Tổng thống Mozambique Daniel Francisco Chapo đang ở thăm Bắc Kinh, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định Bắc Kinh sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với các quốc gia châu Phi nhằm ứng phó với những tác động lan tỏa từ xung đột Trung Đông, đồng thời thúc đẩy hòa bình và phát triển chung.

Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran sẽ hết hiệu lực vào ngày 22/4, nhưng ngày 21/4, phía Iran chưa cử bất cứ phái đoàn nào tới Islamabad, đồng thời tuyên bố sẽ tung ra những ‘lá bài’ mới trên chiến trường.Theo kênh Euronews ngày 21/4, các cuộc đàm phán ban đầu được lên kế hoạch diễn ra vào hôm 20/4, nhưng đã bị gián đoạn sau khi Tehran tuyên bố rút lui, một phần do Mỹ thu giữ tàu container Touska treo cờ Iran đang trên đường đi về phía cảng Bandar Abbas hôm 19/4.

Iran cho biết nước này vẫn chưa cử phái đoàn tới Pakistan để tham gia vòng đàm phán hòa bình thứ hai với Mỹ, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tạm thời giúp tạm dừng cuộc chiến sắp hết hiệu lực.Trong một bản tin phát đi ngày 21/4, truyền hình nhà nước Iran nhấn mạnh: “Cho đến nay, chưa có phái đoàn nào của Iran rời đi tới Islamabad, Pakistan, dù là phái đoàn chính hay phụ, cấp cao hay cấp thấp”, bác bỏ các thông tin cho rằng điều ngược lại đã xảy ra.

Thông tin này trái ngược với thông tin do báo The Wall Street Journal (WSJ) đăng tải rằng Iran đã thông báo với các bên trung gian rằng họ sẽ cử một phái đoàn tới Islamabad vào thứ Ba (21/4/2026) để tham gia đàm phán.

Theo kênh Euronews, Tehran và Washington cáo buộc lẫn nhau vi phạm thỏa thuận đình chiến kéo dài hai tuần, dự kiến kết thúc vào sáng 22/4, theo giờ Việt Nam, trong khi sự bất định gia tăng về nỗ lực ngăn chặn chiến sự bùng phát trở lại.

Trong các cuộc đàm phán ban đầu tại Pakistan vào ngày 11 - 12/4, đồng thời là những cuộc trao đổi cấp cao nhất giữa hai bên kể từ khi Cộng hòa Hồi giáo được thành lập năm 1979, các nhà phân tích cho rằng cấp độ của các phái đoàn cho thấy thiện chí đạt được thỏa thuận.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán đó lại sụp đổ mà không đạt được thỏa thuận nào, sau đó Iran tiếp tục đóng eo biển Hormuz, còn Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran.

Nhà Trắng cho biết Phó Tổng thống JD Vance sẵn sàng bay trở lại Islamabad để dẫn đầu phái đoàn Mỹ, cùng với các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner - con rể của Tổng thống Trump.

Các cuộc đàm phán ban đầu được lên kế hoạch diễn ra vào hôm 20/4, nhưng đã bị gián đoạn sau khi Tehran tuyên bố rút lui, một phần do Mỹ thu giữ tàu container Touska treo cờ Iran đang trên đường đi về phía cảng Bandar Abbas hôm 19/4.

Hải quân Mỹ cho biết tàu Touska đã không tuân thủ cảnh báo và cố gắng né tránh lệnh phong tỏa các cảng Iran.

Lệnh phong tỏa có hiệu lực từ 21 giờ ngày 13/4, theo giờ Việt Nam, nhằm đáp trả việc Iran đóng eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bắt đầu vào ngày 28/2, khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt.

Iran cho rằng việc phong tỏa hải quân đối với các cảng của mình là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, điều mà Mỹ bác bỏ.Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh này cho đến khi Iran mở lại tuyến đường thủy chiến lược mà họ kiểm soát cho hoạt động hàng hải, mà không kèm điều kiện.

Trước đó vào ngày 21/4, ông Trump đăng một thông điệp ngắn trên nền tảng Truth Social, chỉ viết rằng “Iran đã vi phạm lệnh ngừng bắn nhiều lần”.

Về phần mình, vào ngày 20/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên nền tảng mạng xã hội X rằng: “Ông Trump, bằng việc áp đặt phong tỏa và vi phạm lệnh ngừng bắn, đang tìm cách biến bàn đàm phán này, trong tưởng tượng của ông ta, thành một bàn đầu hàng hoặc để biện minh cho việc tái khởi động chiến tranh”.

Chủ tịch Quốc hội Iran nhấn mạnh: “Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới bóng đe dọa, và trong hai tuần qua, chúng tôi đã chuẩn bị để tung ra những ‘lá bài’ mới trên chiến trường”.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) - đơn vị tinh nhuệ có hải quân riêng và trực tiếp chịu sự chỉ đạo của Lãnh tụ Tối cao Iran - đã cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua eo biển Hormuz mà không có sự cho phép.

Các tuyến đường thủy này là nơi có khoảng một phần năm lượng dầu xuất khẩu toàn cầu, khí đốt và các mặt hàng quan trọng khác như phân bón đi qua.

Dầu Brent, đầu tiêu chuẩn quốc tế, được giao dịch ở mức hơn 95 USD/thùng vào ngày 21/4, giảm mạnh so với mức gần 120 USD trước khi có lệnh ngừng bắn, nhưng vẫn cao hơn khoảng 40% so với giá vào đầu tháng 2/2026.

Con tàu container cỡ nhỏ thuộc tập đoàn Vận tải biển Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRISL) đã bị khám xét ngoài khơi cảng Chabahar của Iran ở Vịnh Oman, theo dữ liệu theo dõi tàu trên nền tảng Marine Traffic.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ cho biết, thủy thủ đoàn tàu Touska đã không tuân thủ lời cảnh báo lặp đi lặp lại của quân đội Mỹ trong suốt 6 giờ, và con tàu bị cáo buộc đã vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ.

Theo các nguồn tin an ninh giấu tên, quân đội Mỹ cho rằng con tàu có khả năng đang chở các mặt hàng lưỡng dụng, có thể được dùng cho cả mục đích quân sự và dân sự.

Thông tin chi tiết về những mặt hàng này chưa được tiết lộ. Tuy nhiên, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ trước đó đã liệt kê kim loại, ống dẫn và linh kiện điện tử cùng nhiều mặt hàng khác là những mặt hàng lưỡng dụng có thể bị thu giữ.

Bộ Ngoại giao Iran chưa đưa bình luận về thông tin này.

Quân đội Iran cho biết con tàu bị thu giữ khi đang di chuyển từ Trung Quốc. Tehran cáo buộc hành động của Mỹ là "cướp biển có vũ trang”, và tuyên bố sẵn sàng đối đầu với lực lượng Mỹ về "hành động gây hấn trắng trợn này". Tuy nhiên, các động thái đáp trả của Iran bị hạn chế bởi sự hiện diện của các thành viên thủy thủ đoàn trên tàu.

Thủy thủ đoàn tàu Touska bao gồm một thuyền trưởng người Iran và các thành viên thủy thủ đoàn. Hiện không rõ toàn bộ thủy thủ đoàn có phải là công dân Iran hay không.

"Về số phận của thủy thủ đoàn tàu Touska, điều đó sẽ phụ thuộc vào quốc tịch của họ", Jennifer Parker - một nghiên cứu viên không thường trú tại Viện Lowy và là cựu sĩ quan Hải quân Hoàng gia Úc - nói với CNN .

“Nếu đó là các thủy thủ người Ấn Độ hoặc Philippines, tôi cho rằng thủy thủ đoàn sẽ được đưa xuống tàu và hồi hương. Nếu thủy thủ đoàn là người Iran, họ có thể bị giam giữ, hoặc nếu có thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran trên tàu, họ có thể bị giam giữ như tù binh chiến tranh”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 20/4 bày tỏ quan ngại về việc Mỹ "cưỡng chế chặn bắt" tàu chở hàng mang cờ Iran, đồng thời kêu gọi các bên liên quan tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn một cách có trách nhiệm.

Càng ngày những chiếc điện thoại đắt tiền càng có những chi tiết mới khiến người dùng mông lung không biết chúng dùng để làm gì. Đơn cử như lỗ tròn nhỏ màu đen trên các dòng iPhone Pro ở mặt sau từng gây nhầm lẫn rằng đây là “camera thứ 4”. Nhưng thực tế nó chỉ là cảm biến Lidar mà thôi.

Tương tự như vậy, nếu đang sở hữu một chiếc Samsung Galaxy S26 Ultra, chắc hẳn bạn sẽ nhận thấy hai lỗ tròn rất nhỏ nằm ở cạnh trên của khung máy và nhầm rằng chúng là micro.

Thoạt nhìn, chúng hoàn toàn giống hệt nhau, nhưng thực tế công năng của mỗi lỗ lại khác biệt hoàn toàn: một lỗ là micro , trong khi lỗ còn lại là khe thông hơi.

Thiết kế này không chỉ dành riêng cho dòng Galaxy S26 mà còn xuất hiện trên các mẫu flagship gần đây của Samsung như dòng S25. Tuy nhiên, ở các đời máy cũ hơn, mọi thứ lại không như vậy.

Ví dụ, dòng Galaxy S23 chỉ có một lỗ micro duy nhất ở cạnh trên, trong khi lỗ micro thứ hai và khe thông hơi lại được đặt ở cạnh dưới. Các dòng flagship cũ hơn nữa như S22 và S21 cũng có hai lỗ, nhưng cả hai đều phục vụ mục đích duy nhất là làm micro.
Cách phân biệt và rủi ro khi bị che khuất

Điều gây chú ý nhất chính là việc cả hai lỗ này có kích thước bằng chằn chặn, khiến người dùng rất dễ nhầm lẫn. Theo quy chuẩn thông thường, lỗ nằm gần về phía bên phải là khe thông hơi , còn lỗ nằm bên trái thường là micro . Để chắc chắn nhất, bạn có thể tham khảo sách hướng dẫn sử dụng trực tuyến cho từng kiểu máy cụ thể của mình.

Một chiếc ốp lưng điện thoại bền bỉ và vừa vặn tuyệt đối không được che khuất các lỗ này; thay vào đó, nó phải có khoảng hở chính xác tại vị trí đó. Nếu ốp lưng che mất các lỗ này, bạn sẽ gặp phải những vấn đề khá phiền toái:

Khử nhiễu kém hiệu quả: Khi điểm thu âm thanh bị chặn, tính năng chống ồn của micro sẽ hoạt động không tốt.
Chất lượng cuộc gọi giảm sút: Giọng nói của bạn khi truyền đến đầu dây bên kia có thể bị nghẹt, nhỏ hoặc không rõ ràng.

Tại sao điện thoại lại cần nhiều "lỗ" đến vậy?

Samsung giới thiệu khái niệm thiết kế "đa lỗ" như một giải pháp để vừa triển khai công nghệ khử nhiễu, vừa đảm bảo khả năng kháng nước. Trong khi micro đảm nhận nhiệm vụ lọc âm, thì khe thông hơi đóng vai trò cân bằng áp suất để bảo vệ lớp niêm phong chống nước bên trong máy.

Để làm được điều này, Samsung sử dụng một lớp màng tương tự chất liệu Gore-Tex phía sau lỗ thông hơi để ngăn nước xâm nhập nhưng vẫn cho không khí đi qua. Nhiều người có thể lầm tưởng đây là khe tản nhiệt, nhưng thực tế nó liên quan đến độ thoáng khí nhiều hơn. Đa số điện thoại hiện nay vẫn phụ thuộc vào cơ chế tản nhiệt thụ động chứ không thực sự có thiết kế khe gió mở để làm mát. Ngược lại, trên các dòng điện thoại chuyên game như ROG series, bạn mới thường thấy các khe tản nhiệt chuyên dụng thực thụ.
Hệ thống đa micro trên các dòng máy hiện đại

Không chỉ có hai lỗ ở trên, điện thoại của bạn có thể còn có lỗ thứ ba với kích thước tương tự ở cạnh dưới (đối diện với hai lỗ ở trên), và đây cũng là một micro khác. Việc điện thoại trang bị nhiều micro hiện nay là điều hết sức bình thường.

Lấy ví dụ như chiếc Google Pixel 9 Pro, máy có tới ba micro: một ở cạnh trên, một nằm giữa hai camera sau và một lỗ nhỏ ngay cạnh cổng sạc. Thiết kế đa micro này giúp cải thiện đáng kể khả năng khử nhiễu:

Micro cạnh dưới: Tập trung vào việc thu giọng nói chính xác của người dùng.

Các micro còn lại: Thu lại âm thanh môi trường xung quanh – những tiếng ồn có thể làm gián đoạn cuộc gọi.

Sau đó, các sóng âm khác nhau này sẽ được xử lý thông qua thuật toán "triệt tiêu sóng âm" để loại bỏ tiếng ồn và làm rõ giọng nói. Quá trình này thường được xử lý bởi phần mềm tích hợp sẵn (chẳng hạn như tính năng Voice Focus trên các dòng Galaxy A series của Samsung).

Dù Lockheed Martin giảm giá kỷ lục để cung cấp 24 máy bay thay vì 12, Tổng thống lâm thời Peru vẫn quyết định hoãn thương vụ ngay sát giờ ký kết, gây căng thẳng ngoại giao với Mỹ.

Một trong những thương vụ mua sắm quốc phòng lớn nhất lịch sử Peru đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ sau quyết định hoãn ký kết đột ngột của Tổng thống lâm thời Jose Maria Balcazar. Động thái này không chỉ gây chấn động chính trị nội bộ mà còn dẫn đến phản ứng ngoại giao gay gắt từ phía Mỹ, đe dọa mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa hai nước.

Sự cố tại buổi lễ ký kết và phản ứng của Washington
Theo kế hoạch ban đầu, vào ngày 17/4, đại diện Peru và tập đoàn Lockheed Martin dự kiến chính thức ký kết hợp đồng cung cấp 24 tiêm kích F-16 Block 70 cho Không quân Peru (FAP). Tuy nhiên, chỉ vài giờ trước khi sự kiện bắt đầu, Tổng thống Balcazar tuyên bố hoãn vô thời hạn việc ký kết với lý do chính phủ chuyển tiếp không nên quyết định khoản ngân sách khổng lồ 3,5 tỷ USD từ trái phiếu cho nhiệm kỳ sau.Phản ứng trước quyết định này, Đại sứ Mỹ Bernie Navarro khẳng định sẽ sử dụng mọi công cụ hiện có để phản đối các hành vi giao dịch thiếu thiện chí làm tổn hại lợi ích của Mỹ. Đây được đánh giá là những phát ngôn đối đầu mạnh mẽ nhất của một nhà ngoại giao Mỹ tại Lima trong nhiều thập kỷ qua.

Chiến lược giảm giá kỷ lục của Lockheed Martin
Dự án hiện đại hóa không quân của Peru nhằm thay thế các dòng MiG-29 và Mirage 2000 cũ kỹ đã bắt đầu từ năm 2012. Ba ứng cử viên chính gồm F-16 Block 70 (Mỹ), Rafale F4 (Pháp) và Gripen E/F (Thụy Điển). Đáng chú ý, Lockheed Martin từng ở thế yếu khi ban đầu chỉ đề xuất 12 chiếc máy bay với ngân sách 3,5 tỷ USD, trong khi Saab chào hàng tới 24 chiếc Gripen.

Tuy nhiên, sau các vòng đàm phán cấp cao tại Washington vào tháng 5/2025, Lockheed Martin đã thực hiện đợt giảm giá kỷ lục gần 50%. Tập đoàn này cam kết cung cấp đủ 24 chiếc F-16 trong cùng mức ngân sách 3,5 tỷ USD, chia làm hai đợt bàn giao vào năm 2025 và 2027.
Thông số kỹ thuật và ưu thế chiến thuật của F-16 Viper
Phiên bản F-16 Block 70, còn gọi là "Viper", sở hữu những công nghệ hàng đầu như radar mảng quét điện tử chủ động (AESA) AN/APG-83 và hệ thống tránh va chạm mặt đất tự động (Auto-GCAS). Ngoài ra, máy bay còn được trang bị tên lửa không đối không tầm xa AIM-120C-8, giúp nâng cao đáng kể năng lực tác chiến không trung.

Việc sở hữu F-16V không chỉ là nâng cấp kỹ thuật mà còn giúp Peru cân bằng sức mạnh quân sự trong khu vực. Hiện nay, các quốc gia láng giềng như Chile đã vận hành F-16 Block 50, trong khi Brazil và Colombia đều đã lựa chọn dòng máy bay Gripen E/F hiện đại. Việc trì hoãn này khiến giới quân sự Peru lo ngại về sự mất cân bằng sức mạnh quốc phòng.

Hệ lụy từ việc trì hoãn hợp đồng
Các chuyên gia cảnh báo việc trì hoãn có thể khiến Mỹ rút lại các cam kết hỗ trợ, bao gồm quy chế "Đồng minh chính ngoài NATO" (MNNA) và dự án xây dựng căn cứ hải quân trị giá 1,5 tỷ USD. Hiệp hội các Tướng lĩnh và Đô đốc Peru đã lên tiếng phản đối quyết định của Tổng thống, cho rằng an ninh quốc gia cần được đảm bảo xuyên suốt nhiệm kỳ.

Hiện thương vụ đang rơi vào trạng thái rủi ro cao. Nếu không được ký kết trước tháng 7, Lockheed Martin có thể điều chỉnh tăng giá hoặc kéo dài thời gian giao hàng do biến động thị trường, đồng thời làm suy giảm uy tín của Peru đối với các nhà cung cấp vũ khí quốc tế.