Peru hoãn ký hợp đồng mua 24 tiêm kích F-16 Block 70 trị giá 3,5 tỷ USD từ Mỹ

[Romano]

Dù Lockheed Martin giảm giá kỷ lục để cung cấp 24 máy bay thay vì 12, Tổng thống lâm thời Peru vẫn quyết định hoãn thương vụ ngay sát giờ ký kết, gây căng thẳng ngoại giao với Mỹ.

Một trong những thương vụ mua sắm quốc phòng lớn nhất lịch sử Peru đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ sau quyết định hoãn ký kết đột ngột của Tổng thống lâm thời Jose Maria Balcazar. Động thái này không chỉ gây chấn động chính trị nội bộ mà còn dẫn đến phản ứng ngoại giao gay gắt từ phía Mỹ, đe dọa mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa hai nước.

Sự cố tại buổi lễ ký kết và phản ứng của Washington
Theo kế hoạch ban đầu, vào ngày 17/4, đại diện Peru và tập đoàn Lockheed Martin dự kiến chính thức ký kết hợp đồng cung cấp 24 tiêm kích F-16 Block 70 cho Không quân Peru (FAP). Tuy nhiên, chỉ vài giờ trước khi sự kiện bắt đầu, Tổng thống Balcazar tuyên bố hoãn vô thời hạn việc ký kết với lý do chính phủ chuyển tiếp không nên quyết định khoản ngân sách khổng lồ 3,5 tỷ USD từ trái phiếu cho nhiệm kỳ sau.Phản ứng trước quyết định này, Đại sứ Mỹ Bernie Navarro khẳng định sẽ sử dụng mọi công cụ hiện có để phản đối các hành vi giao dịch thiếu thiện chí làm tổn hại lợi ích của Mỹ. Đây được đánh giá là những phát ngôn đối đầu mạnh mẽ nhất của một nhà ngoại giao Mỹ tại Lima trong nhiều thập kỷ qua.

Chiến lược giảm giá kỷ lục của Lockheed Martin
Dự án hiện đại hóa không quân của Peru nhằm thay thế các dòng MiG-29 và Mirage 2000 cũ kỹ đã bắt đầu từ năm 2012. Ba ứng cử viên chính gồm F-16 Block 70 (Mỹ), Rafale F4 (Pháp) và Gripen E/F (Thụy Điển). Đáng chú ý, Lockheed Martin từng ở thế yếu khi ban đầu chỉ đề xuất 12 chiếc máy bay với ngân sách 3,5 tỷ USD, trong khi Saab chào hàng tới 24 chiếc Gripen.

Tuy nhiên, sau các vòng đàm phán cấp cao tại Washington vào tháng 5/2025, Lockheed Martin đã thực hiện đợt giảm giá kỷ lục gần 50%. Tập đoàn này cam kết cung cấp đủ 24 chiếc F-16 trong cùng mức ngân sách 3,5 tỷ USD, chia làm hai đợt bàn giao vào năm 2025 và 2027.
Thông số kỹ thuật và ưu thế chiến thuật của F-16 Viper
Phiên bản F-16 Block 70, còn gọi là "Viper", sở hữu những công nghệ hàng đầu như radar mảng quét điện tử chủ động (AESA) AN/APG-83 và hệ thống tránh va chạm mặt đất tự động (Auto-GCAS). Ngoài ra, máy bay còn được trang bị tên lửa không đối không tầm xa AIM-120C-8, giúp nâng cao đáng kể năng lực tác chiến không trung.

Việc sở hữu F-16V không chỉ là nâng cấp kỹ thuật mà còn giúp Peru cân bằng sức mạnh quân sự trong khu vực. Hiện nay, các quốc gia láng giềng như Chile đã vận hành F-16 Block 50, trong khi Brazil và Colombia đều đã lựa chọn dòng máy bay Gripen E/F hiện đại. Việc trì hoãn này khiến giới quân sự Peru lo ngại về sự mất cân bằng sức mạnh quốc phòng.

Hệ lụy từ việc trì hoãn hợp đồng
Các chuyên gia cảnh báo việc trì hoãn có thể khiến Mỹ rút lại các cam kết hỗ trợ, bao gồm quy chế "Đồng minh chính ngoài NATO" (MNNA) và dự án xây dựng căn cứ hải quân trị giá 1,5 tỷ USD. Hiệp hội các Tướng lĩnh và Đô đốc Peru đã lên tiếng phản đối quyết định của Tổng thống, cho rằng an ninh quốc gia cần được đảm bảo xuyên suốt nhiệm kỳ.

Hiện thương vụ đang rơi vào trạng thái rủi ro cao. Nếu không được ký kết trước tháng 7, Lockheed Martin có thể điều chỉnh tăng giá hoặc kéo dài thời gian giao hàng do biến động thị trường, đồng thời làm suy giảm uy tín của Peru đối với các nhà cung cấp vũ khí quốc tế.