Theo báo cáo từ Axios công bố sáng 2-5, Bộ Quốc phòng Mỹ ước tính Iran đã tổn thất gần 5 tỉ USD doanh thu dầu mỏ kể từ khi quân đội Mỹ thiết lập lệnh phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz.

Đây là hệ quả trực tiếp từ chiến dịch kiểm soát hàng hải do Mỹ triển khai nhằm gây áp lực tối đa lên nền kinh tế của Tehran sau những căng thẳng quân sự nổ ra đầu năm 2026.

Theo các quan chức Lầu Năm Góc, tính từ ngày 13-4 đến nay, quân đội Mỹ đã chặn và điều hướng hơn 40 tàu chở dầu cùng các phương tiện vận chuyển hàng của Iran.

Hiện có 2 tàu đã bị phía Mỹ thu giữ hoàn toàn. Đặc biệt, 31 tàu chở dầu khác mang theo tổng cộng 53 triệu thùng dầu thô với trị giá hơn 4,8 tỉ USD đang bị mắc kẹt tại vịnh Oman và không thể di chuyển ra thị trường quốc tế.

Một quan chức Mỹ chia sẻ với tờ The Jerusalem Post rằng "lệnh phong tỏa đang hoạt động hoàn hảo" và "không có hoạt động giao thương kinh tế nào có thể ra hoặc vào Iran".

Tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở việc thất thu ngân sách, Iran còn đối mặt với cuộc khủng hoảng hậu cần nghiêm trọng - theo The Jerusalem Post. Tờ báo này ngày 30-4 đưa tin Iran đang cạn kiệt năng lực lưu trữ dầu thô sản xuất ra. Các chuyên gia dự báo nước này sẽ đạt mức giới hạn lưu trữ trong khoảng 15 đến 60 ngày tới.

Do không thể xuất khẩu, Tehran buộc phải tận dụng tối đa các kho bãi trên đất liền và sử dụng các tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) làm kho chứa nổi trên biển. Mỗi tàu VLCC có thể chứa khoảng 2 triệu thùng dầu, nhưng nguồn lực này cũng có hạn.

Liên quan đến vấn đề này, phát biểu tại bang Florida - Mỹ hôm 1-5, Tổng thống Donald Trump đã mô tả việc thu giữ hàng hóa và dầu mỏ của Iran là một "công việc kinh doanh rất có lợi nhuận".

Tổng thống Mỹ lập luận Iran đã sử dụng eo biển Hormuz như một vũ khí trong nhiều năm, nên ông quyết định "đóng cửa eo biển này với họ".

Về các cuộc đàm phán hạt nhân đang diễn ra, người đứng đầu Nhà Trắng cho biết: "Thành thật mà nói, có lẽ chúng ta tốt hơn hết là không nên đưa ra bất kỳ thỏa thuận nào".

Trong khi đó, theo các báo cáo từ Anadolu, ông Donald Trump đang tìm cách thành lập một liên minh quốc tế nhằm khôi phục lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz.

Đáp trả lại áp lực từ phía Mỹ, Bộ Tư lệnh Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran IRGC đã ra tuyên bố sẽ thực thi "những quy tắc mới" trên các vùng biển gần bờ biển Iran ở biển Ả Rập và eo biển Hormuz, theo thông tin từ đài Al Jazeera hôm 1-5.

IRGC cho biết lực lượng này sẽ thực hiện "kiểm soát gần 2.000 km đường bờ biển của Iran" tại vịnh Ả Rập và eo biển Hormuz và sẽ biến vùng biển này thành "nguồn tự hào và sức mạnh cho người dân Iran, đồng thời là nguồn an ninh và thịnh vượng cho khu vực".

Nhà chức trách bang Texas cho biết vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 23h tối 1/5 (giờ địa phương) tại thành phố Wimberley, cách Austin khoảng 64 km về phía Tây Nam.

Theo Trung sĩ Billy Ray, phi công cùng 4 hành khách đã tử vong tại hiện trường. Danh tính các nạn nhân chưa được công bố, tuy nhiên Câu lạc bộ Pickleball Amarillo xác nhận họ là thành viên đang trên đường tới một giải đấu.

Chiếc máy bay gặp nạn là loại Cessna 421C, xuất phát từ Amarillo và dự kiến hạ cánh tại sân bay New Braunfels National. Hình ảnh từ trên cao cho thấy máy bay bị phá hủy hoàn toàn trong khu vực rừng cây.

Cơ quan chức năng liên bang đang dẫn đầu cuộc điều tra nguyên nhân vụ việc. Một nhân chứng sống gần hiện trường cho biết bà nghe thấy tiếng va chạm lớn và cảm nhận rung chấn mạnh trong đêm.

Những người gặp nạn đang di chuyển tới một giải pickleball tại New Braunfels, cách San Antonio khoảng 48 km. Ban tổ chức đã hủy giải đấu trong ngày 2/5 và dự kiến dành phút tưởng niệm các nạn nhân trước khi thi đấu trở lại.

Đại diện Câu lạc bộ Pickleball Amarillo cho biết cộng đồng người chơi môn thể thao này rất gắn kết và sự việc khiến nhiều người bàng hoàng.

Cùng thời điểm đó, một máy bay khác cũng xuất phát từ Amarillo tới sự kiện đã hạ cánh an toàn. Dữ liệu kiểm soát không lưu cho thấy máy bay gặp nạn có dấu hiệu di chuyển bất thường trước khi biến mất khỏi radar và phát tín hiệu khẩn cấp.

Cơ quan khí tượng cho biết khu vực New Braunfels có nhiều mây vào thời điểm trước khi xảy ra tai nạn và xuất hiện giông vài giờ sau đó.

“Một cuộc xung đột mới giữa Iran và Mỹ rất có thể sẽ xảy ra, các bằng chứng cũng cho thấy Mỹ không tuân thủ bất kỳ cam kết hay thỏa thuận nào” - hãng tin Fars dẫn lời Phó Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya Mohammad Jafar Asadi trong một bản tin ngày 2-5.

Ông Asadi cáo buộc: "Các hành động và tuyên bố của các quan chức Mỹ phần lớn đều nhằm thu hút sự chú ý của truyền thông, trước hết là để ngăn chặn giá dầu giảm và thứ hai là để thoát khỏi tình thế khó xử mà họ tự tạo ra."

Quan chức này cũng tuyên bố lực lượng vũ trang Iran “đang trong tình trạng sẵn sàng tối đa cho bất kỳ hành động phiêu lưu và tính toán sai lầm nào mới từ phía Mỹ”.

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn đang rơi vào thế bế tắc.

Hôm 1-5, Mỹ đã cảnh báo các công ty vận tải biển có thể phải đối mặt các lệnh trừng phạt nếu trả tiền cho Iran để đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn.

Thông báo được Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài của Mỹ (OFAC) đưa ra, làm gia tăng thêm áp lực trong cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran về quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

OFAC cho biết các khoản thanh toán bị cấm không chỉ bao gồm chuyển khoản hay tiền mặt, mà còn cả “tài sản kỹ thuật số, bù trừ, trao đổi không chính thức hoặc các khoản thanh toán bằng hiện vật khác”, trong đó có cả quyên góp từ thiện và thanh toán tại các đại sứ quán Iran.

“OFAC đưa ra cảnh báo này để nhắc nhở cá nhân và tổ chức công dân Mỹ và nước ngoài về nguy cơ vi phạm lệnh trừng phạt khi đáp ứng các yêu cầu khoản thanh toán hoặc bảo lãnh từ chính quyền Iran để được đi lại an toàn. Những rủi ro này tồn tại bất kể phương thức thanh toán nào” - thông báo cho biết.

Tờ báo El Ciudadano (Chile) ngày 28/4 đưa tin, Cuba đang đẩy mạnh việc chế biến dầu thô trong nước thông qua Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz ở tỉnh Santiago de Cuba, để sản xuất các loại nhiên liệu thiết yếu trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế vẫn đang tiếp diễn.

Các nhân viên tại nhà máy lọc dầu này đã cải tiến thành công các cơ sở hạ tầng trước đây dùng để lọc dầu thô nặng nhập khẩu vào quốc đảo này trước khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các biện pháp hạn chế ngặt nghèo hơn.

Từ năm 1962, Washington đã áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt kinh tế, thương mại và tài chính đối với Cuba. Và các biện pháp này đã gia tăng bởi một sắc lệnh hành pháp được ký ngày 29/1/2026 bởi Tổng thống Trump, cấm hoàn toàn việc nhập khẩu dầu vào Cuba.

Động thái này, được biện minh dựa trên lý do Havana gây ra mối đe dọa cho an ninh quốc gia của Mỹ, cho phép áp thuế đối với hàng hóa từ các quốc gia bán hoặc cung cấp dầu cho quốc gia vùng Caribe này.

Biện pháp trên không chỉ làm gián đoạn cuộc sống thường nhật của người dân Cuba, gây ra tình trạng mất điện kéo dài tới 20 giờ/ngày , mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, thực phẩm và sức khỏe thể chất của người dân nước này.

Theo bà Irene Barbado Lucio - Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz thuộc Liên minh Dầu khí Cuba (Cupet) và là một trong bốn cơ sở chế biến dầu nặng của nước này, việc cải tiến cơ sở hạ tầng đã giúp Cuba có thể "xử lý" dầu thô trong nước.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ báo Granma (Cuba), bà Barbado cho biết trong quá trình chế biến dầu mỏ, các sản phẩm phụ được tạo ra đã hỗ trợ các lĩnh vực quan trọng chiến lược của Cuba.

Kỹ sư Víctor Manuel Díaz Despaigne - trưởng nhóm đa ngành thực hiện cải tiến công nghệ này - cho biết thêm: “Trước đây, chúng tôi có thể xử lý dầu thô nặng nhập khẩu bằng cách sử dụng dung môi để đưa chỉ số API [chỉ số đo lường mức độ nặng hay nhẹ của dầu mỏ dạng lỏng so với nước] xuống 16 độ, cho phép chuyển đổi nó thành dầu thô trung bình, vì ngành công nghiệp của chúng tôi được thiết kế cho dầu thô nhẹ hơn; tuy nhiên, chúng tôi không ngờ có thể làm được điều này với dầu thô trong nước.”

Bà Barbado cũng tiết lộ kế hoạch về một đợt khai thác dầu thô khác trong nước Cuba, "như một phần của quá trình cải tiến liên tục các quy trình công nghiệp, đang được đẩy mạnh để áp dụng đối với loại dầu này, nhằm đạt được các sản phẩm phái sinh chất lượng cao đồng thời đảm bảo bảo vệ môi trường".
Chuyển hóa nhiệt để nâng cao tính chất của dầu thô nặng

Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz nhắc lại rằng quy trình này đang được phát triển song song với những nỗ lực của Trung tâm Nghiên cứu Dầu mỏ Cuba, tập trung vào quá trình chuyển hóa nhiệt, "được thể hiện thông qua các nghiên cứu và thử nghiệm sâu rộng".

Quá trình này cho phép cải thiện các đặc tính của dầu thô nặng và siêu nặng hiện đang có sẵn với số lượng lớn ở Cuba, vốn nổi tiếng với mật độ, độ nhớt và hàm lượng lưu huỳnh cao.

Thông qua quá trình chuyển hóa nhiệt, có thể giảm độ nhớt của dầu thô mà không cần phải trộn nó với các hợp chất và dung môi khác - những thứ đang khan hiếm tại Cuba do lệnh cấm vận của Mỹ.

Kỹ sư Irenaldo Pérez Cardoso - Phó giám đốc Cupet - cho biết về kế hoạch thiết lập một cơ sở thí điểm tại Nhà máy lọc dầu Sergio Soto ở tỉnh Sancti Spíritus để tận dụng nguồn nước, hơi nước và điện năng sẵn có tại đây, cũng như kinh nghiệm chuyên môn của đội ngũ nhân viên - những người đã xử lý loại dầu thô này từ năm 2010.

Kế hoạch này cũng bao gồm giai đoạn thứ hai nhằm phát triển chất xúc tác để giảm hàm lượng lưu huỳnh đặc trưng của dầu thô Cuba.

Trong những tuyên bố gần đây, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez khẳng định: “Chúng ta đã phá bỏ một quan niệm sai lầm, một điều cấm kỵ trong nước, đó là dầu thô trong nước không thể tinh chế được, không thể sử dụng được cho các mục đích khác... và chỉ có thể được sử dụng trực tiếp trong một số nhà máy nhiệt điện.”

Nga đánh chưa từng có vào Odessa, 50 vụ nổ liên hoàn

Đài TST (Nga) ngày 1/5 đưa tin, tình hình tại Nikolaev và Odessa đang trở nên đặc biệt căng thẳng khi các đợt xung đột diễn ra dồn dập trên diện rộng.

Các nguồn tin mà đài này dẫn lại cho biết nhiều cuộc tập kích quy mô lớn chưa từng có đã nhằm vào nhà máy đóng tàu "Okean" cũng như hệ thống hạ tầng cảng tại Odessa – những khu vực được coi là mắt xích quan trọng trong mạng lưới hậu cần.

Theo Đại tá hải quân dự bị Vasily Dandykin, riêng khu vực Odessa đã ghi nhận khoảng 50 vụ nổ liên hoàn chỉ trong thời gian ngắn. Các mục tiêu bị nhắm tới được cho là trung tâm hậu cần, bến cảng, kho nhiên liệu và các điểm trung chuyển có liên quan tới dòng chảy trang bị quân sự từ phương Tây.

Một chi tiết đáng chú ý là một con tàu neo tại cảng Odessa đã bốc cháy dữ dội sau khi trúng đòn tập kích. Theo đánh giá của ông Dandykin, mức độ cháy nổ cho thấy nhiều khả năng con tàu này đang vận chuyển hàng quân sự. Ông nhận định nếu chỉ là hàng dân sự thông thường thì khó có thể xảy ra hiện tượng cháy lan mạnh như vậy.

Không chỉ dừng lại ở các đòn đánh trực tiếp, tình hình tại Nikolaev cũng được mô tả là bất ổn sau khi các vụ nổ xảy ra gần khu vực trạm biến áp cung cấp điện cho các cơ sở công nghiệp quan trọng.

Một số báo cáo cho thấy sau các cuộc tấn công, nhiều khu vực ghi nhận tình trạng mất điện cục bộ, điện áp dao động, cùng với đó là các cột khói đen dày đặc bốc lên từ khu vực công nghiệp.

Theo phân tích của phía Nga được Đài TST dẫn lại, các mục tiêu này không đơn thuần mang tính dân sự, mà có liên quan đến chuỗi sản xuất và vận hành thiết bị quân sự, đặc biệt là các hệ thống không người lái và thành phần động cơ.

Điều này giải thích vì sao các đòn đánh lại tập trung với cường độ lớn vào các điểm được coi là "hậu phương kỹ thuật".

Ở góc độ chiến lược, ông Dandykin cảnh báo rằng trong thời gian tới, Nga có thể phải đối mặt với sự gia tăng các cuộc tấn công bằng phương tiện không người lái trên biển từ phía Ukraine. Nguyên nhân là do điều kiện thời tiết bước vào giai đoạn thuận lợi hơn, đồng thời phía Ukraine đã có thời gian tích lũy nguồn lực.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng Nga vẫn có khả năng kiểm soát tình hình nếu tập trung đánh vào các khu vực điều phối then chốt, điển hình như Ochakov – nơi được nhận định là trung tâm liên quan đến việc vận hành và điều phối UAV cũng như các phương tiện không người lái trên biển.

Ông Zelensky phát thông điệp khẩn

Cũng theo Đài TST, không chỉ ở mặt trận phía Nam, tình hình tại khu vực Kupyansk cũng đang nóng lên nhanh chóng, cho thấy xung đột không hề giảm nhiệt mà còn lan rộng ra nhiều hướng.

Theo kênh Telegram "Nhật ký lính dù", lực lượng Ukraine đã tăng cường đáng kể việc triển khai UAV tấn công, tạo ra sức ép lớn lên các đơn vị đối phương. Giao tranh được mô tả là đặc biệt ác liệt, trong đó tâm điểm là khu vực nhà máy đúc – một cơ sở công nghiệp có vị trí chiến lược trong thành phố.

Nhà máy này vốn được xây dựng từ thời Liên Xô, từng đóng vai trò quan trọng trong sản xuất các chi tiết cơ khí. Tuy nhiên, sau nhiều năm suy giảm, cơ sở này đã thay đổi chức năng. Theo các nguồn tin, lực lượng Ukraine đã cải tạo nơi đây thành một vị trí phòng thủ kiên cố, với hệ thống tầng ngầm phức tạp, biến nó thành một "pháo đài" thực sự giữa lòng đô thị.

Chính vì vậy, các đợt tấn công hiện tại được cho là nhằm trực tiếp vào "nút thắt" phòng thủ này, với mục tiêu phá vỡ hệ thống cố thủ của đối phương. Một số nguồn còn cho rằng quân đội Nga đã áp dụng lại các chiến thuật tương tự chiến dịch "Dòng chảy" – vốn từng được nhắc tới trong các hoạt động trước đó.

Trong bối cảnh chiến sự leo thang như vậy, vào đúng 10h01, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã đưa ra một thông điệp mang tính khẩn cấp, "cầu cứu" các nước NATO tiếp tục hỗ trợ Ukraine.

Trong tuyên bố của mình, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì và gia tăng các biện pháp trừng phạt đối với Nga. Theo ông, đây là công cụ giúp hạn chế khả năng kéo dài xung đột của Moscow.

Ông cũng lập luận rằng nếu Nga không sẵn sàng giải quyết xung đột thông qua con đường ngoại giao, thì Ukraine cùng các đối tác phương Tây cần phải gia tăng sức ép để buộc Moscow phải thay đổi lập trường.

Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh chiến sự trên thực địa đang diễn biến phức tạp, cho thấy Kiev đang tìm cách kết hợp giữa sức ép quân sự và ngoại giao nhằm tạo lợi thế trong giai đoạn tiếp theo của xung đột.
Hé lộ đề nghị bất ngờ của ông Putin

Trong khi giao tranh trên thực địa tiếp tục leo thang trên nhiều hướng, Đài TST (Nga) cho biết phía Nga lại phát đi những tín hiệu đáng chú ý trên mặt trận ngoại giao, tạo nên sự tương phản rõ rệt giữa chiến trường và bàn đàm phán.

Cụ thể, vào tối 29/4, Tổng thống Vladimir Putin đã có cuộc điện đàm với cựu Tổng thống Donald Trump, trong đó vấn đề Ukraine là một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận.

Theo thông tin được Đài TST dẫn lại, Tổng thống Putin khẳng định rằng thế chủ động trên chiến trường vẫn thuộc về quân đội Nga và các mục tiêu của chiến dịch quân sự đặc biệt sẽ được hoàn thành.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất là đề xuất về một lệnh ngừng bắn tạm thời trong dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5. Đây được xem là một động thái mang tính ngoại giao trong bối cảnh xung đột vẫn đang diễn ra với cường độ cao.

Theo trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov, đề xuất này đã nhận được sự ủng hộ từ phía ông Donald Trump.

Dù vậy, các chi tiết cụ thể về thời gian và phạm vi áp dụng lệnh ngừng bắn vẫn chưa được công bố. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết thông tin này sẽ được làm rõ trong thời gian tới.

Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến từ phía Nga tỏ ra hoài nghi về khả năng Ukraine tuân thủ lệnh ngừng bắn nếu nó được thiết lập. Trung tướng Viktor Sobolev cho rằng quân đội cần duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất, đồng thời cảnh báo sẽ có phản ứng mạnh nếu thỏa thuận bị vi phạm.

Phó Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia Alexey Chepa cũng đưa ra nhận định tương tự, cho rằng các tiền lệ trước đó cho thấy nguy cơ vi phạm lệnh ngừng bắn là rất lớn. Ông dẫn chứng việc các thỏa thuận trước đây, bao gồm trong dịp Lễ Phục sinh, đã nhiều lần không được tuân thủ.

Về phía Kiev, đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có tuyên bố chính thức về việc chấp nhận đề xuất này. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết cần làm rõ thêm các thông tin từ phía Mỹ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Trong khi đó, một số nhà phân tích quốc tế cho rằng lập trường của Tổng thống Putin vẫn nhất quán. Nhà phân tích quân sự Anh Alexander Mercouris nhận định rằng trong cuộc điện đàm, nhà lãnh đạo Nga đã thể hiện sự kiên định đáng chú ý trong việc theo đuổi các mục tiêu chiến lược.

Ông Mercouris cho rằng trong những tình huống tương tự, nhiều nhà lãnh đạo có thể đã lựa chọn nhượng bộ, nhưng Tổng thống Putin vẫn duy trì cách tiếp cận cứng rắn, đồng thời kết hợp với các tín hiệu ngoại giao khi cần thiết.

Phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng hôm 1/5, Tổng thống Donald Trump cho biết ông không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt xung đột, dù thừa nhận hai bên vẫn đang duy trì đối thoại.

"Họ muốn đạt được thỏa thuận... Tôi không hài lòng với điều đó", Tổng thống Mỹ Trump nói, song không nêu rõ điểm cụ thể khiến Washington không thể chấp nhận.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bày tỏ nghi ngờ về khả năng Tehran đạt được đồng thuận nội bộ, cho rằng ban lãnh đạo Iran đang bị chia rẽ thành nhiều nhóm và thiếu sự phối hợp. Theo ông, dù tất cả đều muốn đạt thỏa thuận, nhưng quá trình này đang rơi vào tình trạng "rối bời".

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước báo giới.

Trong phát biểu trước giới truyền thông, lãnh đạo Nhà Trắng cho biết Mỹ và Iran vẫn đang đàm phán qua điện thoại. Ông Trump đã rút phái đoàn dự kiến đến Islamabad vào cuối tuần trước vì cho rằng thời gian đàm phán quá dài mà vẫn chưa đạt được kết quả như kỳ vọng.

Khi được hỏi liệu thỏa thuận hạt nhân Iran mới nhất đã được thảo luận chưa, Tổng thống Mỹ Trump nói rằng Iran vẫn chưa thể đi đến kết luận.

"Đây rất có thể là điểm mấu chốt, vì chúng tôi đã thảo luận về ý tưởng rằng sẽ có một lệnh ngừng bắn, eo biển Hormuz được mở trở lại, lệnh phong tỏa được dỡ bỏ, và sau đó, tại một thời điểm nào đó, Iran sẽ nói về chương trình vũ khí hạt nhân của mình, đó là vấn đề trọng tâm mà Nhà Trắng đang quan tâm", ông lưu ý.

Tổng thống Trump nhấn mạnh lập trường nhất quán rằng Iran "không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó phải là một trong những yếu tố cần cân nhắc hàng đầu".

Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cũng từ chối tiết lộ chi tiết các cuộc đàm phán, song khẳng định Mỹ tiếp tục theo đuổi mục tiêu đảm bảo an ninh quốc gia cả trong ngắn hạn và dài hạn.

"Chúng tôi không tiết lộ chi tiết các cuộc đàm phán ngoại giao riêng tư. Tổng thống Trump đã nói rõ rằng Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân, và các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục để đảm bảo an ninh quốc gia ngắn hạn và dài hạn của Mỹ", bà cho biết.
Các lựa chọn của Tổng thống Trump

Tổng thống Donald Trump cho biết các lựa chọn của ông đối với Iran chỉ gói gọn trong hai phương án: Leo thang quân sự quy mô lớn hoặc đạt được một thỏa thuận.

“Có nhiều lựa chọn. Chúng ta có muốn sử dụng sức mạnh quân sự để phá hủy hoàn toàn không, hay muốn đàm phán? Đó là những lựa chọn,” Tổng thống Mỹ Trump nói, đồng thời cho biết ông đã nhận được bản báo cáo cập nhật về các phương án quân sự mới nhất từ Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ.

Tổng thống Mỹ cũng nhấn mạnh ông không muốn tái khởi động chiến dịch không kích vì lý do nhân đạo, nhưng không loại trừ khả năng này nếu đàm phán thất bại.

Nhưng tạp chí Fortune (Mỹ) ngày 1/5 đưa tin, đó chỉ là "phần nổi của tảng băng trôi", Nhà Trắng đã yêu cầu ngân sách bổ sung 200 tỷ USD cho cuộc xung đột với Iran.

Thực trạng kho vũ khí Mỹ thật đáng lo ngại. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) chỉ ra rằng chỉ riêng ở Iran, quân đội Mỹ đã sử dụng hết 45% kho tên lửa tấn công chính xác (PSM), một nửa số tên lửa đánh chặn THAAD, gần một nửa số tên lửa Patriot PAC-3, khoảng 30% tên lửa Tomahawk và hơn 20% tên lửa tầm xa JASSM.

Đó mới chỉ là một cuộc xung đột. Ở Ukraine, nơi mà kể từ năm 2022, Mỹ đã vận chuyển khoảng 1/3 số tên lửa Javelin, 1/4 số tên lửa Stinger, hơn 2 triệu quả đạn pháo 155mm và hàng nghìn tên lửa GMLRS. Theo đánh giá của Lầu Năm Góc, tổng lượng tiêu hao này là một “nguy cơ ngắn hạn” cạn kiệt đạn dược.
Điểm chung của bốn loại vũ khí Mỹ

Fortune đưa tin, hãy quên đi tên lửa Javelin, Stinger, GMLRS và 2 triệu quả đạn pháo đã được sử dụng ở Ukraine, chỉ xem xét bốn loại vũ khí mà Mỹ vừa sử dụng ở Iran, và vật liệu quan trọng cần thiết cho mỗi loại – mà hầu như chỉ được cung cấp thông qua Trung Quốc.

Tên lửa hành trình Tomahawk: Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 tên lửa Tomahawk ở Iran, tương đương với sản lượng trong 10 năm. Bộ phận điều khiển cánh của tên lửa hoạt động bằng nam châm samarium-cobalt. Trung Quốc khai thác và tinh chế 99% lượng samarium của thế giới và đã đưa nó vào diện cấp phép xuất khẩu từ ngày /4/2025. Để bổ sung kho dự trữ, nhà sản xuất vũ khí Raytheon (Mỹ) phải tìm đến Bắc Kinh để mua samarium.

Tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3: Đầu dò sử dụng samarium-cobalt (SmCo) để điều hướng; các ống dẫn sóng của radar sử dụng SmCo để tập trung chùm tia vi sóng; bộ dịch pha yttrium-iron-garnet điều chỉnh mảng ăng-ten. Việc bổ sung cho hơn 1.200 tên lửa đánh chặn đã sử dụng ở Iran đòi hỏi khoảng 1,2 đến 2,4 tấn SmCo chịu nhiệt cao, cộng thêm oxit yttrium. Từ năm 2020 đến năm 2023, Trung Quốc cung cấp 93% lượng yttrium nhập khẩu của Mỹ.

Tên lửa hành trình tàng hình JASSM-ER: Các động cơ điều khiển cánh và đầu dò hoạt động dựa trên nam châm neodymium-sắt-boron (NdFB) được pha thêm dysprosium và terbium để ổn định nhiệt. Nếu loại bỏ các nguyên tố đất hiếm nặng, nam châm sẽ bị khử từ trong khi bay. Khoảng 1.100 tên lửa đã sử dụng tương đương với khoảng 1,5 đến 3 tấn nguyên liệu NdFeB. Trung Quốc tinh chế phần lớn dysprosium và terbium trên thế giới.

Máy bay F-35 Lightning II: Trong suốt một thập kỷ, chính Bộ Quốc phòng Mỹ đã liên tục khẳng định rằng mỗi chiếc F-35 chứa khoảng 417 kg đất hiếm. Thành phần quan trọng về mặt chiến lược là SmCo chịu nhiệt cao và NdFeB pha thêm dysprosium trong bộ truyền động động cơ, hệ thống truyền động điện và radar. Đây chính xác là những vật liệu mà Bắc Kinh cho vào diện cấp phép xuất khẩu.

Đối với bốn loại vũ khí này, nhu cầu bổ sung ước tính sơ bộ là từ 5 đến 10 tấn nam châm đất hiếm cấp quốc phòng thành phẩm, hơn 95% trong số đó sẽ đến từ Trung Quốc.

'Bảng tuần hoàn' trong tay Trung Quốc

Fortune nhận định, Trung Quốc nắm giữ "bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học" và biết cách sử dụng chúng. Việc kiểm soát gallium và germanium được áp dụng từ tháng 8/2023.

Việc kiểm soát antimon được áp dụng từ tháng 8/2024, với lệnh cấm hoàn toàn vận chuyển đến Mỹ từ tháng 12/2024. Kết quả là giá antimon tăng vọt 134%.

Các hạn chế về vonfram được áp đặt từ tháng 2/2025; giá tăng vọt hơn 557% mỗi tấn.

Sau đó, Thông báo số 18 của Bộ Thương mại Trung Quốc vào ngày 4/4/2025 đã đưa bảy loại đất hiếm trung bình và nặng vào diện cấp phép. Xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc đã bị cắt giảm 74% vào tháng tiếp theo.

Từ tháng 10/2025, Bắc Kinh đã mở rộng quy chế kiểm soát này ra ngoài lãnh thổ quốc gia, áp dụng cho bất kỳ sản phẩm nào, ở bất cứ đâu trên thế giới, chỉ cần chứa 0,1% đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Theo Fortune, Tổng thống Mỹ Trump dự kiến tới Bắc Kinh gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 14/5/2026. Không có gì ngạc nhiên, các vật liệu quan trọng đứng đầu chương trình nghị sự của cuộc gặp.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer từng tuyên bố vào đầu tháng 4 rằng mục tiêu của cuộc gặp là "đảm bảo chúng tôi có thể tiếp tục nhận được đất hiếm từ Trung Quốc".

Liên hợp quốc đã đưa ra những kịch bản rủi ro từ thực trạng tại eo biển Hormuz. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo tình trạng gián đoạn ở tuyến hàng hải chiến lược này do xung đột ở Trung Đông có thể gây ra những hệ lụy cho kinh tế toàn cầu theo 3 kịch bản như sau:

Thứ nhất, trong kịch bản xấu nhất, nếu eo biển Hormuz bị đóng đến hết năm 2026, lạm phát toàn cầu có thể tăng vọt vượt 6%, trong khi tăng trưởng kinh tế giảm xuống còn 2%.

Trong kịch bản thứ 2, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài đến giữa năm nay, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể giảm còn 2,5%, lạm phát tăng lên 5,4%. Khoảng 80 triệu người có thể rơi vào cảnh nghèo đói hoặc đối mặt với nạn đói nghiêm trọng.

Còn trong kịch bản khả quan nhất, ngay cả khi những gián đoạn được dỡ bỏ lập tức, chuỗi cung ứng vẫn cần nhiều tháng để phục hồi. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu dự kiến giảm từ 3,4% xuống 3,1%, trong khi lạm phát tăng lên mức 4,4%.

Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc, eo biển Hormuz nếu tắc nghẽn càng lâu, khả năng đảo ngược thiệt hại sẽ càng khó và gây ra chi phí rất lớn. Ông kêu gọi các bên liên quan hãy mở lại eo biển Hormuz.

Tờ báo El Ciudadano (Chile) ngày 28/4 đưa tin, Cuba đang đẩy mạnh việc chế biến dầu thô trong nước thông qua Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz ở tỉnh Santiago de Cuba, để sản xuất các loại nhiên liệu thiết yếu trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế vẫn đang tiếp diễn.

Các nhân viên tại nhà máy lọc dầu này đã cải tiến thành công các cơ sở hạ tầng trước đây dùng để lọc dầu thô nặng nhập khẩu vào quốc đảo này trước khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các biện pháp hạn chế ngặt nghèo hơn.

Từ năm 1962, Washington đã áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt kinh tế, thương mại và tài chính đối với Cuba. Và các biện pháp này đã gia tăng bởi một sắc lệnh hành pháp được ký ngày 29/1/2026 bởi Tổng thống Trump, cấm hoàn toàn việc nhập khẩu dầu vào Cuba.

Động thái này, được biện minh dựa trên lý do Havana gây ra mối đe dọa cho an ninh quốc gia của Mỹ, cho phép áp thuế đối với hàng hóa từ các quốc gia bán hoặc cung cấp dầu cho quốc gia vùng Caribe này.

Biện pháp trên không chỉ làm gián đoạn cuộc sống thường nhật của người dân Cuba, gây ra tình trạng mất điện kéo dài tới 20 giờ/ngày , mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến các lĩnh vực nhạy cảm như y tế, thực phẩm và sức khỏe thể chất của người dân nước này.

Theo bà Irene Barbado Lucio - Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz thuộc Liên minh Dầu khí Cuba (Cupet) và là một trong bốn cơ sở chế biến dầu nặng của nước này, việc cải tiến cơ sở hạ tầng đã giúp Cuba có thể "xử lý" dầu thô trong nước.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ báo Granma (Cuba), bà Barbado cho biết trong quá trình chế biến dầu mỏ, các sản phẩm phụ được tạo ra đã hỗ trợ các lĩnh vực quan trọng chiến lược của Cuba.

Kỹ sư Víctor Manuel Díaz Despaigne - trưởng nhóm đa ngành thực hiện cải tiến công nghệ này - cho biết thêm: “Trước đây, chúng tôi có thể xử lý dầu thô nặng nhập khẩu bằng cách sử dụng dung môi để đưa chỉ số API [chỉ số đo lường mức độ nặng hay nhẹ của dầu mỏ dạng lỏng so với nước] xuống 16 độ, cho phép chuyển đổi nó thành dầu thô trung bình, vì ngành công nghiệp của chúng tôi được thiết kế cho dầu thô nhẹ hơn; tuy nhiên, chúng tôi không ngờ có thể làm được điều này với dầu thô trong nước.”

Bà Barbado cũng tiết lộ kế hoạch về một đợt khai thác dầu thô khác trong nước Cuba, "như một phần của quá trình cải tiến liên tục các quy trình công nghiệp, đang được đẩy mạnh để áp dụng đối với loại dầu này, nhằm đạt được các sản phẩm phái sinh chất lượng cao đồng thời đảm bảo bảo vệ môi trường".

Chuyển hóa nhiệt để nâng cao tính chất của dầu thô nặng

Tổng giám đốc Nhà máy lọc dầu Hermanos Díaz nhắc lại rằng quy trình này đang được phát triển song song với những nỗ lực của Trung tâm Nghiên cứu Dầu mỏ Cuba, tập trung vào quá trình chuyển hóa nhiệt, "được thể hiển thông qua các nghiên cứu và thử nghiệm sâu rộng".

Quá trình này cho phép cải thiện các đặc tính của dầu thô nặng và siêu nặng hiện đang có sẵn với số lượng lớn ở Cuba, vốn nổi tiếng với mật độ, độ nhớt và hàm lượng lưu huỳnh cao.

Thông qua quá trình chuyển hóa nhiệt, có thể giảm độ nhớt của dầu thô mà không cần phải trộn nó với các hợp chất và dung môi khác - những thứ đang khan hiếm tại Cuba do lệnh cấm vận của Mỹ.

Kỹ sư Irenaldo Pérez Cardoso - Phó giám đốc Cupet - cho biết về kế hoạch thiết lập một cơ sở thí điểm tại Nhà máy lọc dầu Sergio Soto ở tỉnh Sancti Spíritus để tận dụng nguồn nước, hơi nước và điện năng sẵn có tại đây, cũng như kinh nghiệm chuyên môn của đội ngũ nhân viên - những người đã xử lý loại dầu thô này từ năm 2010.

Kế hoạch này cũng bao gồm giai đoạn thứ hai nhằm phát triển chất xúc tác để giảm hàm lượng lưu huỳnh đặc trưng của dầu thô Cuba.

Trong những tuyên bố gần đây, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez khẳng định: “Chúng ta đã phá bỏ một quan niệm sai lầm, một điều cấm kỵ trong nước, đó là dầu thô trong nước không thể tinh chế được, không thể sử dụng được cho các mục đích khác... và chỉ có thể được sử dụng trực tiếp trong một số nhà máy nhiệt điện.”

Nga đã thay thế Iran trở thành nguồn cung dầu mỏ chính cho Syria. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính phủ mới tại Damascus đang nỗ lực xích lại gần phương Tây nhưng vẫn phải đối mặt với những hệ lụy kinh tế sau cuộc nội chiến kéo dài.

Dựa trên tính toán từ các báo cáo chính thức và dữ liệu theo dõi tàu biển của LSEG, MarineTraffic và Shipnext, lượng dầu vận chuyển từ Nga sang Syria trong năm nay đã 75%, lên khoảng 60.000 thùng/ngày.

Dù con số này chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng lượng dầu xuất khẩu toàn cầu của Nga, nhưng đối với Syria, đây là nguồn năng lượng sống còn bởi sản xuất nội địa không đủ đáp ứng nhu cầu.

Sau khi chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ vào tháng 12/2024, Nga đã chính thức thay thế Iran để trở thành nhà cung cấp dầu thô lớn nhất tại quốc gia này.

Dù chính phủ mới của Syria có xu hướng thân phương Tây, nền kinh tế nước này vẫn chưa thể hòa nhập sâu vào hệ thống tài chính toàn cầu. Ngay cả khi châu Âu và Washington đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kéo dài hàng thập kỷ vào năm ngoái, các lựa chọn của Syria vẫn cực kỳ hạn chế.

Các nhà phân tích và quan chức Syria cho rằng mối quan hệ thương mại này phản ánh một số thực tế kinh tế của Syria.

Việc cung cấp dầu giúp Nga duy trì tầm ảnh hưởng tại Syria, nơi Moscow vẫn đang vận hành 2 căn cứ không quân và hải quân. Tuy vậy, mối quan hệ với Nga có nguy cơ làm rạn nứt niềm tin giữa Syria với EU và Mỹ.

Ngoài ra, các rào cản về thanh toán và rủi ro thương mại sau nhiều năm xung đột khiến Syria khó tiếp cận các đội tàu vận tải quốc tế thông thường. Các mạng lưới vận tải liên quan đến Nga hiện là lựa chọn khả thi nhất.

Thêm vào đó, sức mua yếu khiến Syria khó ký kết các hợp đồng dài hạn với những đại gia dầu mỏ vùng Vịnh.

Dù chính phủ đã giành lại quyền kiểm soát các mỏ dầu ở miền Đông, sản lượng trong nước vẫn thấp hơn rất nhiều so với thời kỳ trước nội chiến.

Hiện Syria sản xuất khoảng 35.000 thùng/ngày, trong khi nhu cầu tiêu thụ ước tính là 120.000 - 150.000 thùng/ngày. Trước xung đột, Syria từng sản xuất tới 350.000 thùng/ngày.

Hiện tại, khoảng 1/3 nhu cầu nội địa của nước này đang được bù đắp bởi các chuyến hàng từ Nga với mức giá ưu đãi hơn so với giá dầu Brent tiêu chuẩn.

Nhà kinh tế học người Syria, Karam Shaar, cảnh báo rằng lĩnh vực năng lượng của nước này có thể trở nên mong manh trước các lệnh trừng phạt mới từ phương Tây. "Nếu Mỹ không đạt được thỏa thuận với Nga về vấn đề Ukraine, họ có thể yêu cầu Syria ngừng mua dầu từ Nga bất cứ lúc nào", ông Shaar nhận định.

Công ty Dầu khí Nhà nước Syria (SPC) đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung. Damascus đã tìm cách đàm phán một thỏa thuận dầu mỏ với Thổ Nhĩ Kỳ nhưng đến nay vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể.

Theo hãng phân tích hàng hải SynMax, việc chuyển đổi sang các chuỗi cung ứng quốc tế truyền thống khó có thể diễn ra ngay lập tức. Điều này buộc Syria phải tiếp tục dựa vào Nga để duy trì ổn định năng lượng trong ngắn hạn, bất chấp những thách thức trong công cuộc tái thiết đất nước.

Theo Reuters