Bộ Quốc phòng Ấn Độ đã ký hợp đồng mua 300 tên lửa không đối không tầm xa R-37M của Nga, với tổng giá trị hơn 1,2 tỷ USD, theo nhiều báo cáo từ truyền thông địa phương. Thương vụ này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước nhảy vọt về hiệu năng cho các tiêm kích Su-30MKI thế hệ “4+” – lực lượng xương sống của không quân Ấn Độ. Động thái này diễn ra sau các báo cáo hồi đầu tháng 3 từ nhiều nguồn Ấn Độ cho biết nước này đang cân nhắc mua số lượng lớn, lên tới hàng trăm tên lửa R-37M.

R-37M hiện là loại tên lửa không đối không có tầm bắn xa nhất từng được xuất khẩu, chỉ có thể so sánh với PL-17 của Trung Quốc và AIM-174 của Mỹ về tầm bắn. Các tên lửa này sẽ gần như tăng gấp ba tầm tác chiến của tiêm kích Su-30MKI của Ấn Độ, trong bối cảnh các kế hoạch nâng cấp toàn diện dòng máy bay này đang được xem xét.Các báo cáo về quyết định mua R-37M trùng thời điểm với việc Bộ Quốc phòng Ấn Độ xác nhận vào cuối tháng 2 rằng họ sẽ triển khai chương trình nâng cấp toàn diện Su-30MKI với sự hỗ trợ của Nga, trước mắt tập trung vào 84 máy bay. Gói nâng cấp được cho là bao gồm tích hợp radar mới, các pod tác chiến điện tử và tên lửa không đối không tầm trung R-77M.

R-37M là loại tên lửa cỡ lớn được phát triển cho tiêm kích đánh chặn MiG-31BM – loại máy bay chiến đấu không đối không nặng nhất thế giới. Su-30MKI cũng là một tiêm kích hạng nặng, cho phép tích hợp loại tên lửa này mà không làm suy giảm đáng kể hiệu suất bay.R-37M chỉ là một trong nhiều khí tài chiến tranh trên không hiện đại mà Ấn Độ dự kiến mua sắm nhằm tăng cường năng lực không quân. Cuối tháng 3, Bộ Quốc phòng nước này đã phê duyệt thỏa thuận mua 10 tiểu đoàn hệ thống phòng không tầm xa S-400. Trước đó, vào tháng 1/2026, Bộ Quốc phòng Ấn Độ xác nhận các cuộc đàm phán mua tiêm kích thế hệ 5 Su-57 đã đạt đến giai đoạn kỹ thuật nâng cao, sau khi phía Nga được cho là đưa ra đề nghị chưa từng có tiền lệ: cung cấp toàn bộ quyền truy cập mã nguồn của máy bay vào tháng 6/2025.

Các khoản đầu tư nhằm nâng cấp đáng kể năng lực của Su-30MKI, cùng với việc mua sắm tiêm kích thế hệ mới và hệ thống phòng không tầm xa tiên tiến, được kỳ vọng sẽ tạo ra sự thay đổi mang tính bước ngoặt đối với sức mạnh không chiến của Ấn Độ.Sự kết hợp giữa tầm bắn 350–400 km, đầu đạn lớn 61 kg và tốc độ cực cao Mach 6 giúp R-37M nâng cao đáng kể năng lực chiến đấu của Su-30MKI. Dù các tiêm kích này không sở hữu radar mạnh tương đương MiG-31 – yếu tố hạn chế khả năng khai thác tối đa tầm bắn khi chỉ sử dụng cảm biến trên máy bay – nhưng kế hoạch nâng cấp radar mới, cùng dữ liệu chỉ thị mục tiêu từ hệ thống S-400 và trong tương lai có thể từ Su-57, sẽ giúp gia tăng đáng kể hiệu quả của R-37M.

Quyết định mua R-37M được cho là chịu ảnh hưởng từ việc sử dụng tên lửa phòng không 40N6 tầm bắn 400 km thuộc hệ thống S-400 để gây gián đoạn các hoạt động hỗ trợ của Pakistan trong các cuộc đối đầu giữa hai nước, qua đó cho thấy giá trị của khả năng tiêu diệt mục tiêu sâu trong lãnh thổ đối phương, đặc biệt là các máy bay tác chiến điện tử hoặc máy bay cảnh báo sớm có giá trị cao ở khoảng cách cực xa.

Việc Ấn Độ gia tăng đầu tư vào các hệ thống và khí tài của Nga cũng diễn ra trong bối cảnh Pháp gặp khó khăn trong việc thúc đẩy tiêm kích Rafale trong các cuộc đàm phán với Bộ Quốc phòng Ấn Độ, một phần do không sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu chuyển giao công nghệ của New Delhi.

Liên minh châu Âu (EU) đang gia tăng hiện diện tại Armenia bằng việc cử đội ngũ chuyên gia nhằm hỗ trợ nước này chống lại các chiến dịch gây ảnh hưởng từ Nga, trong bối cảnh cán cân địa chính trị tại khu vực Caucasus có dấu hiệu dịch chuyển rõ rệt.

Hội nghị thượng đỉnh mang tính biểu tượng

Theo tờ The Guardian, các lãnh đạo EU sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh đầu tiên với Armenia tại thủ đô Yerevan vào ngày 5/5, ngay sau cuộc họp của khoảng 45 nguyên thủ trong khuôn khổ Cộng đồng Chính trị châu Âu ở Yerevan. Sự kiện được đánh giá là bước đi mang tính biểu tượng, cho thấy Brussels đang tăng tốc củng cố quan hệ với quốc gia từng thuộc Liên Xô này.

Tại hội nghị, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan cùng Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa dự kiến sẽ chính thức ủng hộ việc triển khai một phái bộ EU nhằm chống can thiệp từ bên ngoài. Ngoài ra, các bên cũng sẽ thảo luận về hợp tác năng lượng, giao thông và hỗ trợ kinh tế.

EU đang thiết lập một nhóm gồm 20 - 30 chuyên gia dân sự, dự kiến hoạt động trong hai năm tại Armenia. Nhiệm vụ của nhóm là tăng cường năng lực đối phó các cuộc tấn công mạng, thao túng thông tin và các dòng tài chính bất hợp pháp được cho là có liên quan đến Nga. Phái bộ có thể được mở rộng cả về quy mô lẫn thời gian tùy theo diễn biến thực tế.

Song song đó, cơ quan đối ngoại EU cũng triển khai một đội phản ứng nhanh nhằm hỗ trợ Armenia trong ngắn hạn trước cuộc bầu cử quốc hội dự kiến diễn ra ngày 7/6 - sự kiện được coi là có ý nghĩa quyết định đối với định hướng chính trị của quốc gia này.

Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas từng cảnh báo Armenia đang phải đối mặt với các chiến dịch thông tin sai lệch quy mô lớn và tấn công mạng, nhấn mạnh rằng cử tri Armenia cần được tự do lựa chọn tương lai của mình mà không chịu tác động từ bên ngoài.

Armenia dần nghiêng về phương Tây

Một quan chức cấp cao EU nhận định hội nghị lần này là cột mốc quan trọng và là dấu hiệu cho thấy Armenia đang từng bước tái định hướng về mặt địa lý sang phương Tây. EU hiện thúc đẩy các dự án cải thiện kết nối giao thông, chuyển đổi xanh, đồng thời khởi động đàm phán nhằm tiến tới miễn thị thực ngắn hạn cho công dân Armenia.

Trong nhiều thập kỷ, Armenia được xem là đồng minh thân cận của Nga tại khu vực Caucasus. Tuy nhiên, sự thất vọng gia tăng sau khi Moskva không hỗ trợ quân sự trong các cuộc xung đột Nagorno - Karabakh năm 2020 và 2023 đã làm lung lay mối quan hệ này. Cuộc “cách mạng nhung” năm 2018 tại Armenia, với trọng tâm là dân chủ và pháp quyền, cũng góp phần đưa quốc gia này đi theo quỹ đạo khác so với Nga.

Chính phủ của Thủ tướng Pashinyan đã phát tín hiệu rõ ràng về mong muốn hội nhập sâu hơn với EU, bao gồm việc áp dụng các tiêu chuẩn của khối và thậm chí đặt mục tiêu xin gia nhập trong tương lai.

Sức ép từ Nga và những thách thức phía trước

Dù vậy, Armenia vẫn chịu áp lực đáng kể từ Nga, đối tác thương mại và an ninh quan trọng, hiện duy trì căn cứ quân sự tại thành phố Gyumri. Moskva đã áp đặt hạn chế đối với một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Armenia như nước khoáng và rượu cognac, đồng thời cảnh báo về khả năng cắt giảm nguồn cung khí đốt giá rẻ nếu Yerevan tiến xa hơn trong quan hệ với EU.

Trước tình hình này, Nghị viện châu Âu kêu gọi EU không dừng lại ở các động thái mang tính biểu tượng. Trong một nghị quyết không ràng buộc, cơ quan này đề xuất triển khai phái bộ quan sát bầu cử quốc tế quy mô lớn, tăng cường an ninh mạng cho hạ tầng bầu cử và áp dụng các biện pháp mạnh nhằm ngăn chặn hành vi mua phiếu.

Nghị sĩ trung dung người Pháp Nathalie Loiseau nhấn mạnh Armenia đang trông chờ vào EU để đảm bảo các cuộc bầu cử tự do và công bằng trong bối cảnh nhiều áp lực từ bên ngoài đang gia tăng.

Trong bức tranh địa chính trị nhiều biến động, những bước đi mới của EU tại Armenia cho thấy cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa phương Tây và Nga tại khu vực hậu Xô Viết vẫn đang tiếp diễn với cường độ ngày càng tăng.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết châu Âu đã “lắng nghe” Mỹ và đang thực hiện các thỏa thuận quân sự trong bối cảnh chiến tranh Iran.Các quốc gia châu Âu “đã hiểu thông điệp” từ Tổng thống Mỹ Donald Trump và hiện đang đảm bảo rằng các thỏa thuận về việc sử dụng căn cứ quân sự được thực thi, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết hôm 4/5.

Ông Trump đã cáo buộc một số quốc gia NATO không làm đủ để hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Trong một dấu hiệu khác cho thấy sự không hài lòng của ông với các đồng minh châu Âu, Mỹ hôm thứ Sáu tuần trước đã công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức.

“Đúng là đã có một số thất vọng từ phía Mỹ, nhưng người châu Âu đã lắng nghe,” ông Rutte nói với các phóng viên tại hội nghị Cộng đồng Chính trị châu Âu ở Armenia. “Họ hiện đang đảm bảo rằng tất cả các thỏa thuận song phương về việc sử dụng căn cứ quân sự đều được thực hiện,” ông nói.

Một thành viên NATO là Tây Ban Nha cho biết các căn cứ quân sự trên lãnh thổ của mình không thể được sử dụng cho cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, ông Rutte cho biết các quốc gia NATO khác như Montenegro, Croatia, Romania, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Italy, Anh, Pháp và Đức đang thực hiện các yêu cầu liên quan đến việc sử dụng căn cứ và hỗ trợ hậu cần khác.

Ông Rutte cũng cho biết ngày càng có nhiều quốc gia châu Âu triển khai trước các khí tài như tàu săn mìn và tàu quét mìn gần khu vực Vịnh Ba Tư để sẵn sàng cho “giai đoạn tiếp theo”.

Nhiều quốc gia châu Âu cũng đã tuyên bố sẵn sàng tham gia một nhiệm vụ nhằm đảm bảo tự do hàng hải qua eo biển Hormuz sau khi cuộc chiến kết thúc.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ triển khai chiến dịch Dự án Tự do với sự tham gia của tàu khu trục, cường kích A-10 và 15.000 quân nhân nhằm giải tỏa eo biển Hormuz.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) vừa công bố chi tiết về quy mô lực lượng tham gia chiến dịch "Dự án Tự do" (Project Freedom). Mục tiêu trọng tâm của hoạt động này là giải phóng các tàu thương mại đang bị phong tỏa tại eo biển Hormuz, hệ quả từ những căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran.

Quy mô lực lượng và phương án triển khai
Theo thông tin từ CENTCOM, lực lượng hỗ trợ quân sự cho chiến dịch bao gồm các tàu khu trục mang tên lửa điều khiển, hơn 100 máy bay từ đất liền và trên biển, cùng các nền tảng không người lái đa miền. Tổng số nhân sự được huy động lên tới 15.000 quân nhân.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington bắt đầu triển khai chiến dịch để hỗ trợ tàu thuyền rời khỏi vùng biển tranh chấp, đồng thời cảnh báo sẽ sử dụng vũ lực đối với mọi hành vi can thiệp.

Vai trò của hạm đội tàu khu trục và không quân
Lực lượng tàu khu trục lớp Arleigh Burke được xác định là xương sống của hạm đội Mỹ trong chiến dịch này. Hiện tại, Mỹ duy trì 12 tàu khu trục tại khu vực Trung Đông. CENTCOM xác nhận hai tàu khu trục đã tiến vào eo biển Hormuz để thực hiện các hoạt động rà phá thủy lôi, tạo hành lang an toàn cho hoạt động hàng hải.

Các nhà phân tích dự báo nhóm tàu khu trục này sẽ không trực tiếp hộ tống tàu thương mại mà tập trung vào vai trò bảo vệ phòng không cho các nhóm tác chiến tàu sân bay.

Về sức mạnh trên không, Mỹ huy động hơn 100 máy bay đa chủng loại. Trong đó, trực thăng vũ trang đảm nhiệm tuần tra tầm thấp để ngăn chặn tàu nhỏ áp sát luồng hàng hải. Cường kích A-10 cũng được triển khai để chế áp các mục tiêu trên mặt nước hoặc phá hủy trận địa tên lửa ven bờ của đối phương.

Ứng dụng công nghệ không người lái và cơ cấu nhân sự
Song song với các khí tài truyền thống, các nền tảng không người lái đa miền (drone trên không và trên biển) sẽ di chuyển sát các tàu thương mại để phản ứng kịp thời trước các mối đe dọa. Các hệ thống này có thể thực hiện đa nhiệm từ trinh sát đến tấn công trực tiếp bằng vũ khí tích hợp.

Mặc dù huy động 15.000 quân nhân, nhưng phần lớn lực lượng này tập trung vào công tác hậu cần và bảo đảm kỹ thuật. Hiện tại, có ít nhất hai tàu sân bay Mỹ đang túc trực tại khu vực, mỗi tàu duy trì khoảng 5.000 nhân sự để vận hành và duy trì năng lực tác chiến cho các phi đội bay trên vùng trời Hormuz.

Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ có cuộc gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào giữa tháng này. Theo các nhà phân tích, cuộc chiến dở dang của Mỹ ở Iran có thể giúp Bắc Kinh củng cố vị thế khi tiếp đón nhà lãnh đạo Mỹ.Cuộc gặp từng bị trì hoãn do cuộc chiến Mỹ/Israel với Iran, sau đó chuyển sang ngày 14 - 15/5. Theo các nguồn tin, Bắc Kinh coi đây là cơ hội đặc biệt để thiết lập mối quan hệ ổn định dài hạn hơn với đối thủ kinh tế và quân sự lớn nhất của mình.

Bắc Kinh vẫn chưa chính thức xác nhận thời điểm chuyến thăm, nhưng khi cuộc gặp dự kiến chỉ còn chưa đầy 2 tuần, triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran vẫn xa vời, trong khi nguy cơ giao tranh tái diễn là hoàn toàn có thật. Theo nguồn tin Trung Quốc, cả 2 kịch bản đều tiềm ẩn rủi ro với Trung Quốc.

“Tất nhiên, ông Trump muốn thăm Trung Quốc sau khi xử lý xong tình hình Iran để thể hiện sức mạnh… nhưng nếu ông ấy tấn công Iran sau chuyến thăm Trung Quốc, điều đó sẽ khiến Trung Quốc trông như đã bỏ rơi Iran”, nguồn tin nói với CNN.

“Tổng thống Trump rất khôn khéo, ông ấy không trực tiếp nhắm vào Trung Quốc, mà trước tiên đánh vào Venezuela, rồi đến Iran, về cơ bản là đánh vào lợi ích của Trung Quốc tại các khu vực này”, Tuy nhiên, cuộc chiến Iran không diễn ra theo kế hoạch của Mỹ. Thay vì thể hiện sức mạnh, Iran đã khiến Mỹ bị kéo vào cuộc đối đầu không được ủng hộ và khó giải quyết, với hệ lụy kinh tế toàn cầu ngày càng nghiêm trọng.

“Tổng thống Trump hiện muốn khép lại vấn đề Iran càng nhanh càng tốt. Nếu Mỹ giành được ưu thế, ông Trump sẽ có đòn bẩy mạnh hơn. Nhưng giờ rõ ràng Mỹ không thể xử lý được Iran. Vì vậy, ở một mức độ nào đó, vị thế đàm phán của họ với Trung Quốc đã suy yếu”, ông Wu Xinbo, thành viên Ủy ban Tư vấn Chính sách đối ngoại của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cho biết.

Các quan chức Trung Quốc được cho là đã đóng vai trò trong việc đưa Iran vào vòng đàm phán đầu tiên với Mỹ tại Islamabad. Tuy nhiên, dù chiến sự đã dừng sau lệnh ngừng bắn, Washington và Tehran vẫn chưa thể đạt thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Chiến thắng không cần chiến đấu

Theo các nguồn tin, tình hình hiện nay có thể mang lại cho Trung Quốc cơ hội hiếm có, trong bối cảnh ông Trump có thể đối mặt với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đầy khó khăn. Nhà lãnh đạo Mỹ được nói là đang muốn mang thành quả cụ thể về cho cử tri Mỹ, như các đơn hàng lớn từ Trung Quốc đặt mua nông sản Mỹ và máy bay Boeing.

Theo các nhà quan sát, Trung Quốc sẵn sàng tận dụng thị trường nội địa rộng lớn và vị thế thống trị của họ trong chuỗi cung ứng đất hiếm để đạt được mục tiêu về vấn đề đảo Đài Loan và đưa các công ty Trung Quốc khỏi danh sách trừng phạt.

“Một phần lý do Tổng thống Trump trì hoãn chuyến thăm Trung Quốc có lẽ vì ông cảm thấy chưa đủ đòn bẩy”, nguồn tin thứ ba cho biết. Theo nguồn tin này, ông Trump muốn đạt được chiến thắng nhanh ở Iran để tạo lợi thế chính trị trong cuộc gặp ở Bắc Kinh.

“Chúng tôi từng rất lo lắng khi chiến tranh bùng nổ, không chỉ vì lợi ích dầu mỏ và kinh doanh tại Trung Đông, mà còn vì nếu Iran không trụ vững, một chính quyền thân phương Tây có thể xuất hiện, và điều đó sẽ không có lợi cho Trung Quốc. Nhưng tình hình hiện tại thực tế lại đang có lợi cho Trung Quốc”, ông Wu nói.

Theo một số ý kiến, cuộc chiến ở Iran càng giúp Trung Quốc nâng cao vị thế toàn cầu, khi Bắc Kinh được nhìn nhận như một trụ cột ổn định. Ngày càng nhiều lãnh đạo phương Tây muốn tăng cường quan hệ với Bắc Kinh.

“Mỹ đang chiến đấu mà không chiến thắng, còn Trung Quốc đang chiến thắng mà không cần chiến đấu. Trung Quốc chắc chắn chịu tác động tiêu cực do chi phí năng lượng, nhưng đồng thời cũng thu được nhiều lợi ích từ tình hình này”, ông Joerg Wuttke - cựu Chủ tịch Phòng Thương mại Liên minh châu Âu tại Trung Quốc, đánh giá.

Hệ thống chính trị của Trung Quốc vốn ưu tiên hoạch định dài hạn và tự chủ, từ đó tạo ra lợi thế trong việc ứng phó với cú sốc kinh tế toàn cầu.

“Họ đã chứng minh tính đúng đắn với chính sách năng lượng tái tạo. Trung Quốc có lẽ là quốc gia chuẩn bị tốt nhất. Về chính trị, họ là bên chiến thắng, vì họ thể hiện hình ảnh ‘người trưởng thành’”, ông Wuttke nói với CNN.

Trong chuyến thăm Bắc Kinh năm 2017, ông Trump được đón tiếp long trọng, với hàng loạt hoạt động hiếm có, như buổi tiếp đón riêng tại Tử Cấm Thành.

Tuy nhiên, thiện cảm từ chuyến thăm nhanh chóng phai nhạt, nhường chỗ cho gần 1 thập kỷ cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa hai bên, trải dài từ thương mại, công nghệ, cáo buộc liên quan đến đại dịch COVID-19, tới vụ khinh khí cầu do thám gây tranh cãi.

Lực lượng phòng không Nga đã đánh chặn và phá hủy 117 máy bay không người lái (UAV) của Ukraine trong đêm 3/5, trong khi một chiếc rơi trúng một tòa nhà tại thủ đô Moscow nhưng không gây thương vong.Hãng thông tấn TASS dẫn thông báo của Bộ Quốc phòng Nga cho biết, các hệ thống phòng không trực chiến đã tiêu diệt số UAV trên trong khoảng thời gian từ 20h ngày 3/5 đến 7h ngày 4/5 (giờ Moscow).Các mục tiêu bị bắn hạ tại nhiều khu vực, bao gồm Astrakhan, Belgorod, Voronezh, Volgograd, Kaluga, Kursk, Lipetsk, Oryol, Rostov, Ryazan, Saratov, Smolensk và Ulyanovsk, cũng như khu vực Moscow.

Tại thủ đô Moscow, Thị trưởng Sergei Sobyanin cho biết, một UAV của Ukraine đã đâm trúng tòa nhà chung cư cao tầng tại khu dân cư cao cấp ở phố Mosfilmovskaya.

Đài truyền hình quốc gia Nga Rossiya-1 đã đăng tải đoạn video cho thấy tường sập và cửa bị phá vỡ bên trong một căn hộ bị hư hại.

Theo Thị trưởng Sobyanin, 2 UAV khác cũng nhằm vào thủ đô Moscow đã bị lực lượng phòng không đánh chặn. Vụ tấn công hiếm hoi nhằm vào thủ đô của nước Nga, vốn là thành phố được bảo vệ nghiêm ngặt, xảy ra chỉ vài ngày trước lễ duyệt binh thường niên 9/5 nhằm đánh dấu chiến thắng trước phát xít Đức.

Ukraine đã tiến hành những cuộc tấn công bằng UAV vào lãnh thổ Nga trong suốt hơn 4 năm diễn ra chiến dịch quân sự của Moscow.

Trong những tuần gần đây, Kiev đẩy mạnh các hoạt động tấn công hệ thống cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga - gồm nhà máy lọc dầu, cảng và kho chứa. Tuy nhiên, UAV của Ukraine hiếm khi vươn tới thủ đô Moscow. Trong khi đó, tiến trình đàm phán nhằm chấm dứt xung đột giữa hai nước láng giềng vẫn chưa đạt được tiến triển.

Ba hành khách thiệt mạng trên một du thuyền thám hiểm của Hà Lan sau nghi vấn bùng phát virus Hanta hiếm gặp, buộc cơ quan y tế quốc tế khẩn trương vào cuộc điều tra và xử lý.
Theo Reuters, ba người đã tử vong và ba người khác mắc bệnh sau khi một du thuyền có trụ sở tại Hà Lan bị nghi xảy ra ổ dịch virus Hanta – loại virus có nguồn gốc từ loài gặm nhấm và có thể gây bệnh hô hấp nghiêm trọng, theo thông tin từ cơ quan chức năng và truyền thông.Công ty Oceanwide Expeditions (Hà Lan) cho biết họ đang xử lý một “tình huống y tế nghiêm trọng” trên tàu thám hiểm vùng cực MV Hondius, khi con tàu đang ở ngoài khơi Cape Verde – quốc đảo nằm ở phía Tây châu Phi.

Theo các báo cáo, hành trình của tàu khởi hành từ Argentina khoảng ba tuần trước, chở khoảng 150 hành khách, đi qua Nam Cực và nhiều điểm dừng khác trước khi hướng đến Cape Verde.Một người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Hà Lan xác nhận có hai hành khách mang quốc tịch Hà Lan đã tử vong, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết một trong các bệnh nhân đang được điều trị tích cực tại Nam Phi. Truyền thông dẫn nguồn từ cơ quan y tế nước này cho hay bệnh nhân là công dân Anh.

WHO cũng xác nhận đã có một trường hợp nhiễm virus Hanta được xác định bằng xét nghiệm, trong tổng số 6 người bị ảnh hưởng. Hiện cơ quan này đang tiến hành điều tra ổ dịch.

Oceanwide Expeditions cho biết chính quyền Cape Verde chưa cho phép các hành khách cần chăm sóc y tế được rời tàu. Trong khi đó, phía Hà Lan đang tìm cách tổ chức đưa hai hành khách có triệu chứng và thi thể một người tử vong về nước.

Virus Hanta thường lây sang người khi hít phải các hạt bụi chứa phân hoặc nước tiểu của loài gặm nhấm. WHO cho biết trong một số trường hợp hiếm, virus này cũng có thể lây từ người sang người.

Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng giống cúm, nhưng có thể tiến triển nặng, gây suy tim và phổi. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), tỷ lệ tử vong có thể lên tới khoảng 40%.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho virus Hanta, việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ, bao gồm sử dụng máy thở trong các trường hợp nặng.

WHO cho biết đang phối hợp giữa các quốc gia liên quan và đơn vị vận hành tàu để tiến hành sơ tán y tế hai hành khách có triệu chứng, đồng thời đánh giá nguy cơ y tế công cộng và hỗ trợ những người còn lại trên tàu.

Quân đội Iran cảnh báo rằng lực lượng Mỹ sẽ bị tấn công nếu tiến vào eo biển Hormuz, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ bắt đầu hộ tống các tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy này.Ngày 4-5, Thiếu tướng Ali Abdollahi - Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran cảnh báo nước này sẽ nhắm mục tiêu vào lực lượng Mỹ nếu nước này cố gắng tiếp cận hoặc tiến vào eo biển Hormuz.

“Chúng tôi cảnh báo rằng bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, đặc biệt là quân đội Mỹ, sẽ bị tấn công nếu họ cố gắng tiếp cận và tiến vào eo biển Hormuz” - Thiếu tướng Abdollahi phát cảnh báo trên đài truyền hình IRIB.

Ông Abdollahi nhấn mạnh rằng bất kỳ sự di chuyển và hàng hải an toàn nào trong eo biển đều phải được phối hợp với Tehran “trong mọi trường hợp”.

Ông Abdollahi cũng kêu gọi các tàu thuyền và tàu chở dầu “kiềm chế mọi nỗ lực đi qua” tuyến đường thủy này mà không có sự phối hợp trước.Theo hãng thông tấn Fars, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã công bố một bản đồ mới về các khu vực ở eo biển Hormuz nằm dưới sự kiểm soát của hải quân nước này.

Khu vực này bắt đầu ở phía tây với một đường thẳng nối giữa mũi phía tây nhất của đảo Qeshm của Iran và tiểu vương quốc Umm al-Quwain của UAE. Ở phía đông, khu vực này kết thúc ở một đường thẳng nối giữa núi Mobarak của Iran và tiểu vương quốc Fujairah của UAE.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran - ông Esmaeil Baghaei cho biết rằng Iran “coi mình là người bảo vệ eo biển Hormuz và tuyến đường thủy quan trọng này”.

Ông Baghaei nói thêm rằng Iran và Oman - quốc gia có đường bờ biển ở phía nam eo biển Hormuz - đang tiếp tục đàm phán về việc quản lý tuyến đường thủy này.

Hai nước có “trách nhiệm chung trong việc duy trì an ninh giao thông hàng hải trên tuyến đường thủy chiến lược này”, theo ông Baghaei.

Oman chưa đưa ra bình luận về phát ngôn trên.

Thông tin trên được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống tàu thuyền đang mắc kẹt đi qua eo biển Hormuz từ ngày 4-5 trong một nỗ lực mà ông gọi là “Dự án Tự do”.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận sẽ “hỗ trợ các tàu thương mại tìm cách tự do đi lại” qua eo biển Hormuz theo “Dự án Tự do” của Tổng thống Trump.

“Lực lượng thuộc CENTCOM sẽ bắt đầu hỗ trợ Dự án Tự do vào ngày 4-5 để khôi phục quyền tự do hàng hải cho vận tải thương mại qua eo biển Hormuz” - CENTCOM thông báo trên mạng xã hội X.

CENTCOM cho biết 15.000 quân nhân, hơn 100 máy bay trên bộ và trên biển, cùng với tàu chiến và máy bay không người lái sẽ hỗ trợ nỗ lực trên.

Theo đài CNN, eo biển Hormuz vẫn gần như vắng bóng tàu thuyền vào ngày 4-5. Các trang dữ liệu vận chuyển cho thấy chỉ có tàu chở dầu Nooh Gas mang cờ Botswana bị trừng phạt đi qua eo biển.

Bộ Ngoại giao Pakistan cho biết toàn bộ 22 thủy thủ tàu ‘MV Touska’ của Iran bị Mỹ bắt giữ đã được sơ tán tới quốc gia này.
“Chúng tôi vui mừng thông báo rằng 22 thuyền viên từ tàu container Iran bị bắt giữ mang tên ‘MV Touska’ đã được sơ tán an toàn tới Pakistan. Các thuyền viên đã được đưa bằng đường hàng không tới Pakistan vào đêm qua và sẽ được đưa về Iran trong hôm nay. Con tàu Iran cũng đang được kéo về vùng lãnh hải Pakistan để tiến hành sửa chữa cần thiết trước khi bàn giao lại cho chủ sở hữu ban đầu,” Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar viết trên mạng xã hội X chiều 4/5.

Theo ông Dar, các hoạt động trên đang được phối hợp với sự hỗ trợ của cả phía Iran và Mỹ, và “chắc chắn là một biện pháp quan trọng nhằm xây dựng lòng tin”.

“Pakistan bày tỏ sự cảm ơn tới Mỹ và Iran, đồng thời khẳng định tiếp tục cam kết thúc đẩy đối thoại, ngoại giao và trung gian hòa giải vì hòa bình và an ninh khu vực,” nhà ngoại giao Pakistan cho biết.Trước đó vào ngày 19/4, Tổng thống Donald Trump cho biết Hải quân Mỹ đã bắn thủng phòng máy của một tàu chở hàng mang cờ Iran khi tàu này cố vượt qua lệnh phong tỏa.

“Một tàu chở hàng mang cờ Iran có tên Touska, dài gần 900 feet (khoảng 274 mét) và có trọng tải gần tương đương một tàu sân bay, đã cố vượt qua lệnh phong tỏa hải quân của chúng tôi, và mọi chuyện đã không diễn ra suôn sẻ với họ,” Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Trên mạng xã hội X, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khi đó cho biết thủy thủ đoàn tàu Touska không tuân thủ các cảnh báo lặp lại trong suốt 6 giờ đồng hồ. Sau đó, tàu khu trục USS Spruance của Mỹ đã vô hiệu hóa hệ thống động lực của Touska bằng cách bắn nhiều phát đạn từ pháo hạm Mk 45 cỡ 5 inch vào phòng máy của con tàu.

“Tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Spruance đã chặn tàu MV Touska khi con tàu này di chuyển với tốc độ 17 hải lý/giờ tại khu vực phía bắc Biển Ả Rập, trên hành trình tới Bandar Abbas (Iran). Lực lượng Mỹ đã nhiều lần phát cảnh báo và thông báo rằng con tàu mang cờ Iran này đang vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ,” CENTCOM cho biết trong thông báo ngày 19/4.

Đến ngày 21/4, Bộ Ngoại giao Iran yêu cầu Hải quân Mỹ phải lập tức trả tự do cho con tàu Iran cùng các thủy thủ, thuyền viên và lên án việc Mỹ tấn công tàu thương mại tên Touska của nước này là hành vi vi phạm luật quốc tế.

“Iran kêu gọi Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, các thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) lưu ý tới vấn đề này, đồng thời yêu cầu các tổ chức quốc tế và các chính phủ có trách nhiệm lên án và có phản ứng mạnh mẽ, nghiêm túc trước hành vi tội phạm của Mỹ đối với hoạt động hàng hải thương mại quốc tế,” thông báo của Bộ Ngoại giao Iran có đoạn.

Trong bối cảnh cuộc chiến đa mặt trận vẫn chưa hạ nhiệt, việc Israel đẩy mạnh mở rộng lực lượng Không quân đang từng bước đưa quốc gia này tiến gần hơn tới vị thế một cường quốc quân sự trong khu vực, thậm chí có ảnh hưởng ở tầm toàn cầu.Dù không sở hữu tàu sân bay hay khả năng triển khai sức mạnh không quân trên phạm vi toàn thế giới như Mỹ, nhưng chiến lược tăng cường các tiêm kích thế hệ 5 F-35 đang giúp Israel trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu về vận hành dòng máy bay hiện đại này.

Theo dữ liệu từ tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin (Mỹ), tính đến đầu năm 2026, có khoảng 20 quốc gia đang sử dụng F-35, trong đó Mỹ là nước vận hành nhiều nhất với khoảng 2.000 chiếc thuộc nhiều quân chủng khác nhau.Các đồng minh phương Tây như Anh, Australia, Canada hay Italy cũng sở hữu số lượng đáng kể. Tại châu Á, Nhật Bản và Hàn Quốc lần lượt triển khai 142 và 60 chiếc. Với kế hoạch nâng tổng số F-35 lên 100 chiếc, Israel vốn có quy mô dân số nhỏ sẽ trở thành một trong những nước sử dụng F-35 nhiều nhất tính theo đầu người.

Thực tế chiến trường những năm gần đây cho thấy vai trò trung tâm của Không quân Israel. Kể từ sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas, Israel đã bước vào cuộc xung đột kéo dài trên nhiều mặt trận, đối đầu đồng thời với Hezbollah, lực lượng Houthi tại Yemen và cả Iran. Trong hơn 900 ngày giao tranh liên tục, Lhông quân đã trở thành “cánh tay nối dài” giúp Israel tiến hành các chiến dịch quân sự vượt ra ngoài biên giới.

Dù Israel cũng duy trì lực lượng Lục quân mạnh và đã đầu tư đáng kể cho Hải quân, bao gồm các tàu hộ vệ lớp Sa’ar 6 và tàu ngầm hiện đại, Không quân vẫn là trụ cột trong chiến lược tác chiến tầm xa. Khả năng tấn công chính xác, linh hoạt và nhanh chóng cho phép Israel phản ứng với các mối đe dọa từ nhiều hướng khác nhau trong khu vực.

Sự trỗi dậy về sức mạnh quân sự của Israel không nằm ngoài sự chú ý của các quốc gia Trung Đông. Một số báo cáo gần đây cho thấy các cường quốc khu vực như Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Ai Cập ngày càng quan ngại trước những gì họ coi là tham vọng thống trị khu vực của Israel. Trong lịch sử, các quốc gia như Ai Cập hay Thổ Nhĩ Kỳ từng sở hữu lực lượng quân sự quy mô lớn và đóng vai trò đối trọng quan trọng.Tuy nhiên, cán cân sức mạnh đã thay đổi đáng kể. Quân đội Syria dưới thời nhà lãnh đạo Bashar al-Assad suy yếu nghiêm trọng sau nội chiến kéo dài. Iraq thời Saddam Hussein từng có lực lượng hùng hậu nhưng đã bị suy giảm mạnh sau Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991. Trong khi đó, Iran cũng chịu tổn thất đáng kể về hệ thống phòng không và năng lực quân sự sau các đợt không kích.

Một yếu tố quan trọng trong quan hệ Mỹ - Israel là khái niệm “Ưu thế quân sự định tính” (QME), theo đó Israel cần duy trì khả năng đánh bại bất kỳ đối thủ nào trong khu vực, kể cả khi phải đối đầu với nhiều lực lượng cùng lúc.

Dù khái niệm này từng đặc biệt quan trọng trong thời kỳ chiến tranh quy ước, nhưng sự suy yếu của nhiều quân đội trong khu vực đã phần nào làm thay đổi bối cảnh chiến lược.

Tuy nhiên, những diễn biến gần đây, đặc biệt là sau sự kiện 7/10/2023, đã buộc Israel phải điều chỉnh tư duy quân sự.

Trước đó, nước này ưu tiên phát triển công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và các đơn vị tác chiến tinh gọn, phù hợp với các cuộc xung đột quy mô nhỏ. Nhưng thực tế chiến trường cho thấy Israel cần chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài, đa mặt trận, đòi hỏi huy động lực lượng lớn và sử dụng toàn diện sức mạnh không quân.

Điều này dẫn tới hàng loạt quyết định mua sắm và nâng cấp vũ khí. Ngoài việc mở rộng đội bay F-35, Israel còn đặt mua thêm tiêm kích F-15IA và trực thăng vận tải hạng nặng CH-53K King Stallion.

Đáng chú ý, nước này cũng nối lại kế hoạch mua máy bay tiếp dầu trên không sau nhiều thập kỷ trì hoãn - yếu tố then chốt để thực hiện các nhiệm vụ tầm xa. Mỹ dự kiến sẽ bàn giao cho Israel chiếc máy bay tiếp dầu trên không KC-46 đầu tiên trong tổng số ít nhất 6 chiếc dự kiến, phục vụ các kịch bản tác chiến tầm xa trong tương lai.

KC-46, do Boeing sản xuất, được mô tả như “một bồn nhiên liệu di động” với khả năng mang theo khoảng 207.000 pound nhiên liệu (gần 94.000 lít) và tiếp dầu cho nhiều loại máy bay chiến đấu. Mỗi chiếc có thể tiếp nhiên liệu cho khoảng một tá máy bay trong một nhiệm vụ, tùy theo phân bổ nhiên liệu. Máy bay có thể bay liên tục 16 giờ, thậm chí lên tới 24 giờ nếu được tiếp dầu trên không từ máy bay khác.

Theo đó, chiếc KC-46 đầu tiên đã hoàn tất chuyến bay thử nghiệm đầu tiên tại Mỹ và dự kiến sẽ được chuyển giao cho Israel trong khoảng một tháng tới.

Trước đây, Israel từng cân nhắc cắt giảm trực thăng tấn công Apache, nhưng nay lại có xu hướng tăng cường loại khí tài này. Những thay đổi này phản ánh nhu cầu chuyển từ mô hình “tinh gọn” sang “cơ bắp” – tức xây dựng lực lượng quy mô lớn, sẵn sàng cho các kịch bản chiến tranh toàn diện.