Cuộc chiến dang dở với Iran gây bất lợi cho Tổng thống Mỹ Trump khi thăm Trung Quốc

[Romano]

Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ có cuộc gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào giữa tháng này. Theo các nhà phân tích, cuộc chiến dở dang của Mỹ ở Iran có thể giúp Bắc Kinh củng cố vị thế khi tiếp đón nhà lãnh đạo Mỹ.Cuộc gặp từng bị trì hoãn do cuộc chiến Mỹ/Israel với Iran, sau đó chuyển sang ngày 14 - 15/5. Theo các nguồn tin, Bắc Kinh coi đây là cơ hội đặc biệt để thiết lập mối quan hệ ổn định dài hạn hơn với đối thủ kinh tế và quân sự lớn nhất của mình.

Bắc Kinh vẫn chưa chính thức xác nhận thời điểm chuyến thăm, nhưng khi cuộc gặp dự kiến chỉ còn chưa đầy 2 tuần, triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran vẫn xa vời, trong khi nguy cơ giao tranh tái diễn là hoàn toàn có thật. Theo nguồn tin Trung Quốc, cả 2 kịch bản đều tiềm ẩn rủi ro với Trung Quốc.

“Tất nhiên, ông Trump muốn thăm Trung Quốc sau khi xử lý xong tình hình Iran để thể hiện sức mạnh… nhưng nếu ông ấy tấn công Iran sau chuyến thăm Trung Quốc, điều đó sẽ khiến Trung Quốc trông như đã bỏ rơi Iran”, nguồn tin nói với CNN.

“Tổng thống Trump rất khôn khéo, ông ấy không trực tiếp nhắm vào Trung Quốc, mà trước tiên đánh vào Venezuela, rồi đến Iran, về cơ bản là đánh vào lợi ích của Trung Quốc tại các khu vực này”, Tuy nhiên, cuộc chiến Iran không diễn ra theo kế hoạch của Mỹ. Thay vì thể hiện sức mạnh, Iran đã khiến Mỹ bị kéo vào cuộc đối đầu không được ủng hộ và khó giải quyết, với hệ lụy kinh tế toàn cầu ngày càng nghiêm trọng.

“Tổng thống Trump hiện muốn khép lại vấn đề Iran càng nhanh càng tốt. Nếu Mỹ giành được ưu thế, ông Trump sẽ có đòn bẩy mạnh hơn. Nhưng giờ rõ ràng Mỹ không thể xử lý được Iran. Vì vậy, ở một mức độ nào đó, vị thế đàm phán của họ với Trung Quốc đã suy yếu”, ông Wu Xinbo, thành viên Ủy ban Tư vấn Chính sách đối ngoại của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cho biết.

Các quan chức Trung Quốc được cho là đã đóng vai trò trong việc đưa Iran vào vòng đàm phán đầu tiên với Mỹ tại Islamabad. Tuy nhiên, dù chiến sự đã dừng sau lệnh ngừng bắn, Washington và Tehran vẫn chưa thể đạt thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Chiến thắng không cần chiến đấu

Theo các nguồn tin, tình hình hiện nay có thể mang lại cho Trung Quốc cơ hội hiếm có, trong bối cảnh ông Trump có thể đối mặt với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đầy khó khăn. Nhà lãnh đạo Mỹ được nói là đang muốn mang thành quả cụ thể về cho cử tri Mỹ, như các đơn hàng lớn từ Trung Quốc đặt mua nông sản Mỹ và máy bay Boeing.

Theo các nhà quan sát, Trung Quốc sẵn sàng tận dụng thị trường nội địa rộng lớn và vị thế thống trị của họ trong chuỗi cung ứng đất hiếm để đạt được mục tiêu về vấn đề đảo Đài Loan và đưa các công ty Trung Quốc khỏi danh sách trừng phạt.

“Một phần lý do Tổng thống Trump trì hoãn chuyến thăm Trung Quốc có lẽ vì ông cảm thấy chưa đủ đòn bẩy”, nguồn tin thứ ba cho biết. Theo nguồn tin này, ông Trump muốn đạt được chiến thắng nhanh ở Iran để tạo lợi thế chính trị trong cuộc gặp ở Bắc Kinh.

“Chúng tôi từng rất lo lắng khi chiến tranh bùng nổ, không chỉ vì lợi ích dầu mỏ và kinh doanh tại Trung Đông, mà còn vì nếu Iran không trụ vững, một chính quyền thân phương Tây có thể xuất hiện, và điều đó sẽ không có lợi cho Trung Quốc. Nhưng tình hình hiện tại thực tế lại đang có lợi cho Trung Quốc”, ông Wu nói.

Theo một số ý kiến, cuộc chiến ở Iran càng giúp Trung Quốc nâng cao vị thế toàn cầu, khi Bắc Kinh được nhìn nhận như một trụ cột ổn định. Ngày càng nhiều lãnh đạo phương Tây muốn tăng cường quan hệ với Bắc Kinh.

“Mỹ đang chiến đấu mà không chiến thắng, còn Trung Quốc đang chiến thắng mà không cần chiến đấu. Trung Quốc chắc chắn chịu tác động tiêu cực do chi phí năng lượng, nhưng đồng thời cũng thu được nhiều lợi ích từ tình hình này”, ông Joerg Wuttke - cựu Chủ tịch Phòng Thương mại Liên minh châu Âu tại Trung Quốc, đánh giá.

Hệ thống chính trị của Trung Quốc vốn ưu tiên hoạch định dài hạn và tự chủ, từ đó tạo ra lợi thế trong việc ứng phó với cú sốc kinh tế toàn cầu.

“Họ đã chứng minh tính đúng đắn với chính sách năng lượng tái tạo. Trung Quốc có lẽ là quốc gia chuẩn bị tốt nhất. Về chính trị, họ là bên chiến thắng, vì họ thể hiện hình ảnh ‘người trưởng thành’”, ông Wuttke nói với CNN.

Trong chuyến thăm Bắc Kinh năm 2017, ông Trump được đón tiếp long trọng, với hàng loạt hoạt động hiếm có, như buổi tiếp đón riêng tại Tử Cấm Thành.

Tuy nhiên, thiện cảm từ chuyến thăm nhanh chóng phai nhạt, nhường chỗ cho gần 1 thập kỷ cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa hai bên, trải dài từ thương mại, công nghệ, cáo buộc liên quan đến đại dịch COVID-19, tới vụ khinh khí cầu do thám gây tranh cãi.