Đêm thứ 11 trực ở khoa Hồi sức, đồng hồ điểm 2:17 sáng. Máy monitor kêu từng nhịp đều đều như tiếng mưa rơi trên mái tôn. Tôi, bác sĩ giảng viên 29 tuổi, vừa về khoa được 6 tháng - đang cúi kiểm tra lại liều noradrenalin cho giường số 4 thì nghe tiếng "cạch" khẽ.
Là em, Lan, sinh viên năm cuối đi thực tập, áo blouse còn mới cứng, cổ áo hơi lệch. Em đứng nép ở cửa buồng cách ly, tay cầm xấp bệnh án, mắt thâm quầng vì ba đêm trực liền.
"Thầy... bệnh nhân giường 7 SpO2 tụt còn 82." Giọng em nhỏ, nhưng không run. Em đã học được cách báo động mà không hoảng loạn.
Tôi gật đầu, cùng em bước nhanh qua dãy giường trắng. Bệnh nhân nam 54 tuổi, ARDS sau viêm phổi. Em đã đặt lại mask, tăng FiO2 trước khi gọi tôi. Đúng quy trình. Nhưng tay em vẫn lạnh khi đưa ống nghe cho tôi.
"Em làm tốt lắm." Tôi nói khẽ, vừa nghe phổi vừa liếc sang. Em nhìn chằm chằm vào monitor, môi mím chặt. Ở khoa này, ai cũng phải học cách nín thở khi chờ một nhịp thở của người khác.
3:40 sáng, bệnh nhân ổn lại. Cả hai ra hành lang cho thoáng, ngồi xuống ghế đá lạnh ngắt. Ngoài cửa kính, Sài Gòn vẫn chưa ngủ. Em đột nhiên hỏi: "Thầy có bao giờ... sợ không?"
Tôi nhìn bàn tay mình. Tay bác sĩ, lúc nào cũng phải ấm, phải vững, cố không sợ hãi. Nhưng nhớ cái đêm đầu tiên tôi mất bệnh nhân, tôi đã đứng trong nhà vệ sinh khoa, dội nước lên mặt đến khi không phân biệt được nước mắt và nước máy, tôi đã rất buồn và sợ.
"Sợ chứ," tôi trả lời thật. "Sợ quen rồi thì mình sẽ không còn phải cố hết sức nữa."
Em im lặng, rồi lấy từ túi áo ra hai viên kẹo gừng. Đưa tôi một viên. "Mẹ em bảo, trực đêm ngậm cái này cho ấm. Em mang dư nè thầy."
Vị gừng cay xộc lên mũi, xuống tận ngực. Tự dưng tôi nhớ ra em đã 11 đêm không về nhà, vì "ở lại thêm chút, lỡ có ca thì em phụ được thầy!". Sinh viên thực tập, đã có lịch trực, không ai bắt buộc.
Tuần sau, buổi báo cáo chuyên đề cuối khóa của em. Em đứng trên bục, nói về "Tiên lượng và chăm sóc bệnh nhân thở máy". Giọng vẫn nhỏ nhẹ, nhưng ánh mắt không còn như nép sau cửa nữa. Slide cuối cùng, em chiếu ảnh chụp lén một bàn tay đang đặt lên monitor, bên dưới là dòng chữ: "Có những bài học không nằm trong giáo trình. Cảm ơn người đã dạy em cách giữ bình tĩnh giữa những nhịp thở mong manh".
Cả giảng đường nhìn tôi. Tôi giả vờ cúi xem hồ sơ tài liệu, vì cổ họng tự nhiên như nghẹn lại.
Tối đó, tôi nhận được tin nhắn: "Thầy ơi, em đậu nội trú rồi. Em chọn Hồi sức. Hẹn gặp lại thầy ở buồng trực."
Ngoài kia, xe cấp cứu lại hú còi. Một ca mới vào. Tôi đứng dậy, khoác áo blouse, và lần đầu tiên sau rất nhiều đêm, tôi thấy mình không cô đơn khi trực một mình.
Ở khoa này, người ta dạy nhau cách giành lại sự sống. Đôi khi, người ta cũng vô tình sưởi ấm cho nhau bằng một viên kẹo gừng, và bằng cách chọn ở lại, dù không ai yêu cầu.
Nếu hiểu đúng, 5 phút mỗi ngày có thể thay đổi chất lượng hơi thở và khả năng phục hồi của cơ thể.
Nhiều người nhìn Balasana (Child’s Pose) và nghĩ đây chỉ là tư thế để “nghỉ giữa giờ”.
Nhưng trên góc độ chuyên môn, đây là một trong những tư thế phục hồi rất giá trị nếu được thiết lập đúng.
Khi thân gập về trước, vùng bụng và ngực có điểm tựa trên đùi, hơi thở thường được dẫn nhiều hơn về mặt sau lồng ngực và hai bên sườn. Đây là lý do vì sao nhiều người cảm thấy nhịp thở chậm lại, lưng dịu hơn, tâm trí ổn định hơn sau khi ở trong tư thế này một lúc.
Với người tập, Balasana có thể hỗ trợ cơ thể hạ cường độ sau các chuỗi đứng, backbend hoặc các bài dùng core nhiều.
Với HLV yoga, đây không chỉ là tư thế nghỉ, mà còn là lúc rất tốt để quan sát:
học viên có đang thật sự thở sâu không, vùng lưng có mềm ra không, hông có được thả xuống hay đầu gối và cổ chân đang bị nén quá mức.
Điều quan trọng là: 5 phút không phải chuẩn chung cho tất cả mọi người.
Nếu có cảm giác đau gối, căng cổ chân, bí bụng, nặng ở thắt lưng hoặc khó thở, thì vấn đề không nằm ở việc “cố giữ thêm”, mà nằm ở việc cần chỉnh lại setup.
Một vài điểm chuyên môn rất đáng lưu ý:
- Nếu đầu gối nhạy cảm hoặc gập gối sâu gây khó chịu, hãy kê bolster hoặc block giữa mông và gót.
- Nếu bụng, ngực hoặc cơ hoành bị chèn ép, hãy mở rộng hai gối hơn.
- Nếu cổ đang căng, nên kê trán lên block hoặc gối để giảm tải cho cổ và giúp hệ thần kinh dễ thả lỏng hơn.
- Tay đưa ra trước sẽ tạo cảm giác kéo dài hai bên thân; tay để dọc thân thường cho cảm giác nghỉ sâu hơn.
- Chất lượng tư thế nên được đo bằng độ êm của hơi thở, không phải bằng số phút cố giữ.
Một Balasana tốt không nằm ở việc nhìn đẹp hay giữ lâu.
Nó nằm ở chỗ người tập có thật sự được nghỉ, được thở, và được quay về với cơ thể hay không.
Đôi khi, chính những tư thế tưởng là đơn giản nhất lại bộc lộ rõ nhất trình độ quan sát của người dạy và khả năng lắng nghe cơ thể của người tập.
Cà phê ủ lạnh thường chứa nhiều caffeine nhất, cà phê đá thấp hơn do bị pha loãng, còn cà phê nóng ở mức trung bình.
Caffeine phụ thuộc vào cách pha và loại hạt
Cà phê nóng, đá hay ủ lạnh đều chứa caffeine nhưng không giống nhau. Hàm lượng phụ thuộc vào loại hạt, độ xay, thời gian và phương pháp pha, theo trang sức khỏe Health.
Cà phê đá: pha nóng rồi thêm đá nên dễ bị loãng .
Cà phê ủ lạnh: ngâm 12–24 giờ, chiết xuất nhiều hơn.
Hạt robusta: nhiều caffeine hơn arabica.
Rang nhạt: giữ caffeine tốt hơn rang đậm.
Bà Christina Manian, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết lượng caffeine thay đổi rõ giữa các phương pháp. Cà phê đá thường loãng hơn nên lượng caffeine có thể giảm nhẹ. Cà phê ủ lạnh có thời gian chiết xuất dài nên đôi khi chứa nhiều caffeine hơn.
Cà phê ủ lạnh thường chứa nhiều caffeine nhất, cà phê đá thấp hơn do bị pha loãng, còn cà phê nóng ở mức trung bình
Ảnh: P.H tạo bởi Gemini
Cà phê nào nhiều chất chống oxy hóa hơn?
Cà phê nóng nhiều chất oxy hóa hơn, nhưng chênh lệch không lớn so với các loại cà phê khác.
Cà phê chứa nhiều chất chống oxy hóa như flavonoid và axit chlorogenic. Phương pháp pha nóng giúp chiết xuất các hợp chất này hiệu quả hơn.
Cà phê có ảnh hưởng dạ dày khác nhau không?
Mức độ ảnh hưởng của các loại cà phê với dạ dày không khác biệt lớn.
Cà phê nóng: axit cao hơn nhẹ.
Cà phê ủ lạnh: thường “êm” hơn khi uống.
Tùy cơ địa mỗi người.
Chọn loại cà phê phù hợp với nhu cầu
Cà phê nóng, cà phê đá và cà phê ủ lạnh đều có lợi cho sức khỏe khi dùng hợp lý. Cà phê nóng phù hợp khi cần bổ sung chất chống oxy hóa. Cà phê ủ lạnh dễ uống và ít gây cảm giác chua gắt.
Nhiệt độ đồ uống ảnh hưởng đến trải nghiệm. Cà phê nóng tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ tiêu hóa. Cà phê lạnh giúp giải nhiệt và tạo cảm giác sảng khoái.
Quan trọng nhất vẫn là không thêm quá nhiều đường, kem béo và dùng ở mức hợp lý.
Chọn giày đi bộ phù hợp cần đúng kích cỡ, có đệm tốt, linh hoạt và hỗ trợ vòm chân. Chọn sai giày có thể gây đau chân, viêm cân gan chân và ảnh hưởng khớp.
Vì sao chọn giày đi bộ lại quan trọng?
Theo Hiệp hội Chỉnh hình Bàn chân và Cổ chân Mỹ, chọn giày đi bộ không phù hợp có thể làm tăng áp lực lên bàn chân và gây chấn thương.
Bác sĩ Emily Splichal, chuyên gia về y học chức năng bàn chân (Mỹ), cho biết chọn giày sai kích cỡ có thể làm thay đổi dáng đi, khiến lực tác động phân bố không đều lên khớp.
Chọn giày đi bộ phù hợp cần đúng kích cỡ, có đệm tốt, linh hoạt và hỗ trợ vòm chân
Ảnh: P.H tạo bởi Gemini
Cách chọn giày đi bộ chuẩn nhất
Kích cỡ vừa chân. Dư mũi giày khoảng 0,5 - 1 cm Không bó chặt, không quá rộng.
Có độ đệm tốt. Giúp hấp thụ lực khi bước. Giảm áp lực lên đầu gối và cột sống.
Độ linh hoạt cao. Dễ uốn cong phần mũi. Hỗ trợ bước đi tự nhiên.
Hỗ trợ vòm chân. Quan trọng với người chân bẹt hoặc vòm cao.
Bác sĩ Rock G. Positano, chuyên gia phẫu thuật bàn chân tại Bệnh viện Special Surgery (Mỹ), nhấn mạnh: không có một loại giày phù hợp cho tất cả, cần chọn theo cấu trúc bàn chân.
Sai lầm nhiều người mắc phải
Chọn giày đi bộ vì đẹp thay vì phù hợp.
Đi giày quá cứng hoặc quá mềm.
Thử giày vào buổi sáng (chân chưa giãn).
Những sai lầm trên có thể làm tăng nguy cơ đau chân và chấn thương, theo Healthline (Mỹ).
Khi nào nên thay giày?
Đi được khoảng 500 - 800 km.
Đế giày mòn lệch.
Mất độ đàn hồi.
Xuất hiện đau chân.
Lời khuyên giúp đi bộ hiệu quả hơn
Chọn giày phù hợp ngay từ đầu.
Khởi động trước khi đi bộ.
Giãn cơ sau khi tập.
Lắng nghe tín hiệu cơ thể.
Giày đi bộ không chỉ là phụ kiện mà là “nền tảng” của vận động. Chọn đúng giày đi bộ giúp giảm chấn thương, tăng hiệu quả tập luyện và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Nghiên cứu quy mô lớn cho thấy đi bộ là bài tập hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ tử vong sớm và kéo dài tuổi thọ.
Đi bộ đứng đầu về hiệu quả, giúp giảm 17% nguy cơ tử vong sớm
Các bài tập: Chạy bộ, tập tạ… cũng giúp sống thọ nhưng hiệu quả thấp hơn
Tập đa dạng (đi bộ + sức mạnh) giúp giảm nguy cơ bệnh và tử vong rõ rệt
Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí BMJ Medicine đã chỉ đích danh bài tập tốt nhất cho tuổi thọ và cách tập hiệu quả nhất.
Nghiên cứu quy mô lớn theo dõi hơn 170.000 người trong 30 năm
Các nhà khoa học từ Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), Đại học Y khoa Trùng Khánh (Trung Quốc) và Đại học Yonsei (Hàn Quốc) đã phân tích dữ liệu của tổng cộng 173.229 người tham gia, nhằm tìm ra bài tập hiệu quả nhất để kéo dài tuổi thọ và so sánh hiệu quả của cách tập đơn lẻ và cách tập kết hợp nhiều bài tập đối với tuổi thọ.
Nghiên cứu mới cho thấy đi bộ giúp giảm 17% nguy cơ tử vong sớm
Ảnh: P.H tạo bởi Gemini
Người tham gia báo cáo các hoạt động như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội, leo cầu thang, chèo thuyền hoặc thể dục nhịp điệu, các môn thể thao dùng vợt, yoga và giãn cơ và cả các hoạt động mạnh mẽ như cắt cỏ, làm vườn, đào đất. Trong thời gian theo dõi 30 năm, có 38.847 người đã qua đời.
Đi bộ bất ngờ đứng đầu về khả năng kéo dài tuổi thọ
Kết quả cho thấy đi bộ là bài tập được nhiều người yêu thích nhất. Đặc biệt, các phát hiện mang lại tin vui bất ngờ cho chính những người này: Đi bộ có mối liên hệ mạnh mẽ nhất trong việc giảm nguy cơ tử vong sớm, kéo dài tuổi thọ, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Cụ thể:
Đi bộ giúp giảm 17% nguy cơ tử vong sớm.
Các môn thể thao dùng vợt giảm 15% nguy cơ.
Thể dục nhịp điệu hoặc chèo thuyền giảm 14% nguy cơ.
Tập tạ giảm 13%.
Chạy bộ nhanh giảm 13%, chạy chậm giảm 11%.
Leo cầu thang giảm 10%.
Đạp xe giảm 4%.
Kết hợp nhiều bài tập giúp tăng hiệu quả rõ rệt
Ngoài ra, kết quả cũng cho thấy tập đa dạng nhiều bài tập sẽ mang lại kết quả tốt hơn so với chỉ tập một bài tập.
Những người có hoạt động đa dạng nhất có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 19%, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp và các nguyên nhân khác thấp hơn từ 13 - 41%.
Cách tập tối ưu để sống khỏe, sống lâu
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng: Đi bộ chính là bài tập cơ bản và hiệu quả nhất để giảm nguy cơ tử vong sớm, kéo dài tuổi thọ. Tuy nhiên, để tối đa hóa lợi ích, nên kết hợp đi bộ với tập luyện sức mạnh (tập tạ, ngồi xổm, hít đất) hoặc các môn thể thao dùng vợt, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
