Lời hứa về một chiến thắng chóng vánh và thực tại sa lầy

"Nói thì dễ, làm mới khó", khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến nhắm vào Iran, ông từng hứa hẹn về một chiến thắng huy hoàng và nhanh chóng. Thậm chí chỉ sau 10 ngày khai hỏa, ông tự tin tuyên bố Hoa Kỳ đã "chiến thắng trên nhiều phương diện". Thế nhưng, "đời không như là mơ", hai tháng trôi qua, dù tiếng súng tạm lắng nhưng dấu chấm hết cho cuộc xung đột vẫn mịt mù tăm tối. Washington hiện vẫn thiếu vắng những lợi ích chiến lược rõ ràng, trong khi một cuộc chiến vốn được kỳ vọng là "có giới hạn" nay lại đang kéo cả thế giới vào một vũng lầy không lối thoát. Theo chuyên gia Melanie Sisson từ Viện Brookings, thực tế không có ai thực sự thắng cuộc, chỉ có những quốc gia ở vị thế ít tệ hơn để chống chọi với các hệ lụy.

Những kẻ bại trận: Nỗi đau thấu trời của dân lành

"Họa vô đơn chí", người chịu thiệt thòi nhất luôn là những người dân vô tội.

Người dân Iran: Họ đang phải chịu cảnh "trong đánh ra, ngoài ép vào". Các cuộc không kích từ Mỹ và Israel đã phá hủy hàng ngàn mục tiêu, cướp đi sinh mạng của hơn 3.600 người, trong đó có hơn 1.700 thường dân. Ở trong nước, chế độ của Lãnh đạo Tối cao Mojtaba Khamenei thực hiện các cuộc đàn áp tàn khốc, thi hành án tử hình hàng trăm người và cắt đứt internet suốt 8 tuần qua.

Người dân Lebanon: "Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết", Lebanon kẹt giữa gọng kìm Hezbollah và Israel. Hơn 2.500 người đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Israel kể từ đầu tháng 3. Khoảng 600.000 người dân miền Nam Lebanon buộc phải rời bỏ nhà cửa và chưa biết ngày về khi nhiều ngôi làng đã bị san phẳng.

Các quốc gia vùng Vịnh: Từng hưởng hàng thập kỷ ổn định, nay các nước như UAE phải hứng chịu nhiều tên lửa và máy bay không người lái từ Iran hơn bất kỳ nơi nào khác. Việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến Iraq, Qatar và Kuwait bị "bóp nghẹt" đường xuất khẩu dầu khí, dẫn đến dự báo kinh tế sẽ sụt giảm nghiêm trọng trong năm nay.

Mỹ và Kinh tế toàn cầu: Cái giá quá đắt cho túi tiền

"Tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống", người Mỹ đang phải gánh chịu hậu quả kinh tế nặng nề. Giá xăng dầu, vé máy bay và hàng loạt dịch vụ tăng vọt do phụ phí nhiên liệu. Lạm phát hàng năm tại Mỹ đã tăng lên 3,3% vào tháng 3, trong khi niềm tin của người tiêu dùng sụt giảm mạnh. Trên quy mô toàn cầu, IMF đã nâng dự báo lạm phát năm nay lên 4,4% và hạ dự báo tăng trưởng kinh tế xuống còn 3,1%. Những quốc gia nghèo nhất ở Châu Á, Châu Phi và Mỹ Latinh bị ảnh hưởng nặng nhất do giá phân bón và lương thực tăng phi mã.

Những "ngư ông đắc lợi" tạm thời: Nga, Trung Quốc và các đại gia dầu mỏ

Dù cả thế giới lao đao, một số thực thể vẫn đang thu về những khoản lợi nhuận khổng lồ.

Các tập đoàn năng lượng: Shell, BP, Exxon và các "ông lớn" khác dự kiến sẽ bỏ túi khoảng 94 tỷ USD lợi nhuận trong năm nay nhờ giá dầu leo thang.

Nga: Doanh thu năng lượng của Điện Kremlin đã tăng gần gấp đôi trong tháng 3, đạt 19 tỷ USD khi giá dầu và phân bón tăng cao. Tuy nhiên, các cuộc tấn công của Ukraine vào các cơ sở lọc dầu của Nga cũng đang hạn chế phần nào lợi thế này.

Trung Quốc: Với kho dự trữ dầu khổng lồ và việc đa dạng hóa nguồn cung, Bắc Kinh vẫn đứng vững trước cú sốc giá dầu. Về ngoại giao, Trung Quốc tận dụng việc Mỹ mất uy tín để tự xây dựng hình ảnh là người bảo vệ hòa bình thế giới.

Các nhà sản xuất vũ khí: Chi tiêu quân sự toàn cầu đã tăng lên mức kỷ lục 2.019 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến sẽ tiếp tục tăng do nhu cầu trang bị vũ khí trước những bất ổn địa chính trị.

Tương lai nào cho những người cầm lái?

"Càng cao danh vọng càng dày gian nan", vị thế của Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu hiện đang rất bấp bênh. Tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã sụt giảm xuống mức chỉ còn 37% khi cử tri bất bình về giá xăng dầu và sự bế tắc của cuộc chiến. Trong khi đó, dù ông Netanyahu tuyên bố đang hợp tác toàn diện với Mỹ để "thay đổi diện mạo Trung Đông", nhưng các cuộc thăm dò cho thấy người dân Israel không tin rằng họ đang chiến thắng. Cuộc chiến cũng đã khiến thế giới lơ là sự ủng hộ dành cho Ukraine, mặc dù Kyiv đang nỗ lực xây dựng các mối quan hệ mới tại vùng Vịnh nhờ công nghệ chống máy bay không người lái.

Cuộc chiến này một lần nữa nhắc nhở chúng ta về câu tục ngữ: "Hòa khí sinh tài", chiến tranh có thể mang lại lợi nhuận cho một nhóm nhỏ nhưng sẽ để lại vết thương sâu sắc cho nhân loại và nền kinh tế toàn cầu.

Những bảng tên biến mất: Khi lịch sử bị "thanh lọc" theo sắc lệnh

"Đời người như bóng câu qua cửa sổ", nhưng những gì tổ tiên để lại vốn được khắc ghi vào sử sách để con cháu đời sau soi xét. Thế nhưng, tại các công viên quốc gia Mỹ mùa xuân này, du khách sẽ ngỡ ngàng khi thấy những dòng chữ quen thuộc bỗng dưng "không cánh mà bay". Điển hình là tại Công viên Quốc gia Grand Teton, tấm bảng dưới chân bức tượng nhà thám hiểm Gustavus Cheyney Doane đã bị gỡ bỏ. Tấm bảng ấy từng đặt ra câu hỏi đầy suy ngẫm: "Làm thế nào để chúng ta công nhận cả mặt tốt và mặt xấu của một nhân vật?", đồng thời nhắc nhở rằng dù Doane có công thành lập công viên quốc gia đầu tiên, ông cũng chính là người dẫn đầu cuộc thảm sát ít nhất 173 người da đỏ thuộc bộ tộc Piegan Blackfeet.

Sự thay đổi này không phải ngẫu nhiên. Nó là kết quả từ sắc lệnh hành pháp tháng 3/2025 của Tổng thống Donald Trump, chỉ đạo các cơ quan phải "hành động" chống lại các nội dung công cộng "xuyên tạc một cách không phù hợp về người Mỹ trong quá khứ hoặc hiện tại". Chính quyền lập luận rằng điều này nhằm đảm bảo lịch sử Hoa Kỳ được khắc họa dưới ánh sáng tích cực. Tuy nhiên, những người chỉ trích, như ông Tom Rodgers thuộc bộ tộc Blackfeet, lại cay đắng thốt lên: "Chúng ta đang giết chết họ thêm một lần nữa". Ông cho rằng: "Nếu bạn chỉ nói một nửa sự thật, bạn đã nói dối. Đó là kiểu tư duy của Orwell".

Từ Muir Woods đến Fort Sumter: Những mảng màu tối bị xóa nhòa

"Giấy không gói được lửa", nhưng những nỗ lực thay đổi trưng bày đang diễn ra trên diện rộng với ít nhất 45 thay đổi đã được thực hiện. Tại Muir Woods, California, các bảng tin về đóng góp của người bản địa và phụ nữ đã bị dỡ bỏ, bao gồm cả những ghi chú về việc John Muir từng có những lời lẽ phân biệt chủng tộc trong nhật ký. Thậm chí, các cảnh báo về biến đổi khí hậu tại Di tích Quốc gia Fort Sumter cũng chịu chung số phận. Bộ Nội vụ Mỹ cho rằng họ cần thay thế những tài liệu "không dựa trên khoa học thực tế" bằng những thông tin "chính xác và dựa trên bằng chứng".

Ngay tại thủ đô Washington, D.C., các tấm bảng về George Mason — một trong những người cha lập quốc — cũng bị chỉnh sửa để xóa đi sự "nghịch lý" khi ông vừa là người đấu tranh cho quyền cá nhân, vừa là một chủ nô. Những người ủng hộ bảo tồn cáo buộc chính quyền đang thực hiện một chiến dịch bền bỉ nhằm "xóa sổ lịch sử và làm suy yếu khoa học". Trong khi đó, Bộ Nội vụ khẳng định nỗ lực này nhằm đảm bảo các trưng bày phản ánh "toàn bộ câu chuyện của nước Mỹ, bao gồm cả những thành tựu phi thường và những thách thức" một cách cân bằng và phù hợp.

"Tẩy trắng" hay "Khôi phục niềm tự hào"?

"Thương cho roi cho vọt", lịch sử vốn dĩ cần sự công tâm, nhưng hiện tại nó đang trở thành tâm điểm của một cuộc chiến văn hóa. Một cơ sở dữ liệu nội bộ của Cục Công viên Quốc gia (NPS) cho thấy hàng trăm mục đã bị đưa vào danh sách xem xét, từ sách về nô lệ đến phim về công nhân nhà máy thế kỷ 19. Một bình luận trong danh sách này đặt câu hỏi đầy mỉa mai về tấm bảng mô tả vụ sát hại nhà bãi nô Elijah Parish Lovejoy: "Tài liệu này ghi 'đám đông giết hại' một người bãi nô. Liệu điều này có bôi nhọ những kẻ giết người không?".

Sự thay đổi này đã gây ra làn sóng bất bình từ nhiều nhà lập pháp và các tổ chức bảo tồn. Nghị sĩ Jared Huffman cảnh báo: "Lịch sử thực tế đang bị tẩy trắng và kiểm duyệt" ngay trước thềm kỷ niệm 250 năm ngày thành lập quốc gia. Phía Nhà Trắng vẫn kiên quyết bảo vệ quan điểm của mình, cho rằng Tổng thống Trump đang "khôi phục cảm giác tự hào dân tộc" và chấm dứt những cách mô tả "gây chia rẽ và không chính xác" của phe cánh tả cực đoan. Tuy nhiên, với những người như ông Tom Rodgers, quyền lực không tồn tại mãi mãi, và sẽ có lúc lịch sử phải được trả lại đúng với bản chất thật sự của nó.

Lời cảnh cáo đanh thép từ Washington: 5.000 binh sĩ rời nước Đức

Có câu "Đi với bụt mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy" trong bàn cờ chính trị quốc tế hiện nay, dường như những quy tắc ứng xử giữa các đồng minh đang bị thách thức hơn bao giờ hết. Lầu Năm Góc vừa chính thức thông báo vào hôm thứ Sáu rằng Hoa Kỳ sẽ rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức trong vòng một năm tới. Đây không chỉ là một đợt luân chuyển quân thông thường mà theo lời Tổng thống Donald Trump, đây mới chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm".

Quyết định này được đưa ra sau khi ông Trump kịch liệt chỉ trích Thủ tướng Đức liên quan đến những bình luận về cuộc chiến giữa Mỹ và Iran. Người phát ngôn Lầu Năm Góc, Sean Parnell, cho biết Bộ trưởng Bộ Chiến tranh đã ra lệnh rút quân sau khi rà soát kỹ lưỡng vị thế lực lượng tại châu Âu và căn cứ vào các yêu cầu thực tế trên thực địa. Dự kiến, quá trình rút quân này sẽ hoàn tất trong vòng 6 đến 12 tháng tới, tuy nhiên, ngay cả sau khi rút đi 5.000 người, vẫn còn hơn 30,000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại đây.

"Giọt nước tràn ly" từ những bất đồng trong cuộc chiến với Iran

"Ăn cây nào rào cây nấy", nhưng trong mắt ông Trump, các đồng minh châu Âu dường như đang không "rào" đủ chắc chắn cho liên minh NATO. Sự rạn nứt trở nên sâu sắc khi Mỹ phát động cuộc chiến với Iran mà không thông báo cho hầu hết các đồng minh NATO. Tổng thống Trump đã không ngần ngại bày tỏ sự phẫn nộ trước sự hỗ trợ mà ông cho là "không thỏa đáng" từ các nước này, đồng thời đe dọa sẽ cắt giảm quân số tại cả Ý và Tây Ban Nha.

Đỉnh điểm của mâu thuẫn là khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz thẳng thừng nhận định rằng Mỹ đang bị Iran "làm cho nhục nhã" do bước vào một cuộc chiến mà không có chiến lược rõ ràng. Ông Merz cáo buộc Washington đã hành động thiếu cân nhắc và cho rằng ban lãnh đạo Iran đang tỏ ra rất điêu luyện trong việc khiến người Mỹ phải ra về tay trắng sau các cuộc đàm phán tại Islamabad. Đáp lại, ông Trump chỉ trích ông Merz "chẳng biết mình đang nói gì" và ngay lập tức tuyên bố đang "nghiên cứu và xem xét" việc cắt giảm quân số.

Phản ứng trái chiều và nỗi lo về một tiền đồn trống trải

Trước động thái quyết liệt từ phía Mỹ, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cố gắng giữ vẻ bình thản khi gọi thông báo này là điều "có thể dự báo trước". Ông cho rằng đây là lúc châu Âu cần phải tự chịu trách nhiệm lớn hơn về an ninh của chính mình. Tuy nhiên, tại quê nhà Mỹ, các nghị sĩ đảng Cộng hòa lại tỏ ra "rất lo ngại". Thượng nghị sĩ Roger Wicker và Hạ nghị sĩ Mike Rogers đã thúc giục Lầu Năm Góc không nên rút quân hoàn toàn khỏi châu Âu mà hãy chuyển họ sang phía Đông – nơi các đồng minh đang đầu tư mạnh mẽ để tiếp đón quân đội Mỹ nhằm tăng cường tuyến đầu của NATO và ngăn chặn những cuộc xung đột tốn kém hơn có thể xảy ra.

Thực tế, Đức lâu nay vẫn là "đại bản doanh" quan trọng của Mỹ tại châu Âu. Nơi đây có căn cứ không quân Ramstein, trụ sở của Lực lượng Không quân Hoa Kỳ tại châu Âu, chuyên trách các hoạt động không vận, thả dù và sơ tán y tế đường không. Tính đến tháng 12 năm 2025, có tới 36.436 quân nhân Mỹ thường trực tại Đức. Dù Đức đã cho phép Mỹ sử dụng cơ sở hạ tầng quân sự cho các hoạt động liên quan đến xung đột Iran, nhưng việc Berlin từ chối để các căn cứ này trở thành bàn đạp cho các cuộc tấn công trực tiếp đã khiến ông Trump không hài lòng.

Tương lai mịt mờ của mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Mặc dù Thủ tướng Merz đã cố gắng xoa dịu bằng cách hứa hẹn sẽ hỗ trợ thêm nếu cuộc xung đột bước vào giai đoạn hậu chiến, bao gồm cả việc tham gia sứ mệnh ổn định quốc tế, nhưng "nước xa không cứu được lửa gần". Berlin thậm chí đã thông báo triển khai tàu quét mìn đến Địa Trung Hải để chuẩn bị cho việc mở lại eo biển Hormuz sau khi chiến sự kết thúc, song những hành động này vẫn chưa thể làm hài lòng vị chủ nhân Nhà Trắng.

"Thương nhau củ ấu cũng tròn, ghét nhau bồ hòn cũng méo", mối quan hệ giữa Trump và các lãnh đạo Đức dường như đang rơi vào vòng xoáy của sự ngờ vực. Đây không phải lần đầu ông Trump đe dọa rút quân; vào năm 2020, ông cũng từng làm điều tương tự dưới thời bà Angela Merkel. Với tuyên bố sẽ còn "cắt giảm xa hơn nữa", tương lai của sự hiện diện quân sự Mỹ tại Đức nói riêng và sự đoàn kết của khối NATO nói chung đang đứng trước những thử thách vô cùng khắc nghiệt.

World Cup 2026 có thể mang lại 13 tỷ USD, với nguồn thu chủ yếu từ bản quyền truyền hình, tài trợ và bán vé, cho thấy quy mô thương mại chưa từng có của giải đấu.


Toàn cảnh phiên họp tại Đại hội FIFA lần thứ 76 diễn ra ở Trung tâm Hội nghị Vancouver (Canada) ngày 30/4. Ảnh: Jennifer Gauthier/Reuters.
World Cup 2026, giải đấu mà Chủ tịch FIFA Gianni Infantino từng gọi là “sự kiện vĩ đại nhất mà nhân loại từng chứng kiến” đang dần hiện rõ như kỳ thể thao có khả năng sinh lời cao nhất lịch sử.

Trong nhiều năm qua, FIFA liên tục nâng dự báo doanh thu. Báo cáo tài chính mới nhất cho thấy tổ chức này ước tính thu về khoảng 13 tỷ USD trong chu kỳ bốn năm, khép lại bằng giải đấu mùa hè này, riêng năm 2026 đóng góp gần 9 tỷ USD. Để so sánh, Thế vận hội Mùa hè 2024 chỉ tạo ra khoảng 4,48 tỷ euro, tương đương 5,24 tỷ USD.

Từ mức tăng trưởng 18% giữa World Cup 2018 tại Nga và kỳ 2022 ở Qatar, đạt tổng doanh thu 7,5 tỷ USD, FIFA dự báo con số này sẽ tiếp tục tăng thêm 73% sau mùa hè năm nay. Việc vượt mục tiêu trong giai đoạn 2022-2026 cũng khiến tổ chức này nâng ngân sách cho chu kỳ bốn năm tiếp theo lên 14 tỷ USD.

Ricardo Fort, chuyên gia tư vấn tài trợ từng làm việc với các thương hiệu như Visa và Coca-Cola trong các thỏa thuận với FIFA, nhận định rằng nếu gạt sang một bên những tranh cãi và yếu tố chính trị, hiệu quả hoạt động của đội ngũ thương mại FIFA là rất đáng chú ý.

Những 'cỗ máy in tiền' của FIFA
Bản quyền truyền hình toàn cầu vẫn là nguồn thu lớn nhất của FIFA. Doanh thu dự kiến vượt mức 3,4 tỷ USD tại Qatar và 3,1 tỷ USD ở Nga trước đó. Việc mở rộng số đội từ 32 lên 48 là động lực chính cho tăng trưởng.

Số trận World Cup 2026 tăng từ 64 lên 104 giúp FIFA có nhiều nội dung hơn để bán cho các đài truyền hình. Khung giờ thi đấu cũng thuận lợi hơn cho thị trường Bắc Mỹ và châu Âu.

Bên cạnh quy mô và địa điểm, FIFA còn có thêm các bước đi mới. Lần đầu tiên, bản quyền World Cup nữ được bán riêng như một tài sản độc lập. Tổ chức này cũng bán quyền phát trực tiếp 10 phút đầu mỗi trận trên TikTok và YouTube nhằm thu hút khán giả trẻ về với truyền hình.

Nguồn thu lớn thứ hai là bán vé và các gói tiếp khách VIP, ước đạt khoảng 3 tỷ USD, con số này tăng vọt so với mức 950 triệu USD thu được tại Qatar. Số lượng trận đấu lớn hơn và nhu cầu mạnh mẽ từ thị trường Bắc Mỹ là những yếu tố then chốt, đặc biệt cho phép FIFA đẩy giá vé lên mức chưa từng thấy.

Trong khi chính sách định giá linh hoạt của FIFA khiến việc tính giá vé trung bình trở nên vô nghĩa. heo đơn khiếu nại của Football Supporters Europe gửi Ủy ban châu Âu tháng trước, một cổ động viên khuyết tật muốn theo dõi đội tuyển từ vòng đầu đến chung kết phải chi ít nhất 6.900 USD, cao gấp 5 lần so với kỳ trước.

Ở trận chung kết ngày 19/7 tại sân MetLife ở New Jersey (Mỹ), vé cao nhất có giá 10.990 USD, gần gấp 7 lần mức cao nhất tại chung kết World Cup 2022. FIFA cho biết vẫn có hơn 1.000 vé được bán với giá 60 USD. Trong hồ sơ đăng cai năm 2018, Mỹ, Canada và Mexico từng ước tính giá vé trung bình trận chung kết sẽ là 1.408 USD.

Dù gây nhiều tranh cãi, nhu cầu vẫn vượt xa nguồn cung. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cho biết tổ chức này nhận hơn 500 triệu đơn đăng ký cho khoảng 7 triệu chỗ ngồi, dù vẫn còn vé đang được bán. Giải đấu diễn ra tại 16 thành phố, gồm 11 ở Mỹ, 3 ở Mexico và 2 ở Canada.

Ông cũng nói thêm lượng đăng ký trong 4 tuần tương đương 1.000 kỳ World Cup, vé được đặt từ hơn 200 quốc gia. Giá niêm yết có thể tăng hoặc giảm do cơ chế thị trường, nhưng nhu cầu vẫn rất lớn.

FIFA cũng thu lợi lớn từ các đối tác và nhà tài trợ, dự kiến mang về 2,7 tỷ USD, cùng 670 triệu USD từ bản quyền thương hiệu. Romy Gai, Giám đốc kinh doanh của FIFA, chia sẻ tại Hội nghị Kinh doanh Bóng đá ở Atlanta tháng trước: "Chúng tôi chứng kiến sự quan tâm chưa từng có từ các thương hiệu trên toàn cầu. Đây đã là chương trình thương mại thành công nhất trong lịch sử FIFA, và đà phát triển vẫn chưa dừng lại."

FIFA đã ký 16 hợp đồng đối tác toàn cầu với các thương hiệu như Adidas, Aramco và Coca-Cola, cùng nhiều hợp đồng khu vực và địa phương.

Theo chuyên gia Ricardo Fort, điểm đáng chú ý là cách bán bản quyền linh hoạt. Doanh nghiệp có thể mua gói cơ bản rồi trả thêm để mở rộng quyền lợi, như tổ chức trải nghiệm World Cup cho khách mời hoặc ký hợp đồng ở nhiều khu vực.

Tiền chảy về đâu?
Là tổ chức phi lợi nhuận, FIFA cho biết sẽ tái đầu tư ít nhất 11,67 tỷ USD trong tổng doanh thu 13 tỷ USD để phát triển bóng đá toàn cầu. Con số này tăng 20% so với chu kỳ trước, nhưng cách phân bổ vẫn gây tranh cãi.

Khoảng 2,7 tỷ USD được phân bổ trực tiếp cho 211 liên đoàn thành viên và 6 liên đoàn châu lục. Nhiều ý kiến cho rằng cơ chế này giúp ban lãnh đạo hiện tại duy trì ảnh hưởng. Chi phí lớn nhất của FIFA là tổ chức các giải đấu. Tổng ngân sách trong 4 năm qua lên tới 7,6 tỷ USD. Riêng World Cup 2026 chiếm 3,8 tỷ USD, bao gồm chi phí vận hành và tiền thưởng.

Theo cơ chế mỗi liên đoàn một phiếu, mọi liên đoàn quốc gia từ Anh đến San Marino đều nhận 5 triệu USD mỗi chu kỳ 4 năm để duy trì hoạt động. Họ có thể xin thêm tối đa 3 triệu USD cho các dự án riêng. Sáu liên đoàn châu lục nhận 60 triệu USD mỗi chu kỳ để phát triển bóng đá khu vực.

Ngoài khoản hỗ trợ này, bên hưởng lợi trực tiếp từ giải đấu mùa hè chưa thực sự rõ ràng. FIFA từng công bố tăng quỹ thưởng thêm 50% so với World Cup 2022, lên 727 triệu USD. Mỗi đội trong 48 đội dự kiến nhận ít nhất 10,5 triệu USD, còn đội vô địch nhận 50 triệu USD.

Tuy nhiên, theo thông tin từ The Guardian, nhiều quốc gia không hài lòng với mức chi trả và lo ngại sẽ thua lỗ khi tham dự. Tuần trước, báo này cho biết FIFA đã sẵn sàng tăng thêm tiền thưởng và phí tham dự. Tại cuộc họp Hội đồng FIFA ở Vancouver ngày 28/4, các bên thống nhất tăng thêm 15%, nâng tổng quỹ lên 871 triệu USD, mức đảm bảo cho mỗi đội cũng tăng lên 12,5 triệu USD.

FIFA cũng đã tiến hành đàm phán vào phút chót để miễn thuế liên bang Mỹ cho các liên đoàn. Trước đó, phía Mỹ yêu cầu các liên đoàn chịu thuế 21%, còn thu nhập của cầu thủ có thể bị đánh thuế tới 37%. Ngoài ra còn có thuế bang và địa phương. Trong khi đó, Canada và Mexico đã miễn thuế cho các đội thi đấu trên lãnh thổ của họ.

FIFA được cho là đã đạt thỏa thuận miễn thuế liên bang. Tuy nhiên, mức thuế tại các bang và thành phố vẫn khác nhau, khiến gánh nặng tài chính không đồng đều.

Chuyên gia thuế Oriana Morrison, người tư vấn cho các liên đoàn Brazil và Bồ Đào Nha, cho biết một năm trước FIFA từng cam kết sẽ có thỏa thuận để không ai phải đóng thuế. Tuy nhiên, tại Mỹ, việc miễn thuế cho các tổ chức thể thao vấp phải nhiều phản đối.

Bà cho biết FIFA được miễn thuế tại Mỹ từ World Cup 1994, nhưng các liên đoàn thành viên và cầu thủ thì không. Các đoàn đại biểu chỉ được miễn nếu đến từ quốc gia có hiệp định thuế với Mỹ. Vì vậy, FIFA và cơ quan thuế Mỹ mới là những bên hưởng lợi lớn nhất.

Căng thẳng với các thành phố đăng cai
Mâu thuẫn giữa nhiều thành phố đăng cai tại Mỹ và FIFA đã gia tăng rõ rệt trong một năm qua. Theo hợp đồng, FIFA giữ toàn bộ nguồn thu từ bản quyền truyền hình, tài trợ, bán vé và cả các dịch vụ tại sân như phí đỗ xe. Trong khi đó, các thành phố phải tự chi trả cho an ninh, an toàn và bảo vệ.

Đầu tháng này, Thống đốc bang New Jersey Mikie Sherrill chỉ trích FIFA vì không hỗ trợ chi phí vận chuyển. Tranh cãi nổ ra sau khi hệ thống NJ Transit công bố giá vé khứ hồi từ Manhattan đến sân New York New Jersey là 150 USD. Bà cho rằng nếu không áp mức giá này, khoản chi 48 triệu USD sẽ phải chuyển sang người nộp thuế, điều bà không chấp nhận.

Chi phí tăng cao cũng khiến nhiều thành phố hủy hoặc thu hẹp kế hoạch tổ chức Lễ hội cổ động viên của FIFA. Sự kiện dự kiến tại công viên Liberty State ở New York đã bị hủy hoàn toàn. Trong số các thành phố còn lại, chỉ Philadelphia và Houston tổ chức lễ hội kéo dài 39 ngày như yêu cầu ban đầu.

Một nhân vật luôn xuất hiện xuyên suốt các hoạt động là Chủ tịch FIFA Gianni Infantino. Báo cáo tài chính năm 2025 cho thấy tiền thưởng của ông đã tăng từ 2 triệu lên 3 triệu USD nhờ thành công của FIFA Club World Cup, nâng tổng thu nhập lên khoảng 6 triệu USD mỗi năm. Nhiều khả năng con số này sẽ tiếp tục tăng sau World Cup 2026.

VietBF@ sưu tập

Bản nhạc sôi động vang lên giữa những gian hàng hoang lạnh

Có câu "Miệng nhà giàu nói đâu ra đấy", nhưng tại trung tâm thương mại Goodzone ở ngoại ô Moscow, những bản nhạc Pop sôi động đang vang lên lại chẳng thể khỏa lấp được thực tại đắng cay. Từng được kỳ vọng là biểu tượng của sự thịnh vượng khi mở cửa rầm rộ vào năm 2014, Goodzone giờ đây giống như một "nghĩa địa" của giấc mơ mua sắm. Những gian hàng mặt kính từng trưng bày hàng hiệu phương Tây nay bị bịt kín bằng những tấm ván gỗ khô khốc. Cụm rạp chiếu phim tám màn hình hiện đại bỗng chốc trở nên hoang phế, đèn hành lang tắt ngóm, tạo nên một khung cảnh mà những người làm việc tại đây gọi là "bán tận thế".

Dù vẫn mở cửa bảy ngày một tuần, nhưng thực tế Goodzone đang chết dần chết mòn. Một nhân viên thu ngân tên Ivan đã chỉ vào màn hình máy tính với vẻ mặt buồn bã. Một chiều thứ Năm cuối tháng 4, cả ngày chỉ có vỏn vẹn 13 giao dịch với tổng doanh thu chưa đầy 45 USD. Anh nhớ lại thời hoàng kim, con số đó thường phải là 300 giao dịch. "Đông chết héo, hè chết tươi", sự vắng lặng này chính là minh chứng rõ nhất cho sự trì trệ đang len lỏi vào từng ngóc ngách của nền kinh tế Nga.

Những con số biết nói và nỗi lo "Cách mạng"

"Cây muốn lặng mà gió chẳng đừng", sau khi chiến sự tại Ukraine bùng nổ, Nga đã cố gắng gồng mình vượt qua các lệnh trừng phạt bằng cách đổ tiền vào quân sự và xuất khẩu dầu sang Trung Quốc, Ấn Độ. Thế nhưng, những dấu hiệu kiệt quệ bắt đầu xuất hiện khi GDP giảm 1,8% trong hai tháng đầu năm 2026. Ngay cả Tổng thống Vladimir Putin cũng phải thừa nhận sự chậm lại này và yêu cầu các quan chức giải trình tại sao các chỉ số kinh tế vĩ mô lại không đạt kỳ vọng.

Sự lo lắng không chỉ dừng lại ở các báo cáo. Lãnh đạo Đảng Cộng sản Nga, Gennady Zyuganov, đã đưa ra một cảnh báo đanh thép tại Hạ viện rằng đất nước có thể đối mặt với một cuộc cách mạng kiểu Bolshevik nếu chính phủ không chấn chỉnh lộ trình kinh tế. Ông thẳng thắn chỉ trích: "Chúng tôi đã cảnh báo nhiều lần, với lộ trình này, nền kinh tế chắc chắn sẽ thất bại". "Nước chảy chỗ trũng", khi dự trữ quốc gia dần cạn kiệt, chính phủ buộc phải tăng thuế thu nhập và thuế doanh nghiệp, đồng thời nâng VAT lên 22% từ đầu năm 2026 để tìm kiếm nguồn thu.

"Người giàu thêm giàu, người nghèo thêm khổ"

"Được lòng ta, xót xa lòng người", trong khi các tỷ phú Nga vẫn thấy tài sản của họ tăng thêm 11% bất chấp lệnh trừng phạt, thì người dân bình thường đang phải thắt lưng buộc bụng. Tại thị trấn nhỏ Golitsyno, bà Lyubov Sergeevna sống dựa vào khoản lương hưu ít ỏi của hai vợ chồng, khoảng 854 USD mỗi tháng. Bà bi quan nhìn giá cả leo thang từng ngày nhưng lương chẳng hề tăng theo. "Chúng tôi sẽ chịu đựng vì đại nghĩa, chẳng còn cách nào khác", bà chia sẻ với một nỗi buồn man mác.

Không chỉ giá cả, ngay cả việc kinh doanh trực tuyến cũng gặp khó khăn do các đợt cắt internet và sóng điện thoại thường xuyên tại các thành phố lớn – điều mà chính phủ giải thích là để đảm bảo an ninh công cộng. Oksana, một quản lý bán hàng tại St. Petersburg, than phiền rằng khách hàng đôi khi không thể đặt hàng hay thanh toán vì sự cố mạng. "Khôn ngoan chẳng lại với giời", trong bối cảnh các kho dự trữ đã phần nào cạn kiệt và tình hình kinh tế vĩ mô ngày càng phức tạp, việc giúp các doanh nghiệp thích ứng đang là bài toán nan giải nhất của Điện Kremlin. Chu kỳ bùng nổ dựa vào chi tiêu quân sự dường như đã đi đến hồi kết, để lại những trung tâm thương mại vắng lặng như một lời nhắc nhở về cái giá của xung đột.

Sân bay vắng bóng sắc vàng: Một buổi sáng định mệnh tại LaGuardia

"Chim bay về núi tối rồi", câu ca dao xưa gợi lên sự nghỉ ngơi, nhưng với hàng ngàn hành khách của Spirit Airlines vào sáng thứ Bảy ngày 2 tháng 5 năm 2026, đó lại là một sự kết thúc đầy bàng hoàng. Tại Nhà ga A của sân bay LaGuardia, không gian vốn náo nhiệt nay bỗng tĩnh lặng đến lạ thường. Không còn những dòng người xếp hàng rồng rắn, không còn bóng dáng nhân viên áo vàng năng động. Thay vào đó chỉ là một tờ giấy thông báo sơ sài dán trên tấm bìa các-tông với dòng chữ lạnh lùng: "Chúng tôi rất tiếc phải thông báo Spirit Airlines đã ngừng mọi hoạt động trên toàn cầu."

Trên bảng điện tử, chín chuyến bay khởi hành đến Texas, Florida, Michigan... đồng loạt hiện lên màu đỏ rực của chữ "Cancelled". Đây không chỉ là một đợt hủy chuyến thông thường, mà là dấu chấm hết cho 34 năm ròng rã phục vụ của hãng hàng không tiên phong trong mô hình giá siêu rẻ tại Mỹ. Spirit Airlines đã chính thức gãy cánh, đánh dấu lần đầu tiên sau một phần tư thế kỷ, một hãng hàng không lớn của Hoa Kỳ phải đóng cửa vì kiệt quệ tài chính.

Nước mắt ngày hồi hương: Những hành trình dang dở và nỗi lòng hành khách

"Họa vô đơn chí", tin dữ ập đến vào đúng thời điểm nhiều người đang mong chờ những chuyến đi đoàn viên. Một người phụ nữ cùng người mẹ già yếu đứng thẫn thờ tại sân bay, họ đang trên đường tới Charlotte để dự tang lễ người thân nhưng lại chẳng nhận được bất kỳ thông báo nào. Cách đó không xa là cô Alexandra Merino, người định bay về Florida để đón Ngày của Mẹ, chỉ biết thốt lên trong cay đắng: "Chúc mừng Ngày của Mẹ cho tôi thế này sao?" khi biết hãng đã phá sản ngay lúc vừa đặt chân đến cửa sân bay.

Đau lòng nhất có lẽ là câu chuyện của Danny Nunez, một sinh viên đang háo hức bay đến Orlando để dự lễ tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (MBA). Tối hôm trước mọi thứ vẫn bình thường, sáng nay anh đã trở thành kẻ bơ vơ. "Thật hoang đường," anh nói, mắt vẫn nhìn vào chiếc máy ki-ốt vô tri bảo anh hãy gặp nhân viên — trong khi thực tế chẳng còn một nhân viên nào của Spirit ở đó cả. Người ta bảo "Của đi thay người", nhưng với những hành khách như Lyndee Domka, họ đã phải chọn cách cực chẳng đã: thuê xe tự lái 17 tiếng đồng hồ từ Disney World về Michigan để kịp về nhà.

Tình đồng nghiệp trong cơn hoạn nạn: Các hãng đối thủ chung tay giải cứu

Trong bóng tối của sự sụp đổ, vẫn loé lên những tia sáng của sự tử tế. "Bầu ơi thương lấy bí cùng", các hãng hàng không đối thủ như Frontier, Southwest, American và United đã nhanh chóng tung ra các gói "giá vé cứu trợ" (thường giới hạn ở mức 200 USD) để giúp hành khách bị kẹt lại.

Không chỉ hành khách, 17.000 nhân viên của Spirit cũng đang đứng trước ngưỡng cửa thất nghiệp. Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy cho biết chính phủ đang phối hợp chặt chẽ để hỗ trợ đội ngũ phi công và tiếp viên. Các hãng lớn đã mở cửa đón nhận nhân viên Spirit, ưu tiên phỏng vấn và cung cấp các chuyến bay miễn phí để đưa họ về nhà. Những thông báo tuyển dụng được dán đè lên những bảng tin của Spirit như một chiếc phao cứu sinh cho những người vừa mất đi "ngôi nhà thứ hai" của mình.

Lời chia tay đẫm lệ trên khoang lái và di sản của một "huyền thoại"

Trên một trong những chuyến bay cuối cùng từ Chicago đến Dallas, tiếng loa phát thanh của phi hành đoàn không còn là những chỉ dẫn an toàn khô khan, mà là lời tâm tình nghẹn ngào. "Khi ngồi ở đây, tôi không nhớ về những lúc khó khăn, chỉ nhớ về những kỷ niệm đẹp. Cảm ơn sự ủng hộ của quý khách suốt những năm qua", một thành viên phi hành đoàn nức nở. Hành khách trên chuyến bay ấy đã lặng đi, họ hiểu rằng mình đang chứng kiến những giây phút cuối cùng của một thực thể đã từng là một phần của bầu trời.

Spirit thường bị trêu chọc là "chiếc Nissan Altima đời 2006 của ngành hàng không" — thiếu thốn tiện nghi, cũ kỹ nhưng luôn có mặt khi bạn cần một chuyến đi rẻ nhất. Thế nhưng, với những công nhân tuyến đầu trong đại dịch, Spirit là "phao cứu sinh" với những tấm vé chỉ 13 USD để họ được về thăm nhà. Di sản của Spirit không phải là sự sang trọng, mà là sự bình dân hóa giấc mơ bay cho hàng triệu người nghèo.

Tương lai nào sau đống đổ nát: Cuộc xâu xé của những "gã khổng lồ"

Sự ra đi của Spirit lại khiến thị trường trở nên khốc liệt hơn. Các chuyên gia dự báo rằng các tài sản quý giá của hãng như đường bay và các vị trí đỗ tại sân bay (slots) sẽ nhanh chóng bị các đối thủ như JetBlue hay Frontier thâu tóm. Sự cạnh tranh giảm bớt đồng nghĩa với việc giá vé máy bay trong tương lai có thể sẽ tăng cao, và cái thời của những chuyến bay "vài đô la" có lẽ đã lùi xa vào dĩ vãng.

Spirit Airlines dừng lại, để lại một khoảng trống mênh mông trên bầu trời và trong lòng những người lao động đã dành cả thanh xuân gắn bó với sắc vàng rực rỡ ấy. "Tiệc nào rồi cũng đến lúc tàn", nhưng dư âm của Spirit Airlines — hãng hàng không đã thay đổi cách người Mỹ du lịch — chắc chắn sẽ còn được nhắc mãi trong lịch sử hàng không thế giới.

Sự sụp đổ của một tượng đài: Khi "cánh chim không mỏi" phải dừng bước

"Tre già măng mọc" vốn là lẽ thường tình, nhưng sự ra đi của Spirit Airlines lại khiến cả ngành hàng không nước Mỹ rúng động. Từng là người tiên phong mở lối cho mô hình hàng không siêu tiết kiệm (ultra-low-cost), Spirit Airlines đã chính thức tuyên bố đóng cửa mọi hoạt động vào ngày 2 tháng 5 năm 2026. Đây là một cú sốc lớn, bởi suốt 25 năm qua, chưa có một hãng hàng không lớn nào của Mỹ phải giải thể vì lý do tài chính.

Người ta vẫn bảo "tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống", và với Spirit, những cơn gió ngược đã thổi quá mạnh. Sau 34 năm kiên cường phục vụ, hãng bay mang sắc vàng đặc trưng này đã không thể vượt qua được "cơn bão chồng bão": từ những khoản lỗ kéo dài sau đại dịch đến việc cuộc chiến tại Iran bùng nổ, đẩy giá nhiên liệu bay lên mức cao ngất ngưởng. Dù đã cố gắng đạt được thỏa thuận giải cứu vào phút chót với chính quyền, nhưng những bất đồng với các chủ nợ đã khiến nỗ lực này tan thành mây khói. Một tuyên bố đầy cay đắng đã được đưa ra: Spirit bắt đầu quá trình thanh lý tài sản và dừng bay ngay lập tức.

Những hành trình dang dở: Nỗi lo của hàng triệu hành khách

"Đi đâu mà vội mà vàng", nhưng với hàng ngàn hành khách của Spirit lúc này, sự vội vã là không đủ. Việc hãng dừng bay đột ngột đã khiến bao người rơi vào cảnh "đi mắc núi, trở lại mắc sông". Tại các sân bay lớn như LaGuardia hay Orlando, bảng thông báo chuyến bay chỉ còn một màu đỏ rực của những dòng chữ "Canceled" (Đã hủy). Hãng đã yêu cầu khách hàng không đến sân bay và tự tìm phương án di chuyển khác.

Đối với những ai đã đặt vé qua thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ trực tiếp từ website của hãng, Spirit hứa hẹn sẽ tự động hoàn tiền. Tuy nhiên, những ai đặt qua đại lý du lịch sẽ phải tự thân vận động để đòi lại quyền lợi. Đáng lo ngại hơn cả là số phận của những điểm thưởng "Free Spirit" hay các phiếu giảm giá (vouchers) – chúng có nguy cơ trở thành những mẩu giấy vô giá trị khi công ty bước vào quy trình phá sản tại tòa án. Trong khi đó, các hãng hàng không đối thủ như United, Delta, và Southwest đã nhanh chóng đưa ra các mức giá trần (khoảng 200 USD cho vé một chiều) để hỗ trợ những hành khách đang bị kẹt lại, nhưng "nước xa không cứu được lửa gần", chi phí phát sinh cho các chuyến bay giờ chót vẫn là một gánh nặng tài chính không nhỏ.

Bi kịch của 17.000 số phận: Khi chén cơm bị hất đổ

Đằng sau những con số tài chính khô khan là số phận của 17.000 con người. Trong đó, 14.000 nhân viên trực tiếp của Spirit và hàng ngàn nhà thầu khác bỗng chốc rơi vào cảnh thất nghiệp. "Sẩy chân mới biết đường cùng", những phi công, tiếp viên và nhân viên mặt đất – những người đã cống hiến hết mình, thậm chí chấp nhận giảm lương để cứu hãng trong các đợt tái cấu trúc trước đó – nay lại nhận được tin buồn vào lúc 1 giờ sáng qua một dòng tin nhắn ngắn ngủi.

Chủ tịch Hiệp hội Phi công (ALPA) đã gọi đây là một "cú đòn tàn khốc". Những con người ấy đã dành cả thanh xuân để giữ cho những chuyến bay an toàn, để rồi cuối cùng phải nhìn tâm huyết của mình tan biến. Các nghiệp đoàn đang ra sức kêu gọi chính phủ can thiệp để bảo vệ quyền lợi, bảo hiểm y tế và thu nhập cho những người lao động đang đứng trước ngưỡng cửa của sự bần cùng.

"Bão giá" nhiên liệu và những toan tính chính trị bất thành

Nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ này không chỉ nằm ở cách quản lý. "Họa vô đơn chí", ngay khi Spirit vừa đạt được thỏa thuận giảm nợ vào tháng 2 năm 2026 để chuẩn bị hồi sinh, thì chiến sự tại Iran nổ ra, làm tắc nghẽn 20% nguồn cung dầu thế giới. Giá nhiên liệu bay tăng phi mã đã bóp nghẹt các hãng hàng không nhỏ. Với những ông lớn như Delta hay American Airlines, họ có thể tăng giá vé hoặc phí dịch vụ để bù đắp, nhưng với Spirit – vốn sống dựa vào "giá rẻ giật mình" để hút khách – thì việc tăng giá chẳng khác nào tự sát.

Đã có những cuộc đàm phán cấp cao với chính quyền của Tổng thống Trump về gói cứu trợ 500 triệu USD. Tuy nhiên, đề xuất này vấp phải sự phản đối gay gắt từ các nghị sĩ và cả các đối thủ cạnh tranh. Họ cho rằng việc dùng ngân sách để cứu một hãng hàng không đơn lẻ là không công bằng. Cuối cùng, như ông Trump đã nói: "Nếu không thể tạo ra một thỏa thuận tốt, thì không tổ chức nào có thể làm được". Sự từ chối của nhóm chủ nợ chủ chốt vào giờ chót chính là nhát dao cuối cùng chấm dứt hy vọng của Spirit.

Tương lai nào cho thị trường hàng không Mỹ?

Sự biến mất của Spirit Airlines không chỉ là nỗi đau của riêng hãng này mà còn là hồi chuông báo động cho người tiêu dùng. Với việc mất đi 2% tổng số chuyến bay nội địa, áp lực tăng giá vé sẽ đè nặng lên toàn ngành. Khi những "chú cá nhỏ" bị quét sạch, các "ông lớn" sẽ càng củng cố vị thế độc quyền, và câu chuyện vé máy bay giá rẻ có lẽ sẽ chỉ còn trong ký ức.

"Cũ không đi, mới không đến", nhưng trong trường hợp này, sự ra đi của Spirit để lại một khoảng trống quá lớn về mặt cạnh tranh. Người dân Mỹ giờ đây sẽ phải học cách làm quen với một bầu trời ít lựa chọn hơn và những chiếc ví mỏng đi nhanh hơn mỗi khi có nhu cầu di chuyển. Một kỷ nguyên của những chuyến bay giá "bèo" đã chính thức khép lại, để lại bao tiếc nuối cho những hành trình còn dang dở.

(Minh họa)
Có người cho rằng, chỉ cần cố gắng nỗ lực hơn người khác một chút, học nhiều hơn một chút, giỏi hơn một chút, thì cuộc đời tự nhiên sẽ mở lối ra. Người ta mải miết chạy theo "tài" và "trí", xem đó là những thứ có thể được tích lũy từ bên ngoài: học thêm, làm thêm, tận dụng từng cơ hội để phát huy, tiến lên phía trước.

Nhưng sau khi đi một quãng đủ dài, chúng ta sẽ nhận ra một điều không dễ chấp nhận: không phải cứ giỏi là sẽ gặt hái thành công.

Có những người rất tài năng nhưng vẫn gặp thất bại. Có những người kiến thức hiểu biết nhiều, nhưng cuộc sống lại cứ rối ren. Ngược lại, cũng có những người không quá xuất sắc, nhưng cuộc sống an ổn, được tin cậy, đi đâu cũng có người gần gủi, quý mến.

Tại sao lại như vậy? Đó là vì, "Tài do đức nuôi dưỡng, trí do tâm phát sinh ra".

"Tài do đức nuôi dưỡng"
Trong cuộc sống, không khó để gặp ra những người làm việc giỏi, nhanh nhạy, quyết đoán. Họ giải quyết mọi việc thật gọn gàng, hiệu quả, khiến cho người khác thấy nể phục.

Nhưng nếu trong cách đối nhân xử thế lại thiếu đi sự tôn trọng, hay xem thường người khác, luôn tìm cách tranh giành phần hơn về mình, thì sự nể phục ấy sẽ không kéo dài. Dần dần, khoảng cách sẽ hình thành ra, niềm tin bắt đầu phai nhạt, cơ hội cũng theo đó mà bỏ đi.

Tài năng của họ tuy không hẵn đã biến mất, nhưng không còn môi trường để phát huy được nữa. Khi con người thiếu đức, tài không được nuôi dưỡng mà sẽ lặng lẽ hao mòn theo thời gian.

Ngược lại, có những người không quá nổi bật ngay từ đầu. Họ làm việc chậm rãi, nói năng từ tốn, giữ chữ tín và biết suy nghĩ cho người khác. Ban đầu có thể không được chú ý, nhưng càng về sau lại càng được nhiều người tin tưởng. Những việc quan trọng dần được giao phó, con đường thăng tiến tuy không đến nhanh, nhưng vững chắc.

Điều này cho thấy rằng, tài năng không quyết định một người sẽ đi nhanh đến đâu, mà đạo đức mới quyết định người ấy có thể đi xa đến mức nào.

"Trí do tâm phát sinh ra"
Có người học hành rất nhiều, đọc sách rất nhiều, nhưng càng học lại càng bị rối. Khi đối diện với sự việc, vẫn dễ tỏ ra nóng giận, dễ phán xét, dễ bị cảm xúc lôi cuốn đi. Khi đó, cái gọi là "trí" thực chất chỉ dừng lại ở kiến thức.

Chỉ đến khi biết sống chậm lại, biết giữ im lặng nhiều hơn, quan sát nhiều hơn, bớt đấu tranh hơn thua, bớt vội vàng cho kết luận, thì mọi điều mới dần dần được sáng tỏ. Khi tâm đã lắng xuống, mọi thứ tự nhiên trở nên rõ ràng, sáng suốt hơn.

Có những điều từng nghĩ mãi mà không thông suốt, nhưng khi tâm đã bình an lại thì sẽ hiểu ra rất nhanh. Có những mâu thuẫn tưởng chừng lớn, nhưng khi biết buông bớt cái "tôi" thì hóa ra chẳng còn gì đáng để tranh chuyện hơn thua.

Điều này cho thấy rằng, trí tuệ không nằm ở chỗ hiểu biết nhiều, mà nằm ở khả năng nhìn xuyên thấu. Mà muốn nhìn được thấu, trước hết tâm phải sáng.

Một tâm chứa đầy sân si khi nhìn đâu cũng thấy có vấn đề. Một tâm đầy tham cầu sẽ khiến cho suy nghĩ dễ bị lệch lạc, nặng thành kiến. Chỉ khi tâm đủ thiện, đủ tĩnh, thì trí tuệ mới tự nhiên phát sinh ra.

Cuộc đời có thể có lúc chưa đạt thành công, chưa nổi bật, chưa hơn ai. Nhưng nếu vẫn giữ được đức, giữ được tâm, thì con đường đang đi đã khác đi. Đó là con đường có thể chậm, nhưng chắc, và càng đi càng sáng tõ.

Rồi đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ nhận ra, những gì đạt được không hẳn là do bản thân giỏi hơn người, mà là vì chưa từng đánh mất phẩm cách tốt đẹp của chính mình.

Hãng hàng không với giá rẻ Spirit Airlines đã chính thức cho ngừng mọi hoạt động vào hôm thứ Bảy, 2/5/26, khi trở thành nạn nhân lớn đầu tiên của ngành hàng không trên toàn cầu trước sức ép tàn khốc từ cuộc chiến ở Iran, theo NBC News vừa loan tin ra.

Sự sụp đổ này không chỉ là một thảm kịch về kinh tế đánh dấu việc một hãng hàng không có giá rẻ đã biến mất ra khỏi bầu trời Hoa Kỳ mà còn bộc lộ ra những vết nứt sâu sắc trong chiến lược đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng Thống Donald Trump.

Một khách hàng gọi cầu cứu khi quầy dịch vụ của Spirit Airlines vắng bóng nhân viên làm việc trong sáng hôm thứ Bảy, ở phi trường Fort Lauderdale-Hollywood International Airport ở Florida. (Ảnh: Getty Images)
Hãng hàng không giá rẻ đang gặp khó khăn lớn về tài chính này đã gửi ra thông báo về việc cho "thu hẹp lại hoạt động có trật tự" và bắt đầu với câu: "Thưa quý khách thân mến, tất cả các chuyến bay đã bị hủy bỏ, và dịch vụ hàng không của chúng tôi không còn hoạt động nữa".

Cùng với thông báo trên là 17,000 nhân viên phải cho nghỉ việc và hàng ngàn chuyến bay bị hủy bỏ ngay lập tức.
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến "cái chết" của Spirit Airlines chính là cơn ác mộng về nhiên liệu.

Chỉ trong vòng hai tháng kể từ khi cuộc chiến Iran bùng nổ, giá nhiên liệu dành cho máy bay phản lực đã tăng lên gấp đôi. Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa sau các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel làm tê liệt nguồn cung cấp dầu mỏ trên toàn cầu, đẩy ngành hàng không vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ đại dịch COVID-19.

Đối với một hãng hàng không có giá rẻ vốn đã gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lợi nhuận như Spirit Airlines, mức tăng giá xăng dầu bất ngờ này là "nhát dao cuối cùng". Dù đã tung ra nỗ lực tái cấu trúc sau lần phá sản đầu tiên hồi năm 2025, hãng Spirit Airlines hoàn toàn bị sụp đổ khi chi phí để vận hành nay đã vượt xa khả năng chi trả.

Trước nguy cơ bị sụp đổ của một hãng bay từng chiếm 5% thị phần nội địa, Tổng Thống Trump tìm cách can thiệp qua việc đề xuất ngân khoản cứu trợ trị giá 500 triệu USD. Giới phân tích nhận định đây là hành động chỉ để "chữa cháy" cho những sự thiệt hại kinh tế do chính cuộc chiến của ông này gây ra. Tuy nhiên, nỗ lực này bị thất bại khi gặp phải sự phản đối quyết liệt từ các dân biểu đảng Cộng Hòa tại Quốc Hội và sự thiếu đồng thuận từ phía các chủ nợ.

Ông Dave Davis, tổng giám đốc và chủ tịch hội đồng quản trị Spirit Airlines, có cho biết: "Việc duy trì hoạt động đòi hỏi phải có hàng trăm triệu USD để trả nợ mà Spirit hiện tại là không có và không thể kiếm ra được nỗi".

Trong cuộc phỏng vấn với tờ The Wall Street Journal vào hôm thứ Bảy, Tổng Giám Đốc Davis có nói thêm rằng, ông không hề có ý định để cho hãng hàng không ngừng hoạt động đột ngột khiến cho những hành khách mua vé từ trước sẽ gặp khó khăn. "Chúng tôi không cố ý bán bất cứ chiếc vé nào ra nếu biết rằng sẽ phải cho đóng cửa", ông nói với tờ báo. "Chúng tôi thật sự nghĩ rằng, sẽ nhận được thanh toán nợ mà chúng tôi đang cần".

Tại một cuộc họp báo vào sáng hôm thứ Bảy, ông Sean Duffy, Bộ trưởng Giao Thông có cho biết, mặc dù có khả năng về một thỏa thuận giữa hãng hàng không và chính phủ, nhưng "đó phải là một thỏa thuận tốt", và nói thêm rằng, "Thoả thuận này đã không đạt được là do phía chủ nợ".

Tuy nhiên, ông Duffy cũng nói nước đôi khi có ý đổ lấy trách nhiệm cho hãng hàng không, khi cho rằng ,"liệu họ có muốn thực hiện một thỏa thuận với chính phủ hay không", rồi lại thừa nhận, "Nhưng cũng từ góc độ của chính phủ, chúng ta thường không có sẵn nửa tỷ USD nằm trong một tài khoản dự phòng để ra tay cứu trợ của một hãng hàng không".

Trong nỗ lực nhằm xoa dịu dư luận, giới chức chính quyền Trump và Bộ trưởng Duffy đổ lỗi cho chính quyền tiền nhiệm Biden khi ngăn cản sự sáp nhập giữa Spirit Airlines và JetBlue Airlines hồi năm 2024. Họ lập luận rằng, nếu sự sáp nhập này được cho thông qua, Spirit Airlines đã có đủ tiềm lực tài chính để vượt qua cuộc khủng hoảng.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế và chiến lược hàng không đã đưa ra nhận định cho rằng lập luận này không thuyết phục nỗi. Thực tế cho thấy, ngay cả khi có cho sáp nhập thành công đi chăng nữa, không một hãng hàng không nào có thể chống đỡ được cú sốc khi giá nhiên liệu phản lực đã tăng lên gấp đôi chỉ trong vòng có hai tháng. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm kịch này là việc Iran cho đóng cửa eo biển Hormuz, hậu quả từ cuộc chiến với Iran do ông Trump phát động ra.

Việc cho triển khai chiến tranh mà không có kế hoạch dự phòng cho thấy Hoa Kỳ thiếu hẳn một chiến lược quan trọng. Thay vì đưa ra lộ trình thoát hiểm an toàn cho nền kinh tế, chính quyền hiện tại đã đẩy các doanh nghiệp nội địa như Spirit Airlines vào thế ngặt nghèo, trước các biến động về giá dầu mà họ không thể kiểm soát được.

Sự phá sản của Spirit Airlines đã để lại một khoảng trống khổng lồ. Việc mất đi một đối thủ cạnh tranh với giá rẻ sẽ trực tiếp đẩy giá vé máy bay lên cao nữa, tạo thêm gánh nặng tài chính cho người dân Mỹ vốn đang lao đao vì nạn lạm phát từ chiến tranh gây ra.

Tổng Giám đốc Dave Davis thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn rằng công ty từng hy vọng vào một kế hoạch vay mượn để duy trì hoạt động, nhưng cơn ác mộng từ giá dầu hóa thạch đã vượt quá mọi dự tính.

Tình hình hiện nay cho thấy, nếu chiến cuộc Iran không sớm chấm dứt, ngành hàng không sẽ còn chứng kiến thêm nhiều sự sụp đổ tương tự. Nền kinh tế đang phải trả một cái giá quá đắt cho những quyết định quân sự thiếu tầm nhìn, và sự biến mất của Spirit Airlines chính là lời cảnh cáo đầu tiên về một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn diện trong tương lai rất gần.

Spotify cho biết, họ đã bắt đầu cho xác minh các nghệ sĩ không phải do AI ngụy tạo ra , nhằm mục đích tăng cường "tính xác thực và sự tin tưởng cho các nghệ sĩ đứng phía sau âm nhạc". Đây cũng là một cách ngụ ý cho rằng bất cứ nghệ sĩ nào chưa được xác minh ra rất có thể chỉ là do AI ngụy tạo ra.

Ca sị "thật" được Spotify xác nhận (Minh họa)
Dấu hiệu "Đã được Spotify xác minh" sẽ cho thấy nghệ sĩ đó có hoạt động thật sự và tương tác của người nghe ổn định theo thời gian, tuân thủ tốt các chính sách của trang mạng Spotify và "sự hiện diện của nghệ sĩ có thể nhận dạng được cả trong và ngoài hệ thống, chẳng hạn như lịch diễn concert, hàng hóa và các tài khoản mạng xã hội được cho liên kết".

Tất nhiên, các nghệ sĩ được ngụy tạo ra từ AI hoặc các nhân vật ảo do AI ngụy tạo ra sẽ không hội đủ điều kiện để được xác minh ra. Ít nhất là trong hiện tại. Spotify cho biết "khái niệm về tính xác thực của nghệ sĩ rất phức tạp và đang cho phát huy nhanh chóng" và công ty sẽ tiếp tục phát huy phương pháp tiếp cận tốt nhất của mình theo thời gian.

Dấu hiệu mới sẽ bắt đầu cho xuất hiện trên hồ sơ cá nhân của người nghệ sĩ và bên cạnh tên nghệ sĩ trong kết quả tìm kiếm "trong những tuần sắp tới". Sẽ có dòng chữ ghi nhận "Đã được Spotify xác minh" và biểu tượng dấu tích màu xanh lá cây nhạt. Spotify cho biết 99% số nghệ sĩ mà người tiêu dùng chủ động tìm kiếm sẽ được xác minh khi cho ra mắt đầy đủ. Họ ưu tiên cho những nghệ sĩ "có số ượng người hâm mộ tích cực quan tâm, hoặc những người đã có đóng góp quan trọng cho văn hóa và lịch sử âm nhạc, hơn là những người sáng tạo âm nhạc đơn thuần và các nơi sản xuất ra nội dung chủ yếu được thiết kế ra để nghe thụ động hoặc nghe trong lúc làm việc khác".

(Minh họa)
Spotify cũng đang cho giới thiệu một phần trong thử nghiệm mới trên tất cả hồ sơ của nghệ sĩ, làm nổi bật các chi tiết như cột mốc sự nghiệp, hoạt động phát hành album và hoạt động đi lưu diễn. Phần này sẽ có sẵn trong mục "Giới thiệu trên thiết bị di động trên tất cả hồ sơ nghệ sĩ trong những tuần sắp tới", và bạn cũng sẽ thấy ra điều này khi nhấn vào biểu tượng "Đã được Spotify xác minh".