Thận đóng vai trò như một bộ lọc tinh vi, giúp loại bỏ độc tố và duy trì sự cân bằng nội môi cho cơ thể. Tuy nhiên, theo thạc sĩ, bác sĩ nội trú Trương Công Thế Lực, Khoa Phẫu thuật Tiết niệu - Nam học và Y học giới, Bệnh viện Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở Linh Đàm, chức năng thận đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi lối sống hiện đại.

Những "sát thủ" thầm lặng tàn phá nhu mô thận

Qua thực tế điều trị, bác sĩ Lực nhận thấy có ba nhóm thói quen điển hình đang trực tiếp "vắt kiệt" sức khỏe của đôi thận. Đáng nói, đây là những điều mà nhiều người Việt thường làm mỗi ngày.

- Thứ nhất là việc uống thuốc bổ vô tội vạ. Nhiều người có xu hướng tự ý sử dụng các loại thực phẩm chức năng, chế phẩm "mát gan, bổ thận" hoặc Đông y không rõ nguồn gốc. Những sản phẩm này thường chứa các tạp chất hoặc hoạt chất chưa qua kiểm chứng, tạo ra gánh nặng đào thải cực lớn, thậm chí gây ngộ độc tế bào thận.

- Thứ hai là chế độ ăn "Mặn - Ngọt - Cồn". Thói quen ăn mặn và lạm dụng đồ uống có đường, rượu bia không chỉ tàn phá hệ tim mạch mà còn làm tăng đào thải canxi qua nước tiểu. Đây là cơ chế cốt lõi thúc đẩy quá trình kết tinh sỏi, dẫn đến tắc nghẽn và tổn thương thận lâu dài.

- Thứ ba là sai lầm của dân văn phòng khi "ngồi điều hòa nhưng thiếu nước". Trong môi trường máy lạnh, cơ thể không phát tín hiệu khát rõ rệt như khi ở ngoài trời. Tuy nhiên, quá trình trao đổi chất vẫn diễn ra, việc thiếu hụt nước khiến nước tiểu cô đặc, trở thành môi trường lý tưởng để sỏi thận hình thành và làm giảm mức lọc cầu thận.

Triệu chứng mờ nhạt: Đừng để "quá muộn" mới đi khám

Một trong những thách thức lớn nhất là suy thận giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ rệt. Bệnh nhân có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi nhẹ, tăng huyết áp hoặc phù nhẹ ở các chi. Những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm lẫn với sự thay đổi thời tiết hoặc mệt mỏi do công việc.

Bác sĩ Lực đặc biệt cảnh báo: “Tình trạng sỏi thận biến chứng kéo dài, đặc biệt khi xuất hiện ở cả hai bên, nếu không xử lý kịp thời sẽ gây tổn thương nhu mô thận vĩnh viễn. Ngoài ra, việc không kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp hay tim mạch cũng là con đường ngắn dẫn đến suy giảm chức năng thận”.

Để duy trì một hệ bài tiết khỏe mạnh, bác sĩ Lực đưa ra lộ trình chăm sóc sức khỏe chủ động:

Mỗi người trưởng thành nên duy trì uống trên 2,5 lít nước mỗi ngày. Hãy coi việc uống nước là một phần của quy trình làm việc, đặc biệt là với những người ngồi văn phòng điều hòa. Bên cạnh đó, việc hạn chế muối và đường trong khẩu phần ăn chính là cách trực tiếp nhất để giảm áp lực cho thận.

Bên cạnh đó, việc tầm soát định kỳ là chìa khóa vàng bảo vệ chức năng thận. “Người khỏe mạnh nên thực hiện kiểm tra chức năng thận ít nhất 1 lần/năm. Với những người đã có tiền sử bệnh lý, tần suất này nên là 3-6 tháng/lần”, bác sĩ Lực khuyến cáo.

Các xét nghiệm cơ bản như tổng phân tích nước tiểu, đo nồng độ Ure và Creatinin máu là những chỉ số cực kỳ quan trọng. Các xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức lọc cầu thận và phát hiện sớm các bất thường trước khi bệnh tiến triển sang giai đoạn không thể hồi phục. Đừng đợi đến khi cơ thể suy kiệt mới tìm đến bác sĩ, bởi lúc đó cơ hội cứu vãn chức năng thận đã giảm đi rất nhiều.

Nếu bạn nhấp vào tiêu đề này với hy vọng được ngủ thêm một tiếng vào thứ Hai tới, bạn có thể yên tâm. Ngày dài 25 giờ đang đến, nhưng thời điểm đó là khoảng 200 triệu năm nữa. Bạn vẫn còn thời gian để điều chỉnh đồng hồ báo thức của mình.

Câu chuyện thực sự ẩn sau tiêu đề gây sốt này mang tính cấp bách và đáng lo ngại hơn. Kể từ năm 2000, chu kỳ 24 giờ quen thuộc đã bị kéo dài với tốc độ 1.33 mili giây mỗi thế kỷ. Nguyên nhân ít liên quan đến lực hút trọng trường cổ xưa của Mặt trăng. Lực mới đang làm chậm quá trình tự quay của Trái đất chính là tốc độ tan băng nhanh chóng ở Greenland và Nam Cực.

"Chỉ trong vòng chưa đầy 100 năm, con người đã làm thay đổi hệ thống khí hậu đến mức chúng ta đang thấy tác động lên chính cách hành tinh tự quay," Surendra Adhikari, một nhà địa vật lý tại Phòng thí nghiệm Phản lực của NASA và là đồng tác giả của những phát hiện gần đây cho biết.

Mặt trăng đang mất dần quyền kiểm soát thời gian
Trong 4.5 tỷ năm, vòng quay của Trái đất được điều khiển bởi một cuộc giằng co trọng lực đơn giản với Mặt trăng. Lực hút của Mặt trăng tạo ra các khối triều cường trong đại dương. Khi Trái đất quay dưới những khối đó, lực ma sát với đáy biển đóng vai trò như một má phanh dai dẳng. Theo một lời giải thích chi tiết từ Trung tâm Hành trình Không gian Goddard của NASA, quá trình này làm mất năng lượng quay và làm chậm hành tinh khoảng 2.4 mili giây mỗi thế kỷ.

Tốc độ đó chậm đến mức sẽ mất hai trăm triệu năm để thêm một giờ vào mỗi ngày. Không có ngày cụ thể nào trên lịch để khoanh vùng cả. Ngày dài 25 giờ là một sự chắc chắn về mặt địa chất, không phải là một sự xung đột về lịch trình sinh hoạt.

Nhưng nhịp điệu cổ xưa và có thể dự đoán được đó đang bị phá vỡ. Các nhà nghiên cứu do Mostafa Kiani Shahvandi từ ETH Zurich dẫn đầu đã phân tích hơn 120 năm dữ liệu và nhận thấy rằng sự chuyển dịch khối lượng do khí hậu hiện đang đẩy nhanh quá trình chậm lại này, vượt xa những gì chỉ mình Mặt trăng có thể giải thích.

Băng tan đang làm phẳng hành tinh
Giữa năm 2000 và 2018, việc kéo dài ngày do băng tan và cạn kiệt nước ngầm cụ thể đã đạt 1.33 mili giây mỗi thế kỷ. Trong một trăm năm trước đó, con số đóng góp này không bao giờ vượt quá 1.0 mili giây mỗi thế kỷ. Các phát hiện đầy đủ được chi tiết trong một báo cáo khoa học Trái đất của NASA công bố vào tháng 7 năm 2024.

Nguyên lý vật lý này rất dễ hiểu. Khi các dải băng khổng lồ ở Greenland và Nam Cực tan chảy, nước không ở lại các cực. Nó chảy vào đại dương vùng xích đạo. Điều này phân bổ lại khối lượng về phía phần giữa của Trái đất, làm phẳng hình dạng hành tinh một lượng nhỏ nhưng có thể đo lường được. Một khối cầu phẳng hơn sẽ quay chậm hơn. Nguyên lý này giống hệt như một vận động viên trượt băng nghệ thuật dang rộng tay để giảm tốc độ xoay của họ.

Nhóm nghiên cứu đã dựa vào dữ liệu vệ tinh từ sứ mệnh GRACE của NASA và sứ mệnh tiếp nối GRACE-FO để đo lường những thay đổi khối lượng này một cách chính xác. Họ kết hợp những quan sát đó với các nghiên cứu cân bằng khối lượng lịch sử để tái hiện xu hướng từ năm 1900.

Kết luận đưa ra rất rõ ràng. Nếu lượng khí thải nhà kính tiếp tục tăng theo quỹ đạo hiện tại, việc kéo dài ngày do khí hậu có thể đạt tới 2.62 mili giây mỗi thế kỷ vào năm 2100. Tại thời điểm đó, việc băng tan do con người gây ra sẽ vượt qua ma sát thủy triều của Mặt trăng để trở thành lực hãm chính đối với vòng quay của hành tinh. Lần đầu tiên trong lịch sử Trái đất, lực thống trị định hình độ dài của một ngày sẽ không phải là lực từ thiên thể. Đó sẽ là lực từ chính Trái đất.

Tại sao các phần nghìn giây lại quan trọng với cuộc sống hiện đại?
Một vài phần nghìn giây nghe có vẻ trừu tượng. Đối với một vệ tinh GPS, đó là một lỗi thảm khốc.

Các hệ thống định vị toàn cầu hoạt động bằng cách tính thời gian cần thiết để tín hiệu vô tuyến truyền từ vệ tinh đến máy thu trên mặt đất. Ánh sáng đi được khoảng 300 mét trong một micro giây. Nếu các đồng hồ nguyên tử điều hành GPS bị lệch so với hướng thực tế của Trái đất trong không gian dù chỉ một phần nhỏ của giây, lỗi vị trí kết quả có thể kéo dài qua nhiều dãy phố.

Các tổ chức như Dịch vụ Hệ thống Tham chiếu và Tự quay Trái đất Quốc tế thường xuyên công bố các bản tin theo dõi sự khác biệt giữa thời gian nguyên tử chính xác và vòng quay không đều của hành tinh. Kể từ năm 1972, những người giữ thời gian tại Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia đã thêm 27 giây nhuận vào Giờ Phối hợp Quốc tế để giữ cho hai hệ thống này đồng bộ. Giây nhuận cuối cùng được chèn vào ngày 31 tháng 12 năm 2016.

Tốc độ tan băng cực nhanh ở các cực tạo ra một biến số mới và khó lường vào những tính toán đó. Như nhóm của Adhikari đã lưu ý, vòng quay của hành tinh không còn là một vấn đề thiên văn thuần túy nữa. Bây giờ nó là một vấn đề khí hậu.

Trục trái đất đang dịch chuyển để phản ứng
Việc phân bổ lại khối lượng làm chậm vòng quay cũng làm thay đổi vị trí của chính trục quay. Các nhà khoa học gọi hiện tượng này là chuyển động cực.

Sử dụng các thuật toán máy học để phân tích 120 năm đo lường, nhóm nghiên cứu nhận thấy 90 phần trăm sự biến động lặp đi lặp lại ở vị trí trục có thể được giải thích bằng những thay đổi trong nước ngầm, các dải băng, sông băng và mực nước biển. Trục Trái đất đã dịch chuyển khoảng 30 feet trong thế kỷ qua.

Một sự trôi dạt đột ngột về phía đông bắt đầu vào khoảng năm 2000 đã được truy nguyên trực tiếp từ việc băng tan nhanh ở Greenland và Nam Cực cũng như do cạn kiệt nước ngầm ở lục địa Á-Âu. Các bằng chứng đều hội tụ về một điểm duy nhất. Những thay đổi về khối lượng bề mặt do khí hậu gây ra hiện đã có thể phát hiện được ở quy mô toàn hành tinh.

Lời chia tay dài với 24 giờ
Một nghiên cứu từ Đại học Toronto công bố trên Science Advances đưa ra một lời nhắc nhở hữu ích về mức độ bất thường của thời điểm này. Được dẫn dắt bởi nhà vật lý thiên văn lý thuyết Norman Murray, nghiên cứu cho thấy trong hơn một tỷ năm, độ dài của ngày trên Trái đất vẫn ổn định ở mức 19.5 giờ.

Thủy triều khí quyển do Mặt trời điều khiển đã cộng hưởng với sự tự quay của hành tinh, chống lại hoàn hảo hiệu ứng phanh của Mặt trăng. Sự bế tắc tự nhiên đó đã kết thúc từ lâu trước khi con người xuất hiện.

Sự gia tốc hiện tại không phải là tự nhiên. Đó là hậu quả trực tiếp của việc mất băng do nhiệt độ toàn cầu tăng cao. Độ dài của ngày cuối cùng sẽ đạt tới 25 giờ, nhưng nó sẽ đến trên một hành tinh được định hình bởi những lực mà chúng ta mới chỉ bắt đầu đo lường được.

Trà xanh là một trong những loại đồ uống quen thuộc trong đời sống người Việt. Từ ấm trà nóng sau bữa cơm, chén trà ở quán nhỏ ven đường đến bình trà dùng để tiếp khách trong nhà, tất cả đều là những hình ảnh gần gũi. Thế nhưng, ít ai biết rằng thói quen uống trà xanh hằng ngày đang được các nhà khoa học quan tâm nhờ lợi ích với sức khỏe tim mạch và nguy cơ đột quỵ.

Uống trà xanh hằng ngày giúp giảm nguy cơ đột quỵ

Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra uống trà xanh hằng ngày có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Ví dụ, một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrition vào năm 2023 cho thấy việc uống trà xanh ở mức vừa phải, khoảng 500ml đến 1 lít mỗi ngày, có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ ít nhất 21%.

Sở dĩ trà xanh có được tác dụng này là nhờ 5 cơ chế:

Chống oxy hóa mạnh mẽ: Catechin (như EGCG) trong trà xanh ngăn chặn các gốc tự do phá hủy tế bào mạch máu và não, giảm tình trạng viêm và stress oxy hóa, những nguyên nhân hàng đầu gây ra đột quỵ.

Cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm cholesterol: Trà xanh giúp hạ mức cholesterol xấu (LDL) và tổng lượng cholesterol, ngăn ngừa sự tích tụ mảng bám trong động mạch, từ đó giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.

Điều hòa huyết áp: Các hợp chất trong trà có tác dụng làm giảm huyết áp tâm thu, đặc biệt hiệu quả ở những người có huyết áp cao, giúp giảm áp lực lên thành mạch và ngăn ngừa vỡ mạch máu.

Tăng cường lưu thông máu: Trà xanh giúp làm giãn mạch, cải thiện chức năng nội mạc, giúp máu lưu thông tốt hơn, giảm khả năng hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn.

Bảo vệ não: Các chất trong trà có thể bảo vệ tế bào não khỏi sự tổn thương, giúp giảm tỷ lệ tử vong và tái phát ở những người có tiền sử đột quỵ

Trà xanh giúp giảm nguy cơ tử vong ở người đã từng bị đột quỵ

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, một nghiên cứu công bố trên tạp chí Stroke cho thấy người sống sót sau đột quỵ và nhồi máu cơ tim có thể giảm nguy cơ tử vong do nhiều nguyên nhân, đồng thời phòng ngừa thêm các biến cố tim mạch khi uống trà xanh thường xuyên.

Nghiên cứu này đã phân tích dữ liệu của hơn 46.000 người Nhật Bản, trong độ tuổi 40-79. Những người tham gia được chia thành 3 nhóm: có tiền sử đột quỵ, có tiền sử nhồi máu cơ tim và không có tiền sử hai bệnh này.

Kết quả cho thấy, so với những người hiếm khi uống trà xanh, người sống sót sau đột quỵ uống ít nhất 7 cốc trà xanh mỗi ngày có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn khoảng 62%. Scientech Daily cũng nhấn mạnh điểm này khi cho rằng trà xanh có thể giúp người từng bị đột quỵ và nhồi máu cơ tim phòng ngừa thêm biến cố tim mạch.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý đây là nghiên cứu quan sát, chưa thể khẳng định chính xác vì sao trà xanh có liên quan đến việc giảm nguy cơ tử vong. Vì vậy, trà xanh nên được nhìn nhận như một phần của lối sống lành mạnh, thay vì một biện pháp thay thế điều trị y khoa.

Giáo sư Hiroyasu Iso, chuyên gia y tế công cộng tại Đại học Osaka, Nhật Bản, đồng thời là tác giả của nghiên cứu trên nhấn mạnh cách sử dụng trà xanh để có được lợi ích trong việc hỗ trợ phòng ngừa đột quỵ. Ông nói: “Một điểm khác biệt quan trọng cần lưu ý là trong văn hóa Nhật Bản, trà xanh thường được pha với nước và không thêm đường”.

Gần đây, một "kẻ giết người thầm lặng" đối với sức khỏe đã trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trên mạng. Nó ẩn náu trong nhà bếp và bàn ăn của mọi gia đình, không ngọt, không mặn, không béo, và có vị hoàn toàn bình thường, nhưng lại có thể âm thầm gây hại cho mạch máu và xương. Nhiều người tiêu thụ nó hàng ngày, và hầu hết đều tiêu thụ với số lượng quá mức. Việc tiêu thụ lâu dài có thể dẫn đến vôi hóa mạch máu và loãng xương.

Kẻ giết hại sức khỏe thầm lặng" này chính là "natri ẩn" trong các loại thực phẩm hàng ngày. Nó không mặn như muối ăn, không ngọt như đường hay béo ngậy như dầu ăn, nhưng nó có thể âm thầm xâm nhập vào cơ thể thông qua nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn và gia vị. Việc tiêu thụ quá nhiều trong thời gian dài có thể gây tổn thương không thể phục hồi cho mạch máu và xương, và nhiều người hoàn toàn không biết điều này.

Theo dữ liệu mới nhất được công bố bởi một nền tảng phổ biến kiến thức dinh dưỡng, lượng natri trung bình hàng ngày mà người dân Trung Quốc tiêu thụ là 5,8 gram, vượt xa tiêu chuẩn khuyến nghị 2 gram của Tổ chức Y tế Thế giới. Trong đó, 70% lượng natri tiêu thụ đến từ "natri ẩn" chứ không phải từ muối ăn trực tiếp, đây là lý do chính khiến nhiều người tiêu thụ quá nhiều mà không nhận ra.

Những món "không thấy mặn" lại có thể chứa rất nhiều natri
Nguồn natri ẩn phổ biến nhất là các loại gia vị được sử dụng trong mọi gia đình. Ví dụ, tinh chất gà, nước sốt hàu và nước tương nhạt. Những loại gia vị này không mặn và thậm chí còn có một chút vị umami. Nhiều người thêm chúng một cách tùy tiện khi nấu ăn, nhưng họ không biết rằng cứ 100 gram nước tương nhạt chứa khoảng 6.000 miligam natri. Một thìa nhỏ đã chiếm 30% lượng natri khuyến nghị hàng ngày.

Bên cạnh gia vị, hàm lượng natri ẩn trong thực phẩm chế biến sẵn thậm chí còn đáng báo động hơn. Một phóng viên đã đến thăm một số siêu thị và phát hiện ra rằng 100 gram mì khô thông thường chứa khoảng 1200 miligam natri. Ăn một bát mì khô nặng khoảng 100 gram có nghĩa là lượng natri trong riêng mì đã chiếm gần 60% lượng natri khuyến nghị hàng ngày. Khi kết hợp với nước chấm, lượng natri hấp thụ trực tiếp vượt quá giới hạn khuyến nghị.

Ăn quá nhiều natri ảnh hưởng gì đến cơ thể?
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, việc tiêu thụ quá nhiều natri trong thời gian dài dẫn đến lượng natri dư thừa trong cơ thể, gây giữ nước và natri, làm tăng gánh nặng cho mạch máu, làm tổn thương nội mô mạch máu và cuối cùng dẫn đến vôi hóa mạch máu, do đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Đồng thời, natri thúc đẩy bài tiết canxi qua nước tiểu, theo thời gian có thể dẫn đến giảm mật độ xương và loãng xương.

Sau vụ bê bối năm 2025 liên quan đến hàm lượng natri vượt quá mức cho phép trong mì khô, nhiều người bắt đầu chú ý đến hàm lượng natri trong thực phẩm chế biến sẵn. Tuy nhiên, sau khi cú sốc ban đầu lắng xuống, mối quan tâm này dần dần phai nhạt. Nhiều nhân viên siêu thị cho biết nhiều người tiêu dùng vẫn không bao giờ kiểm tra nhãn thông tin dinh dưỡng khi mua thực phẩm chế biến sẵn như mì khô và xúc xích, mà không biết rằng họ đang tiêu thụ lượng natri vượt quá mức cho phép mỗi ngày.

Ngày 26 tháng 4 năm 2026, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc đã công bố thông tin khoa học liên quan, chỉ rõ rằng việc tiêu thụ quá nhiều natri ẩn đã trở thành mối nguy hại lớn cho sức khỏe của người dân Trung Quốc, đặc biệt là người trung niên và người cao tuổi. Việc tiêu thụ quá mức trong thời gian dài sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ vôi hóa mạch máu và loãng xương, do đó cần được đặc biệt chú ý.

Dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc cho thấy khoảng 40% người trên 60 tuổi ở nước tôi bị vôi hóa mạch máu ở các mức độ khác nhau, và 35% bị loãng xương, trong đó gần một nửa số trường hợp liên quan đến việc tiêu thụ quá nhiều natri trong thời gian dài. Những dữ liệu này không phải bịa đặt, mà là những kết luận cốt lõi rút ra từ việc giám sát dinh dưỡng trên toàn quốc.

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ thực phẩm mặn mới chứa natri, còn thực phẩm không mặn thì có thể ăn thoải mái. Điều này không đúng. Nhiều loại thực phẩm, dù có vị nhạt hoặc thậm chí hơi ngọt, lại chứa hàm lượng natri cao, ví dụ như bánh mì, bánh ngọt và ngũ cốc ăn liền.

Vào ngày 27 tháng 4, một chuyên gia dinh dưỡng từ một bệnh viện hàng đầu đã phát hành một video khoa học hướng dẫn người xem cách nhận biết natri ẩn: Khi mua thực phẩm chế biến sẵn, hãy kiểm tra nhãn thông tin dinh dưỡng; thực phẩm chứa hơn 500 miligam natri trên 100 gram được coi là thực phẩm có hàm lượng natri cao và nên mua hạn chế hoặc tránh hoàn toàn. Video này nhanh chóng thu hút hơn 80 triệu lượt xem.

Bác sĩ cho biết thêm rằng khi nấu ăn, nên giảm sử dụng bột ngọt, nước mắm và nước tương nhạt, đồng thời sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như hành lá, gừng, tỏi và rau mùi để tăng hương vị thay vì các loại gia vị có hàm lượng muối cao. Đồng thời, hãy cố gắng ăn ít thực phẩm chế biến sẵn và ăn nhiều rau, quả tươi và ngũ cốc nguyên hạt để kiểm soát lượng muối hấp thụ từ nguồn.

Một điểm dễ bị bỏ qua khác là lượng natri ẩn nạp vào cơ thể cũng có thể vượt quá giới hạn khuyến nghị khi ăn ngoài. Nhiều nhà hàng thêm một lượng lớn gia vị giàu natri vào các món ăn để tăng hương vị. Một đĩa trứng bác với cà chua đơn giản có thể chứa hơn 1.000 miligam natri, tương đương với nửa bát muối.

Việc trẻ em tiêu thụ quá nhiều natri trong thời gian dài sẽ làm tăng gánh nặng cho thận trong việc bài tiết natri, làm tăng nguy cơ mắc bệnh cao huyết áp khi trưởng thành; ở người cao tuổi, những người có chức năng mạch máu và xương đang suy giảm, việc tiêu thụ quá nhiều natri sẽ đẩy nhanh quá trình vôi hóa mạch máu và loãng xương, làm tăng khả năng gãy xương và các biến cố tim mạch.

Một số doanh nghiệp đã tuyên bố sẽ tung ra thị trường một loạt các loại gia vị và thực phẩm chế biến có hàm lượng natri thấp để giảm lượng natri trong sản phẩm của họ. Họ cũng sẽ ghi rõ hàm lượng natri và khuyến nghị tiêu thụ trên bao bì để giúp người tiêu dùng kiểm soát tốt hơn lượng natri nạp vào cơ thể, từ đó đáp ứng nhu cầu sức khỏe hiện tại của cộng đồng.

Thực tế, nhiều nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn trong những chi tiết nhỏ của chế độ ăn uống hàng ngày. Lý do tại sao lượng natri ẩn có thể gây hại cho sức khỏe con người về lâu dài là do mọi người thiếu nhận thức và bỏ qua thực tế rằng những thực phẩm "không ngọt, không mặn và không dầu mỡ" cũng có thể gây ra rủi ro cho sức khỏe. Đây cũng là một vấn đề phổ biến trong thói quen ăn uống lành mạnh của mọi người hiện nay.

Bạch đậu khấu, còn được biết đến với các tên gọi khác như bạch khấu xác, xác khấu hay đới xác khấu, có tên khoa học là Amomum Repens Sonner, thuộc họ Gừng (Zingiberaceae). Đây là một loài thảo dược mọc hoang trong tự nhiên và được trồng phổ biến tại các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan và Lào.

Tại Việt Nam, cây thường sinh trưởng ở những vùng núi cao có khí hậu mát mẻ.

Về đặc điểm hình thái, bạch đậu khấu là loài cây sống lâu năm, thân cao khoảng 2-3m, có rễ mọc bò và lá sắp xếp thành hai dãy. Cụm hoa của cây mọc thành bông với những bông hoa màu trắng thanh khiết.

Hầu hết các bộ phận của cây, đặc biệt là hoa và quả, đều được ứng dụng để làm dược liệu. Quả bạch đậu khấu, hay còn gọi là khấu mễ (khấu nhân), có hình cầu với lớp vỏ nhăn nheo, bên trong chứa từ 20 đến 30 hạt mang mùi thơm nồng và vị cay đặc trưng.

Việc thu hoạch quả thường được tiến hành khi cây đã đạt ít nhất 3 năm tuổi, vào thời điểm mùa thu khi quả chuyển từ màu xanh sang màu vàng. Sau khi thu hái, quả cần được phơi khô trong bóng râm và bảo quản tại nơi khô ráo, thoáng mát để giữ trọn dược tính.

Trên thị trường hiện nay có hai loại phổ biến là bạch đậu khấu xanh và bạch đậu khấu đen. Bạch đậu khấu xanh sở hữu mùi thơm thanh tao, thường được ưu tiên sử dụng trong các món ngọt, trong khi bạch đậu khấu đen có hương vị mạnh mẽ hơn, phù hợp cho các món mặn.

Với vị ấm, cay và ngọt nhẹ, loại hạt này không chỉ là gia vị tuyệt vời cho các món ăn, trà hay cà phê mà còn mang lại nhiều giá trị y học to lớn. Nó hỗ trợ hiệu quả trong việc tiêu hóa, giảm đầy hơi, làm ấm dạ dày, cải thiện hơi thở, đồng thời có khả năng chống viêm nhiễm và lợi tiểu, góp phần hỗ trợ hạ huyết áp.

Theo đánh giá từ Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), bạch đậu khấu là một trong những loại gia vị lâu đời nhất thế giới và đứng thứ ba về độ đắt đỏ, chỉ sau nghệ tây và vani. Mức giá bán lẻ của loại gia vị này có thể lên tới 90 USD cho mỗi kg (tương đương hơn 2 triệu đồng).

Nguyên nhân dẫn đến giá trị kinh tế cao kỷ lục này nằm ở quy trình thu hoạch thủ công cực kỳ tốn công sức. Từng quả bạch đậu khấu xanh phải được hái bằng tay ngay khi đạt độ chín khoảng 70%, đòi hỏi sự tỉ mỉ và thời gian chăm sóc kỹ lưỡng của người nông dân.

Cây bạch đậu khấu không chỉ được sử dụng trong lĩnh vực ẩm thực, hạt bạch đậu khấu còn có nhiều lợi ích sức khỏe như:

Giảm đau họng

Muốn giảm đau họng bằng loại hạt này bạn chỉ cần đun nước sôi với hạt bạch đậu khấu và uống nước này vào mỗi buổi sáng. Đây chính là bí quyết điều trị đau họng an toàn và hiệu quả mà bạn nên áp dụng.

Điều trị táo bón

Hạt bạch đậu khấu thường được dân gian sử dụng để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau. Loại hạt này rất giàu chất xơ và tốt cho điều trị một số bệnh về dạ dày như táo bón.

Giảm nấc cụt

Cách khắc phục rất đơn giản, chỉ cần pha hạt bạch đậu khấu với một cốc nước ấm và cho trẻ uống. Đây là một phương pháp dân gian vô cùng hiệu quả mà mọi người có thể áp dụng.

Giúp điều trị một số bệnh nhiễm trùng dạ dày

Hạt bạch đậu khấu có chứa một số chất kháng khuẩn và chống vi trùng được cho là có hiệu quả trong việc điều trị nhiễm trùng dạ dày.

Giảm các triệu chứng nôn mửa

Hạt bạch đậu khấu có chứa một số đặc tính giúp làm dịu dạ dày và giảm cảm giác buồn nôn không mong muốn.

Chống lại hơi thở có mùi hôi

Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao hạt bạch đậu khấu lại được sử dụng rộng rãi làm nguyên liệu của kẹo cao su? Đó là bởi vì loại hạt này có mùi thơm ngát giúp đánh bay hơi thở có mùi hôi một cách hiệu quả. Chỉ cần nhai hạt bạch đậu khấu trong miệng thì hơi thở của bạn sẽ trở nên thơm tho một cách tự nhiên.