Các bãi biển ở phía nam Sydney phải đóng cửa sau khi đàn cá mập trắng và cá mập bò tập trung gần bờ để ăn xác cá voi.

Tổ chức Cứu hộ Bờ biển (SLS) bang New South Wales ngày 26/4 cảnh báo tất cả các bãi biển trong Công viên Quốc gia Royal, bao gồm Era, Garie, Burning Palms và Wattamolla, đều bị đóng cửa do "hoạt động của cá mập gia tăng".

Giới chức cứu hộ bờ biển và động vật hoang dã Australia cho hay xác con cá voi dài 8m, nặng 25 tấn bị đánh dạt vào khu vực ghềnh đá ở bãi biển Era thuộc Công viên Quốc gia Royal hôm 25/4.

"Chúng tôi phát hiện một số con cá mập trắng và cả cá mập bò tại đó", Brendon Neilly, quản lý khu vực thuộc Cơ quan Động vật hoang dã và Công viên Quốc gia New South Wales cho biết.

"Đây là sự kiện có vẻ đáng sợ và gây lo ngại cho mọi người, nhưng hoàn toàn là hiện tượng tự nhiên. Xác cá voi đang được cá mập đưa trở lại chuỗi thức ăn. Vì vậy, tôi sẽ không bơi ở đó, nhưng đây là một quá trình khá thú vị để quan sát", ông nói.


Xác con cá voi dạt vào bãi biển Era ở Sydney ngày 25/4. Ảnh: 9News

Ông Neilly cho hay các quan chức động vật hoang dã đang xây dựng chiến lược để xử lý xác cá voi nhưng sớm nhất phải đến 28/4.

Theo cơ sở dữ liệu về các vụ đụng độ giữa cá mập với con người, đã có gần 1.300 sự cố liên quan đến cá mập ở Australia kể từ năm 1791, trong đó hơn 260 trường hợp tử vong. Trường hợp mới nhất là một cậu bé 12 tuổi, qua đời sau khi bị cá mập tấn công tại cảng Sydney hồi đầu năm.

VietBF@sưu tập

Massage, tắm hay chơi thể thao quá sức sau khi uống rượu bia không giúp giải rượu, ngược lại có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhất là người có bệnh nền, cao tuổi.

Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết đột quỵ não là bệnh lý xảy ra đột ngột, diễn tiến nhanh, biến chứng nặng nề. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, chủ yếu là người từ 55 tuổi trở lên, hiện xu hướng trẻ hóa.

Dấu hiệu nhận biết sớm đột quỵ là: Liệt nửa người (biểu hiện giơ hai tay bằng vai, một tay sẽ bị rơi xuống); liệt dây thần kinh số VII (méo miệng khi làm động tác nhe răng hoặc cười); rối loạn ngôn ngữ (hiểu được lời nói mà không diễn đạt được hoặc không hiểu lời người khác).

Bác sĩ cảnh báo một số thói quen thường gặp có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, như sau:

Uống rượu trước và sau khi đi massage

Nhiều người sau khi uống rượu thích đi massage để "giải rượu". Thực tế, uống nhiều rượu bia dẫn tới đi tiểu nhiều hơn bình thường, mất nước, nhức đầu... Quan niệm xông hơi massage sau khi ăn nhậu để giải rượu, bài tiết mồ hôi, từ đó giúp giảm nhanh nồng độ cồn là hoàn toàn sai lầm, thậm chí gây nguy hiểm tính mạng.

Uống nhiều rượu làm giãn mạch, gặp hơi nóng đột ngột khi xông hơi khiến mạch máu giãn to hơn, tăng nhịp tim, choáng váng, khó thở. Nếu không cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến đột quỵ và tử vong. Ngoài ra, rượu bia vốn làm cho cơ thể nóng hơn mức bình thường, kết hợp xông hơi sẽ tăng nguy cơ chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, mất nước, mệt mỏi nhiều.

Chưa kể, những động tác có tác động lực không phù hợp như trên sẽ gây tổn thương cơ xương khớp, dây chằng, cột sống, tổn thương mạch máu, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như đột quỵ. Nắn chỉnh, bẻ khớp cũng có thể gây chèn ép phần tủy tại cổ, biến chứng thần kinh, liệt tứ chi.

Do đó, sau khi uống rượu, bạn nên nghỉ ngơi, bổ sung nước trắng, nước dừa, đồ uống có tính kiềm kèm điện giải như kali, magie để trung hòa cồn. Có thể ăn một chút bánh mì nướng, bánh quy giòn, nước sốt táo để cung cấp năng lượng. Không uống paracetamol để giảm đau đầu hay lạm dụng thuốc giải rượu, thải độc.


Tuyệt đối không tắm ngay sau uống rượu bia, kể cả nước nóng. Ảnh: Thùy Linh

Tắm ngay sau uống rượu

Rượu chủ yếu chuyển hóa ở gan, phần rất nhỏ thải qua hơi thở, nước tiểu và mồ hôi. Việc ra mồ hôi không làm giảm nồng độ cồn trong máu. Rượu làm giãn mạch máu, nước nóng cũng gây giãn mạch, kết hợp hai yếu tố có thể gây choáng váng, tụt huyết áp, ngất xỉu. Lúc này, cơ thể mất nước nhiều, dễ mệt mỏi hơn. Sau khi uống rượu, tinh thần chưa tỉnh táo, bạn có thể bị ngất, ngã, gây hại sức khỏe.

Nếu tiếp xúc với nước lạnh đột ngột, mạch máu có thể co thắt mạnh, gây rối loạn lưu thông máu và ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh khiến cơ thể không kịp thích nghi, làm thần kinh ngoại biên bị tổn thương, dẫn đến tình trạng liệt mặt tạm thời hoặc kéo dài.

Do đó, tắm không đúng cách trong lúc thể trạng không đảm bảo càng kích hoạt mối nguy đột quỵ, tăng huyết áp. Người cao tuổi, người tăng huyết áp, bệnh mạch vành,suy tim, đái tháo đường, người từng đột quỵ có nguy cơ cao hơn.

Vận động quá sức

Nhiều người có thói quen chạy bộ, chơi thể thao sau uống rượu để "giải rượu", tỉnh táo. Tuy nhiên, khi vận động mạnh, cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng dẫn đến tình trạng mất nước và rối loạn điện giải. Rượu bia có tác dụng lợi tiểu, có thể làm tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn, khiến cơ thể mệt mỏi, chuột rút cơ bắp...

Chưa kể, rượu bia sẽ khiến gan và thận phải làm việc vất vả hơn để xử lý các chất độc hại có trong đồ uống này. Lúc này, cơ thể đang trong trạng thái mệt mỏi sau khi tập thể thao, gan và thận lại phải hoạt động để loại bỏ cồn và các độc tố khác từ bia, gây áp lực lớn lên các cơ quan nội tạng.

Bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện có người bị đột quỵ, mọi người không cho bệnh nhân ăn uống hoặc ngậm bất cứ loại thuốc nào, kể cả nước lọc hay thuốc hạ huyết áp. Không tự ý cho bệnh nhân dùng thuốc. Sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không đúng chỉ định trong giai đoạn cấp có thể làm bệnh nặng thêm hoặc gây sặc vào phổi. Không châm cứu, chích máu ở đầu ngón tay. Phương pháp này không có tác dụng làm tan cục máu đông, trái lại còn làm mất "thời gian vàng" cho can thiệp y khoa.

VietBF@sưu tập

Omega-3 được biết đến với nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng thời điểm sử dụng có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hấp thu. Vậy uống vào buổi sáng hay buổi tối tốt hơn?

Omega-3 là nhóm axit béo không no thiết yếu, là những thành phần quan trọng tham gia vào cấu trúc màng tế bào, điều hòa phản ứng viêm, hỗ trợ chức năng tim mạch và phát triển não bộ. Do cơ thể không tự tổng hợp đủ, omega-3 cần được bổ sung từ chế độ ăn hoặc thực phẩm bổ sung .

1. Tác dụng khi uống omega-3 buổi sáng
Buổi sáng là thời điểm thuận tiện để duy trì thói quen bổ sung vi chất . Nếu bữa sáng đầy đủ dinh dưỡng, có chứa chất béo lành mạnh như trứng, sữa, các loại hạt, cá hoặc dầu thực vật, việc uống omega-3 vào thời điểm này là hợp lý.

Một số lợi ích khi uống omega-3 buổi sáng:

- Hỗ trợ hoạt động não bộ, cải thiện khả năng tập trung.

- Góp phần điều hòa phản ứng viêm mức độ thấp.

- Dễ hình thành thói quen sử dụng đều đặn.

Ngược lại, nếu bữa sáng nghèo chất béo (chỉ cà phê, bánh mì đơn giản), hiệu quả hấp thu có thể không tối ưu.


Buổi sáng là thời điểm thuận tiện để duy trì thói quen bổ sung vi chất.

2. Lợi ích khi uống omega-3 buổi tối
Một số nghiên cứu gần đây cho thấy, việc bổ sung omega-3 vào buổi tối có thể mang lại lợi ích nhất định, đặc biệt trong bối cảnh chuyển hóa lipid và nhịp sinh học. Omega-3, đặc biệt là EPA, có tác dụng giảm triglyceride máu và hỗ trợ ổn định nhịp tim. Khi sử dụng vào buổi tối, giai đoạn cơ thể bước vào quá trình phục hồi, các axit béo này có thể tham gia hiệu quả hơn vào quá trình tái cấu trúc màng tế bào và chuyển hóa lipid.

Ngoài ra, DHA có liên quan đến quá trình điều hòa sản xuất melatonin, hormone kiểm soát chu kỳ ngủ - thức. Một số dữ liệu gợi ý rằng, bổ sung DHA có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ , đặc biệt ở người có rối loạn giấc ngủ nhẹ.

Vì vậy, nếu bữa tối có chứa chất béo, việc uống omega-3 vào thời điểm này có thể:

- Hỗ trợ giấc ngủ sâu hơn.

- Góp phần ổn định tim mạch về đêm.

- Tăng hiệu quả phục hồi sau một ngày hoạt động.

3. Đâu là thời điểm vàng uống omega-3?

Hiện chưa có bằng chứng xác định một "thời điểm vàng" chung cho tất cả mọi người khi sử dụng omega-3. Omega-3 là chất tan trong chất béo, do đó cần môi trường có lipid để được hấp thu hiệu quả qua ruột non. Các bằng chứng cho thấy, yếu tố then chốt không nằm ở thời điểm trong ngày, mà là bữa ăn đi kèm. Khi dùng cùng bữa ăn có chất béo, sinh khả dụng của EPA và DHA có thể tăng lên đáng kể so với khi uống lúc đói hoặc cùng bữa ăn quá ít chất béo.

Nguyên tắc quan trọng nhất là:

- Uống sau bữa ăn có chứa chất béo để tối ưu hấp thu.

- Lựa chọn thời điểm phù hợp với thói quen sinh hoạt.

- Duy trì đều đặn và đúng liều.

Lưu ý, với những người sử dụng liều omega-3 cao (trên 1.000 mg EPA + DHA/ngày), các hướng dẫn dinh dưỡng khuyến nghị có thể chia thành 2 lần trong ngày. Việc chia liều giúp: Tăng khả năng hấp thu, giảm tác dụng phụ như ợ tanh, đầy bụng, duy trì nồng độ axit béo ổn định trong máu.

Ví dụ: Uống sau bữa sáng và sau bữa tối có chứa chất béo. Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với người có rối loạn lipid máu, bệnh tim mạch hoặc tình trạng viêm mạn tính.

4. Ai cần lưu ý về thời điểm sử dụng
Một số nhóm cần cân nhắc kỹ hơn khi lựa chọn thời điểm uống omega-3:

- Người có bệnh lý dạ dày: Nên uống sau bữa ăn chính để hạn chế kích ứng.

- Người mất ngủ: Có thể ưu tiên dùng vào buổi tối.

- Người tập luyện thể thao: Dùng sau bữa ăn gần thời điểm tập để hỗ trợ giảm viêm cơ.

- Người cao tuổi: Nên chia nhỏ liều để tăng dung nạp.

Quan trọng nhất là dùng omega-3 cùng bữa ăn có chất béo: Nếu bữa sáng đầy đủ dinh dưỡng, có thể uống vào buổi sáng; nếu bữa tối giàu chất béo hơn, uống buổi tối sẽ phù hợp. Trong trường hợp dùng liều cao, nên chia làm 2 lần trong ngày.

Việc kết hợp sử dụng đúng thời điểm, đúng liều cùng chế độ ăn cân đối sẽ giúp omega-3 phát huy tối đa lợi ích đối với sức khỏe tim mạch, não bộ và chuyển hóa.

VietBF@ sưu tập

Từng có lúc người ta đã quy định mỗi ngày sẽ có 10 giờ, mỗi giờ 100 phút, mỗi phút 100 giây, nhưng cuối cùng phải hủy bỏ vì không thể sử dụng được.

Tháng 10 năm 1793, nước Cộng hòa Pháp mới thành lập quyết định làm một thí nghiệm táo bạo: thay đổi cách tính thời gian. Thay vì 24 giờ một ngày, họ chia thành 10 giờ. Mỗi giờ có 100 phút, mỗi phút có 100 giây. Nghe có vẻ hợp lý với hệ thống đếm thập phân phải không?

Nhưng thực tế thì thảm họa. Việc sửa lại đồng hồ cũ quá phức tạp. Hệ thống mới khiến Pháp bị cô lập với các nước láng giềng. Dân nông thôn phản đối gay gắt vì ngày nghỉ chỉ đến sau mỗi 10 ngày thay vì 7 ngày như trước. Cuối cùng, hệ thống thời gian kỳ quặc này chỉ tồn tại chưa đầy hơn một năm rồi bị xóa sổ.

Vậy tại sao chúng ta vẫn đang dùng hệ thống 24 giờ, 60 phút, 60 giây khó chia này? Câu trả lời nằm ở một quyết định được đưa ra cách đây 5.000 năm bởi người Sumer - một trong những nền văn minh đầu tiên trên Trái Đất.


Để hiểu cách chúng ta bắt đầu đếm và vẫn đang đếm như hôm nay - 24 giờ trong một ngày, 60 phút trong một giờ và 60 giây trong một phút - chúng ta cần tua ngược đồng hồ về một thời đại trước khi việc đo thời gian ra đời. Bởi vì câu trả lời nằm ở một quyết định được đưa ra cách đây 5.000 năm bởi người Sumer - một trong những nền văn minh đầu tiên trên Trái Đất.

Người Sumer - một trong những nền văn minh cổ đại nhất thế giới

Người Sumer sống ở vùng Mesopotamia (khoảng Iraq ngày nay) từ khoảng 5300-1940 trước Công nguyên. Họ phát minh ra chữ viết, hệ thống tưới tiêu, cái cày, và quan trọng nhất - hệ thống đếm dựa trên số 60 thay vì số 10 như chúng ta dùng bây giờ.

Người Sumer sống ở vùng Mesopotamia (khoảng Iraq ngày nay) từ khoảng 5300-1940 trước Công nguyên và là một trong những nền văn minh đầu tiên hình thành thành phố. Cùng với nhiều phát minh khác bao gồm hệ thống tưới tiêu và cái cày, họ được ghi nhận là đã tạo ra hệ thống chữ viết đầu tiên được biết đến. Điều này tình cờ bao gồm một hệ thống số dựa trên khái niệm 60.


Tấm bảng đất sét Sumer này, có niên đại khoảng năm 3200 trước Công nguyên, chứa một số bài tập toán học cổ nhất từng được biết đến.

Có một giả thuyết thú vị về nguồn gốc của số 60. Hãy thử làm theo: giơ bàn tay lên, nhìn vào một ngón tay (trừ ngón cái), bạn sẽ thấy nó có ba đốt. Đếm hết các đốt trên bốn ngón tay một bàn, bạn được 12 đốt. Giờ dùng năm ngón tay bàn kia để đếm số lần đạt 12. Kết quả? Đúng 60.

Đây là một trong những lý thuyết giả định về lý do tại sao người Sumer dựa hệ thống toán học mới nổi của họ trên cơ số 60, chứ không phải 10 - một quyết định vẫn có ý nghĩa đối với cách chúng ta đo thời gian ngày nay.

Hãy thử so sánh: số 60 chia hết cho 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30 và 60 mà không cần dùng đến phân số hay số thập phân. Trong khi đó, số 10 chỉ chia hết cho 1, 2, 5 và 10. Với người Sumer - những người phải tính thuế, chia ruộng, đo lường hàng hóa mỗi ngày - hệ thống dựa trên số 60 giúp công việc đơn giản hơn rất nhiều.

Nhưng người Sumer chưa dùng hệ thống này để đo thời gian. Người đầu tiên chia ngày thành giờ là người Ai Cập cổ đại, vào khoảng 2500 trước Công nguyên. Họ chia đêm thành 12 giờ, sau đó cũng chia ngày thành 12 giờ, tổng cộng là 24 giờ mà chúng ta dùng hôm nay.

Còn phút và giây thì sao?

Đây là đóng góp của người Babylon - những người kế thừa nền văn minh Mesopotamia sau người Sumer. Họ áp dụng hệ thống đếm cơ số 60 vào việc tính toán thiên văn. Vào khoảng 1000 trước CN, họ đã phát triển một lịch dựa trên thời gian để mặt trời trở lại cùng một vị trí trên bầu trời - hơn 360 ngày một chút - một con số rất đẹp với hệ thống cơ số 60. Họ chia thành 12 tháng, mỗi tháng 30 ngày. Khi cần tính toán vị trí các vì sao và hành tinh chi tiết hơn, họ bắt đầu chia nhỏ thời gian.

Điều này chia ngày thành 12 "beru", mà chúng ta có thể coi là tương đương với hai giờ hiện đại. Được thúc đẩy bởi nhu cầu đo lường chi tiết hơn trong các phép tính của họ, người Babylon bắt đầu chia những beru (giờ đôi) này thành 30 phút cổ đại được gọi là ush, mỗi phút tương đương với bốn phút hiện đại của chúng ta. Rồi lại chia tiếp mỗi ush thành 60 đơn vị còn nhỏ hơn gọi là "ninda" (mỗi ninda khoảng 4 giây hiện đại). Đây chính là tiền thân của phút và giây.

Đồng hồ mặt trời, một trong những dụng cụ đo thời gian sớm nhất được biết đến, bắt đầu xuất hiện ở Ai Cập vào khoảng năm 1500 trước Công nguyên.

Tuy nhiên, người Babylon không dùng những đơn vị này trong đời sống hàng ngày. Họ chỉ dùng để tính toán thiên văn. Trong cuộc sống thường nhật, đơn vị thời gian nhỏ nhất là "ca làm việc" - sáng hoặc chiều.

Người Hy Lạp cổ đại sau đó kế thừa hệ thống thiên văn của Babylon. Họ giữ nguyên cách chia này vì nó cho phép họ cộng dồn các quan sát thiên văn qua nhiều thế hệ. Từ Hy Lạp, hệ thống này lan rộng ra châu Âu và cuối cùng đến toàn thế giới.

Phải đến vài trăm năm trước, khi đồng hồ đủ chính xác, phút và giây mới bắt đầu được dùng trong đời sống hàng ngày. Trước đó, người ta chỉ cần biết mấy giờ là đủ.

Ngày nay, giây được dùng trong vô số định nghĩa khoa học. Đồng hồ nguyên tử hiện đại đo giây dựa trên bức xạ vi sóng của nguyên tử caesium-133, giúp chúng ta có hệ thống thời gian cực kỳ chính xác cho internet, GPS và nhiều công nghệ khác.

Câu chuyện về thời gian cho thấy một điều: hệ thống 60 phút, 60 giây không phải vì nó hoàn hảo, mà vì nó đã ăn sâu vào văn minh nhân loại trong 5.000 năm. Nó trở thành di sản được truyền qua hàng chục nền văn minh, từ Sumer đến Babylon, Ai Cập, Hy Lạp, La Mã rồi đến thời hiện đại.

Thất bại của Pháp năm 1793 chứng minh rằng thay đổi cách tính thời gian là điều gần như bất khả thi. Trong khi hệ thống đo lường mét và tiền tệ thập phân của Pháp thành công và được dùng đến hôm nay, thì đồng hồ 10 giờ chỉ tồn tại 17 tháng rồi bị vứt bỏ. Lý do? Nó không mang lại lợi ích rõ ràng nào, trong khi gây ra hàng tá bất tiện.

Vậy là chúng ta vẫn tiếp tục dùng hệ thống "kỳ quặc" 60 phút, 60 giây - một di sản từ những người đếm bằng đốt ngón tay cách đây 5.000 năm. Và có lẽ nó sẽ còn tồn tại thêm 5.000 năm nữa.

VietBF@ sưu tập

Nghiên cứu Mỹ: Ăn ớt giúp sống thọ hơn. Hai nghiên cứu lớn cùng cho thấy việc ăn ớt có thể giúp bạn sống thọ hơn nhờ vào tác động đối với một số bệnh mạn tính nguy hiểm.
Theo SciTech Daily, ngày càng nhiều bằng chứng khoa học cho thấy thêm ớt vào món ăn có thể là một trong các phương pháp dễ dàng nhất để sống thọ hơn, giảm nguy cơ tử vong vì một số "bệnh thời đại".

Một trong các nghiên cứu đó đến từ Trường Y khoa Larner thuộc Đại học Vermont (Mỹ). Các tác giả đã phân tích dữ liệu từ hơn 16.000 người với thời gian theo dõi trung bình gần 19 năm.

Sau thời gian theo dõi, tỉ lệ tử vong chung là 21,6% ở những người thường xuyên ăn ớt đỏ cay, so với 33,6% ở những người không ăn. Nhìn chung, việc ăn ớt đã giúp giảm đến 13% nguy cơ tử vong trong 19 năm, theo bài công bô trên tạp chí khoa học PLOS One.

Nghiên cứu thứ 2 là một phân tích tổng hợp quy mô lớn dựa trên 4 nghiên cứu nhỏ hơn, với bộ dữ liệu gồm hơn 570.000 người ở Mỹ, Ý, Trung Quốc và Iran.

Kết quả được công bố bởi Hiệp hội Tim mạch Mỹ cho biết khi so với những người hiếm khi hoặc không bao giờ ăn ớt, những người thường xuyên ăn ớt có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn 26% , nguy cơ tử vong do ung thư thấp hơn 23% và nguy cơ tử vong do bất kỳ nguyên nhân nào thấp hơn 25%.

Các căn bệnh nói trên là những nguyên nhân hàng đầu khiến tuổi thọ bị rút ngắn đối với người dân trên toàn thế giới. Vì vậy, tác dụng lên các căn bệnh trên đã giúp người ăn ớt sống thọ hơn đáng kể.

Các nghiên cứu của Mỹ cũng phù hợp với kết quả từ một nghiên cứu lớn khác ở Trung Quốc, theo dõi hơn 486.000 người trong khoảng 12 năm.

Nghiên cứu Trung Quốc phát hiện những người ăn đồ ăn cay ít nhất một lần một tuần có nguy cơ mắc bệnh mạch máu nói chung thấp hơn một chút, đặc biệt là bệnh tim thiếu máu cục bộ và các biến cố mạch vành nghiêm trọng, vốn là những nguyên nhân có thể gây tử vong sớm.

Một lời giải thích cho việc người ăn ớt sống thọ, ít mắc các bệnh nguy hiểm hơn là hợp chất capsaicin trong ớt.

Hợp chất này tạo nên vị cay của ớt, được cho là có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa, chống ung thư và điều hòa đường huyết.

VietBF@ sưu tập