WASHINGTON, D.C.

Tổng thống Donald Trump đột ngột cho đảo ngược lại kế hoạch giúp đỡ tàu bè qua lại eo biển Hormuz với sự hộ tống của Hải Quân Hoa Kỳ, đã xảy ra sau khi một quốc gia đồng minh chủ chốt ở vùng Vịnh quyết định cho đình chỉ việc sử dụng các căn cứ và không phận của mình để thực hiện các cuộc tấn công Iran.

Các giới chức cho biết ông Trump đã gây ra ngạc nhiên cho các nước đồng minh ở vùng Vịnh khi cho công bố "Dự án Freedom" trên mạng xã hội vào chiều hôm Chủ nhật, khiến cho giới lãnh đạo ở Ả Rập Saudi thấy tức giận. Để đáp lại, Vương quốc này thông báo với phía Hoa Kỳ cho biết, họ sẽ không cho phép quân đội Mỹ sử dụng Căn cứ Không quân Prince Sultan ở phía Đông Nam Riyadh hoặc bay qua không phận Saudi để hỗ trợ tấn công Iran.

Hai giới chức Mỹ xin giấu tên cho biết, cuộc gọi giữa Trump và Thái tử Saudi Mohammed bin Salman đã không giải quyết được vấn đề này, buộc tổng thống phải cho tạm dừng Dự án Tự do để khôi phục lại quyền được tiếp cận của quân đội Mỹ vào không phận quan trọng này.

Các đồng minh thân cận khác ở vùng Vịnh cũng lên tiếng cảnh cáo sau khi Tổng thống đã có nói chuyện với giới lãnh đạo ở Qatar sau khi nỗ lực cho mở cửa eo biển Hormuz vừa mới cho bắt đầu.

Một nguồn tin từ Ả Rập Saudi có nói với NBC News rằng Trump và Thái tử "đã liên lạc trao đổi rất thường xuyên với nhau".

Quân đội Hoa Kỳ có đề cập đến việc cho phép sử dụng lãnh thổ của một quốc gia khác gọi là ABO, viết tắt của quyền được truy cập, đặt căn cứ và bay qua không phận. Các chiến đấu cơ, tiếp tế nhiên liệu cho tàu chở dầu và máy bay hỗ trợ đều cần được phép bay từ các nước đồng minh chủ chốt trong khu vực này. Ả Rập Saudi và Jordan là những nơi rất quan trọng trong việc cho phép đặt căn cứ ở đó, không phận của Kuwait rất quan trọng đối với các chuyến bay qua và Oman đối với cả hoạt động tiếp liệu hậu cần hàng không và Hải quân.

Các tàu ở eo biển Hormuz gần Bandar Abbas, Iran, hôm thứ Hai 4/5. (Ảnh: Reuters)

Áp lực chính trị đang đè nặng lên Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới đây, khi đảng Cộng hòa sẽ đấu tranh để duy trì tỷ số sít sao tại Hạ viện và đa số tại Thượng viện. Trong một cuộc phỏng vấn với PBS hôm thứ Tư 6/5, tổng thống cho biết, các nhân vật đàm phán của Mỹ có thể đạt được thỏa thuận với chế độ Iran trước khi ông đếni Bắc Kinh vào tuần tới để gặp người đồng cấp TQ, Tập Cận Bình.

"Tôi nghĩ sẽ có cơ hội cho kết thúc cuộc xung đột rất cao, và nếu nó không kết thúc, chúng ta phải quay lại ném bom tiêu diệt họ", Trump đã nói với PBS.

Nguồn: yahoo.com

Nhà nước cho mở đợt cao điểm toàn quốc chống vi phạm sở hữu trí tuệ kể từ ngày 7/5 đến 30/5, tập trung xử lý phim lậu, hàng giả và xâm phạm bản quyền số.

Hệ thống Xôi Lạc TV đã bị đánh sập đầu hồi đầu năm.
Gần đây, nhiều chính sách có liên quan đến công tác bảo vệ bản quyền trên môi trường số liên tiếp được ban hành. Kể từ hôm nay 7/5 đến hết ngày 30/5/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đồng loạt mở đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 38/CĐ-TTg. Cục bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao, Du lịch cho biết sẽ sớm ban hành kế hoạch cho tổng kiểm tra, đặc biệt là lĩnh vực đang là điểm nóng.

"Chiến dịch này sẽ được bắt tay ngay lập tức, đây là giai đoạn tổng tấn công. Tất nhiên, không phải chỉ một giai đoạn 7-31/5, mà đây là cho triển khai thường xuyên, liên tục, lúc này là lúc chúng ta đẩy mạnh hoạt động này lên", bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó cục trưởng Cục bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao, Du lịch cho biết trên chương trình Thời sự tối hôm 6/5.

Theo Đại tá Đào Hồng Sơn, Phó cục trưởng Cục cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Cục C03, Bộ Công an), cơ quan chức năng sẽ cho triển khai đồng bộ trên toàn quốc để chủ động phát hiện kịp thời, điều tra các hành vi xâm phạm về sở hữu trí tuệ. Đồng thời, phát hiện sớm các đường dây tổ chức vi phạm bản quyền, tập trung điều tra các vụ lừa đảo có tổ chức xuyên biên giới thu lợi bất chính lớn, nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy dấu vết nguồn tiền, thu thập chứng cứ điện tử, đồng thời đẩy mạnh phối hợp với các bộ ngành doanh nghiệp, hiệp hội và các đối tác quốc tế.

Ngày 5/5, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Công điện số 38/CĐ-TTg yêu cầu mở đợt cao điểm xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7-30/5. Nội dung công điện nhấn mạnh việc xử lý các website phát tán phim lậu, chương trình truyền hình và nội dung số vi phạm bản quyền.

Trước đó, Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam được Quốc hội thông qua cuối tháng 4 cũng xác định việc bảo vệ bản quyền và chủ quyền văn hóa số là một phần của an ninh văn hóa trên môi trường mạng. Nghị quyết đề cập việc tăng cường rà quét, giám sát và xử lý các hành vi phát tán nội dung vi phạm.

Hồi tháng 3, Bộ Công an lấy ý kiến cho dự thảo nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Dự thảo đề xuất phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với hành vi số hóa và phát tán trái phép các ấn phẩm điện tử nhằm chia sẻ hoặc thu lợi. Lúc đó, hàng loạt hội nhóm chia sẻ ebook không có bản quyền cũng thông báo cho đóng cửa.

Từ đầu năm, hàng loạt website vi phạm bản quyền số tại Việt Nam đã ngừng hoạt động. Trong đó, cơ quan chức năng đã khởi tố, bắt tạm giam hàng chục đối tượng thuộc đường dây Xôi Lạc TV, chuyên phát sóng các nội dung vi phạm bản quyền tại Việt Nam trong thời gian dài.

Trước thông tin lực lượng chức năng trên cả nước đồng loạt mở đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng loạt trang web, ứng dụng chuyên đăng tải, phát tán nội dung "lậu" đã âm thầm cho đóng cửa, ngừng hoạt động.

Dùng ChatGPT như thế nào để không tạo ra nội dung vô bổ
Sự hình thành và phát triển của AI mở ra nhiều tiềm năng nhưng cũng có không ít mối lo đối với ngành xuất bản, đặc biệt là nhóm tác giả viết sách.

Các tác giả sách cần phải chấp nhận sự vươn lên của AI, sử dụng chúng như một "siêu trợ lý" thay vì chối bỏ trào lưu. Chia sẻ với trang Tri thức-Znews, nhiều cây viết cho rằng người làm sách vẫn có thể đứng vững trong thời đại AI nếu biết cách tận dụng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo.

Kẻ gian đã lợi dụng lỗ hổng bảo mật để sai khiến AI của Grok tự động thực hiện giao dịch chuyển hơn 150,000 USD từ ví điện tử sang tài khoản của cá nhân tên gian này.

AI Grok của nền tảng X đã bị lừa, và tự nguyện chuyển 150,000 USD cho kẻ gian. (Ảnh: FinancialTimes)
Theo báo cáo từ BeInCrypto, một người có tài khoản tên "ilhamrafli.base.eth" mới đây đã ra tay "lừa" AI Grok của mạng X tự nguyện chuyển cho mình số tiền mã hóa trị giá hơn 150,000 USD.

Thay vì dùng mã độc hay hack vô tài khoản, người này chỉ gửi ra các dòng tin nhắn chứa câu mệnh lệnh ẩn qua phần bình luận trên X để điều khiển trí tuệ nhân tạo này. Kỹ thuật này được giới kỹ thuật gọi là "tấn công qua câu lệnh" (Prompt Injection).

Nguồn gốc của sự việc này đã bắt nguồn từ Bankr, một dịch vụ tài chính có chức năng tự động tạo ra ví tiền mã hóa cho bất cứ tài khoản X nào vào tương tác với họ. VìAI Grok cũng có một chiếc ví tự động như vậy, kẻ gian đã lợi dụng kẽ hở này để đánh lừa chat bot, khiến cho nó tự tay chuyển tiền sang ví của mình.

Đại diện của DRB cho biết chỉ khi nào bị lộ ra thông tin cá nhân, kẻ gian mới chịu hoàn trả 80% số tiền đã đánh cắp. (Ảnh: X)
Để khai thác lỗ hổng này, trước đó, kẻ gian đã tặng cho ví của Grok một loại NFT đặc biệt từ hệ thống Bankr. NFT này đóng vai trò như một "chìa khóa" kích hoạt quyền chuyển tiền tự động. Khi AI Grok trả lời các bài đăng của kẻ tấn công, hệ thống Bankr đã hiểu lầm cho đó là lệnh xác nhận từ chủ nhân ví. Kết quả là 3 tỷ token DRB, trị giá hơn 150,000 USD, đã được chuyển đi ngay lập tức.

Đội ngũ chuyên gia củaBankr sau đó đã thừa nhận có sự sai sót trong khâu vận hành. Một đại diện của dự án cho biết, họ từng có lớp bảo mật để chặn các trả lời từ AI. Tuy nhiên, lớp bảo mật này đã vô tình bị gỡ bỏ trong một đợt cho cập nhật mới phần mềm gần đây. Điều này đã tạo ra điều kiện thuận lợi cho AI của Grok bị điều khiển để thực hiện các giao dịch ngoài ý muốn.

"Kẻ tấn công đã sử dụng kỹ thuật chèn lệnh để đánh lừa Grok, khiến nó ký một lệnh chuyển khoản trực tiếp. Vì AI Grok có thẩm quyền truy cập trực tiếp vào ví, nên việc chèn lệnh đã bỏ qua bước xác minh giao dịch", tài khoản Bankr có giải thích trên X.

Sau khi sự việc này bị phát giác ra, giới blockchain đã nhanh chóng truy tìm dấu vết và danh tính thực của kẻ tấn công. Trước áp lực bị tiết lộ ra thông tin cá nhân và đối mặt với pháp lý, người này đã phải nhượng bộ.

"Kẻ tấn công đã đồng ý hoàn trả lại khoảng 80% số tiền đã chiếm đoạt được", đại diện của Bankr xác nhận sau quá trình thương thảo. Tổng cộng có khoảng 120,000 USD đã được trả lại cho "khổ chủ".

Các chuyên gia an ninh mạng khuyến cáo mọi người và các công ty cần thận trọng. Việc trao quyền quản trị tài sản cho AI cần phải đi kèm với các biện pháp xác thực qua nhiều lớp. Những lỗi logic đơn giản trong câu lệnh có thể dẫn đến những thiệt hại tài chính khổng lồ chỉ trong tích tắc.

Sau sự kiên này oái ăm này, phía Bankr đã nhanh chóng cho vá lỗ hổng bằng cách ngăn chặn không cho AI tự động chuyển tiền. Họ cũng lập thêm một "danh sách an toàn" gồm các địa chỉ mạng đáng tin cậy mới được phép cho truy cập vào, nhằm bảo đảm những vụ tương tự sẽ không còn tái diễn nữa.

Những bí mật căng thẳng phía sau OpenAI dần lộ diện.

Tờ WIRED đưa tin, Greg Brockman và Ilya Sutskever từng được mời đến dinh thự rộng 47 mẫu Anh trị giá 23 triệu USD của Elon Musk tại Hillsborough, phía nam San Francisco, để bàn về tương lai của OpenAI.

Trong phiên tòa liên bang liên quan đến vụ Musk kiện Altman hôm thứ Ba, Brockman kể lại rằng nữ diễn viên Amber Heard, bạn gái Musk thời điểm đó, đã rót whiskey cho cả nhóm trước khi rời đi cùng bạn bè, Brockman, đồng sáng lập kiêm chủ tịch OpenAI, đã làm chứng như vậy tại tòa án liên bang trong phiên xét xử vụ kiện vào thứ Ba.

Ngay trước cuộc gặp, Musk còn tặng Brockman và Sutskever (đồng sáng lập kiêm cựu giám đốc khoa học của OpenAI) mỗi người một chiếc Tesla Model 3 mới.

“Tôi có cảm giác ông ấy đang cố lấy lòng chúng tôi,” Brockman khai trước tòa. “Như thể ông ấy muốn chúng tôi mắc nợ ông ấy theo một cách nào đó.”

Để đáp lại, Sutskever, người vốn có sở thích hội họa, đã mang tới một bức tranh vẽ Tesla làm quà tặng. Khi ấy, các đồng sáng lập OpenAI đang muốn thành lập nhánh vì lợi nhuận để thu hút hàng tỷ USD đầu tư cho hạ tầng tính toán AI. Nhưng Musk muốn nắm quyền kiểm soát tuyệt đối, điều mà Brockman và Sutskever phản đối vì lo ngại nó sẽ biến OpenAI thành một “chế độ độc tài AI”, thay vào đó, họ đề xuất mô hình đồng kiểm soát.


Sau vài phút tranh luận căng thẳng, Musk bác bỏ đề xuất. “Ông ấy bật dậy, đi vòng quanh bàn đầy giận dữ,” Brockman nhớ lại. “Tôi thực sự nghĩ ông ấy sẽ lao vào đánh mình.”

Theo lời khai, Musk sau đó giật lấy bức tranh Tesla, tuyên bố sẽ ngừng tài trợ cho tổ chức phi lợi nhuận nếu Brockman và Sutskever không rời đi, rồi bỏ khỏi phòng họp.

Tuy nhiên, tối hôm đó, Shivon Zilis, người được xem là “cánh tay phải” của Musk, đã gọi cho cả hai để nói rằng “mọi chuyện vẫn chưa kết thúc”. Theo Brockman, khi ấy vẫn tồn tại những cuộc thảo luận về tương lai mà họ tiếp tục góp mặt.

Câu chuyện về những cuộc thương lượng căng thẳng nảy sinh khi Brockman kết thúc phần làm chứng của mình vào thứ Ba. Theo OpenAI, cuộc đối đầu tại dinh thự của Musk phản ánh chuỗi hành vi thất thường mà công ty tin rằng làm suy yếu lập luận của tỷ phú này trong vụ kiện hiện tại.

Musk cáo buộc rằng khoảng 38 triệu USD ông tài trợ cho OpenAI đã bị Brockman và các lãnh đạo khác “lợi dụng” để biến tổ chức phi lợi nhuận ban đầu thành công ty vì lợi nhuận trị giá 852 tỷ USD, đơn vị đứng sau ChatGPT và Codex.

Trong khi đó, Brockman, Sam Altman và OpenAI phủ nhận toàn bộ cáo buộc. Trong khi, bồi thẩm đoàn được cho là có thể bắt đầu nghị án ngay trong tuần tới.

Sau phiên điều trần, luật sư William Savitt của OpenAI nói rằng Brockman từng vô cùng ngưỡng mộ tài năng kinh doanh của Musk, nhưng dần nhận ra khát khao kiểm soát của ông “quá cực đoan và đáng lo ngại”.

Ngược lại, luật sư của Musk là Marc Toberoff lại cho rằng điều đáng nghi nằm ở động cơ “chia sẻ quyền lực” của Brockman, đặc biệt khi tham vọng tài chính của ông đã bị chất vấn trước tòa trước đó.

“Elon từng chê ChatGPT ngu ngốc”

Brockman cũng kể lại một câu chuyện khác nhằm lý giải vì sao ông tin Musk không phù hợp để điều hành một công ty AI.

Ông nhớ lại thời điểm nhà nghiên cứu Alec Radford trình diễn cho Musk xem phiên bản sơ khai của chatbot AI. Sau vài phản hồi không đúng ý, Musk liên tục buông lời chê bai: “Hệ thống này ngu ngốc đến mức một đứa trẻ trên mạng còn làm tốt hơn.”

Theo Brockman, Radford đã “suy sụp hoàn toàn” và mất tinh thần đến mức gần như từ bỏ lĩnh vực AI. Brockman và Sutskever phải mất rất nhiều thời gian để giúp ông lấy lại sự tự tin.

Với Brockman, việc Musk không nhìn ra tiềm năng của công nghệ sơ khai ấy, thứ sau này trở thành nền tảng cho ChatGPT, là dấu hiệu cho thấy ông không phù hợp để kiểm soát OpenAI.

“Ông ấy cần phải biết tưởng tượng một chút,” Brockman nói trước tòa. “nhưng Elon đã không cho thấy điều đó”.

Brockman cho biết ông, Sutskever và Altman từng cân nhắc việc bỏ phiếu loại Musk khỏi hội đồng quản trị OpenAI khi các cuộc đàm phán kéo dài nhiều tháng mà không đạt kết quả.

Họ tiếp tục gặp nhau tại dinh thự của Musk để bàn các phương án gọi vốn khác. Dù ai cũng biết điều gì không nên làm, nhưng gần như không ai thống nhất được hướng đi tiếp theo.

Sau cùng, Brockman và Sutskever cảm thấy việc loại Musk là “không đúng đắn”. Không lâu sau, Musk tự rời OpenAI vì cho rằng công ty đang đi tới “thất bại chắn chắn”, theo email ông gửi đầu năm 2018.

Trong những năm sau đó, Shivon Zilis, khi ấy là cố vấn cho cả OpenAI và Musk, vẫn thường xuyên cập nhật tình hình OpenAI cho tỷ phú này. Brockman mô tả bà như “phiên bản đại diện của Elon”.

Nhưng rồi chính Zilis cũng trở thành tâm điểm tranh cãi. Bà gia nhập hội đồng quản trị OpenAI năm 2020 và sinh đôi cho Musk vào năm 2021. Brockman kể rằng ban đầu ông chỉ biết chuyện Zilis có con, còn việc Musk là cha của hai đứa trẻ thì ông chỉ phát hiện sau khi đọc báo.

Khi đối chất, Zilis nói việc sinh con diễn ra thông qua IVF và “không hề mang tính tình cảm với Elon”. Một số thành viên hội đồng muốn loại bà khỏi ban quản trị, nhưng Brockman và Sutskever đã thuyết phục mọi người giữ bà lại vì bà giúp “xoa dịu sự tức giận của Musk với OpenAI”.

Zilis rời hội đồng quản trị OpenAI năm 2023, sau khi Musk thành lập phòng thí nghiệm AI đối thủ.

Những cuộc chiến trong phòng họp

Đây không phải mâu thuẫn duy nhất trong phòng họp OpenAI.

Brockman cho biết ông từng ủng hộ việc loại bỏ hoặc hạn chế vai trò của CEO Quora là Adam D'Angelo khỏi hội đồng quản trị sau khi nền tảng này tung ra chatbot cạnh tranh với ChatGPT vào tháng 2/2023. Tuy nhiên, D’Angelo vẫn tại vị cho tới hiện tại.

Brockman cũng xác nhận ông ủng hộ việc loại nhà nghiên cứu an toàn AI Helen Toner khỏi hội đồng. Bà từ chức năm 2023 sau khi tham gia vào quyết định sa thải Altman, động thái nhanh chóng phản tác dụng và dẫn tới việc CEO này trở lại quyền lực chỉ sau ít ngày.

Theo dự kiến, câu chuyện từ phía Musk sẽ tiếp tục được hé lộ trong phiên điều trần hôm thứ Tư, khi Shivon Zilis ra làm chứng. Luật sư của Musk từng đề nghị không phát trực tiếp phần lời khai này vì lo ngại an ninh cho bà và bốn người con với Musk.

Tuy nhiên, Thẩm phán liên bang Yvonne Gonzalez Rogers cho rằng không có “mối đe dọa cụ thể đủ nghiêm trọng” để ngắt truyền hình trực tiếp phiên tòa.

VietBF@sưu tập

Samsung Electronics đang bị cuốn vào một cuộc đối đầu căng thẳng với chính lực lượng lao động của mình về cách chia “chiến lợi phẩm” từ cơn sốt bán dẫn do AI tạo ra. Cụ thể, các công đoàn của Samsung đang đe dọa phát động đình công nếu nhà sản xuất chip này không tăng lương và thưởng cho nhân viên.

Hai công đoàn của Samsung Electronics hiện yêu cầu công ty trích 15% lợi nhuận hoạt động của mỗi bộ phận để chia cho người lao động, đồng thời tăng lương thêm 7%. Nếu các yêu cầu này không được đáp ứng, họ cảnh báo sẽ tiến hành một cuộc đình công kéo dài 18 ngày, bắt đầu từ ngày 21/5.

Điều khiến ban lãnh đạo Samsung Electronics không thể xem nhẹ sức ép từ công đoàn nằm ở quy mô lực lượng phía sau. Hiện số lao động đã gia nhập công đoàn tại Samsung Electronics đã vượt 90.000 người, tương đương hơn 70% lực lượng lao động của hãng tại Hàn Quốc, biến đây thành một khối lao động có tiếng nói cực lớn trong nội bộ tập đoàn.

Riêng National Samsung Electronics Union (NSEU), công đoàn lớn nhất được ước tính có khoảng 30.000 - 36.000 thành viên, đủ sức tạo ra tác động đáng kể lên các hoạt động vận hành nếu phát động đình công trên diện rộng.

Cuộc tranh chấp nổ ra đúng vào thời điểm nhu cầu chip bán dẫn tăng vọt trên toàn cầu, đặc biệt là dòng chip bộ nhớ băng thông cao (HBM) tiên tiến, loại linh kiện do Samsung Electronics cùng một số hãng khác sản xuất vốn đang trở thành “nhiên liệu” không thể thiếu cho các công ty AI vận hành trung tâm dữ liệu.

Hôm thứ tư, vốn hóa thị trường của Samsung Electronics đã vượt mốc 1.000 tỷ USD sau khi cổ phiếu tăng hơn 14%, lên mức cao nhất lịch sử. Lợi nhuận ròng quý I của công ty cũng tăng vọt lên mức kỷ lục 47.200 tỷ won (32,6 tỷ USD), cao gần gấp 6 lần cùng kỳ năm trước. Gần như toàn bộ phần lợi nhuận khổng lồ đó đến từ mảng bán dẫn.

Và giờ đây, người lao động tại Samsung Electronics muốn có phần của mình.

Tháng trước, 40.000 nhân viên đã tập trung biểu tình bên ngoài khu tổ hợp sản xuất của Samsung Electronics tại Pyeongtaek, cách Seoul khoảng 70 km về phía nam.

Nếu việc đình công thực sự xảy ra, tác động có thể lan rộng ra toàn cầu trong bối cảnh nguồn cung chip nhớ vốn đã căng thẳng. Làn sóng các công ty AI ký hợp đồng dài hạn với các hãng chip đã đẩy giá bán dẫn tăng mạnh, kéo theo áp lực chi phí lên những khách hàng khác, bao gồm cả các nhà sản xuất điện tử tiêu dùng.

Giới quan sát trong ngành cảnh báo rằng nếu xảy ra một cuộc đình công toàn diện, thiệt hại có thể lên tới 30.000 tỷ won (khoảng 20 tỷ USD), dù quy mô tác động thực tế sẽ còn phụ thuộc vào phạm vi và thời gian ngừng việc.

Trong tuyên bố phát đi hôm thứ ba, nhóm cổ đông Samsung thì cho biết họ sẽ yêu cầu bồi thường thiệt hại từ toàn bộ thành viên công đoàn nếu một cuộc đình công bị coi là bất hợp pháp gây tổn thất cho những tài sản trọng yếu của Samsung Electronics.

Nhóm này nhấn mạnh: “Các dây chuyền sản xuất bán dẫn của Samsung là những cơ sở siêu chính xác, buộc phải vận hành liên tục 24 giờ mỗi ngày, 365 ngày mỗi năm. Chỉ cần một sự gián đoạn nhỏ cũng có thể buộc công ty phải loại bỏ hàng chục nghìn wafer, kéo theo chi phí phục hồi khổng lồ”.

Lý do là bởi Samsung Electronics hiện đang cố gắng xây dựng mảng sản xuất chip theo hợp đồng (foundry) và muốn khẳng định vị thế là nhà cung ứng đáng tin cậy cho dòng chip HBM4 của Nvidia. Một cú vấp trong chuỗi cung ứng lúc này có thể làm lung lay niềm tin của khách hàng chiến lược.

Không chỉ riêng Samsung Electronics bị ảnh hưởng. Khoảng 1.700 doanh nghiệp nhỏ hơn trong chuỗi cung ứng của hãng cũng sẽ chịu hiệu ứng domino. Theo ước tính của Bank of Korea, khoảng một nửa mức tăng trưởng GDP quý I của Hàn Quốc (1,7%) đến từ ngành sản xuất chip. Riêng Samsung Electronics và đối thủ SK Hynix cộng lại chiếm hơn 40% giá trị chỉ số KOSPI Index.

Hiện ban lãnh đạo và công đoàn đã tiến rất gần tới thỏa thuận về mức thưởng. Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Samsung Electronics đã đề xuất phân bổ khoảng 13% lợi nhuận hoạt động cho người lao động.

Nhưng nút thắt lớn nhất không nằm ở tỷ lệ thưởng, mà ở việc khoản thưởng đó có được ghi thành quy chế chính thức và trả đều đặn hằng năm hay không.

Woo Ha-kyung, quyền Chủ tịch Công đoàn Quốc gia Samsung Electronics cho biết đàm phán đổ vỡ vì phía ban lãnh đạo chỉ đưa ra một đề nghị mang tính một lần, thay vì đưa thưởng thành điều khoản cố định trong hợp đồng như công đoàn mong muốn.

Phía Samsung Electronics cho biết họ sẽ “tiếp tục nỗ lực để đạt được thỏa thuận với công đoàn”.

“ONE SAMSUNG”

Điều đáng nói là tình cảnh của Samsung Electronics hoàn toàn trái ngược với SK Hynix, doanh nghiệp hưởng lợi lớn còn lại từ cơn sốt AI tại Hàn Quốc. SK Hynix đã đồng ý trích 10% lợi nhuận hoạt động cho người lao động trong suốt 10 năm tới.

Và khoản thưởng đó có thể cực kỳ hậu hĩnh.

Công ty chứng khoán Meritz Securities dự báo SK Hynix sẽ tạo ra 250.000 tỷ won lợi nhuận hoạt động trong năm nay. Nếu 1/10 số tiền này được chia cho 35.000 nhân viên, bình quân mỗi người có thể nhận khoảng 700 triệu won (xấp xỉ 475.000 USD).

Park Jun-young, cựu nhân viên bán dẫn của Samsung Electronics cho biết: “Một nhân viên cấp trung ở Samsung có thể kiếm khoảng 90 triệu won/năm và nhận thêm 45 triệu won tiền thưởng, nhưng ở Hynix, tiền thưởng có thể lên tới 250 triệu hoặc 300 triệu won. Đó là một khoảng cách cực lớn”.

Một nhân viên Samsung Electronics cho biết sẽ tham gia đình công chia sẻ rằng khi gia nhập công ty, họ từng hy vọng “chế độ đãi ngộ dành cho những người tốt nghiệp các trường kỹ thuật hàng đầu đất nước sẽ tốt hơn và công ty sẽ chủ động giữ đúng giá trị ‘coi trọng nhân tài là trên hết’”.

Nhưng người này nói thêm: “Dựa trên những gì tôi chứng kiến kể từ khi vào công ty, tôi tin đã đến lúc phải hành động”.

Ngoài lương thưởng, một vấn đề nan giải khác nằm ở chính cấu trúc doanh nghiệp của Samsung Electronics.

Khác với SK Hynix, doanh nghiệp thuần bán dẫn, Samsung Electronics còn sản xuất thiết bị gia dụng, TV và smartphone; những mảng đang ngày càng chịu sức ép vì giá chip tăng vọt. Nghịch lý là chính thứ đang làm giàu cho bộ phận bán dẫn lại đang làm khó các mảng kinh doanh còn lại trong tập đoàn.

Công ty từ lâu theo đuổi triết lý “One Samsung”, tức là các bộ phận phải phối hợp thay vì cạnh tranh nội bộ. Nhưng triết lý này có thể bị phá vỡ nếu riêng nhân sự mảng bán dẫn, bộ phận đang tạo ra phần lớn lợi nhuận tập đoàn được hưởng cơ chế thưởng cao hơn, cố định theo công thức.

Thực tế, một công đoàn nhỏ hơn, với thành viên chủ yếu đến từ bộ phận smartphone, TV và thiết bị gia dụng đã rút khỏi kế hoạch đình công chung vào thứ hai.

Kwon Seok-joon nhận xét: “Nếu bộ phận bán dẫn được hưởng 15% lợi nhuận hoạt động, phép toán chênh lệch nội bộ sẽ trở nên rất khó chấp nhận”.

Về dài hạn, ông cho rằng Samsung Electronics có thể buộc phải chọn một trong hai con đường: Hoặc tách mảng bán dẫn ra theo một hình thức nào đó, hoặc biến bộ phận này thành một “công ty bán tự trị bên trong tập đoàn”, với cơ chế lương thưởng và khuyến khích riêng.

Nói cách khác, cơn sốt AI không chỉ tạo ra những người thắng lớn mà còn đang làm lộ ra những vết nứt sâu nhất bên trong các đế chế công nghệ lớn nhất châu Á.

Theo: Financial Times, Koreaherald