Bộ Ngoại giao Mỹ quyết định bỏ qua quy trình xem xét chấp thuận của Quốc hội để nhanh chóng đưa số ượng vũ khí trị giá 8,6 tỷ USD đến các quốc gia đối tác ở Trung Đông.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio viện dẫn điều khoản tình trạng khẩn cấp để cho phép bán ngay vũ khí dành cho Israel, Qatar, Kuwait và UAE. (Ảnh: New York Times)
Theo New York Times, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa phê duyệt các thương vụ bán vũ khí khẩn cấp trị giá hơn 8,6 tỷ USD cho các quốc gia đối tác ở Trung Đông. Quyết địnhi này được cho thực hiện trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran vẫn còn bị bế tắc.

Bộ Ngoại giao Mỹ chính thức công bố các thương vụ này trong loạt thông báo đưa ra tối hôm 1/5 theo giờ miền Đông Hoa Kỳ. Cụ thể hơn, Hoa Kỳ sẽ cho chuyển giao hỏa tiển cho Israel, Qatar và UAE, đồng thời cung cấp hệ thống phòng không cho Qatar và Kuwait.

Israel, Qatar và UAE sẽ nhận thêm hệ thống vũ khí tiêu diệt chính xác tối tân (APKWS) sử dụng hỏa tiển dẫn đường qua laser. Kuwait mua hệ thống phòng không mới nhất này có trị giá khoảng 2,5 tỷ USD.

Theo thỏa thuận với Qatar, nước này sẽ chi ra hơn 4 tỷ USD để mua loại hỏa tiển đánh chặn Patriot do Hoa Kỳ sản xuất. Hiện nguồn dự trữ trên toàn cầu của loại hỏa tiển này đã bị suy giảm đáng kể trong chiến sự ở Iran.

Các quốc gia vùng Vịnh nói trên đều đã hứng chịu nhiều đợt tấn công qua UAV và hỏa tiển tầm xa của Iran trong thời gian xảy ra chiến sự.

Ngoại trưởng Marco Rubio quyết định cho đẩy nhanh các thương vụ bán vũ khí tại Trung Đông dựa trên tình trạng khẩn cấp quốc gia, cho phép Hoa Kỳ bán vũ khí ngay lập tức, bỏ qua quy trình cho xem xét thông thường của Quốc hội trước khi được cho thông qua.

Theo New York Times, đây là lần thứ 3 mà chính quyền ông Trump sử dụng tình trạng khẩn cấp quốc gia trong thời gian tiến hành chiến tranh với Iran, mà không cần trình Quốc hội cho thông qua các thương vụ buôn bán vũ khí.

Bộ Ngoại giao khẳng định các thương vụ này sẽ phục vụ cho lợi ích an ninh quốc gia của Hoa Kỳ. Khi chính quyền thông báo chính thức về các thương vụ, các nghị sĩ Mỹ có quyền đề xuất nghị quyết nhằm ngăn chặn nếu đủ số phiếu ủng hộ.

Hiện các nghị sĩ Dân chủ đã lên tiếng chỉ trích chính quyền ông Trump vì bỏ qua quy trình giám sát của Quốc hội, cho rằng Tòa Bạch Ốc đang né tránh sự kiểm soát đối với cuộc chiến không được dư luận ở Mỹ ủng hộ.

Apple có thể giữ nguyên giá khởi điểm của iPhone 18 Pro, trong khi các hãng Android đang tăng giá smartphone vì chi phí RAM. Điều này có thể giúp Táo khuyết chiếm thêm thị phần.


Chiến lược giữ nguyên giá giúp Apple có lợi thế cạnh tranh đặc biệt. Ảnh: Bloomberg.

Trong khi các hãng Android đang đau đầu với giá DRAM tăng mạnh, Apple có thể đi một nước cờ chí mạng khi giữ nguyên giá khởi điểm của iPhone 18 Pro để thu hút người dùng chuyển đổi.

Đó là nhận định của Jeff Pu, nhà phân tích tại GF Securities, trong báo cáo nghiên cứu công bố gần đây. Theo ông, Apple sẽ áp dụng "chiến lược định giá cạnh tranh" cho iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max, ít nhất với phiên bản cấu hình thấp nhất.

Nhà phân tích chuỗi cung ứng Apple nổi tiếng Ming-Chi Kuo cũng đưa ra nhận định tương tự. Ông cho biết Apple kỳ vọng các mẫu iPhone mới năm nay sẽ duy trì mức giá như thế hệ trước.

Nếu đúng như vậy, giá khởi điểm iPhone 18 Pro sẽ vẫn ở mức 1.099 USD và iPhone 18 Pro Max ở mức 1.199 USD, giữ nguyên so với thế hệ iPhone 17 Pro hiện tại.

Tuy nhiên, chiến lược này không áp dụng cho toàn bộ dòng sản phẩm. Các phiên bản dung lượng cao hơn của iPhone 18 Pro nhiều khả năng sẽ tăng giá. Đây là cách Táo khuyết bảo vệ biên lợi nhuận mà không làm mất đi sức hấp dẫn ở các mẫu cấu hình cao hơn.

Trong bối cảnh chi phí bộ nhớ toàn cầu tăng mạnh, đây có thể là lợi thế đặc biệt của Apple. Các hãng Android như Samsung, OPPO và Xiaomi đang phải tăng giá bán lẻ trên diện rộng để bù đắp chi phí linh kiện. Samsung Galaxy S26 Ultra đã tăng giá gần 10% so với thế hệ trước. Xiaomi thậm chí thừa nhận đang bán lỗ một số mẫu máy mới để duy trì thị phần.

Apple không bị ràng buộc bởi những áp lực đó. Công ty tự thiết kế chip riêng với kiến trúc bộ nhớ hợp nhất, giúp tối ưu hóa hiệu suất mà không cần trang bị dung lượng RAM lớn như các đối thủ Android. Biên lợi nhuận gộp của nhà sản xuất iPhone cũng cao hơn đáng kể so với đối thủ, cho phép công ty linh hoạt hơn trong chiến lược giá.

Nếu Apple giữ được giá khởi điểm trong khi giá smartphone Android cao cấp tiếp tục leo thang, thị phần ngành điện thoại sẽ có sự thay đổi đáng kể. Đây là thời điểm thuận lợi để Táo khuyết thuyết phục những người dùng Android vốn từng cho rằng iPhone quá đắt.

Hãng Bloomberg ngày 28-4 dẫn phân tích từ công ty dữ liệu và phân tích Kpler rằng Iran có thể hết chỗ chứa dầu thô trong vòng 12 đến 22 ngày nếu việc phong tỏa tiếp diễn.

Vậy Iran có thể hết chỗ chứa dầu nhanh đến mức nào và điều đó quan trọng ra sao?

Điều gì đang diễn ra tại eo biển Hormuz?
Eo biển Hormuz là một tuyến đường hẹp nối vùng Vịnh với đại dương. Phía bắc thuộc lãnh hải Iran, còn phía nam thuộc lãnh hải Oman. Khu vực này không nằm trong vùng biển quốc tế.

Trong thời bình, 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới được vận chuyển qua tuyến này.

Hai ngày sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc không kích đầu tiên trong cuộc chiến nhằm vào Iran ngày 28-2, ông Ebrahim Jabari, cố vấn cấp cao của Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tuyên bố eo biển đã “bị đóng”.

Ông Jabari nói rằng nếu bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua, IRGC và hải quân sẽ “thiêu rụi những con tàu đó”.

Khi chiến sự kéo dài và các cuộc đàm phán không đạt được thỏa thuận, trong hai tháng qua, Iran đôi lúc cho phép một số tàu “thân thiện” và các tàu trả phí đi qua. Hiện tại, nước này từ chối cho mọi tàu mang cờ nước ngoài, kể cả những tàu từng được coi là thân thiện, đi qua eo biển cho đến khi Mỹ dỡ bỏ phong toả các cảng của Iran.

Phó Tổng thống thứ nhất Iran - ông Mohammad Reza Aref ngày 19-4 cho biết “an ninh tại eo biển Hormuz không phải là miễn phí”. “Không thể hạn chế xuất khẩu dầu của Iran mà lại kỳ vọng có an ninh tự do cho các bên khác” - ông Aref viết trên mạng xã hội X.

“Sự lựa chọn rất rõ ràng: hoặc thị trường dầu tự do cho tất cả, hoặc mọi bên phải đối mặt nguy cơ chi phí tăng cao. Sự ổn định của giá nhiên liệu toàn cầu phụ thuộc vào việc chấm dứt một cách chắc chắn và lâu dài các áp lực kinh tế và quân sự nhằm vào Iran và các đồng minh của nước này” - ông nói thêm.Kể từ khi bắt đầu phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran tại eo biển, Washington đã nổ súng và kiểm soát một tàu chở dầu mang cờ Iran gần eo Hormuz, đồng thời chuyển hướng các tàu trên vùng biển quốc tế đang vận chuyển hàng hóa đến hoặc đi từ Iran.

Lực lượng vũ trang Iran đã lên án các hành động này là “phi pháp” và “tương đương hành vi cướp biển”.

Việc Mỹ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran tại eo biển đồng nghĩa Iran buộc phải lưu trữ lượng dầu mà họ sản xuất.

Iran là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), sau Saudi Arabia và Iraq, và xuất khẩu 90% dầu thô qua đảo Kharg để vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Lập trường của Mỹ
Mỹ muốn kiềm chế nguồn thu từ dầu mỏ của Iran, được cho đã tăng lên kể từ khi Tehran đóng cửa eo biển Hormuz đối với các tàu vận tải khác. Đây là động cơ chính đằng sau việc Washington phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.

Theo Kpler, Iran đã xuất khẩu 1,84 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 3 và 1,71 triệu thùng/ngày trong tháng 4, so với mức trung bình 1,68 triệu thùng/ngày trong năm 2025. Phần lớn lượng dầu xuất khẩu ghi nhận trong tháng 4 đã được bốc hàng hoặc đang trên đường vận chuyển trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực.

Tuy nhiên, việc phong tỏa của Mỹ từ giữa tháng 4 khiến phần lớn lượng dầu xuất khẩu này phải được lưu trữ thay vì vận chuyển ra ngoài.

“Chỉ trong vài ngày, kho chứa tại đảo Kharg sẽ đầy và các giếng dầu mong manh của Iran sẽ buộc phải đóng lại. Việc hạn chế hoạt động thương mại hàng hải của Iran trực tiếp nhắm vào nguồn thu chủ yếu của chính quyền này” - Bộ trưởng Thương mại Mỹ Scott Bessent viết trên X ngày 22-4.

Khả năng lưu trữ dầu của Iran
Theo công ty tư vấn năng lượng Facts Global Energy, các nhà máy lọc dầu trong nước của Iran có công suất xử lý 2,6 triệu thùng/ngày.

Dữ liệu vệ tinh cho thấy lượng dầu dự trữ của Iran đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ áp đặt phong tỏa, và trong những ngày sau khi Washington siết chặt biện pháp này, lượng tồn kho tăng nhanh đến mức cho thấy Iran gần như không thể xuất khẩu dầu.

Từ ngày 13 đến 21-4, dữ liệu cho thấy lượng dự trữ tăng hơn 6 triệu thùng, theo Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia (CGEP). Từ ngày 17 đến 21-4, tồn kho tăng rất nhanh, với tốc độ 1,7 triệu thùng/ngày. Tính đến ngày 20-4, các bể chứa tại đảo Kharg đã đầy khoảng 74% sau khi khu vực này tiếp nhận thêm khoảng 3 triệu thùng dầu.

Thông thường, các công ty dầu khí tránh lấp đầy kho vượt quá 80% công suất để đảm bảo an toàn, kiểm soát khí thải và duy trì tính linh hoạt.

Tuy nhiên, Iran và các nước sản xuất dầu khác từng vượt ngưỡng này, chẳng hạn trong thời kỳ đại dịch COVID-19. Vào tháng 4-2020, lượng dầu dự trữ tại đảo Kharg đã ở mức gần 90% công suất, mức cao nhất từng ghi nhận.

Ngoài ra, Iran còn có khả năng lưu trữ dầu thô bằng các “bể chứa nổi”, tức là các tàu chở dầu neo đậu. Theo ông Frederic Schneider, nghiên cứu viên cao cấp không thường trú tại Hội đồng Trung Đông về Các vấn đề Toàn cầu, Iran có thể lưu trữ khoảng 127 triệu thùng dầu theo cách này.

Iran có cần cắt giảm sản lượng dầu không?

Bà Muyu Xu, chuyên gia phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler, nói với Al Jazeera rằng việc phong tỏa cuối cùng có thể buộc Iran phải giảm sản lượng.

“Tuy nhiên, do vẫn còn khả năng lưu trữ trên đất liền (ước tính đủ chứa khoảng 20 ngày sản lượng hiện tại của Iran), chúng tôi dự đoán việc cắt giảm sản lượng sẽ diễn ra dần dần trong tuần tới, với khả năng tăng tốc cao hơn vào tháng 5” - bà nói.

Ông Antoine Halff, nghiên cứu viên không thường trú tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu (CGEP), cũng đưa ra nhận định tương tự. Trong một bài viết công bố hôm 28-4, ông Halff cho rằng sẽ cần thêm thời gian trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ buộc Iran phải cắt giảm sản lượng “ở quy mô lớn”.

Tuy nhiên, ông Halff cho biết Iran vẫn có thể lựa chọn ngừng sản xuất “khá mạnh tay”, nhưng điều này “mang tính chủ động nhiều hơn là do bắt buộc”.

“Làm như vậy sẽ giúp Iran có lượng dung tích lưu trữ dự phòng tương đối dồi dào sau khi dừng sản xuất, đồng thời cho phép khởi động lại hoạt động một cách suôn sẻ hơn khi điều kiện cho phép và các hạn chế được nới lỏng, từ đó giảm thiểu tác động bất lợi của lệnh phong tỏa đối với nguồn cung trong dài hạn” - chuyên gia này giải thích.

Việc ngừng sản xuất dầu có nguy cơ làm hư hại các mỏ dưới lòng đất do áp suất trong mỏ giảm, khiến nước hoặc khí xâm nhập vào các tầng đang khai thác và làm thay đổi dòng chảy của dầu.

Các chuyên gia cho biết điều này có thể khiến một phần dầu trở nên khó khai thác hơn hoặc tốn kém hơn trong tương lai. Quá trình khởi động lại hoạt động khai thác dầu cũng có thể chậm và tốn kém, đòi hỏi sửa chữa thiết bị bị ăn mòn hoặc thông tắc đường ống.

Việc dừng sản xuất cũng sẽ làm giảm doanh thu xuất khẩu của Iran. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết trong vài tháng, Iran vẫn có thể tiếp tục thu tiền từ lượng dầu đã được vận chuyển trên biển.

Ông Kenneth Katzman, cựu chuyên gia phân tích về Iran tại Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ ở Washington, nói rằng Iran hiện không xuất khẩu dầu mới trong thời gian Mỹ phong tỏa các cảng của Iran, nhưng Tehran đang có khoảng 160 đến 170 triệu thùng dầu trên các tàu khắp thế giới.

Từ những cái tên đình đám như SpaceX, Blue Origin đến Meta hay Google, các 'gã khổng lồ công nghệ' đang lần lượt công bố tham vọng xây dựng trung tâm dữ liệu (Data Center) trong không gian.


(Ảnh minh họa. Nguồn: bloomberg)

Bài viết trên báo Les Echos của Pháp nhận định một cuộc đua mới đang âm thầm hình thành trên quỹ đạo Trái Đất.

Từ những cái tên đình đám như SpaceX, Blue Origin đến Meta hay Google, các “gã khổng lồ công nghệ” đang lần lượt công bố tham vọng xây dựng các trung tâm dữ liệu (Data Center) trong không gian - ý tưởng từng bị xem là viễn tưởng nhưng nay đang dần trở thành mục tiêu chiến lược.

Theo tác giả bài viết, mồi lửa cho xu hướng này bùng lên khi Blue Origin - công ty do tỷ phú Jeff Bezos sáng lập, chính thức nộp hồ sơ xin phép triển khai tới 52.000 vệ tinh trong dự án mang tên “Sunrise." Mục tiêu không chỉ là viễn thông, mà còn cung cấp năng lực tính toán phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Trước đó, SpaceX của Elon Musk thậm chí còn đề xuất kế hoạch tham vọng hơn: đưa tới 1 triệu vệ tinh vào quỹ đạo thấp.

Theo tỷ phú Musk, việc đặt Data Center ngoài không gian là “điều hiển nhiên” và có thể trở thành hiện thực quy mô lớn ngay từ cuối thập kỷ này.

Lập luận của các nhà tiên phong là khá rõ ràng. Trong không gian, năng lượng Mặt Trời dồi dào và ổn định hơn nhiều so với trên Trái Đất. Các tấm pin Mặt Trời có thể tạo ra điện năng gấp nhiều lần, trong khi môi trường lạnh tự nhiên giúp làm mát thiết bị mà không cần hệ thống tiêu tốn năng lượng.

Theo ông Musk, chính sự kết hợp này có thể biến không gian thành nơi rẻ nhất để vận hành AI trong tương lai gần.

Không chỉ dừng lại ở tham vọng, những thử nghiệm đầu tiên đã bắt đầu. Startup có tên Starcloud, được Nvidia hậu thuẫn, đã đưa lên quỹ đạo 1 vệ tinh chứa chip GPU chuyên dụng cho AI.

Các dự án tiếp theo dự kiến sẽ thử nghiệm cả máy chủ, hệ thống khai thác tiền điện tử và hạ tầng điện toán đám mây. Trong khi đó, Meta cũng đã ký thỏa thuận hợp tác để khai thác năng lượng Mặt Trời từ không gian nhằm phục vụ các trung tâm dữ liệu tương lai.

Tuy nhiên, đằng sau những viễn cảnh đầy hứa hẹn là hàng loạt câu hỏi chưa có lời giải. Ngay cả SpaceX, trong tài liệu chuẩn bị niêm yết, cũng thừa nhận các dự án data center ngoài không gian vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, với độ phức tạp kỹ thuật cao và chưa chứng minh được tính khả thi thương mại. Không gian là môi trường khắc nghiệt: bức xạ, mảnh vỡ vũ trụ và điều kiện vận hành cực đoan có thể gây hỏng hóc cho thiết bị bất cứ lúc nào.

Thách thức không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở chi phí. Việc phóng hàng chục nghìn, thậm chí hàng triệu vệ tinh đòi hỏi năng lực phóng tên lửa khổng lồ mà hiện tại chưa một quốc gia hay doanh nghiệp nào thực sự đáp ứng được.

Lãnh đạo Amazon Web Services cũng thừa nhận rằng thế giới “chưa có đủ tên lửa” cho tham vọng này.

Sự hoài nghi còn đến từ những nhân vật có ảnh hưởng trong ngành. Giám đốc điều hành (CEO) Sam Altman của OpenAI thẳng thừng tuyên bố việc đặt Data Center ngoài không gian ở thời điểm hiện tại là “phi lý," khi chi phí phóng vệ tinh vẫn còn quá cao và chưa có giải pháp bảo trì hiệu quả.

Thay vào đó, ông đang đầu tư vào các lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ để cung cấp năng lượng cho những trung tâm dữ liệu trên mặt đất.

Dù vậy, cuộc đua đã chính thức bắt đầu. Khi nhu cầu tính toán phục vụ AI bùng nổ, những giới hạn về năng lượng và hạ tầng trên Trái Đất buộc các tập đoàn công nghệ phải tìm kiếm những hướng đi mới. Không gian - từng là lãnh địa của khoa học và quốc phòng, giờ đây đang trở thành mặt trận tiếp theo của kinh tế số.

Câu hỏi còn lại không phải là liệu Data Center ngoài không gian có xuất hiện hay không, mà là khi nào và với cái giá nào. Trong cuộc chơi này, giữa tầm nhìn táo bạo và thực tế khắc nghiệt, ranh giới vẫn rất mong manh./.