Tờ Guardian (Anh) ngày 28/4 đưa tin, việc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên đã giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này và quốc gia lãnh đạo trên thực tế của OPEC là Ả Rập Xê Út, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất trong lịch sử.

Việc UAE - nhà sản xuất dầu lớn thứ ba của OPEC - bất ngờ rút khỏi tổ chức này dự kiến sẽ làm suy yếu OPEC, vốn đã hợp tác với nhau trong nhiều thập kỷ để sử dụng sản lượng dầu mỏ chung nhằm tác động đến giá dầu trên thị trường toàn cầu.

Theo Guardian, việc UAE rời khỏi OPEC là một thắng lợi đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump - người trước đây từng cáo buộc tổ chức này "lừa đảo phần còn lại của thế giới" bằng cách thổi phồng giá dầu một cách giả tạo thông qua việc kìm hãm sản lượng.

Tuần trước, ông Trump xác nhận rằng Mỹ đã thảo luận về việc gia hạn gói cứu trợ tài chính cho UAE, theo đó ngân hàng trung ương của hai nước có thể thỏa thuận trao đổi lượng tiền tệ tương đương của nhau nếu cuộc khủng hoảng ở Trung Đông leo thang.

Phù hợp với “tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn” của UAE

Hôm 28/4, UAE thông báo sẽ rời khỏi OPEC từ ngày 1/5 tới, khi thị trường bước vào tuần thứ chín của cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran - chiến sự đã chặn đứng 1/5 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới từ các nhà sản xuất vùng Vịnh qua eo biển Hormuz, gây ra sự biến động kỷ lục trên thị trường dầu mỏ.

Một tuyên bố từ Bộ Năng lượng UAE cho biết việc rời khỏi OPEC sẽ giúp nước này linh hoạt hơn trong việc ứng phó với “kỷ nguyên năng lượng mới”, phù hợp với “tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn” của UAE.

UAE gia nhập OPEC năm 1967 thông qua Tiểu vương quốc Abu Dhabi, và vẫn là thành viên của tổ chức này khi UAE được thành lập năm 1971. Theo Guardian, việc UAE chuẩn bị rời khỏi OPEC đã phơi bày những căng thẳng kéo dài giữa UAE và Ả Rập Xê Út về cách tiếp cận của tổ chức này đối với giới hạn sản lượng dầu mỏ và địa chính trị.

Các bộ trưởng Ả Rập Xê Út ủng hộ việc hạn chế sản lượng dầu từ liên minh 12 nước nhằm giúp vực dậy thị trường dầu mỏ, vốn đã ghi nhận ba năm liên tiếp thua lỗ trước khi khủng hoảng xảy ra. Tuy nhiên, UAE được cho là đã tỏ ra không hài lòng với những hạn chế này và dự kiến sẽ bơm thêm dầu trong ngắn hạn để tài trợ cho kế hoạch hướng tới tương lai carbon thấp của mình.

Các thành viên OPEC kiểm soát khoảng 80% trữ lượng dầu mỏ đã được kiểm chứng của thế giới, nhưng chỉ sản xuất 40% lượng dầu thô toàn cầu, để giúp giữ giá thị trường ở mức có thể hỗ trợ nền kinh tế của các quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ.

Năm thành viên sáng lập OPEC vào năm 1960 bao gồm Ả Rập Xê Út, Iran, Iraq, Kuwait và Venezuela. Sau đó có thêm Algeria, Guinea Xích đạo, Gabon, Libya, Nigeria và Cộng hòa Congo gia nhập. Ảnh hưởng của tổ chức này đã mở rộng trong những năm gần đây khi OPEC liên minh với 11 quốc gia sản xuất dầu mỏ khác ngoài tổ chức này, do Nga dẫn đầu, trong liên minh được gọi là OPEC+.

Tuy nhiên, cuộc xung đột ở Trung Đông đã làm gia tăng những bất mãn về địa chính trị giữa các thành viên. Tại một phiên thảo luận trong Diễn đàn các nhà lãnh đạo vùng Vịnh vào ngày 27/4, Anwar Gargas - cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE - đã chỉ trích các quốc gia Ả Rập và vùng Vịnh vì đã không có động thái đủ mạnh để bảo vệ UAE khỏi các cuộc tấn công của Iran trong cuộc xung đột Trung Đông.

Liên kết giữa các thành viên OPEC đã trở nên lỏng lẻo

Nhà phân tích Jorge León tại công ty nghiên cứu năng lượng và phân tích kinh doanh Rystad Energy (Na Uy) cho biết: “Việc UAE rút khỏi OPEC đánh dấu một sự thay đổi đáng kể. Cùng với Ả Rập Xê Út, UAE là một trong số ít các thành viên có năng lực dự phòng đáng kể – cơ chế mà tổ chức này sử dụng để gây ảnh hưởng đến thị trường.”

“Mặc dù tác động ngắn hạn có thể không đáng kể do những gián đoạn đang diễn ra ở eo biển Hormuz, nhưng hệ quả lâu dài hơn là một OPEC yếu hơn về mặt cấu trúc”, ông nói.

Xu hướng thế giới chuyển sang năng lượng carbon thấp cũng có thể đóng một vai trò trong việc UAE rút khỏi OPEC. Những nhà sản xuất có khả năng khai thác nhiều dầu thô hơn và có thể chịu được giá dầu thấp hơn dự kiến sẽ từ bỏ mọi giới hạn về sản lượng dầu thô để tập trung khai thác trữ lượng còn lại trước khi nhu cầu về nhiên liệu hóa thạch bắt đầu giảm.

Theo Rystad Energy, UAE có khả năng khai thác khoảng 4,8 triệu thùng dầu/ngày và còn nhiều dư địa để tăng sản lượng, điều này có nghĩa là nước này có vị thế đặc biệt thuận lợi để theo đuổi chiến lược vượt ra ngoài giới hạn của OPEC.

Giá dầu toàn cầu đã đạt mức cao nhất là 119,50 USD/thùng kể từ khi xung đột ở Iran bùng nổ. Vào ngày28/4, giá dầu đã tăng 3% lên khoảng 111 USD/thùng. UAE cho biết sẽ bổ sung thêm sản lượng vào thị trường dầu mỏ toàn cầu “một cách dần dần và có tính toán, phù hợp với nhu cầu và điều kiện thị trường”.

David Oxley - nhà kinh tế trưởng về khí hậu và hàng hóa tại công ty nghiên cứu kinh tế vĩ mô Capital Economics (Anh) - cho biết: “[Thông báo bất ngờ] của UAE về việc rời khỏi OPEC từ ngày 1/5 sẽ không có tác động ngay lập tức đến thị trường năng lượng toàn cầu, nhưng nó cho thấy nguồn cung toàn cầu sẽ cao hơn so với mức thông thường sau khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại.”

“[Điều này] phù hợp với quan điểm hiện tại của chúng tôi rằng mối liên kết giữa các thành viên OPEC đã trở nên lỏng lẻo.”

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đe dọa sẽ trừng phạt các cá nhân và doanh nghiệp Israel mua ngũ cốc được sản xuất tại các khu vực do Nga kiểm soát.

Ông Zelensky cho biết trong một bài đăng trên X hôm thứ Ba 28/4 rằng chính phủ Ukraine đang chuẩn bị một gói trừng phạt nhắm vào cả những người vận chuyển ngũ cốc cũng như những người ở phía bên kia giao dịch tại Israel.

Thông báo của ông báo hiệu sự leo thang căng thẳng giữa hai quốc gia vốn có quan hệ thân thiết. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai nước đã trở nên căng thẳng do Israel tiếp tục duy trì quan hệ với Nga .

Hai tàu được cho là chở lúa mì Ukraine "bị cướp bóc" đang hướng đến Israel trong tuần này để cập cảng Haifa và dỡ hàng. Trước đó, báo Haaretz của Israel đã đưa tin rằng đến nay đã có 4 chuyến hàng ngũ cốc bị đánh cắp từ Ukraine được dỡ xuống ở Israel.

Theo ông Zelensky, Kiev đã thực hiện "tất cả các bước cần thiết thông qua các kênh ngoại giao để ngăn chặn những sự việc như vậy", nhưng điều đó vẫn không đủ để ngăn chặn các vụ vận chuyển hàng hóa.

"Đây không phải là - và không thể là - hoạt động kinh doanh hợp pháp. Chính quyền Israel không thể không biết những con tàu nào đang cập cảng nước này và chúng đang chở gì" - ông nói thêm.

Hai bên đã lời qua tiếng lại hôm thứ Hai, khi Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar cáo buộc Ukraine không cung cấp bằng chứng cho những lời buộc tội.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho rằng "thật khó hiểu khi Israel không có phản hồi thích đáng đối với yêu cầu chính đáng của Ukraine".

Về phía Nga, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từ chối bình luận hôm thứ Ba, nói rằng Nga sẽ không can thiệp. "Hãy để chính quyền Kiev tự giải quyết vấn đề với Israel" - ông nói.

Một phát ngôn viên ngoại giao của Liên minh châu Âu cho biết vào tối thứ Ba rằng Liên minh châu Âu đã liên hệ với Israel về con tàu này.

“Chúng tôi lên án mọi hành động giúp tài trợ cho nỗ lực chiến tranh bất hợp pháp của Nga và né tránh các lệnh trừng phạt của EU, và sẵn sàng nhắm mục tiêu vào những hành động đó bằng cách đưa các cá nhân và thực thể ở các nước thứ ba vào danh sách đen nếu cần thiết” - người phát ngôn về Ngoại giao và Chính sách An ninh của Liên minh châu Âu, Anouar El Anouni, cho biết khi được yêu cầu bình luận về tình hình này.

“Chúng tôi đã liên hệ với Bộ Ngoại giao Israel về vấn đề này,” ông nói thêm.

Hôm thứ Hai, Ukraine triệu tập Đại sứ Israel tại Kiev Michael Brodsky để phản đối việc một tàu Nga cập cảng Haifa, chở theo hàng hóa Ukraine "bị đánh cắp".

UAE cho biết quyết định này xuất phát từ “lợi ích quốc gia” trong bối cảnh căng thẳng ở Trung Đông làm gián đoạn thị trường năng lượng.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, đã tuyên bố sẽ rời khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và OPEC+ vào ngày 1 tháng 5. Các nhà phân tích xem động thái này là một bước thụt lùi nghiêm trọng đối với nhóm và quốc gia lãnh đạo không chính thức của nhóm, Ả Rập Xê Út.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh cuộc khủng hoảng ở Trung Đông do cuộc chiến tranh Mỹ-Israel chống Iran gây ra, làm gián đoạn dòng chảy dầu thô từ Vịnh Ba Tư. Các chuyến hàng đã bị tắc nghẽn do việc phong tỏa eo biển Hormuz – một tuyến đường thủy hẹp ngoài khơi bờ biển UAE, nơi thường vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu thô của thế giới.

Tại sao chuyện đó lại xảy ra?

Abu Dhabi cho biết động thái này xuất phát từ “lợi ích quốc gia” và là một phần của chiến lược dài hạn cũng như “lựa chọn chiến lược có chủ quyền” nhằm mang lại cho nước này sự linh hoạt hơn trong sản lượng dầu mỏ. Các quan chức UAE đã nhiều lần khẳng định nước này không còn muốn bị ràng buộc bởi hạn ngạch sản xuất, vốn đã hạn chế lượng dầu thực tế mà họ có thể bơm ra bất chấp việc đầu tư mạnh vào việc mở rộng năng lực sản xuất. Một nguồn tin chính phủ được cho là đã nói với AFP rằng quốc gia vùng Vịnh này đang tìm kiếm sự tự do lớn hơn để tăng sản lượng một khi tình trạng gián đoạn nguồn cung hiện tại được cải thiện.

UAE, quốc gia gia nhập OPEC năm 1967, cũng bày tỏ sự đánh giá cao đối với sự hợp tác trong tổ chức và với các đối tác OPEC+, một nhóm rộng lớn hơn được thành lập năm 2016 bao gồm Nga, Kazakhstan, Oman, Mexico và các quốc gia không thuộc OPEC khác.

Ai đã rời khỏi và ai còn lại trong OPEC?

Trong thập kỷ qua, một số thành viên đã rời khỏi OPEC – bao gồm Angola, Ecuador, Indonesia và Qatar – với lý do đa dạng, từ hạn ngạch sản xuất và chi phí thành viên đến căng thẳng chính trị rộng hơn.

Hiện tại, nhóm này có 12 thành viên, trong khi OPEC+ mở rộng thêm 10 nhà sản xuất nữa, nâng tổng số lên 22 quốc gia, bao gồm cả những nước lớn không thuộc OPEC như Nga, Kazakhstan, Oman và Mexico.

Một số nhà phân tích cho rằng động thái của UAE có thể khuyến khích các nước khác đang tìm cách tăng sản lượng xem xét lại việc tham gia của họ. Robin Mills, người đứng đầu công ty tư vấn Qamar Energy có trụ sở tại Dubai, nói với CNN rằng “giờ là lúc để rời đi” đối với các thành viên đang hướng tới mục tiêu tăng sản lượng, và chỉ ra Kazakhstan như một ứng cử viên tiềm năng.

UAE sản xuất bao nhiêu dầu mỏ?

Theo các thỏa thuận gần đây của OPEC, sản lượng dầu của UAE được giới hạn ở mức khoảng 3-3,5 triệu thùng mỗi ngày, trong khi sản lượng thực tế dao động quanh mức 3,2 triệu thùng mỗi ngày. Quốc gia này luôn xếp sau các thành viên OPEC khác như Ả Rập Xê Út và Iraq về hạn ngạch sản xuất.

Abu Dhabi từ lâu đã tìm kiếm hạn ngạch cao hơn khi mở rộng công suất vượt quá giới hạn cho phép. Hiện nay, quốc gia này được cho là đang đặt mục tiêu nâng công suất sản xuất lên khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2027. Các nhà phân tích cho rằng, nếu không nằm trong OPEC, Abu Dhabi sẽ có thể bơm dầu gần với công suất tối đa, thay vì mức do nhóm này đặt ra.

OPEC sẽ làm gì tiếp theo?

Việc UAE rời khỏi nhóm sẽ làm giảm đáng kể công suất sản xuất của khối – ước tính của Cơ quan Năng lượng Quốc tế vào khoảng 13% – giáng một đòn mạnh vào OPEC+, theo nhận định của các nhà phân tích.

Thay vì gây ra một cuộc chiến giá cả ngay lập tức, các chuyên gia dự đoán sẽ có một giai đoạn biến động cao hơn và "điều chỉnh nhẹ nhàng", khi các thành viên còn lại theo dõi sản lượng của UAE và cuối cùng đàm phán lại hạn ngạch sản xuất. Các nước OPEC+ dự kiến ​​sẽ thảo luận về quyết định của Abu Dhabi tại cuộc họp định kỳ tiếp theo vào tháng Sáu.

Nhà kinh tế Jorge Leon của Rystad Energy lập luận rằng động thái của UAE có thể "làm suy yếu OPEC về mặt cấu trúc" theo thời gian, tạo động lực lớn hơn cho quốc gia vùng Vịnh này tăng sản lượng và đặt ra câu hỏi về vai trò của Ả Rập Xê Út với tư cách là lực lượng ổn định chính của nhóm. Ole Hansen, người đứng đầu chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, bổ sung rằng mặc dù thị trường có thể hấp thụ nguồn cung bổ sung từ UAE trong ngắn hạn, nhưng việc các nhà sản xuất chuyển hướng sang ưu tiên thị phần hơn là kỷ luật hạn ngạch có thể làm suy yếu khả năng quản lý nguồn cung của OPEC thông qua hành động phối hợp.

Thị trường dầu mỏ đã phản ứng như thế nào?

Thị trường dầu mỏ đã ở trong tình trạng căng thẳng trước khi UAE đưa ra thông báo, do cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran đang làm gián đoạn các chuyến hàng ở Vịnh Ba Tư và làm dấy lên lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung. Giá dầu Brent đã tăng lên trên 110 đô la một thùng lần đầu tiên sau nhiều tuần, giao dịch quanh mức 111 đô la vào thứ Ba, trong khi giá dầu WTI chuẩn của Mỹ dao động quanh mức 99 đô la.

Các nhà phân tích cho rằng việc UAE rút lui đã làm gia tăng sự bất ổn, khi các nhà giao dịch cân nhắc triển vọng nguồn cung bổ sung so với những gián đoạn đang diễn ra ở eo biển Hormuz. Hầu hết đều dự đoán tác động trước mắt sẽ là sự gia tăng biến động. David Oxley, nhà kinh tế trưởng về hàng hóa tại Capital Economics, cho biết động thái này ban đầu có thể đẩy giá xuống thấp hơn nhưng sẽ khiến thị trường biến động hơn “trong nhiều thập kỷ”, đặc biệt nếu các nhà sản xuất khác làm theo.

Tin tốt cho Mỹ phải không?

Một số nhà quan sát cho rằng động thái này có thể mang lại lợi ích chính trị cho Washington. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần cáo buộc OPEC "lừa đảo phần còn lại của thế giới" bằng cách thổi phồng giá dầu và công khai liên kết việc Mỹ hỗ trợ quân sự cho các quốc gia vùng Vịnh với chi phí năng lượng, lập luận rằng trong khi Washington bảo vệ các thành viên OPEC, họ lại "lợi dụng" điều này bằng cách giữ giá cao. Các nhà phân tích cho rằng một khối các nhà sản xuất yếu hơn, kém phối hợp hơn có thể mang lại cho Mỹ nhiều đòn bẩy hơn đối với các nhà xuất khẩu riêng lẻ và các chuẩn mực toàn cầu.

OPEC có lợi cho người tiêu dùng toàn cầu không?

Được thành lập hơn sáu thập kỷ trước nhằm giúp các nước xuất khẩu dầu mỏ kiểm soát giá cả tốt hơn bằng cách điều phối sản xuất, OPEC thường bị các nhà phân tích chỉ trích vì sử dụng hạn ngạch và cắt giảm sản lượng để gây ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu.

Những người ủng hộ cho rằng sự phối hợp này đôi khi đã giúp ổn định giá cả, bao gồm cả trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và cú sốc cầu do Covid-19 gây ra, bằng cách ngăn chặn sự sụp đổ thị trường sâu rộng hơn.

Các nhà phân tích đều đồng ý rằng một OPEC yếu hơn và phân mảnh hơn có thể khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu trở nên khó dự đoán và khó quản lý hơn, với khả năng biến động giá lớn hơn và kiểm soát nguồn cung kém hiệu quả hơn.

Tình trạng gan nhiễm mỡ ngày càng phổ biến ở người trẻ không uống rượu bia do những thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại, từ đồ ăn nhanh đến ngồi lâu, thức khuya, ít vận động.
Gan nhiễm mỡ từ lâu thường bị gắn với rượu bia, nhưng thực tế ngày nay cho thấy ngay cả những người không uống rượu vẫn có thể mắc bệnh. Thói quen hại gan chủ yếu đến từ lối sống hiện đại với chế độ ăn nhiều thực phẩm tinh chế, dư thừa năng lượng nhưng thiếu vận động.

Khi cơ thể không tiêu hao hết năng lượng nạp vào, phần dư sẽ tích tụ dưới dạng mỡ trong gan theo thời gian. Điều đáng lo là tình trạng này tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ qua, nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe nếu không được kiểm soát kịp thời.

Gan nhiễm mỡ không do rượu - "sát thủ" thầm lặng mới
Khác với suy nghĩ trước đây rằng gan nhiễm mỡ chủ yếu do rượu bia hoặc chỉ xảy ra ở người thừa cân, thực tế cho thấy bệnh hoàn toàn có thể xuất hiện ở những người không uống rượu, tự nấu ăn hoặc duy trì hoạt động thể chất vừa phải.

Chia sẻ với India Times, tiến sĩ Apurva Pande, Phó giám đốc kiêm Trưởng khoa Tiêu hóa và Gan mật, Bệnh viện Yatharth (Ấn Độ), cho biết tình trạng này hiện được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) - tình trạng liên quan đến sự tích tụ mỡ thừa trong gan, chủ yếu do chế độ ăn uống hiện đại và lối sống ít vận động.

Ngay cả những người kiêng rượu bia cũng có thể bị tổn thương gan nghiêm trọng do tiêu thụ thực phẩm tinh chế, đường ẩn trong đồ uống, thói quen ăn vặt, ăn khuya, cùng với tình trạng ngồi nhiều, ít vận động khiến cơ thể rơi vào trạng thái rối loạn chuyển hóa âm thầm. Khi đó, lượng năng lượng dư thừa không được tiêu hao sẽ chuyển hóa thành mỡ và tích tụ dần trong gan.

Điều đáng lo ngại là bệnh tiến triển âm thầm, nhiều bệnh nhân không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi tổn thương gan đáng kể xảy ra. MASLD được xem là hệ quả điển hình của lối sống hiện đại, khi những thói quen nhỏ mỗi ngày, nếu lặp lại trong thời gian dài, có thể tạo ra tác động lớn đối với sức khỏe mà nhiều người không nhận ra.


Tình trạng gan nhiễm mỡ có thể xảy ra ở cả những người không uống rượu bia. Ảnh: Gastrohealth Clinic.
Những "thủ phạm" quen thuộc nhưng dễ bị bỏ qua
Nhiều người cho rằng chỉ cần không uống rượu là đã bảo vệ được gan, nhưng trên thực tế, chính những thói quen sinh hoạt và ăn uống hàng ngày mới là các yếu tố âm thầm thúc đẩy gan nhiễm mỡ phát triển, đôi khi nguy hiểm hơn cả rượu bia nếu kéo dài trong nhiều năm.

Thực phẩm siêu chế biến

Các loại đồ ăn nhanh, thực phẩm đóng gói sẵn thường chứa nhiều chất béo chuyển hóa, muối và phụ gia. Khi tiêu thụ thường xuyên, chúng không chỉ làm tăng tổng năng lượng nạp vào mà còn gây rối loạn chuyển hóa lipid, khiến gan phải gắng sức xử lý, lâu dần dẫn đến tích tụ mỡ và tổn thương tế bào gan.

Đường và tinh bột tinh chế

Đường "ẩn" trong nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo hay tinh bột tinh chế như bánh mì trắng có thể làm tăng nhanh lượng đường huyết. Khi dư thừa, phần đường này sẽ được chuyển hóa thành chất béo và tích trữ tại gan, thúc đẩy quá trình hình thành gan nhiễm mỡ dù người bệnh không hề nhận ra.

Ít vận động, ngồi nhiều

Việc ngồi lâu trong nhiều giờ liên tục khiến quá trình đốt cháy năng lượng bị trì trệ. Ngay cả khi có tập thể dục, nhưng tổng thời gian vận động trong ngày thấp, cơ thể vẫn dễ rơi vào trạng thái dư năng lượng, từ đó làm tăng tích tụ mỡ nội tạng và mỡ trong gan.

Lối sống "ngầm gây hại"

Những thói quen như thức khuya, ngủ không đủ giấc, ăn đêm hay căng thẳng kéo dài có thể làm rối loạn nội tiết và chuyển hóa. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng gan, khiến quá trình xử lý chất béo kém hiệu quả và âm thầm làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ theo thời gian.

Làm gì để bảo vệ lá gan mỗi ngày?
Bảo vệ gan không chỉ dừng lại ở việc tránh rượu bia, mà quan trọng hơn là xây dựng lối sống toàn diện giúp gan giảm gánh nặng chuyển hóa mỗi ngày. Các chuyên gia khuyến cáo để phòng tránh gan nhiễm mỡ, cần thay đổi lối sống toàn diện:

Hạn chế đồ ăn chế biến sẵn, nhiều đường
Ưu tiên thực phẩm tươi, cân bằng dinh dưỡng
Tăng cường vận động mỗi ngày (không chỉ tập luyện mà cả đi lại)
Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya
Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt kiểm tra men gan và siêu âm gan
Điều quan trọng nhất là duy trì thói quen tốt lâu dài, thay vì chỉ ăn lành mạnh trong thời gian ngắn.

VietBF@ sưu tập

Những gián đoạn đối với hoạt động vận tải tại Eo biển Hormuz đang làm dấy lên lo ngại về mức độ dễ tổn thương của một hành lang hàng hải quan trọng khác ở nửa kia của thế giới - Eo biển Malacca.

Nằm giữa Indonesia và Malaysia, nơi dòng thương mại quốc tế đi qua Singapore, Eo biển Malacca hiện vận chuyển hơn 1/5 lượng thương mại hàng hải toàn cầu và được xem là một trong những điểm trung chuyển hàng hải bận rộn nhất thế giới.

Với vai trò kết nối Ấn Độ Dương với Biển Đông và Thái Bình Dương, tuyến đường này từ lâu đã mang ý nghĩa chiến lược, nhưng nay càng được chú ý nhiều hơn sau khi Iran gần như đóng cửa Eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.Xét về địa lý, Eo biển Malacca kéo dài khoảng 800 km - là tuyến đường biển ngắn nhất giữa Trung Đông và Đông Á, yếu tố khiến nó gần như không thể thay thế trong hệ thống thương mại toàn cầu.

Hiệu quả vận tải của tuyến đường này được thể hiện rõ qua lưu lượng ngày càng gia tăng. Theo Cục Hàng hải Malaysia, hơn 102.500 tàu đã đi qua Eo biển Malacca trong năm 2025, tăng đáng kể so với khoảng 94.300 tàu của năm trước. Nhiều loại hàng hóa chiến lược được vận chuyển qua đây, bao gồm dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), than đá, dầu cọ, quặng sắt cùng nhiều mặt hàng sản xuất công nghiệp.

Đáng chú ý, trong nửa đầu năm 2025, khoảng 23,2 triệu thùng dầu/ngày đã được vận chuyển qua Eo biển Malacca, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), phục vụ các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Con số này thậm chí cao hơn mức khoảng 20,9 triệu thùng/ngày đi qua Eo biển Hormuz trong cùng kỳ.

Tuy nhiên, chính lưu lượng khổng lồ này cũng khiến Eo biển Malacca trở thành một “điểm nghẽn” tiềm tàng. Tại điểm hẹp nhất, eo biển chỉ rộng 2,7 km, cho thấy mức độ dễ tổn thương trước mật độ tàu thuyền dày đặc. Điều này làm gia tăng nguy cơ va chạm tàu, mắc cạn, tắc nghẽn giao thông, đồng thời đẩy chi phí vận tải tăng cao.

Ngoài ra, tình trạng cướp biển và cướp có vũ trang vẫn là mối lo thường trực, với 108 vụ tấn công được ghi nhận tại Eo biển Malacca và Eo biển Singapore trong năm 2025, tăng đáng kể so với trước.

Diễn biến tại Eo biển Hormuz đã cho thấy rõ rằng các điểm nghẽn hàng hải có thể nhanh chóng biến thành điểm nóng địa chính trị, kéo theo những tác động dây chuyền đối với kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh đó, việc Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa từng đề xuất - rồi nhanh chóng rút lại - ý tưởng thu phí tàu thuyền đi qua Eo biển Malacca, sau động thái tương tự của Iran tại Hormuz, càng khiến thị trường quốc tế chú ý hơn tới khu vực này.

Bộ Quốc phòng Indonesia hiện đang cân nhắc đề xuất của Mỹ về việc cho phép máy bay quân sự bay qua không phận nước này. Trước những diễn biến này, Singapore đã nhấn mạnh rằng eo biển phải được duy trì mở và tự do cho hàng hải quốc tế, trong khi Malaysia khẳng định tầm quan trọng của việc bảo đảm dòng vận tải không bị gián đoạn.

Ở một góc độ khác, cuộc khủng hoảng tại Hormuz cũng thúc đẩy Thái Lan nối lại kế hoạch xây dựng cầu nối đất liền (landbridge) gồm đường bộ và đường sắt xuyên qua bán đảo phía nam, nhằm tạo tuyến vận tải thay thế cho Eo biển Malacca.

Vai trò chiến lược của Eo biển Malacca còn được củng cố bởi hệ thống cảng biển trọng yếu trong khu vực. Singapore, nằm ở cửa phía nam eo biển, hiện là cảng trung chuyển container bận rộn nhất thế giới, xử lý hơn 40 triệu container mỗi năm, đồng thời là trung tâm tiếp nhiên liệu tàu lớn nhất thế giới. Trong khi đó, cảng Port Klang của Malaysia cũng nằm trong top 10 cảng container lớn nhất thế giới, với khoảng 14 triệu container/năm.

Truyền thông Mỹ dẫn nguồn tin cho biết, nghiên cứu này - nằm trong dự toán ngân sách năm 2027 - sẽ đánh giá tính khả thi của việc sử dụng thiết kế hoặc đồng sản xuất các thân tàu tiên tiến như lớp Mogami của Nhật Bản và lớp Daegu của Hàn Quốc, trong bối cảnh các dây chuyền chế tạo tàu của Hải quân Mỹ quá tải, USNI News đưa tin.

Nếu kế hoạch được triển khai, đây sẽ là lần đầu tiên Mỹ mua tàu chiến mặt nước cỡ lớn từ đối tác nước ngoài kể từ Thế chiến II.

Điều này diễn ra trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Donald Trump thất vọng với tình trạng chậm tiến độ, thiếu hụt lao động và đội chi phí trong nền công nghiệp đóng tàu chiến nội địa.

Sáng kiến cũng nhằm thu hẹp khoảng cách ngày càng lớn về năng lực đóng tàu giữa Mỹ với Trung Quốc. Trung Quốc đang chế tạo 6 - 10 tàu khu trục mỗi năm, gấp 4 - 6 lần tốc độ của Mỹ.

Tàu lớp Mogami của Nhật Bản có lượng giãn nước khoảng 5.500 tấn, thiết kế tàng hình và mức độ tự động hóa cao. Lớp Daegu của Hàn Quốc nhỏ hơn - khoảng 3.600 tấn, sử dụng hệ thống động lực yên tĩnh. Cả hai đều được trang bị các hệ thống tiêu chuẩn Mỹ như bệ phóng thẳng đứng MK-41.

Một tàu hộ vệ lớp Mogami cơ bản có giá khoảng 500 triệu USD và hãng Mitsubishi có thể hoàn thiện trong vòng 2 năm, nhanh hơn đáng kể và rẻ hơn so với tàu hộ vệ lớp Constellation của Mỹ. Chi phí đóng tàu lớp Constellation lên tới hơn 1 tỷ USD mỗi chiếc và đã bị chậm tiến độ nhiều năm.

Úc đã đặt mua 11 tàu lớp Mogami cải tiến với tổng trị giá 14,4 tỷ USD, trong đó 3 chiếc đầu tiên được đóng tại Nhật Bản và 8 chiếc còn lại tại Úc.

“Chúng ta cần thêm tàu ngay lúc này. Nếu không thể có được số tàu cần thiết từ các nguồn truyền thống với chi phí và tiến độ hợp lý, chúng ta sẽ tìm đến những xưởng đóng tàu khác”, ông Russ Vought, Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng, phát biểu tại hội nghị Navy League ngày 22/4.

Cựu Bộ trưởng Hải quân John Phelan cho biết, Hải quân Mỹ đã nhận chỉ đạo xem xét khả năng sử dụng tàu chiến từ Hàn Quốc và Nhật Bản vào ngày 21/4, một ngày trước khi ông bị cách chức.

Theo nguồn tin nắm được tình hình, các tàu hộ vệ và khu trục của Mỹ có thể sẽ tích hợp thiết kế nước ngoài, và một phần quá trình đóng tàu cũng có thể được thực hiện tại các xưởng ở nước ngoài.

Chương trình tàu hộ vệ lớp Constellation (FFG-62) của Hải quân Mỹ ban đầu sử dụng thiết kế của Ý và dự kiến được chế tạo trong nước. Tuy nhiên, những yêu cầu chỉnh sửa thiết kế từ phía Hải quân Mỹ cùng với tình trạng thiếu lao động khiến tiến độ bị chậm ít nhất 3 năm, chi phí đội lên nghiêm trọng và cuối cùng chương trình bị hủy bỏ.

Kế hoạch đóng tàu ở nước ngoài sẽ phải đối mặt với những rào cản pháp lý và chính trị.

Luật liên bang hiện hành của Mỹ quy định tàu hải quân phải được đóng trong nước, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và việc làm nội địa. Sự tham gia của nước ngoài sẽ cần được tổng thống chấp thuận, nhưng chắc chắn vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các hãng đóng tàu trong nước, nghiệp đoàn và các nghị sĩ đại diện những bang có ngành đóng tàu.

Bộ Giáo dục Mỹ điều tra Đại học Stanford về các hoạt động "tăng cường đa dạng" mà chính quyền Trump coi là phân biệt đối xử.

Trong thông cáo ngày 29/4, Bộ Giáo dục Mỹ nói rằng Trung tâm Nguồn lực Hội đồng Quốc gia (NBRC) thuộc Đại học Stanford đang vận hành chương trình giúp các giáo viên tương lai, trong đó có những người "tự nhận là người da màu", được nhận chứng chỉ hành nghề cấp quốc gia.

"Hiệp hội Giáo viên California, đối tác trong nỗ lực này, từng quảng cáo rằng chương trình của Stanford nhằm mục tiêu tăng cường đa dạng trong lực lượng giáo viên được chứng nhận trên toàn quốc. Họ cũng tự hào đã trả toàn bộ học phí cho một số giáo viên thuộc nhóm 'người da đen, bản địa và da màu (BIPOC)', giúp những người này có chứng chỉ do NBRC cung cấp", thông cáo có đoạn.


Một phần khuôn viên Đại học Stanford ở thành phố Stanford, bang California, năm 2017. Ảnh: Reuters

Phản hồi trước thông tin, Đại học Stanford cho biết chương trình được đề cập "không còn tiếp nhận giáo viên mới và đang khép lại", khẳng định đang đáp ứng nghĩa vụ bắt buộc theo luật và "duy trì môi trường không có những hành động phân biệt đối xử bị cấm".

Đại học Stanford thêm rằng chương trình cấp chứng chỉ hành nghề giảng dạy được mở cửa cho "tất cả giáo viên tiểu học và trung học, bất kể chủng tộc".

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã triển khai chiến dịch nhằm "tái định hình" giáo dục đại học Mỹ. Nỗ lực này không chỉ tập trung vào cải tổ hệ thống cấp phép, giảm tài trợ từ ngân sách liên bang, hạn chế các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), mà còn nhắm đến kiểm soát các cuộc biểu tình trên khuôn viên trường, hạn chế tuyển sinh viên quốc tế.

Các nhà bảo vệ dân quyền tại Mỹ cho rằng hoạt động DEI giúp giải quyết những bất công lịch sử đối với các nhóm bị gạt ra lề xã hội như phụ nữ, cộng đồng LGBT và các dân tộc thiểu số.

Tuy nhiên, ông Trump cho rằng DEI đi ngược lại nguyên tắc trọng dụng người tài. Tổng thống Mỹ coi đây là hành vi phân biệt đối xử ngược, gây bất công cho những nhóm như nam giới và người da trắng. Ông hồi năm ngoái ký nhiều sắc lệnh hành pháp nhằm xóa bỏ DEI trong chính phủ và trong khu vực tư nhân.

Chính quyền Trump cũng đe dọa sẽ đóng băng tài trợ cho các trường đại học vì những vấn đề như hoạt động DEI, các sáng kiến khí hậu, chính sách chuyển giới và biểu tình ủng hộ Palestine.

VietBF@sưu tập