"The art of deal": Ông Trump làm điều chưa Tổng thống Mỹ nào đạt được

[Cupcake01]

Ông Trump đã hoàn thành 6 tháng đầu tiên trong nhiệm kỳ Tổng thống thứ 2 của mình với một loạt các chính sách mới cả về đối nội lẫn đối ngoại. Chúng tôi xin được giới thiệu bài viết của TS. Terry Buss, Học giả nghiên cứu Học viện Hành chính Quốc gia Hoa Kỳ, được chia làm 2 kỳ, đánh giá về các quyết sách này và dự báo những diễn biến trong thời gian tới.

Dưới đây là nội dung của kỳ 2. Mời quý độc giả xem kỳ 1 tại đây: 6 tháng tất bật của ông Trump: Chương trình nghị sự khiến bộ máy quay cuồng, phe đối lập choáng váng

(*) The art of deal - Nghệ thuật đàm phán: Một cuốn sách về đàm phán của ông Trump.

Đến giờ có lẽ ai cũng biết rằng ông Trump không phải là một chính trị gia chuyên nghiệp. Ông xuất thân từ một ông trùm bất động sản rất thành công và một người dẫn chương trình truyền hình. Những kỹ năng nghề nghiệp trước đây đang giúp ông có những lợi thế đáng kể trong chính sách đối ngoại.

Lấy lại kênh đào Panama

Năm 1977, Tổng thổng Jimmy Carter chuyển giao quyền kiểm soát kênh đào Panama cho chính phủ Panama. Gần đây, các công ty Trung Quốc đã cố gắng giành quyền kiểm soát giao thông qua kênh đào. Điều này gây ra rủi ro thương mại và an ninh đáng kể cho nước Mỹ và khu vực. Vào tháng 4, ông Trump đã đàm phán thành công thỏa thuận với Panama cho phép các tàu Mỹ đi lại tự do qua đây.

Cải tổ thuế quan

Theo Cục Phân tích Kinh tế, tổng thâm hụt thương mại của Mỹ đang ở mức 1,4 nghìn tỷ USD, trong đó các khoản thâm hụt đáng kể nhất là với Trung Quốc (295,4 tỷ USD), Liên minh châu Âu (EU) (235,6 tỷ USD), Mexico (171,8 tỷ USD) và Nhật Bản (68,5 tỷ USD).

Với Trung Quốc, hai nước vẫn chưa chốt được thoả thuận gia hạn đình chiến thuế quan sau khi kết thúc vòng đàm phán cấp cao thứ 3. Thời hạn tạm dừng áp thuế hàng hoá Trung Quốc sẽ kết thúc vào ngày 12/8.

Năm 2024, thặng dư thương mại giữa Việt Nam với Mỹ là 123,5 tỷ USD. Đến nay, Mỹ đã điều chỉnh thuế đối ứng cho 69 nước và vùng lãnh thổ, trong đó mức dành cho Việt Nam giảm từ 46% xuống còn 20%.

Mỹ có thặng dư thương mại với 8 quốc gia. Điều ông Trump nhắm đến là thay đổi tình trạng này. Ông tuyên bố: đối với những quốc gia không đạt được thỏa thuận thương mại trước thời hạn đã đặt ra, Mỹ sẽ áp đặt mức thuế quan. Được biết đến là Chiến lược "Thương mại Đối ứng", ông Trump có kế hoạch áp mức thuế quan tương đương với mức các quốc gia khác áp dụng cho Mỹ.

Sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng, ông Trump đã bắt đầu hoàn tất một số thỏa thuận thuế quan lớn. EU đã đồng ý với mức thuế quan ông Trump giảm xuống còn 15%, đồng thời sẽ mua 750 tỷ USD năng lượng của Mỹ, đầu tư 600 tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ cùng với các khoản đầu tư hiện có, đồng ý mua thiết bị quân sự và đạn dược của Mỹ.

Nhật Bản đồng ý mức thuế quan 15% đồng thời sẽ đầu tư 550 tỷ USD vào Mỹ, với 90% lợi nhuận ở lại Mỹ, sẽ mua các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ trị giá 8 tỷ USD, bao gồm cả gạo và cho phép Mỹ tiếp cận thị trường Nhật Bản.

Điều quan trọng là dường như không ai thấy có dấu hiệu nào của một cuộc thương chiến toàn cầu.Tại sao? Nhiều quốc gia không coi mức thuế 15% là quá nặng và họ có nhiều lợi ích hơn khi hợp tác cùng nhau.

Tài trợ cho NATO

Được thành lập vào năm 1949, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) là một liên minh chính trị và an ninh bao gồm 32 quốc gia, trong đó có 29 quốc gia ở châu Âu, cùng với Mỹ, Canada và Thổ Nhĩ Kỳ. NATO có một lực lượng tổng cộng gồm 3,4 triệu binh sĩ tại ngũ.

Nguyên tắc thành lập của liên minh là "một cuộc tấn công chống lại một quốc gia thành viên là một cuộc tấn công chống lại cả liên minh". Kể từ khi thành lập, Mỹ luôn là nước cung cấp hỗ trợ tài chính và quân sự chính cho NATO. Các thành viên được yêu cầu đóng góp một phần GDP của họ để hỗ trợ liên minh, nhưng hầu hết không đóng góp đủ mức hợp lý.

Gần đây ông Trump đã yêu cầu các thành viên "đóng góp đủ mức nên đóng", và đe dọa rút khỏi liên minh. Sau đó, ông ấy bắt đầu chuẩn bị cho việc rút khỏi NATO, ông ấy thực sự có ý định đó. Kết quả là cho đến nay, tất cả các thành viên NATO dự kiến sẽ đóng góp 5%. Trước đó chưa từng có Tổng thống Mỹ nào làm được điều này.

Chấm dứt xung đột khu vực

Ông Trump đã quyết định sử dụng quyền lực của mình trong tư cách là Tổng tư lệnh của lực lượng quân sự hùng mạnh nhất thế giới để đàm phán các thỏa thuận chấm dứt xung đột ở Trung Đông và Ukraine. Nhưng đó không phải việc dễ dàng.

Tại Trung Đông, Mỹ đã phối hợp với Israel để ngăn chặn chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của Iran, vốn sắp đi vào hoạt động. Iran không chấp nhận từ bỏ mà ngược lại đang cố gắng mua Uranium 308, còn gọi là bánh vàng từ Burkina Faso. Số lượng bánh vàng này có thể sản xuất 30 quả bom hạt nhân, để thay thế những gì đã bị phá hủy trước đó.

Mỹ đã tấn công phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen. Đây là các nhóm phiến quân tấn công các tàu thương mại đi qua Biển Đỏ. Cuộc tấn công không dừng hoàn toàn hoạt động của phiến quân Houthi ở khu vực này nhưng tần suất đã giảm xuống. Mỹ đã hỗ trợ Israel trong các cuộc tấn công vào lực lượng Hezbollah đặt tại Lebanon. Mỹ cũng tiêu diệt 3 thủ lĩnh Nhà nước Hồi giáo ở Syria. Ngoài ra, Mỹ đang nỗ lực để đàm phán một giải pháp cho sự chiếm đóng của tổ chức Hamas ở Gaza và bắt giữ con tin. Nỗ lực này cho đến nay vẫn chưa đạt được thành công.

Ả Rập Xê Út và 5 quốc gia vùng Vịnh ủng hộ các nỗ lực của Mỹ trong khu vực. Thậm chí, còn đang dấy lên cuộc thảo luận về việc khôi phục Hiệp định Abraham, được đưa ra trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump (2017-2021) với một loạt thoả thuận nhằm bình thường hoá quan hệ ngoại giao và thương mại giữa Israel và các quốc gia vùng Vịnh.

Trong cuộc xung đột Ukraine - Nga đang diễn ra từ tháng 2/2022, nỗ lực đàm phán của ông Trump đã thất bại ở cả hai bên Ukraine và Nga. Gần đây, Mỹ đã tăng cường vận chuyển vũ khí và đạn dược đến Ukraine. Ông Trump đã thuyết phục EU hoàn trả tiền cho số vũ khí và đạn dược này. Cuộc chiến chưa có dấu hiệu chấm dứt.

Ông Trump được ghi nhận nỗ lực đàm phán các thỏa thuận hòa bình "sơ bộ" giữa Rwanda và Congo, Ấn Độ và Pakistan, Ai Cập và Ethiopia. Mới đây nhất là cuộc đàm phán ngừng bắn thành công giữa Cambodia và Thái Lan. Nhưng không ai có thể chắc chắn liệu các thỏa thuận này có bền vững hay không.

Cắt giảm viện trợ nước ngoài

Có lẽ việc cắt giảm gây tranh cãi nhất là liên quan đến viện trợ nước ngoài. Ông Trump đã loại bỏ Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) và một số chương trình của Bộ Ngoại giao. USAID có ngân sách 28,3 tỷ USD và các chương trình quản lý của Bộ Ngoại giao trị giá 2,8 tỷ USD. USAID đã tài trợ cho các sáng kiến DEI ở nhiều nước đang phát triển, chẳng hạn như hỗ trợ các chương trình LGBTQIA+ ở Uganda. Bộ Ngoại giao đã bị cắt bỏ các chương trình như ngoại giao công chúng, ủng hộ các mục tiêu cánh tả. Đài VOA bị thu hẹp tối đa quy mô và các chi nhánh bị cắt giảm vì không ủng hộ "các giá trị Mỹ".

Đế chế phản công (lấy cảm hứng từ Chiến tranh giữa các vì sao)

Đúng như dự đoán, phe đối lập đã phản công lại ông Trump khi ông tiếp tục đảo ngược hệ thống chính trị của họ và thay thế bằng hệ thống chính trị của ông.

Kể từ khi ông Trump giành quyền kiểm soát Nhà Trắng, Quốc hội và Tòa án Tối cao, phe đối lập đã tiến hành phát động các cuộc tấn công pháp lý chưa từng có ở các tòa án cấp dưới. Họ đạt được thành công ban đầu trong việc ngăn chặn hoặc trì hoãn nhiều chính sách của ông. Tuy nhiên, chiến lược đó hiện đang thất bại khi Quốc hội và Tòa án Tối cao đảo ngược nhiều quyết định của tòa án cấp dưới.

Phe đối lập cũng sử dụng chiến lược "George Floyd" năm 2020, dùng bạo loạn và biểu tình bạo lực để cố gắng làm lung lay dư luận, chống lại các chính sách của ông Trump. Ông đáp trả bằng việc bắt giữ và truy tố những người biểu tình phạm luật, thậm chí điều động cả Vệ binh Quốc gia vào ứng phó với các cuộc bạo loạn gần đây ở Los Angeles liên quan đến nhập cư bất hợp pháp.

Không có gì ngạc nhiên khi các phương tiện truyền thông dòng chính một lần nữa lại chọn đứng về phía chống đối lại ông giống y như cách họ đã làm trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông (2017-2021) và trong suốt nhiệm kỳ của ông Biden (2021-2024).

Đừng để quá khứ chi phối hiện tại

Trong 6 tháng tại vị, Bộ Tư pháp, FBI, CIA và các cơ quan liên bang khác đang thực hiện nhiều cuộc điều tra và phát hiện nhiều hoạt động được cho là có dấu hiệu tội phạm chống lại ông Trump từ năm 2016 đến 2024. Việc này khiến dư luận Mỹ nổi sóng và nhiều người hy vọng rằng ông Trump sẽ không bị phân tâm khỏi sứ mệnh thay đổi nước Mỹ. Bởi trước mắt còn rất nhiều việc phải làm cho đất nước.


VietBF@ Sưu tập