USA "Bão" giá vé máy bay: Khi chiến tranh và lòng tham khiến những chuyến bay trở nên xa xỉ

[Gibbs]

Trong bối cảnh thế giới đang chao đảo vì những biến động địa chính trị, ngành hàng không toàn cầu lại một lần nữa rơi vào cơn "vòng xoáy" của sự đắt đỏ. Người ta vẫn thường nói "Tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống", và giờ đây, túi tiền của những hành khách đi máy bay đang bị "gió" cuốn đi nhanh hơn bao giờ hết. Cuộc chiến tại Iran đã đẩy giá nhiên liệu bay lên cao chót vót, kéo theo hệ lụy là giá vé máy bay tăng phi mã. Thế nhưng, điều đáng buồn hơn cả là ngay cả khi giá dầu hạ nhiệt, giấc mơ về những tấm vé giá rẻ cũng khó lòng quay trở lại.

Nhiên liệu tăng vọt: "Cái khó bó cái khôn" hay cơ hội tận thu?

Kể từ đầu năm, giá nhiên liệu máy bay đã tăng gần gấp đôi do ảnh hưởng trực tiếp từ cuộc chiến tranh tại Iran. Đối với các hãng hàng không, nhiên liệu là chi phí vận hành lớn thứ hai, chỉ đứng sau chi phí nhân công. Hãy nhìn vào những con số biết nói: bốn ông lớn ngành hàng không Mỹ là United, American, Delta và Southwest từng chi trung bình tổng cộng 100 triệu USD mỗi ngày cho nhiên liệu vào năm ngoái – thời điểm mà giá dầu còn tương đối "dễ thở". Giờ đây, con số đó đã lên tới hàng tỷ USD. Delta Airlines cho biết họ phải đối mặt với mức tăng chi phí nhiên liệu lên đến 2 tỷ USD chỉ trong quý này. "Củi quế gạo châu", khi chi phí đầu vào tăng quá nhanh, các hãng hàng không không còn cách nào khác là đẩy gánh nặng sang vai người tiêu dùng. Hiện tại, hành khách đang phải trả thêm trung bình 20% cho mỗi dặm bay so với cùng kỳ năm ngoái, và dự báo con số này sẽ chưa dừng lại.

Nhu cầu bùng nổ: "Nước nổi thì bèo nổi"

Tuy nhiên, có một nghịch lý đang diễn ra: mặc cho giá vé đắt đỏ, lượng người đặt chỗ vẫn cao kỷ lục. Có lẽ sau những năm tháng bị kìm chân, khát vọng dịch chuyển của con người đã mạnh mẽ hơn nỗi lo về tài chính. Chính nhu cầu khủng khiếp này là "liều thuốc tăng lực" để các hãng hàng không giữ mức giá cao. Scott Kirby, CEO của United Airlines, đã thẳng thắn chia sẻ trong cuộc họp báo cáo doanh thu rằng: "Khi người tiêu dùng càng chấp nhận trả mức giá này lâu, và các hãng hàng không đã quen với dòng doanh thu này, thì khả năng giá vé giữ nguyên là rất cao". Tương tự, CEO Robert Isom của American Airlines cũng tỏ ra rất lạc quan khi thấy khách hàng sẵn sàng chi thêm tiền cho những tiện ích như chỗ để chân rộng hơn hay ghế ngồi phía trên. Ông tin rằng du lịch vẫn là một "món hời" trong mắt công chúng, bất chấp việc hãng đã có tới 5 lần tăng giá vé trên toàn hệ thống từ đầu năm đến nay.

Quy luật cuộc chơi: Giá vé không chỉ là chi phí vận hành

Thực tế phũ phàng là giá vé máy bay không đơn thuần được tính toán dựa trên chi phí chuyến bay. Theo các chuyên gia, giá cả được quyết định bởi cung và cầu, thời gian bay và mức độ cạnh tranh trên từng chặng. Những chuyến bay giữa tuần hoặc bay đêm (redeye) thường rẻ hơn so với các khung giờ vàng như chiều Thứ Sáu. Để tối ưu hóa lợi nhuận trong thời buổi bão giá, United Airlines đã cắt giảm khoảng 5% lịch trình bay từ nay đến tháng 9, loại bỏ những chặng bay ít lợi nhuận và các hạng vé rẻ nhất. "Thả con săn sắt, bắt con cá rô", việc loại bỏ các lựa chọn giá rẻ vô hình trung đã đẩy giá vé trung bình lên một tầm cao mới. Các hãng hàng không hiểu rõ rằng, chỉ cần hành khách còn đặt vé, họ vẫn sẽ duy trì mức giá này để bù đắp những tổn thất trước đó.

Sự sụp đổ của hàng không giá rẻ và nỗi lo độc quyền

Một yếu tố khác khiến người tiêu dùng lo ngại là sự lung lay của các hãng hàng không siêu tiết kiệm như Spirit Airlines. Với hai lần nộp đơn phá sản trong hai năm qua, Spirit đang đứng trước nguy cơ xóa sổ nếu không có sự can thiệp từ chính phủ. Dù chính quyền Trump đã có những tín hiệu về việc cứu trợ hoặc mua lại, nhưng một khi các đối thủ giá rẻ bị loại biên, sự cạnh tranh sẽ biến mất. Khi đó, các "ông lớn" sẽ rảnh tay thao túng thị trường. Đúng như câu tục ngữ "Mèo mù vớ cá rán", việc thiếu vắng sự cạnh tranh chính là cơ hội vàng để các hãng hàng không duy trì mức giá cao ngất ngưởng trong một thời gian dài, bất kể biến động của giá dầu.

Tiếng nói phản kháng trước "Lòng tham doanh nghiệp"

Những tuyên bố về việc giữ giá cao ngay cả khi chi phí giảm đã vấp phải sự chỉ trích dữ dội từ dư luận và các chính trị gia. Hạ nghị sĩ Ritchie Torres (New York) đã gửi thư chỉ trích United Airlines rằng họ đang công khai kế hoạch "bỏ túi" phần tiền tiết kiệm từ nhiên liệu thay vì trả lại cho khách hàng. Ông nhấn mạnh rằng những người Mỹ bình thường đang bị tước đi cơ hội đi lại bằng đường hàng không vì sự tham lam của các tập đoàn. Dẫu vậy, trước những búa rìu dư luận, United Airlines vẫn giữ thái độ im lặng. Có lẽ trong cuộc chiến giữa lợi nhuận và sự hài lòng của khách hàng, cán cân vẫn đang nghiêng hẳn về phía các nhà tài phiệt hàng không. "Được làm vua, thua làm giặc", chừng nào bầu trời còn nằm trong tay những gã khổng lồ, hành khách vẫn sẽ phải ngậm ngùi "thắt lưng buộc bụng" cho mỗi chuyến bay xa.