Cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran bước sang tuần thứ hai với tốc độ leo thang nhanh chưa từng thấy trong nhiều thập niên tại Trung Đông. Tên lửa, drone và các cuộc không kích diễn ra mỗi ngày, trong khi tại Washington một cuộc tranh cãi lớn đang nổ ra giữa Quốc hội và Nhà Trắng về quyền phát động chiến tranh. Trong bối cảnh giá dầu toàn cầu tăng vọt, hàng nghìn người thiệt mạng và nguy cơ xung đột lan rộng khắp Trung Đông, nhiều nghị sĩ Mỹ yêu cầu chính quyền phải giải trình trước công chúng về mục tiêu thật sự của cuộc chiến.
Thượng viện Mỹ gây sức ép yêu cầu điều trần công khai
Một số thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ tuyên bố họ sẽ tiếp tục thúc đẩy các cuộc bỏ phiếu về War Powers Resolution, nghị quyết buộc tổng thống phải xin phép Quốc hội trước khi tiến hành chiến tranh, nếu hai quan chức quan trọng của chính quyền là Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Ngoại trưởng Marco Rubio không ra điều trần công khai trước Quốc hội. Các nghị sĩ cho rằng chính quyền đang cố tránh sự giám sát của công chúng bằng cách chỉ cung cấp thông tin trong các cuộc họp mật. Thượng nghị sĩ Chris Murphy cho rằng nếu các quan chức phải đứng trước công chúng để giải thích, họ sẽ phải trả lời nhiều câu hỏi khó như vì sao giá xăng dầu tăng mạnh, liệu Mỹ có đang tiến hành thay đổi chế độ tại Iran hay không và làm thế nào để phá hủy chương trình hạt nhân Iran mà không cần đưa quân bộ binh vào.
Tranh cãi quyền lực chiến tranh giữa Quốc hội và Tổng thống
Thượng nghị sĩ Tim Kaine – người từng đề xuất nghị quyết War Powers trước đó – cho biết cuộc bỏ phiếu thất bại tuần trước không phải là kết thúc mà chỉ là khởi đầu. Ông cho rằng việc chính quyền chỉ trả lời câu hỏi trong các cuộc họp mật khiến các nghị sĩ không thể giải thích cho cử tri về những gì đang xảy ra. Theo ông, điều này gần giống như một “lệnh bịt miệng” đối với Quốc hội. Tranh cãi này phản ánh một vấn đề lớn của chính trị Mỹ: Hiến pháp trao quyền tuyên chiến cho Quốc hội, nhưng trong nhiều thập niên gần đây các tổng thống thường tiến hành các chiến dịch quân sự trước rồi mới báo cáo với Quốc hội.
Quân đội Mỹ có thêm thương vong
Trong khi tranh cãi chính trị diễn ra tại Washington, chiến trường Trung Đông vẫn tiếp tục gây thương vong. Quân đội Mỹ xác nhận quân nhân thứ bảy tử trận trong cuộc chiến với Iran là Trung sĩ Benjamin N. Pennington, 26 tuổi, quê tại Kentucky. Anh phục vụ trong Tiểu đoàn Không gian số 1 thuộc Lữ đoàn Không gian số 1 của Bộ chỉ huy Phòng thủ Không gian và Tên lửa của quân đội Mỹ. Pennington bị thương trong một cuộc tấn công vào căn cứ Prince Sultan tại Saudi Arabia tuần trước và qua đời vì vết thương. Phó tổng thống JD Vance đã tới căn cứ không quân Dover để tham dự nghi lễ tiếp nhận thi hài. Trước đó sáu quân nhân Mỹ khác đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng drone của Iran vào lực lượng Mỹ tại Kuwait, ngoài ra còn có nhiều binh sĩ bị thương nặng.
Iran tuyên bố leo thang chiến tranh tên lửa
Iran tuyên bố sẽ tăng cường các cuộc tấn công tên lửa nhằm vào lực lượng Mỹ và đồng minh. Tư lệnh lực lượng hàng không vũ trụ của Vệ binh Cách mạng Iran cho biết từ nay trở đi Tehran chỉ phóng các tên lửa mang đầu đạn nặng hơn một tấn. Các loại tên lửa được Iran sử dụng bao gồm Khorramshahr, Fatah, Khyber và Qadr. Tehran cũng tuyên bố sẽ tăng tần suất phóng, cường độ tấn công và tầm bắn nhằm gây áp lực lên các lực lượng Mỹ và đồng minh trong khu vực.
Mỹ tuyên bố đã tấn công hơn 5.000 mục tiêu tại Iran
Tổng thống Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã tấn công hơn 5.000 mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng tại Iran kể từ khi chiến dịch bắt đầu. Các mục tiêu bị phá hủy bao gồm căn cứ quân sự, nhà máy sản xuất tên lửa, kho drone, trung tâm chỉ huy và nhiều cơ sở năng lượng. Trump cho biết một số mục tiêu quan trọng nhất vẫn chưa bị tấn công và có thể được giữ lại cho các giai đoạn sau nếu cần thiết. Theo ông, nếu các mục tiêu này bị phá hủy hoàn toàn thì Iran sẽ mất nhiều năm để khôi phục năng lực quân sự.
Trump nói chiến tranh có thể kết thúc sớm
Tổng thống Trump cho rằng chiến dịch quân sự có thể kết thúc trong thời gian ngắn. Ông tuyên bố phần lớn năng lực quân sự của Iran đã bị phá hủy, bao gồm hải quân, hệ thống liên lạc và nhiều cơ sở sản xuất drone. Tuy nhiên các quan chức quân sự Mỹ tỏ ra thận trọng hơn. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trước đó nói rằng cuộc chiến mới chỉ bắt đầu và có thể kéo dài nếu Iran tiếp tục phản công.
Iran có lãnh tụ tối cao mới
Sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc không kích, Iran đã chọn người kế nhiệm là Mojtaba Khamenei – con trai thứ hai của ông. Mojtaba được lựa chọn bởi Hội đồng Chuyên gia gồm 88 giáo sĩ cao cấp. Việc chọn con trai của lãnh tụ cũ được nhiều nhà phân tích xem là dấu hiệu cho thấy giới cứng rắn đang củng cố quyền lực. Mojtaba Khamenei có quan hệ chặt chẽ với lực lượng Vệ binh Cách mạng IRGC và nhiều mạng lưới kinh tế của chế độ. Một số nhà phân tích cho rằng ông phải đối mặt với ba cuộc chiến cùng lúc: chống Mỹ, chống Israel và đối phó với bất ổn trong nước.
Chiến tranh lan rộng khắp Trung Đông
Xung đột đã lan sang nhiều quốc gia trong khu vực. Iran đã tấn công Bahrain, UAE, Qatar và Saudi Arabia bằng drone và tên lửa. Trong khi đó Israel tiếp tục không kích Tehran và nhiều cơ sở quân sự của Iran. Hezbollah tại Lebanon cũng tham gia tấn công Israel, khiến chiến sự lan sang biên giới phía bắc. NATO đã bắn hạ một tên lửa Iran bay vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ, cho thấy nguy cơ chiến tranh lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông.
Hơn 1.700 người thiệt mạng trong chiến tranh
Theo nhiều báo cáo từ các quốc gia trong khu vực, tổng số người thiệt mạng đã vượt 1.700 người chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần. Iran có hơn 1.200 dân thường thiệt mạng, trong đó có gần 200 trẻ em. Lebanon có hơn 480 người chết do các cuộc không kích của Israel. Israel cũng có nhiều người thiệt mạng do tên lửa Iran. Tại Kuwait, UAE và Saudi Arabia cũng có thương vong do các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa.
Khủng hoảng dầu mỏ lớn nhất trong nhiều thập niên
Cuộc chiến đã gây ra cú sốc năng lượng toàn cầu. Khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới bị gián đoạn, khiến giá dầu vượt 100 USD mỗi thùng lần đầu tiên trong gần bốn năm. Giá xăng tại Mỹ tăng gần 17% chỉ trong vài ngày. Các nước G7 đã họp khẩn để thảo luận khả năng giải phóng kho dự trữ dầu chiến lược nhằm ổn định thị trường. Nhiều quốc gia phụ thuộc dầu Trung Đông như Pakistan đã phải áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng để đối phó với giá năng lượng tăng cao.
Eo biển Hormuz trở thành điểm nóng chiến lược
Eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu thế giới – đang trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng. Iran tuyên bố các nước cắt quan hệ với Mỹ và Israel sẽ được phép đi qua tự do, trong khi các nước khác có thể đối mặt với nguy cơ tấn công. Tổng thống Trump cho biết Mỹ đang cân nhắc kiểm soát eo biển Hormuz để đảm bảo tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng này không bị gián đoạn.