Hồng vũ – uyên ương hót tiếng nỉ non

Là loài chim rất hiếm gặp, hồng vũ chỉ có mặt ở rừng đông nam và nam Tây Nguyên. Chim đã nhỏ, lại thường bay rất nhanh và rất cao, nên chỉ có thể nhận diện chúng qua tiếng hót như tiếng huýt gió xa xôi nghe rất buồn.

Loài chim có tính… gia trưởng

Hồng vũ phân công gia đình rất đặc sắc: chim trống quyết định vị trí làm tổ; khi lót tổ, chim trống bay đi kiếm rác hướng nào thì chim mái phải bay theo hướng đó. Khi chim trống kiếm được rác bay về tổ, nếu chim mái vẫn chưa tìm được rác thì vẫn phải bay theo chim trống về tổ để chứng kiến “chồng” vào lót tổ. Khi chim mái đã kiếm được rác, chim trống chưa kiếm được thì “vợ” phải đứng chờ, nhưng khi cả hai tìm được rác, bao giờ chim trống cũng vào lót tổ trước, chim mái vào lót sau. Nhiệm vụ ấp trứng là của chim mái, nhiệm vụ của chim trống là đi tìm thức ăn về tổ nuôi con mái trong suốt 15 ngày ấp trứng, nên trong thời gian ấp trứng gần như chim mái không bay ra ngoài (ảnh 1, 2).

Đi đâu cho thiếp theo cùng

Khi chim trống tìm mồi về mớm cho chim mái đang ấp trong tổ, thấy chim trống là chim mái chớp cánh mừng rỡ tựa như lâu lắm rồi chúng mới gặp nhau, dù trong thực tế cứ 13 – 20 phút là chim trống bay về tổ mớm mồi cho “vợ” một lần. Đặc điểm khác biệt của hồng vũ là đi đâu cũng có đôi, không bao giờ đi lẻ (trừ khi chim mái ấp trứng thì chim trống mới đi một mình). Đặc biệt khi hồng vũ nở chim non, chúng càng quấn quýt, không rời nhau nửa bước (ảnh 4, 5). Hình ảnh này ít thấy ở những loài chim khác.

Nhỏ vẫn không thoát

Hồng vũ có vóc dáng quá nhỏ lại hiền lành, nên trong tự nhiên kẻ thù của chúng gần như tứ phía. Để chống lại kẻ thù, hồng vũ nguỵ trang tổ rất khéo léo. Tổ hồng vũ nhỏ, đường kính khoảng 5cm, bên trong là một vài cọng rác nhỏ, bên ngoài được đắp bằng vỏ cây (ảnh 3). Tổ chim và thân cây luôn đồng sắc đồng màu, lại được phủ lên bằng tơ nhện để nguỵ trang nên người không có kinh nghiệm không thể tìm tổ chim hồng vũ trong tự nhiên. Cách bay của chúng cũng rất khác biệt: từ tổ bay ra, cũng như từ bên ngoài về tổ chúng đều bay gần như là phương thẳng đứng và tốc độ bay thì kinh hoàng, mắt người gần như không nhìn thấy… Đó là cách làm cho kẻ thù không phát hiện ra tổ của chúng. Tuy vậy, do cứ mười tổ thì đến chín bị các loài chim to lớn hơn ăn mất trứng và bắt mất chim non, hiện tại loài chim này đang có nguy cơ tuyệt chủng! Kẻ thù nguy hiểm nhất của hồng vũ là chim khách, chim cắt nhỏ và con người…

Cá nhân tôi khi chứng kiến sự “vật lộn” của chim hồng vũ để sinh tồn, đã nghĩ ra cách bảo vệ chim: treo bù nhìn cạnh tổ của chúng để các loài chim khác sợ không dám tới, và đã thành công. Nhưng “nhát” được chim lại gây nên sự chú ý cho con người, nhiều kẻ phá rừng thấy hình nộm giữa rừng đã chú ý quan sát và phát hiện ra tổ hồng vũ! (ảnh 6)Chim hồng vũ còn được gọi là phường chèo nhỏ, tên khoa học: Campephaqidae, thuộc bộ sẻ, có tầm vóc rất nhỏ (theo chuẩn quốc tế, được xếp là nhỏ khi độ dài từ đầu mỏ đến mút đuôi dưới 13cm). Hồng vũ trống đầu và lưng màu xám đen, ngực đỏ – hồng, đuôi và hai bên cánh điểm vàng; chim mái (ảnh) phần đầu tím xám, phần lưng hung đỏ, toàn thân trắng xám.

Hồng vũ sống chủ yếu ở nơi rừng thưa, rừng có núi đá nhưng không phải là rừng già, rừng rậm. Hồng vũ làm tổ vào đầu mùa mưa, đẻ nhiều nhất là ba trứng dài cỡ 1cm, vỏ màu rất đẹp; trong năm chúng có thể đẻ hai lần, nếu lần đẻ đầu tiên thất bại.

theo sgtt