- Giận người con trai cướp sổ đỏ của gia đ́nh, cụ bà Nguyễn Thị Loan - 80 tuổi, cùng chồng bỏ xứ lên Hà Nội, lang thang khắp phố, lấy vỉa hè, gầm cầu làm nơi ngủ nghỉ cho qua ngày.
Chuyện khủng khiếp ít biết về cuộc đời của những người vô gia cư trên đất Hà thành
Mùa đông, có người phụ nữ phải tắm truồng ở băi chợ Long Biên, bên sự che chắn của các cỗ xe tải. Có người v́ bị hăm hiếp tập thể mà dính đủ các bệnh xă hội rồi phải làm điếm. Có bà cụ nhiều năm nay phải trùm chăn, quây áo mưa ở góc phố, đi vệ sinh vào túi nilon rồi ném vào thùng rác. Ban ngày th́ “đi tiểu” ở bất cứ góc khuất có thể của Hà thành, lúc có đồng bạc lẻ của bố thí th́ mới dám đi “vệ sinh” ở nhà vệ sinh công cộng. Chiều đến lại vào một góc vỉa hè tắm rửa bằng can nước nhỏ.
Thế giới người vô gia cư trên đất Thủ đô, chứa đầy nước mắt và sự tủi nhục và chứa cả chút trăn trở buốt ḷng của những người chăn ấm đệm êm, ăn sung mặc sướng khác. Tôi viết bài này trong một đêm băo về, mưa ngập đường phố Hà Nội, và tự hỏi: hàng trăm người vô gia cư đó, bây giờ chạy đi tá túc ở đâu?
“Đời tôi thế này là khổ nhục hết cỡ rồi. Hơn 80 tuổi rồi, mà vẫn sống ở lề phố, xó chợ, đợi đến nửa đêm người ta đóng cửa hàng mới rón rén nằm được vào mái hiên đó, cháu bảo c̣n ǵ khổ hơn!?”, bà cụ Nguyễn Thị Loan, nói, rồi khóc.
Bà Nguyễn Thị Loan
Bà Loan đi lang thang nay đây mai đó, Hà Nội dăm bảy triệu dân, chúng tôi cũng khó t́m lại được bà. Sau quá tŕnh lùng kiếm nhiều lần, tôi quyết định liên lạc với tổ chức của những bạn trẻ mang tên “Ấm” (ấm áp t́nh người). Hàng tuần họ đều đặn chuẩn bị 65 suất quà, t́m gặp ít nhất 65 người vô gia cư để phân phát. Mỗi suất có đủ bánh mỳ ruốc, cơm nắm kèm gị chả, hai chai nước suối, hai hộp sữa. Thậm chí cả nồi niêu, quần áo và thuốc men chữa bệnh.
Hoàng Long - một cư dân phố cổ, 20 tuổi, là thành viên nhóm “Ấm”, hoạt động rất tích cực và khá am hiểu t́nh h́nh những người nằm “đầu đường xó chợ” của Thủ đô - dẫn tôi đi thị sát. Kể cả những đêm mưa to gió lớn, cứ 12 giờ đêm chúng tôi mới bắt đầu lên đường. Bởi giờ đó, Hà Nội mới bớt ồn ào, các cửa hiệu mới đóng quầy, và vỉa hè, mái hiên các ngôi nhà, cửa hàng mới có chỗ để người vô gia cư ngồi, nằm.
Bà Nguyễn Thi Loan vẫn ngày đêm lang thang ở khu vực Bốt Hàng Đậu - chỗ đầu đường Quán Thánh - Hàng Than, Hà Nội
Đó cũng là lúc người vô gia cư không đi nhặt rác, không đi bán phế liệu và không đi bán hàng rong, ăn xin được. Lúc đó, bà Loan và những người khác mới về đến “căn cứ địa” của họ.
Lại nói chuyện bà cụ Nguyễn Thị Loan. Qua tâm sự nhiều lần bà mới tin tưởng mà kể chuyện đời ḿnh, c̣n trước đó cứ giản dị mà rằng: “Cháu cho bà hai ba chục ngh́n, bà ăn bữa tối, ăn bữa trưa, chứ chuyện tṛ làm ǵ, đời cay đắng lắm”.
Bà thường cáu với tôi mỗi khi tôi hỏi chuyện về người con trai: “Đấy, mày lại hỏi về thằng con trai trời đánh của bà rồi. Chồng bà chết c̣n di huấn lại là không cho nó chống gậy để tang cơ mà. Cả nhà đang xé khăn tang, nó ṃ lên xin được chịu tang bố, nhưng bà vác gậy đuổi thẳng. Mày nhắc thằng ấy lại làm bà… không muốn nói chuyện nữa. Được hai thằng con trai rơ ngoan th́ chết v́ lũ cuốn ở Điện Biên, thằng bố láo cướp sổ đỏ của bố mẹ th́ nó sống nhe răng!”.
Hầu hết người bỏ xứ lên Hà Nội lang thang, lấy gầm cầu bến xe, cuối chợ góc phố làm nhà, họ đều có nỗi cay đắng, tủi giận với người thân. Đói nghèo, thất nghiệp không phải là lư do chính để họ cất bước ra đi. Mà sự oán hận là nguyên nhân chính. Bà Loan tự giới thiệu ḿnh tên là Nguyễn Thị Loan, nhà ở huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương (sau này nhờ công an xác minh, chúng tôi mới biết bà nói thật). Những người dân xung quanh kể, đă từ lâu lắm, tóc bà vẫn bạc trắng như thế, da nhăn nheo như thế. Ngày chồng c̣n sống, có lúc ông bà ngủ trên các vỉa hè phố cổ, có khi cả năm vợ chồng bà “định cư” ở cổng chợ Đồng Xuân, ăn ngủ, tắm giặt và phóng uế quanh đó.
Bây giờ, bà cụ vẫn ngày đêm lang thang ở khu vực Bốt Hàng Đậu, chỗ đầu đường Quán Thánh - Hàng Than, Hà Nội. Ngày, bà ngồi ở ven bốt, dựa sát vào thành đá của bốt, là hai cái làn. Một cái đựng quần áo, hộp đựng thức ăn. Một cái th́ đựng cuốn kinh nhà Phật, kèm theo bức ảnh thờ ông chồng vừa mới chết chưa tṛn giỗ đầu.
Bà lọc bớt đồ đạc, sao cho cả gia sản phải để vừa trong hai cái làn ấy. Cái chăn người ta cho để đắp, bà đắp vài hôm là lại “tặng” người vô gia cư khác cùng cảnh ngộ, bởi bà không khênh nó đi được. Rét th́ khoác áo mưa vào cho ấm, khó chịu, nhưng nhẹ nhàng, vừa đỡ lạnh lại che được cả mưa gió.
Bà cứ ngồi đó, ai cho tiền th́ nhă nhặn giơ tay ra xin, cảm ơn chu đáo. V́ phải dọn chỗ ngồi cho sạch, nên tự bà khoác cho ḿnh cái nhiệm vụ “ngăn chặn” những kẻ tiểu bậy. “Trước chỗ này khai lắm, khai đến mức không ai ngồi được, họ chỉ dựng cái xe máy vào đây rồi bịt mũi chạy đi. Giờ bà “chiến đấu” cho sạch bong”, bà Loan nói.
Bà quét dọn sạch. Rồi bất kể ai, đặc biệt là cánh xe ôm lang thang chờ khách, cứ… chuẩn bị 'đái bậy' là bà đến nhắc, đứa nào cứng đầu th́ bà chửi, bà già rồi, chả ngại ngùng ǵ khi nhắc người khác lúc họ… vạch ra.
Làm được việc tốt ấy, nên cán bộ cơ sở và bà con càng quư bà Loan. Để cho bà tá túc yên b́nh nơi công cộng “trăm ông đi qua ngh́n bà đi lại” đó. Hôm nào khỏe, bà quét dọn sạch sẽ cả cái ngơ chỗ tiệm vàng đối diện Bốt Hàng Đậu, người ta thấy thế, thương t́nh lại cho bà mấy chục ngh́n ăn cái bánh mỳ hay vài đùm cơm nắm để ăn qua ngày đoạn tháng.
“Ngày nắng th́ nóng nực bụi bặm, ngày mưa th́ ẩm ướt, rét mướt. Nhưng phải ra ngoài trời, với thân gầy, da mồi tóc bạc người ta trông thấy mới thương, mới… cho vài đồng bạc lẻ. Vả lại không ngồi vỉa hè th́ biết ngồi đâu? Muốn ngủ th́ phải chờ vợ chồng nhà cái bác bán mũ bảo hiểm ở đầu phố Hàng Đậu đóng cửa đi ngủ, th́ mới có chỗ nằm nhờ ngoài mái hiên chứ. .
Cũng phải giờ đó Hà Nội mới bớt ồn ào, ḿnh ngủ ngoài phố chứ có phải ngủ ở nhà đâu, phố đông đúc ầm ĩ xe cộ thế này, ngủ thế nào được. Dưng mà tôi ngủ ít lắm, nằm khóc thương ông nhà tôi ăn ở phúc đức mà đến lúc sắp chết vẫn lang thang ngủ vỉa hè mái hiên của nhà người ta. Có ngủ được đâu!”, bà Loan nói.
(C̣n tiếp)
vnn
Rùng ḿnh chuyện tắm truồng, vệ sinh túi nilon và đời tủi nhục của người vô gia cư HN
