8 thói quen giúp 'trẻ hóa' tuổi sinh học

[goodidea]

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy việc duy trì các thói quen lành mạnh như tăng cường vận động, ngủ đủ giấc, từ bỏ thuốc lá... có thể giúp "trẻ hóa" tuổi sinh học.

Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) đã xây dựng một danh sách mang tên "8 thiết yếu cho cuộc sống" (Life’s Essential 8), định nghĩa đây là "các thước đo chính để cải thiện và duy trì sức khỏe tim mạch". Năm 2023, tổ chức phi lợi nhuận này đã công bố một báo cáo dựa trên phân tích hơn 6.500 người trưởng thành, kết luận rằng việc tuân thủ các hướng dẫn này có thể giảm "tuổi sinh học" - hay còn gọi là tuổi kiểu hình của một người lên đến 5 năm.

"Tuổi thực của một người có thể tính bằng năm, tháng, ngày; nhưng tuổi sinh học là sự phản chiếu của tuổi thực kết hợp với các yếu tố như di truyền, lối sống và môi trường", tiến sĩ Satyajit Reddy, bác sĩ tim mạch tại Mayo Clinic Arizona, chia sẻ.

Ví dụ, một người 27 tuổi hút thuốc, lười vận động và ăn uống kém khoa học có thể sở hữu tuổi sinh học là 32. Ngược lại, một người 49 tuổi ngủ đủ giấc và có chế độ ăn lành mạnh có thể chỉ có tuổi sinh học ở mức 44.

Theo tiến sĩ Reddy, có những yếu tố góp phần vào tuổi sinh học mà chúng ta không thể thay đổi như di truyền và đôi khi là môi trường sống. Tuy nhiên, có rất nhiều khía cạnh lối sống có thể điều chỉnh để giảm thiểu con số này.

"Sức khỏe tim mạch tốt có thể làm chậm tốc độ lão hóa sinh học, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và các bệnh liên quan đến tuổi tác, đồng thời kéo dài tuổi thọ", trích thông cáo chính thức của AHA.

Dưới đây là danh mục kiểm tra sức khỏe từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ:

Chế độ ăn uống giàu năng lượng lành mạnh

Hãy ưu tiên tiêu thụ thực phẩm nguyên bản (whole foods), trái cây, rau củ, protein nạc, các loại hạt và hạt giống.

"Tôi khuyên mọi người nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt là tinh bột tinh chế và đường", tiến sĩ Reddy nói, thêm rằng thực phẩm chế biến sẵn thường được thiết kế để gây nghiện. Đường có mặt ở khắp mọi nơi, vì vậy cần cảnh giác để tránh tiêu thụ quá mức.

Vị bác sĩ tim mạch cũng gợi ý cách kiểm tra đơn giản: Hãy chú ý cảm giác của bạn sau bữa ăn. Nếu trong vòng 1-2 giờ sau khi ăn mà bạn cảm thấy đói lại hoặc mệt mỏi, đó có lẽ không phải là một bữa ăn tối ưu.

Tăng cường vận động

AHA phân biệt mức độ vận động giữa người lớn và trẻ em. Người lớn nên tập luyện 75 phút cường độ cao hoặc 150 phút cường độ trung bình mỗi tuần. Trẻ em cần vận động khoảng 60 phút mỗi ngày, bao gồm cả các hoạt động có cấu trúc và vui chơi tự do.

Dù việc đi tập gym rất tốt, nhưng nhiều người cảm thấy áp lực vì thiếu thời gian. Tiến sĩ Reddy khuyên: "Hãy làm những gì bạn có thể. Tìm một hoạt động bạn yêu thích như nhảy, yoga, đi bộ nghe podcast... điều đó quan trọng cho sự bền vững". Quan trọng nhất là tránh lối sống tĩnh tại: hãy đỗ xe xa cửa hàng hơn, đi thang bộ thay vì thang máy, hoặc đi dạo cùng con thay vì xem TV.

Từ bỏ thuốc lá

Hút thuốc là "kẻ thù" của tim mạch. Tuy nhiên, AHA cảnh báo khói thuốc thụ động và thuốc lá điện tử (vaping) cũng nguy hiểm không kém.

Tiến sĩ Leslie Cho, Trưởng khoa Tim mạch dự phòng tại Cleveland Clinic, nhấn mạnh: "Nhiều người tin rằng vaping tốt hơn hút thuốc lá truyền thống, nhưng thực tế không phải vậy". Vaping gây ra các vấn đề về phổi, ung thư và gây nghiện nicotine.


Việc ngủ quá ít hoặc quá nhiều đều liên quan đến các bệnh lý về tim mạch. Ảnh minh họa: Pexels

Ngủ đủ giấc

Các nghiên cứu chỉ ra rằng người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 tiếng mỗi đêm. Việc ngủ quá ít hoặc quá nhiều đều liên quan đến các bệnh lý về tim mạch.

Kiểm soát cân nặng

Duy trì mức cân nặng phù hợp với thể trạng giúp tăng tuổi thọ. Điều này không có nghĩa là ăn kiêng cực đoan hay ám ảnh về ngoại hình. Thay vào đó, hãy tập trung vào thực phẩm giàu dinh dưỡng và vận động theo cách khiến cơ thể thấy thoải mái. Mỗi cơ thể là một bản thể khác biệt.

Kiểm soát Cholesterol

Mức LDL (cholesterol xấu) cao liên quan trực tiếp đến đau tim và đột quỵ. Bạn nên xét nghiệm máu ít nhất mỗi năm một lần.

Để kiểm soát chỉ số này, tiến sĩ David Samadi gợi ý tăng cường thực phẩm giàu chất xơ hòa tan và phytosterol như: các loại hạt, bơ, dầu ô liu, đậu, đậu nành, táo, nho, dâu tây và trái cây họ cam quýt. Các thực phẩm bổ sung chất xơ cũng có thể hỗ trợ hiệu quả.

Kiểm soát đường huyết

Về mặt sinh học, hầu hết thực phẩm chúng ta ăn đều chuyển hóa thành glucose (đường huyết) để tạo năng lượng. Tuy nhiên, đường huyết cao kéo dài sẽ phá hủy tim, thận, mắt và hệ thần kinh. Việc theo dõi chỉ số HbA1c là cách tốt nhất để kiểm soát đường huyết dài hạn, đặc biệt với người tiền tiểu đường hoặc tiểu đường.

Kiểm soát huyết áp

Huyết áp tối ưu là dưới 120/80 mmHg. Để duy trì mức này, ngoài ăn uống và tập luyện, hãy giảm lượng muối trong khẩu phần, hạn chế rượu bia và giảm căng thẳng (stress). Bạn nên tự theo dõi huyết áp tại nhà và khám sức khỏe định kỳ.

Nếu bạn chưa thực hiện được những thói quen này, đừng quá lo lắng. Tiến sĩ Reddy khẳng định luôn có thời gian để thay đổi.

"Chính việc tiếp xúc với thuốc lá, lối sống ít vận động, huyết áp cao... trong nhiều năm mới dẫn đến tổn hại tích lũy", ông chia sẻ.

Mặc dù di truyền đóng vai trò quan trọng như một câu châm ngôn nổi tiếng: "Di truyền học nạp đạn, nhưng lối sống mới là kẻ bóp cò". Bạn có thể mang gene di truyền về bệnh tim, nhưng lối sống sẽ quyết định liệu căn bệnh đó có khởi phát hay không.

Hãy thực hiện nhiều thói quen lành mạnh nhất có thể và duy trì chúng càng lâu càng tốt - mọi nỗ lực nhỏ của bạn đều tạo nên sự khác biệt cho tuổi thọ.

VietBF@sưu tập