USA "Bão giá" năng lượng và bóng ma lạm phát: Kinh tế toàn cầu chao đảo bên bờ vực Hormuz

[Gibbs]

Theo dữ liệu mới nhất được công bố vào thứ Năm, chỉ số giá Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) – đã vọt lên mức 3,5% trong tháng Ba. Đây là tốc độ nhanh nhất trong gần ba năm trở lại đây, kể từ tháng 5/2023. So với tháng Hai, chỉ số này đã tăng 0,7%, vượt xa mức dự báo 0,6% của các nhà kinh tế. Điều đáng nói là nếu loại bỏ chi phí thực phẩm và năng lượng, giá cả chỉ tăng 0,3% so với tháng trước và 3,2% theo năm. Như vậy, chính "cú sốc" từ năng lượng là tội đồ chính khiến lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát. Chỉ riêng số tiền đổ vào bình xăng và các mặt hàng năng lượng đã chiếm tới 42% sự thay đổi trong chi tiêu hàng tháng của người tiêu dùng.

Huyết mạch Hormuz bị bóp nghẹt và cú sốc cung lịch sử

Nguyên nhân sâu xa của cơn "địa chấn" này không đâu khác ngoài cuộc chiến giữa liên minh Mỹ - Israel chống lại Iran, hiện đã bước sang tuần thứ chín. Cuộc xung đột này đã khiến hoạt động vận tải tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz – yết hầu năng lượng của thế giới – bị đình trệ nghiêm trọng. Khi "mạch máu" bị bóp nghẹt, dòng chảy của dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và cả phân bón đều bị chặn đứng, gây ra cú sốc cung nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Tình trạng khan hiếm này không chỉ đẩy giá năng lượng lên cao mà còn đe dọa sự ổn định của toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sức bền của người tiêu dùng và những "lá chắn" mỏng manh

Mặc dù lạm phát "ngổ ngáo", nền kinh tế vẫn cho thấy một sự kiên cường đáng ngạc nhiên. Chủ tịch Fed Jerome Powell nhận định rằng kinh tế hiện tại "khá bền bỉ" dù lạm phát đang có những diễn biến không mong muốn. Các dữ liệu khác cũng hỗ trợ cho nhận định này: kinh tế tăng trưởng 2% trong quý đầu năm, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp chạm mức thấp kỷ lục trong gần 60 năm, và lương công nhân vẫn tăng trưởng mạnh mẽ. Nhiều gia đình may mắn có "lá chắn" từ các khoản hoàn thuế lớn cùng giá trị cổ phiếu và nhà đất tăng cao để bù đắp phần nào chi phí xăng dầu. Tuy nhiên, "Miệng ăn núi lở", khi thu nhập khả dụng thực tế (sau khi trừ lạm phát) đã giảm 0,1% trong tháng thứ hai liên tiếp, niềm vui dường như không trọn vẹn.

Hồi chuông cảnh báo về tương lai

Dù chiếc xe kinh tế hiện vẫn còn "chút xăng trong bình", nhưng câu hỏi đặt ra là các hộ gia đình có thể cầm cự được bao lâu trước sức ép của giá dầu cao? Tỷ lệ tiết kiệm cá nhân đã rơi xuống mức 3,6% – mức thấp nhất trong vòng bốn năm qua. Các chuyên gia kinh tế từ BMO Capital Markets cảnh báo rằng nếu áp lực lạm phát tiếp tục gia tăng trong những tháng tới, người tiêu dùng sẽ ngày càng khó theo kịp. Tỷ lệ tiết kiệm sụt giảm nhanh chóng chính là một "lá cờ đỏ" cảnh báo nguy cơ khi chúng ta bước vào quý hai.