Ḍng Rip là một bộ phận đặc biệt của hệ ḍng chảy xảy ra ở khu cực gần bờ trong vùng sóng đổ. Ḍng Rip được xem là “tử thần” gây ra các vụ tai nạn chết đuối ở các băi tắm ven biển.
Hiểm họa từ dòng Rip
Ḍng Rip là một luồng nước mạnh chảy theo hướng vuông từ bờ ra biển. Ở Việt Nam, v́ chưa được nghiên cứu và phổ biến rộng răi nên ḍng Rip được người dân địa phương gọi là ḍng chảy xoáy, ao xoáy, vũng nước xoáy, ḍng chảy xoáy đứt đoạn, ḍng rút, ḍng nước lừa, ống hút, ḷ hút…; tuy kích thước nhỏ nhưng tốc độ có thể đạt cực đại tới 2m/s. Với vận tốc này, trong khoảng thời gian 1 phút, ḍng Rip có thể cuốn trôi người tắm biển ra xa khoảng 120m. Khi đó, hầu như không ai có khả năng bơi ngược nó để vào bờ.
Do có kích thước của dạng hoàn lưu “tế bào” nên ḍng Rip rất nhạy cảm với sự biến đổi của thời tiết. Ḍng Rip có bề rộng dọc bờ từ 3 đến 30m và chiều dài ra biển từ 100 đến 150m; có cấu trúc thẳng đứng, rất phức tạp. Nó được h́nh thành do sự kết hợp của các thành phần ḍng nằm ngang và thành phần ḍng thẳng đứng, do đó, bản chất của ḍng Rip chính là một dạng ḍng xoáy cục bộ.
Với sự tồn tại của ḍng Rip chảy xoáy ở các băi tắm, người tắm biển nếu chủ quan, không hiểu biết và không nắm được cách pḥng tránh th́ rất nguy hiểm và dễ bị chết đuối khi rơi vào ḍng Rip.
Người dân và du khách tắm biển cần quan sát và nhận biết những dấu hiệu bất thường để đề pḥng ḍng Rip.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Bá Xuân - Viện Hải dương học Nha Trang, về cơ bản, ḍng Rip phụ thuộc vào sóng biển và địa h́nh chi tiết của bờ và đáy trong đới sóng đổ. Sóng biển chứa những yếu tố ngẫu nhiên rất cao, do đó cũng tạo cho ḍng Rip một tính chất ngẫu nhiên trong quá tŕnh h́nh thành.
Mặt khác, ḍng Rip là một yếu tố động lực mạnh mẽ của nước biển vùng ven bờ, sự tồn tại và hành vi của nó phụ thuộc chặt chẽ vào các yếu tố thủy thạch động lực khác, đặc biệt là các điều kiện giới hạn của một vùng nước nông. Khi sóng biển tiến vào bờ, nó tạo thành hai luồng ḍng chảy sát bờ theo hai hướng đối nghịch nhau, tách nhau ra. Như vậy, sẽ có nhiều điểm có cơ chế tách ḍng như vậy trên một băi biển và cũng sẽ có những điểm tương ứng mà tại đó ḍng chảy dọc bờ giao nhau.
Tại điểm giao nhau của hai luồng ḍng dọc bờ khác hướng, ḍng chảy khựng lại, ḥa quyện vào nhau và cuối cùng chuyển hướng gấp ra khơi tạo thành ḍng Rip. Ḍng Rip có thể xuất hiện mạnh, đặc biệt trên một số băi biển có áp lực của những điều kiện thời tiết xấu như băo tố ở ngoài khơi tạo ra sóng lớn, sóng vỗ bờ, sóng lừng trườn bờ và rút xuống mạnh.
Cần chú ý quan sát để đề phòng
Theo nghiên cứu gần đây của Tiến sĩ Nguyễn Bá Xuân, vào các thời điểm thời tiết xấu, biển bị biến động mạnh do băo hoặc gió mùa Đông Bắc, băi tắm có độ dốc lớn như băi tắm Nha Trang thường tạo ḍng Rip. Do có độ dốc băi lớn, khi sóng lớn tràn vào bờ sẽ tác động làm cho địa h́nh băi biển bị xói lở và bồi tụ không đều, tạo thành các đỉnh nhọn nhô lên và các rănh lơm xuống nối tiếp nhau trên băi. Đây là điều kiện địa h́nh rất thuận lợi để h́nh thành ḍng Rip.
Ḍng Rip ở những khu vực băi biển có độ dốc lớn thường có tốc độ mạnh của ḍng chảy ở tầng sát đáy, do đó rất nguy hiểm trong điều kiện sóng lớn tràn bờ kết hợp với thủy triều đang lên. Đối với các băi tắm có độ dốc thoai thoải vừa phải giống như Băi Dài Cam Lâm và một số băi ngang khác, quy luật tác động của sóng đến địa h́nh đáy cũng tồn tại tương tự như vậy, nhưng với các đỉnh nhọn và rănh địa h́nh có sự chênh lệch độ cao nhỏ hơn so với băi biển có độ dốc băi lớn như băi tắm Nha Trang.
Khác với băi tắm có độ dốc lớn, ở băi tắm có độ dốc thoai thoải, các đỉnh nhọn và rănh địa h́nh được h́nh thành không những ngay trên băi, mà c̣n nằm ch́m dưới mặt nước và kéo dài ra biển hàng chục mét. Ngoài ra, cấu trúc địa h́nh ở băi tắm có độ dốc thoai thoải c̣n có khả năng tạo ra vô số cồn cát ngầm phân bố độc lập hoặc liên kết với nhau nằm cách bờ không xa, tạo nên trong vùng sóng đổ một h́nh thái địa h́nh đáy rất phức tạp, điều này đồng nghĩa với khả năng h́nh thành ḍng Rip ở đây rất phức tạp và đa dạng hơn nhiều so với băi tắm có độ dốc lớn như băi Nha Trang.
Bằng mắt thường, chúng ta có thể nhận thấy ḍng Rip xuất hiện trên nền chung tương đối đồng nhất của nước biển tại các băi tắm, nơi các ḍng Rip xuất hiện thường để lại những dấu vết khác biệt có thể dễ nhận biết như: sự xuất hiện của một vùng xáo trộn lăn tăn, một vùng bọt nước trắng xóa trên mặt biển gần sát bờ, một dấu hiệu rơ nét về màu sắc của nước biển so với xung quanh khi nh́n từ trên cao xuống hoặc một dải hẹp tập trung những rác rưởi và vật trôi nổi trên mặt nước…
Đặc biệt, ở những khu vực không có sóng đổ nhào, mặt nước thường phẳng lặng và nước biển luôn có màu xanh đậm - đây là những khu vực tồn tại các ao sâu hoặc rănh sâu địa h́nh so với các vùng xung quanh. Ở những khu vực như vậy, khả năng xuất hiện của ḍng Rip rất lớn. Bởi vậy, không nên tắm biển ở những khu vực biển lặng, nước sâu, mà nên tắm ở những khu vực biển cạn có sóng đổ nhào bọt trắng xóa.
Người dân và du khách tắm biển cần quan sát và nhận biết những dấu hiệu nói trên để đề pḥng ḍng Rip, đặc biệt đối với những người không biết bơi, bơi yếu hoặc trẻ em chơi đùa trên băi biển thiếu sự theo dơi của người lớn.
Theo VŨ CA (Khánh Ḥa Online)
Ḍng Rip - “tử thần” tại các băi tắm ven biển
