ENGLAND Bóng ma chiến tranh phủ lên bàn đàm phán: Nga dọa đánh thẳng lực lượng Anh–Pháp tại Ukraine

[Gibbs]

Giữa lúc châu Âu nói nhiều hơn về “bảo đảm an ninh” và “lực lượng gìn giữ hòa bình”, Moscow lại trả lời bằng một cụm từ nặng như búa: quân đội phương Tây nếu hiện diện trên lãnh thổ Ukraine sẽ bị coi là “mục tiêu hợp pháp”.

Hôm thứ Năm, Bộ Ngoại giao Nga nhắc lại lập trường lâu nay, đồng thời nâng giọng cảnh báo sau khi Pháp và Anh tuyên bố sẵn sàng đưa quân đến Ukraine trong trường hợp có một thỏa thuận hòa bình. Phát ngôn viên Maria Zakharova nói rõ: nếu các nước phương Tây triển khai đơn vị quân sự, cơ sở quân sự, kho tàng và những hạ tầng liên quan trên đất Ukraine, Nga sẽ xem đó là can thiệp từ bên ngoài.

Với Moscow, đây không phải câu nói bột phát. Zakharova nhấn mạnh những “cảnh báo” kiểu này đã nhiều lần được phát ra ở cấp cao nhất và “vẫn còn nguyên giá trị”, đồng thời mô tả thỏa thuận mới giữa các đồng minh của Kyiv như một “tuyên bố quân phiệt” mang màu sắc leo thang.

Liên minh “tự nguyện” và ý định đặt chân vào Ukraine
Cơn sóng lần này nổi lên sau cuộc họp của nhóm được gọi là “Coalition of the Willing”. Tại đây, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ký một “tuyên bố ý định”, thống nhất về việc triển khai một lực lượng đa quốc gia để bảo đảm an ninh cho Ukraine.

Starmer cho biết thỏa thuận vừa đạt được đã đặt ra khung pháp lý để binh sĩ Anh và Pháp có thể hoạt động trên lãnh thổ Ukraine, trong bối cảnh trước đó hai nước đã bày tỏ thiện chí đưa quân nhưng chưa “đóng khung” bằng cơ chế rõ ràng.

Ở phía Kyiv, Tổng thống Volodymyr Zelensky lâu nay luôn đòi hỏi các bảo đảm an ninh đủ mạnh, bởi với Ukraine, một bản giấy hòa bình không kèm “lá chắn” chỉ là khoảng lặng trước một cuộc xâm lược khác. Zelensky nói hôm thứ Năm rằng gói bảo đảm an ninh về cơ bản đã “sẵn sàng để hoàn tất ở cấp cao nhất” với Tổng thống Hoa Kỳ, sau vòng thương lượng tiếp theo tại Pháp hôm thứ Tư.

Nhưng ngay cả khi Mỹ, châu Âu và Ukraine tự đạt một đồng thuận, tuyên bố của Nga như nhắc lại một thực tế trần trụi: hai khối đang đứng rất xa nhau trong cùng một cuộc đàm phán, và mỗi bước tiến của bên này lại bị bên kia xem như một bước lấn.

Trên bàn giấy nói hòa bình, ngoài trời là mùa đông và tên lửa
Trong khi các nhà lãnh đạo bàn về khuôn khổ pháp lý, chiến trường lại đang nói bằng ngôn ngữ khác. Nga tăng cường tập kích trong những tuần gần đây, đặc biệt nhắm vào hạ tầng năng lượng của Ukraine – đánh vào điện, vào sưởi ấm, vào những thứ giữ cho một thành phố còn thở được giữa mùa đông.

Nhà chức trách Kyiv đã cảnh báo người dân chuẩn bị nước, pin dự phòng và quần áo ấm, đề phòng những đợt tấn công mới khi nhiệt độ có thể rơi xuống mức -20°C. Trong cái lạnh cắt da ấy, mất điện không chỉ là bất tiện; nó là nỗi sợ có hình dạng, là bữa ăn nguội, là phòng tối, là tiếng trẻ con khóc vì rét và người lớn lặng đi vì bất lực.

Starmer, khi nói về con đường hòa bình, thẳng thắn: chỉ có thể có thỏa thuận nếu Tổng thống Putin sẵn sàng nhượng bộ. Nhưng ông cũng kết luận một câu nghe như tiếng thở dài: “Dù Nga nói gì, Putin vẫn không cho thấy ông ấy sẵn sàng cho hòa bình.”

Một sợi dây kéo ngược hai phía
Châu Âu muốn ràng buộc an ninh cho Ukraine để ngăn chiến tranh lặp lại. Nga lại coi sự hiện diện quân sự phương Tây là một lằn ranh đỏ mới. Và thế là hòa bình bị kéo giằng giữa hai cực: một bên đòi bảo đảm bằng lực lượng, một bên dọa xem lực lượng ấy là mục tiêu.

Mùa đông thì không chờ ai ký xong giấy tờ. Điện có thể tắt bất cứ lúc nào. Và trong khoảng tối của những thành phố run lên vì rét, câu hỏi lớn nhất vẫn treo lơ lửng: khi lời “cảnh cáo” đã được viết bằng thép, liệu bàn tay nào còn đủ mềm để nắm lấy hòa bình?