USA Bão tuyết 2.000 dặm “xé” nước Mỹ: băng đá như dây thòng lọng, 13.000 chuyến bay nằm im

[Gibbs]

Dải tuyết và băng đang trải ra như một vết cắt trắng xóa trên bản đồ nước Mỹ. Từ “đầu mũi” ở Texas cho tới “đuôi” vươn tận New England, phạm vi ảnh hưởng đã kéo dài khoảng 1.300 dặm và còn tiếp tục đẩy về phía Đông, sớm chạm ngưỡng hơn 2.000 dặm suốt cuối tuần. Cơn bão không chỉ “đổ tuyết” – nó khóa cứng mặt đất bằng băng, bóp nghẹt giao thông, và thử sức chịu đựng của các thành phố bằng cái lạnh có thể khiến người ta run rẩy ngay cả khi đứng trong nhà.

Băng đá “thảm họa”: mất điện có thể kéo dài nhiều ngày
Nguy hiểm nhất nằm ở lớp băng: thứ trong veo nhưng nặng như chì. Băng đóng dày làm trĩu cành cây, kéo đổ đường dây, hất gục cột điện. Số ca mất điện đã tăng ở nhiều bang; kịch bản “hàng trăm nghìn khách hàng” chìm trong bóng tối được cảnh báo là hoàn toàn có thể xảy ra, và một số nơi có thể mất điện nhiều ngày. Có điểm ghi nhận băng dày tới khoảng 3/4 inch – mức đủ để biến cây cối và hạ tầng điện lực thành những “mồi gãy” nguy hiểm, rơi xuống bất kỳ lúc nào.

Ác mộng đi lại: hơn 13.000 chuyến bay bị hủy
Trên bầu trời, những bảng điện tử ở sân bay thay nhau hiện chữ “Canceled”. Tổng số chuyến bay bị hủy đã vượt 13.000 trong giai đoạn từ thứ Bảy đến thứ Hai và còn tăng thêm; riêng Chủ nhật đã có hơn 8.200 chuyến nằm lại mặt đất. Nhiều hãng bay chịu ảnh hưởng nặng khi các “đầu mối” lớn như Dallas và Atlanta rơi vào vùng thời tiết nguy hiểm.
Dưới mặt đất, nhiều đoạn xa lộ liên bang bị đóng vì đường trơn, tầm nhìn kém, tai nạn dây chuyền. Arkansas ghi nhận “tất cả các tuyến đường” đều bị tác động bởi thời tiết mùa đông; báo cáo tai nạn trên đường cao tốc tăng nhanh, có nơi tắc nghẽn do xe tải lớn đứng chặn làn. Ở một số thành phố, khó khăn lại đến từ chuyện tưởng nhỏ: thiếu muối rải đường. Cleveland thừa nhận thiếu hụt nguồn muối, buộc phải ưu tiên các trục chính, dốc cao, giao lộ nguy hiểm và đường gần bệnh viện; các tuyến khác chủ yếu trông vào xe ủi và… may mắn.

Cái lạnh kỷ lục: hơn nửa nước Mỹ đối mặt “wind chill” dưới 0
Tuyết rơi đã khó, nhưng cái lạnh mới là ổ khóa giữ mọi thứ đứng yên. Dự báo cho thấy hơn một nửa người Mỹ sẽ trải qua “wind chill” dưới 0°F trong tuần tới. Khi nhiệt độ rơi sâu, tuyết và băng không tan mà “đóng đinh” trên mặt đường, trên mái nhà, trên cành cây; người mất điện thì đối mặt những đêm dài run rẩy.
Khí tượng còn cảnh báo các cơ chế làm cơn bão “độc” hơn: hiện tượng “wedge” (khối không khí lạnh bị dãy núi chặn lại tạo thành “nêm” lạnh ở sườn Đông Appalachians) có thể quyết định nơi nào mưa đóng băng sẽ kéo dài, đặc biệt ở khu vực như Bắc Georgia/Atlanta. Cùng lúc, tuyết có thể “bông xốp” do không khí cực lạnh: cùng một lượng ẩm, tổng lượng tuyết có thể phình lên 15–20 inch quy đổi, nhẹ hơn để xúc nhưng dễ bị gió thổi bay, giảm tầm nhìn rất nhanh.

Khi bóng rổ phải nhường đường cho bão tuyết
Cơn bão cũng “đá” sang cả lịch thi đấu thể thao. Big 12 đã dời giờ nhiều trận để tránh thời điểm xấu nhất: có trận bóng rổ nữ ở Ohio được đẩy sớm, một số hoạt động bên lề hoãn sang cuối tháng 2; vài trận nam cũng được chuyển giờ và địa điểm/khung giờ linh hoạt hơn, thậm chí có nơi mở cửa miễn phí và miễn phí đậu xe để khuyến khích khán giả đến sớm, tránh rủi ro.
Tại Dallas, trận Mavericks – Lakers vẫn dự kiến diễn ra như kế hoạch, nhưng nhà tổ chức thông báo theo dõi sát điều kiện thời tiết, đóng bớt lối vào để giữ nhiệt trong tòa nhà và khuyến cáo người hâm mộ chừa thêm thời gian di chuyển.

Giao thông công cộng “đóng băng”, các thành phố vào tư thế chiến đấu
New Jersey tuyên bố hệ thống tàu điện đi làm sẽ dừng chạy từ 2 giờ chiều Chủ nhật; xe buýt và light rail tạm ngưng cả ngày. Bang áp dụng giới hạn tốc độ 35 mph trên các đường lớn và xa lộ liên bang.
Ở Đông Bắc, Boston cảnh báo nguy cơ “whiteout” khi gió giật mạnh trong lúc tuyết rơi dày, dự báo có thể nhận 11–17 inch; nhiều cơ sở công cộng đóng cửa, trường học nghỉ, lệnh cấm đậu xe trên một số tuyến được kích hoạt. New York City tung “chiến dịch dọn tuyết lớn nhất” theo mô tả của lãnh đạo thành phố: hàng ngàn nhân viên vệ sinh, hơn 700 xe rải muối và khoảng 2.300 xe cày sẵn sàng xuất kích, kèm cảnh báo hạn chế đi lại trong Chủ nhật và thứ Hai; nhiệt độ những ngày sau đó có thể lạnh kéo dài, ban ngày khó vượt 20s°F.

Huy động cứu hộ: hàng vạn nhân lực kéo dây, dựng cột, cứu điện
Cơn bão trải dài khiến cứu trợ cũng phải “liên bang hóa” theo đúng nghĩa. Nhiều công ty điện lực điều động đội sửa chữa xuyên bang: Florida cử nhân lực hỗ trợ Georgia và South Carolina; Illinois điều người tới Maryland, Pennsylvania và Washington, DC; Minnesota điều đội tới Virginia; Nebraska cử đội tới North Carolina. Riêng một tập đoàn điện lực ở vùng Đông Nam cho biết khoảng 18.000 nhân sự từ 27 bang và Canada đã sẵn sàng ứng cứu khi mất điện lan rộng.

Tuyên bố khẩn cấp dày đặc, Nhà Trắng duyệt hỗ trợ liên bang
Ít nhất khoảng 20 bang đã ban bố tình trạng khẩn cấp (cùng Washington, DC), nhằm mở khóa nguồn lực, điều phối Vệ binh Quốc gia, cảnh sát xa lộ và kho dự trữ. Tổng thống Mỹ cho biết đang theo dõi sát và đã phê duyệt tuyên bố khẩn cấp liên bang cho một số bang trên đường đi của bão, giúp kích hoạt thêm hỗ trợ từ FEMA và các nguồn lực liên bang.

“Bonus” nguy hiểm: bão tuyết chưa đủ, còn có thể kèm giông mạnh
Nghịch lý thời tiết mùa đông: trong khi phần lớn lãnh thổ bị khóa bởi không khí Bắc Cực, dải không khí ấm từ phía Nam có thể tràn lên vùng Vịnh, tạo vùng giao tranh sinh ra giông mạnh. Một mức rủi ro giông bão đáng kể đã được đặt cho một số khu vực Louisiana, Mississippi, Alabama, Florida và Georgia; gió giật mạnh là mối đe dọa chính, và vẫn có khả năng xuất hiện lốc xoáy cục bộ.

Lời nhắn cuối: ở yên khi có thể, chuẩn bị như thể mất điện 3 ngày
Cơn bão này không chỉ “lạnh” mà còn “dai” — thứ khiến băng nằm lì trên đường, khiến xe cứu hộ cũng khó tiếp cận nếu tai nạn xảy ra. Nếu không thật sự cần thiết, ở nhà là lựa chọn an toàn nhất.
Chuẩn bị tối thiểu: nước uống, đồ ăn không cần nấu, pin/sạc dự phòng, đèn pin, chăn ấm, thuốc men cơ bản; sạc đầy điện thoại trước khi nhiệt độ rơi sâu. Và nếu quanh bạn có người già sống một mình, hãy “gõ cửa” sớm — vì trong bão tuyết, đôi khi một lời hỏi thăm lại là thứ sưởi ấm nhanh nhất.