Thời hạn 60 ngày sắp đến: Ông Trump đối mặt với áp lực đưa ra quyết định liên quan chiến dịch Iran

[Cupcake01]

Sau gần 8 tuần xung đột tại Iran, các nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Quốc hội đã bác bỏ những nỗ lực lặp đi lặp lại của Đảng Dân chủ nhằm đình chỉ chiến dịch và buộc Tổng thống Trump, người đã khơi mào xung đột mà không có sự ủy quyền của Quốc hội, phải tham vấn các nhà lập pháp về chiến dịch quân sự này, New York Times (NYT) đưa tin.

Tuy nhiên, một số thành viên trong Đảng Cộng hòa đã ra tín hiệu rằng một thời hạn pháp định then chốt trong những tuần tới có thể là một "điểm bùng phát", khi họ kỳ vọng Tổng thống Trump lựa chọn: hoặc là xuống thang xung đột, hoặc là tìm kiếm sự chấp thuận của Quốc hội để tiếp tục.

Đảng Dân chủ đã nhiều lần tìm cách viện dẫn một điều khoản của Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh năm 1973 (War Powers Resolution), một đạo luật nhằm hạn chế khả năng tiến hành chiến tranh của tổng thống Mỹ mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội, để phản đối cuộc xung đột tại Iran. Tuy nhiên, nỗ lực này liên tiếp thất bại. Lần mới nhất là hôm 22/4 vừa qua.

Dù vậy, đạo luật này cũng thiết lập một loạt thời hạn, mà mốc đầu tiên là ngày 1/5 tới đây và điều đó có thể làm gia tăng áp lực lên chính quyền Trump trong những ngày tới.

"Đồng hồ đếm ngược" 60 ngày

Khi Mỹ bắt đầu các cuộc không kích phối hợp với không quân Israel vào ngày 28/2, Tổng thống Trump cho biết ông đang hành động dưới quyền hạn Tổng tư lệnh để bảo vệ các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông và "thúc đẩy các lợi ích quốc gia thiết yếu của Mỹ". Ông khẳng định hành động này được thực hiện vì mục đích "tự vệ tập thể cho các đồng minh trong khu vực, bao gồm cả Israel".

Nhiều nghị sĩ Đảng Dân chủ đã bác bỏ lý lẽ đó và tiếp tục tranh luận rằng ông Trump đã hành động phi pháp. Các quan chức Nhà Trắng và hầu hết các nghị sĩ Cộng hòa tại Đồi Capitol lại cho rằng ông đang hoạt động trong khuôn khổ của quy chế quyền hạn chiến tranh, vốn thiết lập một "đồng hồ đếm ngược" 60 ngày, buộc một tổng thống phải rút quân đội Mỹ khỏi các hoạt động thù địch nếu không có sự ủy quyền sử dụng lực lượng quân sự (AUMF) từ Quốc hội.

Mặc dù xung đột bắt đầu vào cuối tháng 2, nhưng ông Trump đã chính thức thông báo cho Quốc hội về chiến dịch vào ngày 2/3. Theo NYT, giai đoạn 60 ngày bắt đầu từ ngày đó và sẽ kết thúc vào ngày 1/5.

Một số nghị sĩ Cộng hòa đã ra tín hiệu rằng họ sẽ không ủng hộ bất kỳ nỗ lực nào nhằm gia hạn chiến dịch quá mốc 60 ngày.

Thượng nghị sĩ John Curtis (Đảng Cộng hòa, bang Utah), đã viết trong một bài luận hồi đầu tháng này rằng ông "sẽ không ủng hộ hành động quân sự tiếp diễn vượt quá khung thời gian 60 ngày mà không có sự chấp thuận của Quốc hội".

Các nghị sĩ Cộng hòa khác, bao gồm Hạ nghị sĩ Brian Mast (bang Florida), Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cảnh báo rằng ông Trump có thể mất đi sự ủng hộ đáng kể nếu cuộc xung đột kéo dài sang tháng 5.

Ngay sau khi phe Cộng hòa vừa suýt soát chặn đứng một nghị quyết về quyền hạn chiến tranh tại Hạ viện tuần trước, ông Mast cho biết có thể sẽ có "một kết quả bỏ phiếu khác sau 60 ngày", ám chỉ đến thời hạn chót ngày 1/5.

Theo quy định, một khi thời hạn 60 ngày ban đầu trôi qua, các lựa chọn của tổng thống để tiếp tục chiến dịch quân sự mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội sẽ trở nên hạn hẹp.

Tại thời điểm đó, ông Trump thực tế sẽ có 3 lựa chọn: tìm kiếm sự ủy quyền của Quốc hội để tiếp tục chiến dịch, bắt đầu cắt giảm sự can thiệp của Mỹ, hoặc tự gia hạn cho mình.

Luật pháp cho phép gia hạn triển khai quân một lần duy nhất trong 30 ngày nếu tổng thống chứng thực bằng văn bản rằng cần thêm thời gian để tạo điều kiện cho việc rút quân Mỹ một cách an toàn, nhưng điều này không cấp quyền để tiếp tục tiến hành một chiến dịch tấn công.

Quyền hạn của Quốc hội Mỹ

Các nhà lập pháp Mỹ có quyền cấp phép bất cứ lúc nào để ông Trump tiếp tục chiến dịch bằng cách thông qua một Nghị quyết Ủy quyền Sử dụng Lực lượng Quân sự (AUMF). Những biện pháp như vậy đã trở thành cách thức chính yếu để Quốc hội phê duyệt các chiến dịch quân sự thay vì một bản tuyên chiến chính thức, điều vốn chưa từng được thực hiện kể từ Thế chiến II.

Mặc dù phe Cộng hòa nhìn chung đã thống nhất trong việc chặn đứng các nỗ lực của phe Dân chủ nhằm đình chỉ xung đột, vẫn chưa rõ liệu họ có đoàn kết như vậy khi vấn đề chuyển sang "chủ động ủy quyền" cho cuộc xung đột hay không.

Quốc hội Mỹ đã không bỏ phiếu ủng hộ sử dụng lực lượng quân sự kể từ năm 2002, thời điểm các nhà lập pháp ủy quyền tấn công Iraq.

Ông Trump có thể phớt lờ hạn chót?

Các chính quyền Mỹ lâu nay vẫn tranh luận rằng, Hiến pháp trao quyền hạn rộng rãi cho tổng tư lệnh. Điều đó có nghĩa là những hạn chế mà luật quyền hạn chiến tranh đặt ra cho tổng thống là vi hiến.

Vào năm 2011, Tổng thống Barack Obama đã tiếp tục một hoạt động can thiệp quân sự tại Libya vượt quá mốc 60 ngày, với lập luận rằng đạo luật này không áp dụng vì "các hoạt động của Mỹ không liên quan đến chiến đấu kéo dài hoặc giao tranh bằng hỏa lực trực tiếp với các lực lượng đối thủ, cũng không bao gồm bộ binh Mỹ".

Mặc dù điều này đã vấp phải sự phản đối từ cả hai đảng vào thời điểm đó, một số nhà lập pháp dự đoán rằng chính quyền Trump có thể đưa ra lập luận tương tự về vấn đề Iran.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, ông Trump cũng từng phản ứng tương tự với đạo luật này vào năm 2019 khi ông phủ quyết một nghị quyết lưỡng đảng nhằm chấm dứt sự can thiệp quân sự của Mỹ vào cuộc chiến của Ả Rập Saudi tại Yemen. Khi đó, ông nói rằng biện pháp này là một "nỗ lực không cần thiết và nguy hiểm nhằm làm suy yếu quyền hạn hiến định của tôi".

Tuy nhiên, theo NYT, việc phớt lờ thời hạn chót có thể gây ra vấn đề chính trị cho Đảng Cộng hòa, phe vốn cho đến nay đã dành cho chính quyền sự tự do rộng rãi để tiến hành tấn công mà không cần sự can thiệp của Quốc hội hay bất kỳ sự giám sát chính thức nào.