Ngoáy tai có thể mang lại cảm giác dễ chịu ngay lúc đó, nhưng hậu quả có thể sẽ tai hại hơn là bạn nghĩ

[trungthuc]

Ngoáy tai khi bị ngứa luôn đem lại cảm giác thấy "đã tai" ngay lúc đó, nhưng cái giá phải trả thường sẽ đến âm thầm và kéo dài. Tai không phải là nơi nên "cần làm sạch thường xuyên", bởi vì chỉ qua một thói quen nhỏ này cũng có thể gây ra hàng loạt tổn thương mà nhiều người không hề ngờ đến.

Trước hết, cần nắm hiểu tai sẽ hoạt động ra sao. Âm thanh đi từ tai ngoài vào ống tai, làm rung màng nhĩ ở tai giữa, sau đó được khuếch đại qua các xương con và truyền vào tai trong. Tại đây, các tế bào lông cực kỳ nhạy cảm sẽ chuyển các rung động này thành tín hiệu điện gởi lên não. Chính những tế bào lông này gần như không thể cho tái tạo lại khi đã bị tổn thương do bị tác động nhiều vào, nhất là ngoáy tai.

(Minh họa)
Khi bạn đưa tăm bông hoặc vật nhọn vào tai, nguy cơ đầu tiên là làm trầy xước ống tai. Da trong ống tai rất mỏng và bám sát vào xương, không giống như da ở nơi khác. Chỉ cần cọ xát nhẹ cũng có thể gây ra viêm, đau, chảy dịch, thậm chí bị nhiễm nấm nếu dụng cụ không đuộc vệ sinh sạch sẽ.

Nguy hiểm hơn, nếu cho ngoáy sâu hoặc mạnh, bạn có thể làm lủng màng nhĩ. Đây là tấm màng quan trọng giúp việc truyền âm thanh. Khi bị lủng, người bệnh có thể thấy bị ù tai, nghe kém, cảm giác như bị bịt kín tai. Một số trường hợp nhẹ có thể tự lành, nhưng nếu vết rách lớn hoặc bị nhiễm trùng, có thể phải qua phẫu thuật để giúp phuc hồi.

Tuy nhiên, hậu quả đáng lo nhất lại nằm sâu hơn. Việc cho kích thích và gây tổn thương lặp đi lặp lại có thể ảnh hưởng xấu đến tai trong, nơi chứa các tế bào lông. Khi những tế bào này bị hư hại, thính lực sẽ bị suy giảm dần theo thời gian. Ban đầu bạn có thể vẫn nghe được lời nói bình thường, nhưng sẽ khó nghe các âm thanh cao như tiếng ve, tiếng chuông hay phụ âm nhỏ. Đây là giai đoạn sớm mà nhiều người không hề nhận biết ra, cho đến khi đã quá muộn cho thính lực của mình.

Trong một số trường hợp, sự tổn thương hoặc mức độ căng thẳng trong cuộc sống đi kèm có thể dẫn đến tình trạng bị điếc đột ngột. Người bệnh bỗng nhiên nghe kém rõ rệt trong vài ngày, kèm theo chứng bị ù tai hoặc cảm giác bị đầy tai. Đây là tình trạng cần phải đi khám bác sĩ chuyên khoa sớm, vì khả năng hồi phục phụ thuộc rất nhiều vào thời điểm cho điều trị.

Ngoài ra còn có hiện tượng gọi là bị "điếc giả", thường gặp ở trẻ em hoặc người đang gánh chịu áp lực về tâm lý lớn. Tai thực tế không bị tổn thương, nhưng não đã "tắt đi khả năng tiếp nhận âm thanh như một phản ứng căng thẳng". Dù không phải là tổn thương ở phần vật lý, điều đó vẫn cho thấy tai và hệ thần kinh rất nhạy cảm với các tác động từ bên ngoài.

Một điểm mà có nhiều người hiểu sai là nghĩ rằng khi ráy tai bị dơ bẩn và cần nên móc lấy ra thường xuyên. Thực tế, ráy tai có vai trò bảo vệ: giữ ẩm, ngăn bụi và côn trùng, đồng thời tai có cơ chế tự làm sạch thông qua chuyển động hàm khi nói và nhai. Việc ngoáy tai không những không cần thiết mà còn đẩy ráy tai vào sâu hơn, gây ra tắc nghẽn và khó chịu nhiều hơn.

Ngay cả các thiết bị như tai nghe cũng có thể lâm vào tình trạng tệ hơn nếu đem dùng sai cách. Dù là tai nghe thường, tai nghe chống ồn hay dẫn truyền qua xương, nếu nghe quá lâu hoặc quá to, sự rung động vẫn gây tác động trực tiếp lên tai trong và làm gia tăng nguy cơ bị suy giảm thính lực.

Vậy hậu quả lớn nhất của việc ngoáy tai là gì? Không phải là cơn đau ngứa nhất thời, mà là sự suy giảm thính lực âm thầm, tích lũy theo thời gian. Một khi tai trong đã bị tổn thương, khả năng phục hồi sẽ rất hạn chế.

Cách bảo vệ tai thực ra khá đơn giản: Đừng nên ngoáy tai khi không cần thiết, hạn chế đưa vật lạ vào ống tai, giữ âm thanh nghe ở mức vừa phải và đi khám sớm nếu có dấu hiệu bất thường như bị ù tai, nghe kém hoặc bị đau tai kéo dài.

Cảm giác dễ chịu vài giây không đáng để đánh đổi với thính lực cả đời.