Từng là Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, có quyền bổ nhiệm những chức vụ cao nhất trong hệ thống ngân hàng, nhưng quà Tết mà ông Cao Sỹ Kiêm từng nhận được chỉ là… bao thuốc lá, gói chè, can nước mắm hay sang hơn là... bánh xà pḥng.
Gói chè, bao thuốc đều là quà
Khi c̣n đương chức là Thống đốc Ngân hàng Nhà nước VN, ông phải quản lư bao nhiêu nhân viên?
Ngân hàng khác với các ngành khác là Thống đốc quản lư toàn ngành, từ TƯ đến địa phương. Ở TƯ tôi phụ trách trực tiếp nhóm thư kư gồm hơn 10 người, một bộ phận làm công tác tham mưu như: các vụ chính sách tiền tệ, quan hệ quốc tế, quản lư ngoại hối, một bộ phận nghiệp vụ ngân hàng: quản lư quỹ, kho tàng, nghiệp vụ kinh doanh… Mỗi khối này có 5 – 6 vụ, vụ đông có thể lên đến 100 người, vụ ít cũng khoảng 40 – 50 người.
Đối với các Ngân hàng thương mại, thời tôi làm Thống đốc có thể kư quyết định bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Phó tổng giám đốc, các ủy viên Hội đồng quản trị và ban kiểm soát. Nói chung từ cấp vụ trưởng đến Chủ tịch Hội đồng quản trị tôi đều làm hết, chỉ riêng Phó Thống đốc, tôi làm đề nghị, c̣n cấp trên sẽ quyết định.
 |
| Nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Cao Sỹ Kiêm. Ảnh: IE |
Vậy vào dịp Tết, nhà ông chắc rất đông khách?
Hồi tôi làm Thống đốc, đất nước mới bước vào kinh tế thị trường, nên trước và sau Tết, anh em thường tổ chức họp mặt cuối năm. C̣n vào ngày Tết th́ chỉ những người lân cận, có quan hệ trực tiếp đến chơi, đến thăm, ví dụ như các vụ ngân hàng ở trung ương, ban lănh đạo, Đảng ủy, công đoàn, thanh niên. C̣n cán bộ địa phương thì do phương tiện đi lại khó khăn nên ít bay ra Hà Nội lắm.
Ít nhưng không phải là không có, thưa ông?
Thực ra là không có, v́ thời đó chưa có phong tục đi Tết như bây giờ. Anh em ở xa quư ḿnh, cùng lắm cũng chỉ gửi cho cành mai, cành đào hoặc giỏ phong lan.
Quà Tết thời đó có vẻ rất đơn giản?
Đúng vậy, rất đơn giản. Gói chè, bao thuốc, cân cà phê, đôi chiếu, can nước mắm đều là quà.
Ông đă bao giờ từ chối nhận món quà nào chưa?
Quà vậy cũng chả nỡ từ chối, hơn nữa họ cũng không có ư đồ ǵ.
Vợ tôi phải gọi điện hỏi mới dám nhận quà
Ông có "quy định" ǵ về tiếp khách không?
Anh nào thích th́ đến thôi, chứ không quan cách như bây giờ.
Có ai tặng quà qua vợ ông không?
Cũng có. Nhưng vợ tôi thường phải gọi điện hỏi tôi, chứ không bao giờ bà ấy tiếp. Có lần, một đồng chí ở cơ quan mang điều ḥa đến lắp, nói “Anh là thủ trưởng nên được ưu tiên”, nhưng nếu không có chế độ th́ tôi nhất định không nhận. Thế là anh đó phải mang về. Hoặc có lần đi công tác, tôi mang theo bà xă, anh em bỏ tiền ra mua vé, tôi cũng nhất quyết phải thanh toán lại. Phải rơ ràng th́ làm ăn mới dễ và h́nh ảnh của ḿnh trong mắt anh em nó khác.
Kư quyết định nhưng c̣n không biết mặt nhân viên
Đă có trường hợp nào muốn được bổ nhiệm chức vụ cao hơn đă đến tặng quà Tết ông chưa?
Cũng có. Họ có đến trước thăm ḍ, nhưng cơ chế làm việc hồi đó khác, nếu tôi đồng ư nhưng ở dưới không đồng t́nh th́ cũng không được. Đề bạt phải qua cấp dưới bầu bán, giới thiệu qua ban tham mưu, rồi đưa ra ban cán sự. Tôi chỉ là người kư cuối cùng, chứ không phải qua tôi kư là xong luôn. C̣n nếu ở dưới mà đă đồng t́nh thống nhất, tôi cũng không thể không kư. Nên cũng có trường hợp là để “lọt lưới” đấy.
Thế trường hợp đó mang quà đến, ông có nhận không?
Tôi không biết nên coi là b́nh thường. Với lại quà hồi đó đơn giản ấy mà, mấy cân chè, cân cà phê…Chứ không như bây giờ là phong b́ tiền, mà toàn là đô la. Kinh khủng lắm! Tôi nghe mà xót ruột cho dân. Hồi đó, nếu quà cũng tính bằng đô như bây giờ th́ tôi giàu to v́ từ việc đề bạt, nâng lương cho đến kư quyết định đi nước ngoài đều phải qua tôi hết. Nhưng lúc đó, con người sống hay lắm, Tết có người đến nhà chơi là vui lắm rồi, nhận quà cũng rất dễ chịu. Nó mang biếu ḿnh gói chè th́ ḿnh cho lại bao thuốc lá. C̣n anh em đi nước ngoài về th́ “sang” hơn, có người tặng bánh xà pḥng, cái bàn là, máy ảnh...
Mỗi năm ông kư quyết định bổ nhiệm bao nhiêu cán bộ?
Khoảng mấy chục người. Nhưng nhiều người tôi không biết mặt, cấp dưới tŕnh lên là kư. Có những anh mới hôm trước ḿnh kư, hôm sau gặp lại hỏi "Anh ở đâu?", họ nói ḿnh mới nhớ ra là hôm qua vừa kư.
Không nhận quà, chưa chắc đă liêm khiết
Hiện nay, ông nghĩ sao khi có một số quan chức không nhận quà dịp Tết?
Làm thế là rất đúng. Không nên biến quà tặng thành một công cụ làm biến chất đạo đức con người. Con người ai cũng có ḷng tham, có nhu cầu vật chất, những người không có tư cách sẽ rất dễ biến đó thành mục tiêu phấn đấu. Khi anh có chức có quyền, người ta c̣n nể, c̣n sợ nên chưa tố giác. Nhưng khi đă ra khỏi vị trí th́ hoặc sẽ bị kiện, hoặc sẽ để lại tai tiếng cho bộ máy và danh dự của chính anh.
Phải chăng đó là những người lănh đạo liêm khiết?
Cũng có thể. Nhưng không trừ khả năng quà tặng bị biến tướng thành cổ phiếu, trái phiếu, đất đai, xe cộ, nhà cửa. Những món quà “ngầm” này mới là quà lớn và thủ đoạn tặng quà hết sức tinh vi. Tôi biếu anh một căn nhà, nhưng đứng tên người khác, sau đó bán đi, đưa tiền cho anh. V́ vậy, trong sổ sách tên anh là hoàn toàn sạch bong.Chính v́ những món quà “ngầm” này nên rất khó phát hiện các sai phạm, chỉ đến khi nào nó thành “ung nhọt” bục ra th́ mới biết được.
Về hưu rồi, quà tặng cũng ít đi
Món quà được tặng nào ông nhớ nhất?
Là các đồ lưu niệm, như các đồng tiền xu, mỗi cái thể hiện một thời kỳ. Nó là kỷ niệm cả cuộc đời hoạt động của ḿnh.
C̣n món quà lớn nhất ông nhận?
Là một vài ngh́n đô của anh em đi nước ngoài họ biếu.
Bây giờ khi đă nghỉ hưu, ông c̣n được nhận nhiều quà nữa không?
Ít hơn nhiều. Trước th́ ḿnh có quyền hành, giờ chẳng c̣n ǵ liên quan đến họ, ai quư ḿnh th́ đến chơi cho tí quà. T́nh cảm th́ không có lợi nhuận, nên cũng không có quà lớn.
Xin cảm ơn ông v́ cuộc tṛ chuyện thẳng thắn và thú vị này!
Nguyễn Yến (thực hiện)
Bee
“Nếu quà Tết lớn như bây giờ th́ tôi đă giàu to”
