Ngoại trưởng ASEAN: Thảo luận biển Ðông, nhưng không đi vào chi tiết

JAKARTA, Indonesia 7-5 (TH) - Cuộc họp cấp ngoại trưởng ASEAN ở thủ đô Jakarta, Indonesia, hôm Thứ Sáu bàn nhiều chủ đề khác nhau trong đó có cả chuyện biển Ðông. Báo Jakarta Post loan tin như vậy và không đưa ra chi tiết gì về những điều đã thảo luận.

Bản đồ biển Ðông. (Hình: Middlebury.Edu)

Theo nguồn tin này các vấn đề hải tặc, khai thác gỗ lậu, an ninh hàng hải cũng như những vấn đề liên quan đến chính trị và phát triển dân chủ đã được nêu ra trong các cuộc họp của ASEAN. Tuy nhiên, tờ báo trên thuật lời ngoại trưởng Indonesia là Marty Natalegawa nói trong cuộc họp báo là các vấn đề liên quan trực tiếp đến từng đề tài sẽ được thảo luận ở các cơ chế liên quan mà những người tham dự sẽ là các tư lệnh quân đội, bộ trưởng quốc phòng, bộ trưởng hàng hải, v.v.

Do đó, những gì Việt Nam và những nước ASEAN khác liên quan trong cuộc tranh chấp chủ quyền biển đảo trên biển Ðông, muốn thấy một giải pháp thành hình như thế nào thì vẫn chỉ thấy vấn đề vẫn mở ngỏ.

Năm 2002, các nước ASEAN và Trung Quốc đã ký ở Phnom Penh bản tuyên bố về ứng xử trên biển Ðông nói các bên cam kết dựa vào Công Ước Quốc Tế về Luật Biển của LHQ để giải quyết các tranh chấp. Các bên cũng cam kết tự kềm chế, không làm cho tình hình phức tạp thêm để tránh gây mất ổn định và hòa bình của khu vực.

Từ đó đến nay, tuy không xảy ra xung đột nhưng các hành động xây dựng công sự và cơ sở trên các đảo đã chiếm đóng, lặng lẽ dò tìm dầu khí vẫn diễn ra. Ðặc biệt là phía Trung Quốc, ngoài các hoạt động vừa kể nhiều hơn bao giờ hết, hàng năm, họ còn tổ chức các cuộc tập trận qui mô biểu diễn sức mạnh quân sự trên biển Ðông không ngoài chủ đích đe dọa các nước nhỏ trong vùng tranh chấp. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn cấm đánh cá trên biển Ðông từ tháng 6 đến đầu tháng 8 là mùa đi biển chính trong năm của ngư dân Việt Nam. Nhiều tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam đã bị tàu chiến Trung Quốc đâm chìm hoặc kéo về đảo Phú Lâm trong quần đảo Hoàng Sa đòi tiền chuộc.

Việt Nam muốn lôi kéo các nước ASEAN đứng thành một khối đối phó với Trung Quốc nhưng bị sự phản bác mạnh mẽ từ Bắc Kinh. Họ lập lại nhiều lần chỉ muốn thảo luận tay đôi với từng nước để chiếm thượng phong.

Cả Philippines cũng như Việt Nam đều muốn thảo luận với Trung Quốc theo công thức đa phương. Tuy nhiên, cả hai nước lại có những phiên họp riêng với Trung Quốc làm dư luận khó hiểu về lập trường và chủ đích.

Trả lời đài phát thanh RFI bên lề hội nghị thượng đỉnh ASEAN, Bộ Trưởng Truyền Thông Philippines Ramon Carandang trình bày quan điểm của nước này về vấn đề biển Ðông:

“Philippines nghĩ rằng ngoại giao và thảo luận là cách tốt nhất để giải quyết những tranh chấp lãnh thổ trên vùng biển Ðông. Chúng tôi rất muốn có được một cơ chế để làm sao những nước có liên quan có thể khai thác bất cứ tài nguyên nào ở khu vực đang tranh chấp, để mọi nước đều được hưởng lợi, mà không làm cho tình hình căng thẳng thêm.

Phillipines ủng hộ việc khai thác chung khu vực biển Ðông, nhưng hiện giờ chưa có một cơ chế nào để làm chuyện đó. Chúng ta chưa có cả một luật ứng xử trên biển Ðông có tính chất bắt buộc thi hành, mà chỉ mới có một bản tuyên bố ứng xử.

Theo tôi, bước đầu tiên mà Trung Quốc và các nước có tranh chấp chủ quyền ở biển Ðông cần làm là đạt đến một bộ luật ứng xử, rồi mới tính đến bước kế tiếp là khai thác những giá trị kinh tế của vùng biển Ðông. Hiện giờ, chúng ta còn cách rất xa mục tiêu ấy.”

Hàng năm thấy Bộ Ngoại Giao Việt Nam đưa ra các bản tuyên bố phản đối Trung Quốc có những hành động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam tại các khu vực quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Các lời phản đối suông không hề ngăn chặn được các hành động của Trung Quốc.

Từ khi đưa ra bản tuyên bố ứng xử đến nay đã gần chục năm, một bộ qui tắc ứng xử vẫn chỉ thấy các bên dạo đờn mà không thấy ngồi họp cụ thể.

theo nv