Mang hài cốt tù cải tạo Việt Nam sang Mỹ
WESTMINSTER (NV) - Mùa Hè 2010, trong hành trang Daniel Điền Lương mang theo trên chuyến bay trở về Los Angeles, có một thứ rất đặc biệt. Đó là chiếc mộ bia “nặng khoảng 30 pound,” trên đó có tên cha anh, cựu Đại Úy Pháo Binh VNCH Lương Văn Hoa.
Daniel Điền Lương và tấm bia mộ của cha, cựu Đại Úy Pháo Binh VNCH Lương Văn Hoa, được mang về Mỹ sau 33 năm nằm ở Làng Đá, Yên Bái. (H́nh: Daniel Điền Lương cung cấp)
Sau hơn 30 năm lạnh lẽo, cô độc nằm trong đất tù Làng Đá, cuối cùng, “người tù cải tạo” Lương Văn Hoa đă có thể nở nụ cười măn nguyện khi được trở về trong ṿng tay người thân, dù chỉ qua h́nh hài của một tấm bia và những nắm xương c̣n sót lại.
“Tôi vui, v́ dù sao, hơn 30 năm, ba tôi cũng được mang ra khỏi đất tù để trở về với gia đ́nh,” anh Daniel, người con trai lớn của người lính pháo binh năm nào, thổ lộ.
Câu chuyện hơn ba thập kỷ trước
“Lần chót tôi nh́n thấy ba tôi là lúc ông c̣n trong Nam,” anh Daniel Điền Lương bắt đầu câu chuyện.
Sau Tháng Tư, 1975, “theo lời kêu gọi của chính phủ,” ba của Daniel, “trở về Cần Thơ đi tŕnh diện”.
“Ba tôi, cũng như nhiều người sĩ quan khác của Việt Nam Cộng Ḥa được tập trung vào một trại lính cũ ở Cần Thơ để ‘học tập cải tạo’. Lúc đó, mỗi tuần họ đều cho gia đ́nh mang đồ ăn lên,” anh Daniel kể.
Trong kư ức của Daniel, người kỹ sư lập tŕnh 47 tuổi, vẫn c̣n ghi nhớ h́nh ảnh cậu bé 12, 13 tuổi ngày nào cứ mỗi trưa Thứ Bảy, đạp xe gần hai giờ đi thăm cha ḿnh.
Anh trầm ngâm, “Tết Nguyên Đán năm 1976, tôi nhớ tôi có gặp ba tôi, lúc đó tôi khoảng 12 tuổi.”
Đó cũng là lần cuối cùng Daniel được nh́n thấy cha anh. Bởi, chỉ vài tuần sau, cũng như thường lệ, khi gia đ́nh anh mang thức ăn lên thăm cha, nơi trại lính “trống rỗng, không c̣n dấu vết ǵ hết”.
Họ đi đâu hết rồi? Tại sao người ta đưa cha anh đi đâu mà không cho biết? Sao tất cả biến mất một cách khó hiểu như vậy?
Hoang mang. Lo lắng. Sợ hăi. Là tâm trạng mà Daniel và gia đ́nh anh phải trải qua.
Đi hỏi công an. Họ nói, “về nhà chờ đi”.
Thấp thỏm đợi chờ trong nỗi lo “không biết ba sống chết ra sao” cho đến khoảng hai, ba tháng sau th́ gia đ́nh Daniel thấy một lá thư gửi về.
“Thư không ghi địa chỉ, chỉ có số ḥm thư, nhưng nh́n dấu bưu điện th́ thấy ‘Hà Nội’. Vậy là gia đ́nh nghĩ chắc họ đă mang ba tôi ra Bắc rồi.” Người con trai nhớ lại.
Thế nhưng, sau vài lần thư đi tin lại, “chừng sáu, bảy tháng sau lại bặt tin ba tôi. Thư cứ gửi đi mà không thấy thư gửi về”.
Lại một lần nữa, nỗi lo lắng dồn về trong không khí gia đ́nh vợ con người lính pháo binh Lương Văn Hoa.
“Một vài gia đ́nh quen biết, có người thân ở tù cùng với ba tôi, viết thư về nói rằng ba tôi mất rồi.” Anh trầm giọng.
Đến tám tháng sau, giấy báo tử Đại Úy Pháo Binh Lương Văn Hoa mới đến tay vợ con ông, kèm theo đó là “cái đồng hồ và cái nhẫn của ba tôi, ngoài ra không c̣n ǵ hết”.
Theo những thông tin nhận được, ba của Daniel “mất ngày 3 Tháng Tám, 1977 v́ sốt rét”.
Nơi chôn ông là “Làng Đá, xă Cẩm Nhân, huyện Thác Bà, tỉnh Yên Bái”.
Tấm bia mộ của cựu Đại Úy Pháo Binh VNCH Lương Văn Hoa được t́m thấy ở Làng Đá, vào Tháng Bảy, 2010. (H́nh: Daniel Điền Lương cung cấp)
Daniel nói như tự an ủi chính ḿnh, “Biết nơi ba tôi được chôn, nhưng lúc đó nghèo quá, làm sao dám nghĩ đến chuyện lội ra Bắc. Mà ngoài Bắc là như thế nào, chúng tôi đâu ai biết.”
Nhận giấy báo tử, “má tôi không chờ nữa, lại thêm khi đó chiến tranh Cambodia xảy ra, thấy nhiều bà con bị bắt lính, nên má tôi t́m cách đưa hết mấy anh em tôi đi vượt biên”.
Những chần chừ, lần lữa, bỏ cuộc
Như bao nhiêu thuyền nhân của thập niên 1970 và 1980, bước chân xuống thuyền ra đi, không mấy ai có ư định sẽ có ngày quay trở về. Gia đ́nh Daniel cũng không khác, “chẳng hề nghĩ đến chuyện sẽ có ngày trở về để bốc mộ ba”.
Anh kể, “V́ khi ra đi, mang theo ít đồ bị hải tặc bắt lấy hết trơn, không c̣n ǵ hết. Riêng giấy báo tử của ba để lại cho người cô ở Việt Nam nên mới c̣n, chứ không cũng mất luôn rồi, cũng sẽ không c̣n biết ba tôi ở đâu.”
Sang Mỹ từ năm 1979, miệt mài với việc học hành, mưu sinh, h́nh ảnh người cha c̣n nằm lại một nơi xa lạ nào đó nơi rừng núi Bắc Việt ch́m khuất trong muôn nỗi lo toan cho đời sống thường nhật của mẹ con anh Daniel.
“Đến khoảng năm 1991-1992, gia đ́nh mới bắt đầu nghĩ đến chuyện về Việt Nam t́m lại mộ ba tôi.” Daniel nhớ lại.
Nghĩ là vậy, nhưng đến cuối thập niên 1990, người kỹ sư lập tŕnh này mới lần đầu về thăm quê nhà sau 20 năm ra đi. Tuy nhiên, lần đầu tiên đó, Daniel cũng chỉ làm được một việc duy nhất là t́m lại được tấm giấy báo tử, trên đó có ghi nơi chốn cha anh yên nghỉ.
“Tôi cầm tờ giấy đó về Mỹ nhưng thực sự vẫn không biết là phải đi t́m như thế nào, t́m làm sao, không biết mồ mả c̣n không. Nhiều bà con ở dưới quê lại không dám mang chuyện cũ ra bàn sợ liên lụy. Rất nhiều điều không chắc chắn làm chúng tôi phải suy nghĩ.” Người con trai băn khoăn.
Một lần nữa, ư định đi t́m mộ Đại Úy Pháo Binh VNCH Lương Văn Hoa lại bị bỏ qua.
Tuy nhiên, sáu năm sau, tức năm 2005, qua một người quen biết ở Hải Pḥng, gia đ́nh Daniel nhờ người đi dọ hỏi, t́m kiếm.
“Đúng là có bia mộ ba tôi ở Làng Đá,” anh nói.
Có điều, người ta cho gia đ́nh anh biết rằng “các tấm bia bị xô dạt hết, chứ không nằm trên mộ, do đó không thể biết chính xác mộ nào là của ai”.
“Thỏa măn là biết nơi chôn ba tôi thôi nhưng nghĩ đâu biết mộ nào mà bốc cốt, nếu bốc lầm th́ sao? Mà muốn thử DNA th́ chẳng lẽ mang hết tất cả về thử? Ai cho phép ḿnh làm như vậy!”
Lần thứ ba, “Chúng tôi lại bỏ cuộc.”
Quyết định t́nh cờ
Dân gian vẫn thường nói “bất quá tam”. Sau ba lần, hơn 30 năm, những tưởng mọi chuyện có thể xếp vào quên lăng, coi như chấm dứt sự hiện hữu của một con người. Nhưng có những điều thuộc về tâm linh không thể lư giải. Một điều ǵ cứ lẩn khuất.
“Đầu năm 2010, một người bạn của má tôi t́nh cờ đọc trên báo Người Việt thấy có đăng tin về việc những ngôi mộ chôn tại Làng Đá sẽ được bốc đi. Trong danh sách tên những người nằm tại đó có tên ba tôi,” con trai người quá cố kể tiếp.
Theo hướng dẫn trên bài báo, Daniel Điền Lương liên lạc với ông Nguyễn Đạc Thành, chủ tịch hội Vietnamese American Foundation (VAF), nơi có chương tŕnh The Returning Casualty nhằm t́m kiếm và đưa hài cốt của những tử sĩ trở về với gia đ́nh sau nhiều năm nằm lại nơi rừng hoang núi lạnh, để t́m hiểu và xin được tham gia chuyến đi ra Yên Bái, đến bốc mộ tại Làng Đá.
Tháng Bảy năm 2010, Daniel cùng vài người thân và một số gia đ́nh khác, có gia đ́nh từ Mỹ trở về, có gia đ́nh ở tại Việt Nam, cùng đoàn của ông Nguyễn Đạc Thành đi ra Yên Bái để bốc hết những ngôi mộ ở Làng Đá và đưa những “sample” về Mỹ thử DNA.
Anh thổ lộ, “Khi đến nơi chôn ba tôi, vui một lúc buồn một lúc. Vui v́ thấy bia mộ ba tôi đây rồi. Buồn v́ không biết có t́m được hài cốt ba tôi không, v́ thấy đă có người bốc trước rồi, không biết họ có bốc đúng không nữa.”
Theo danh sách của chính quyền sở tại đưa, phải c̣n 22 ngôi mộ nằm lại Làng Đá, chưa có thân nhân bốc dỡ. Tuy nhiên, khi đến đào lên th́ chỉ c̣n có 12 bộ hài cốt.
Ông Nguyễn Đạc Thành cho biết, “Trên danh sách, có 31 ngôi mộ được chôn tại Làng Đá, nhưng chín ngôi mộ bị người ta bốc chui, không phép tắc. Thêm vào đó, do nhiều mộ bia đă bị sạt lở nên nhiều người, do lời chỉ dẫn của người địa phương chỉ cốt muốn lấy tiền, nên họ đă không bốc đúng hài cốt của thân nhân ḿnh.”
Không biết chắc rằng trong những hài cốt c̣n sót lại, có cái nào là h́nh hài của người đă sinh ra ḿnh không, “nhưng cái mộ bia này chắc chắn là của ba tôi rồi”. Nghĩ vậy, Daniel đă không ngần ngại mang tấm bia có tên cha anh trở về Mỹ, “dù không biết có đặt lên bàn thờ được không, nhưng tôi vẫn cứ mang về”.
Anh trầm giọng, “Chuyện ba mất xảy ra đă lâu quá rồi, buồn th́ không c̣n buồn nữa nhưng cũng cảm thấy sao đó khi ra ngoài đó. Thấy hoang vắng quá!”
Ngừng lại vài giây, Daniel nói tiếp những suy nghĩ của ḿnh, “Tôi nghĩ dù không c̣n trại tù nhưng những người nằm đó cũng giống như nằm tù 30 năm nay. Giờ ḿnh đào lên, mang họ qua ngọn đồi kế bên mà ḿnh phải trả tiền mướn, đặt họ lên đó.”
“Nhiều bác nằm đó gia đ́nh không biết, giờ có người đă mang các bác đó ra khỏi đất tù, xem như mấy bác đă được tự do sau ba mươi mấy năm. Ḿnh cũng thấy an ủi khi làm được chuyện như vậy.” Daniel Điền Lương chậm răi tiếp.
Ư nghĩa giải thoát cảnh tù, mang lại tự do cho những người tù cải tạo, dù muộn màng, dù giờ họ chỉ c̣n là những nắm xương không nguyên vẹn, lại mang ư nghĩa nhân bản, thiêng liêng đến dường nào.
Theo thông báo từ ông Nguyễn Đạc Thành, trong năm gia đ́nh cùng đi bốc mộ người thân ở Làng Đá, chỉ mới có hai gia đ́nh t́m được đúng hài cốt thân nhân ḿnh sau khi thử DNA, trong đó có gia đ́nh Daniel Điền Lương, “c̣n lại ba gia đ́nh đă bị ai đó lấy lộn hài cốt rồi”.
Ông kêu gọi, “Ai đă bốc lộn những hài cốt này xin liên lạc với chúng tôi để nhận diện thử DNA để mang hài cốt đúng về, c̣n hài cốt không đúng th́ gửi lại, v́ nếu không đúng của ḿnh mà mang về nhà thờ th́ cũng đâu có được.”
Riêng với Daniel, anh chỉ c̣n chờ đợi thời gian tới, quay trở về ngọn đồi tự do, nơi ba anh đang yên nghỉ, đưa hài cốt ông về Sài G̣n, “thiêu và đặt ba tôi kế hai ông bác tôi để ấm cúng hơn”
Ngọc Lan/Người Việt
Mang cha ra khỏi đất tù, sau hơn 30 năm
