Nước Mỹ 4 năm dưới thời Obama

Chỉ còn 16 tiếng đồng hồ nữa, nước Mỹ sẽ chọn ra được vị tổng thống mới. Đến nay, chưa một phân tích nào chỉ ra được chiến thắng sẽ dành cho Tổng thống đương nhiệm Barack Obama hay ứng cử viên Đảng Cộng hòa Mitt Romney. Những điều tra dư luận cho thấy lợi thế nghiêng về phía đương kim Tổng thống. Liệu ông Obama có thể tái đắc cử hay không sau nhiệm kỳ bốn năm qua với đầy biến động?

Barack Obama trước khi lên làm tổng thống là Thượng nghị sỹ của bang Illinois (2004 – 2008) và cũng là vị Tổng thống gốc Phi đầu tiên của Nhà Trắng. Ông đại diện cho Đảng Dân chủ tranh cử tổng thống vào năm 2008 và dành chiến thắng trước ứng cử viên John McCain để trở thành Tổng thống thứ 44 của nước Mỹ.

Khi ông nhậm chức vào tháng 1/2009, Obama được “thừa kế” một nước Mỹ trong cơn đại suy thoái từ người tiền nhiệm, Tổng thống George W. Bush. Ông Obama thừa hưởng một “tài sản” tồi tệ nhất chưa từng có đối với một vị tổng thống mới kể từ sau Thế chiến thứ II không chỉ ở trên mặt trận kinh tế mà cả mặt trận ngoại giao và đối nội. Hệ thống ngân hàng Mỹ gần như sụp đổ; 2 hãng xe hơi biểu tượng cho nước Mỹ phá sản; thị trường việc làm, nhà đất và sản lượng sản xuất đều lao dốc không phanh.

Trên mặt trận đối ngoại, nước Mỹ bị lún sâu vào các cuộc chiến ở chiến trường Trung Đông; đối mặt với các lực lượng khủng bố ở khắp nơi trên thế giới và sự bành trướng tầm ảnh hưởng quốc tế ngày càng rõ của Trung Quốc.

Nhìn lại những gì của 4 năm trước, nhiều người sẽ cho rằng những bước đi của Tổng thống Obama không thực sự xuất sắc, nhất là trên mặt trận kinh tế. Tuy nhiên, không thể phủ nhận những gì mà ông Obama đã nỗ lực để chèo lái con thuyền nặng nề nước Mỹ tiến lên.

Mặt trận kinh tế

Trong khi nền kinh tế đang rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, Tổng thống Obama đã kiến nghị và thúc đẩy Quốc hội Mỹ thông qua được gói cứu trợ khổng lồ kích thích kinh tế lên đến 784 tỷ USD. Nguồn tiền cứu trợ này được chia thành nhiều khoản chi và chia cho nhiều lĩnh vực khác nhau.

Tổng thống Mỹ Barack Obama và Ngoại trưởng Hillary Clinton, người đã sát cánh cùng ông đạt được không ít thành tựu nổi bật trên mặt trận đối ngoại 4 năm qua.

Thành công nhất của Obama chính là việc giải cứu ngành công nghiệp ô tô của Mỹ bằng việc buộc hai hãng xe khổng lồ Chrysler và General Motors nộp đơn bảo hộ phá sản và bơm tiền cho họ để vực dậy ngành công nghiệp sống còn của các bang nước Mỹ như Ohio. Chỉ vài tháng sau khi bơm tiền, những đồng tiền cứu trợ đã phát huy công dụng, ngành công nghiệp ô tô đã sống lại, nhanh chóng phục hồi và sớm trả nợ chính phủ.

Ngoài ra, với sự chặt chẽ và minh bạch của TARP ( chương trình mua lại nợ của Chính phủ Mỹ), các ngân hàng đã huy động được hàng trăm tỷ USD trên thị trường chứng khoán, tỷ lệ vốn được nâng cao hơn mức trước khủng hoảng và các khoản tiền vay từ TARP cũng đã tạo ra lợi nhuận và sớm được hoàn trả.

Tuy nhiên gói cứu trợ tài chính dành cho bất động sản và ngành tài chính lại không được như mục tiêu ban đầu mà chính quyền Obama đã đặt ra. Cho đến nay, số nợ thế chấp với trị giá lên tới 900 tỷ USD vẫn chưa được thu hồi dù chỉ là ở mức mong đợi nhỏ. Obama đã thực hiện chính sách buộc các ngân hàng và công ty tài chính phải giảm lãi suất các khoản nợ có thế chấp bằng bất động sản. Tuy nhiên, ngân hàng không làm theo điều này. Đến tháng 4, chỉ có 2,3 triệu khoản vay được tái tài trợ theo chương trình này, quá thấp so với mục tiêu 7 – 9 triệu.

Đối với công ăn việc làm của người dân, khi ông Obama bước vào Nhà Trắng, trong năm 2008 và đầu 2009, đã có 80.000 việc làm bị mất theo cuộc đại suy thoái và con số tăng lên đến hàng triệu người thất nghiệp tại Mỹ trong 2 năm đầu nhiệm kỳ của ông. Tuy nhiên, năm 2011 và 2012, con số này đã khởi sắc hơn khi ngành công nghiệp ô tô đã cứu vãn lên đến 22.000 việc làm, tỷ lệ thất nghiệp tính cho đến tháng 10/2012 đã giảm xuống còn 7,4% và con số việc làm mới trong năm nay cũng đạt được khoảng 4 triệu lao động mới.

Tuy vậy, đến nay, người ta vẫn chỉ trích Obama vì đã để thâm hụt ngân sách lên đến 1 nghìn tỷ USD mỗi năm từ khi ông làm tổng thống.

Chính sách đối nội

Trong 4 năm qua của mình, Obama đã giữ lời hứa duyệt lại hệ thống bảo hiểm sức khỏe của Hoa Kỳ. Bộ luật Medicaid của chính quyền Obama gây khá nhiều tranh cãi, tuy nhiên Tòa án tối cao của Mỹ đã quyết định thông qua có chỉnh sửa một số điều nhưng vẫn giữ nguyên các điều khoản chính. Bộ luật này đã giúp hàng triệu người Mỹ có bảo hiểm y tế, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ và bảo vệ luật phá thai.

Ông cũng là người đưa ra các chính sách ôn hòa về vấn đề tôn giáo, đảng phái chính trị. Điển hình là ông ủng hộ và làm việc với một số quan chức tài chính cao cấp dưới thời Tổng thống Bush.

Barack Obama có những tham vọng lớn trong việc tái tạo nền kinh tế Mỹ và tạo ra tiêu chuẩn sống cao hơn cho người dân Mỹ. Ông đã cho phép đầu tư khá nhiều trong lĩnh vực năng lượng sạch, chú trọng đầu tư vào cơ sở hạ tầng và giáo dục nhằm tăng thu nhập cho tầng lớp thấp và trung lưu và giảm bớt các thách thức đến từ lợi thế cạnh tranh của Trung Quốc. Tuy chưa có nhiều bước đi đáng kể với những tham vọng này, Obama vẫn được hy vọng rằng thời gian 4 năm cho nhiệm kỳ hiện tại là khá ngắn để hoàn thành các mục tiêu đề ra, vì thế 4 năm tiếp theo chính là lúc để ông hoàn thành nốt những ý định của mình.

Chính sách đối ngoại

Phải nói đối ngoại trong 4 năm qua của Tổng thống Obama là khá thành công. Ông ngăn chặn được gia tăng quân sự ở một số mặt trận không cần thiết như ngừng các khoản ngân sách chi cho vũ khí hạt nhân. Ông cũng đã đưa ra quyết định rút quân ra khỏi chiến trường Afghanistan và Iraq sau gần 12 năm tham chiến, chấm dứt sự mệt mỏi của quân lính trên các chiến trường này.

Ông đã ghi được một thắng lợi lớn về ngoại giao vào năm 2011 khi ông quyết định cho xúc tiến một cuộc hành quân đặc biệt và hạ sát thành công trumg khủng bố Osama bin Laden của al-Qaida ở Pakistan.

Ông cho giữ thái độ khá cân bằng với nước đối trọng – Trung Quốc với tôn chỉ “cần phải làm các bên cùng có lợi và tránh các vấn đề bất lợi”. Thái độ của Chính quyền Mỹ dưới thời Obama với vấn đề Trung Quốc khá cẩn trọng nhưng vẫn đủ cứng rắn để không làm giảm vị thế đứng đầu trên chính trường thế giới trước đất nước đang bành trướng Trung Quốc.

Nước Mỹ dưới thời Obama là một nước Mỹ gánh trên vai những vấn đề trầm trọng và cuộc đại suy thoái khổng lồ, vì thế, dù đã có rất nhiều cố gắng thì Tổng thống thứ 44 của nước Mỹ vẫn rất khó khăn để thúc đẩy nước này sải những bước dài trên con đường tiến lên phía trước. Tuy nhiên, người ta vẫn tin rằng Obama sẽ có cơ hội thứ hai để hoàn thành con đường đi của mình, cũng là vì một nước Mỹ ôn hòa hơn nhưng không hề kém đi sức mạnh của một cường quốc thế giới.

Phan Sương
Infonet