Chưa bao giờ mà nhân ngày 30 tháng Tư cộng đồng người Việt hải ngoại cũng như báo chí trong nước lại nhắc nhở về sự ḥa hợp ḥa giải dân tộc nhiều như năm nay. Chỉ dấu này cho thấy đă đến lúc cùng nghĩ lại những điều mà cả hai bên c̣n vướng mắc để đi đến xóa bỏ nỗi đau đă kéo dài gần bốn mươi năm qua. Mặc Lâm phỏng vấn Đại tá Bùi Tín, Phó tổng biên tập của báo Nhân Dân, người được xem là chứng nhân lịch sử trong ngày 30 tháng Tư năm 75 để t́m hiểu suy nghĩ của ông về ngày này 38 năm sau.
Tôi không hề nhận sự đầu hàng
Tổng Thống Dương Văn Minh (2) ngày 30-4-1975 ở Dinh Độc Lập. Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu (1) và nhà báo Bùi Tín (3)./File photo
Mặc Lâm: Xin cám ơn ông đă dành cho chúng tôi cuộc phỏng vần này. Thưa ông, sau ba mươi tám năm không biết ông có c̣n nhớ cái cảm giác lúc ông cùng với đồng đội tiến vào Sài G̣n trong những ngày sau cùng ấy như thế nào?
Ông Bùi Tín: Những ngày đó tôi đang ở gần và càng ngày càng tiến gần về Sài G̣n với mọt niềm phấn khởi hết sức to lớn. Cùng với đồng đội bạn bè v́ chiến tranh sắp kết thúc và đất nước có ḥa b́nh, thống nhất cho nên có thể nói đó là những ngày vui sướng nhất tuy cuộc hành quân rất vất vả.
Mặc Lâm: Báo chí nhiều nước viết rằng ông là một nhân chứng lịch sử v́ là người nhận sự bàn giao chính quyền từ ông Dương Văn Minh, thật hư việc này ra sao thưa ông?
Thật ra tôi không hề nhận sự đầu hàng. Ông Minh nói với tôi là ông muốn chuyển giao chính quyền nhưng tôi bảo tôi không có nhiệm vụ đó. Chính quyền của ông đă sụp đổ rồi th́ ông không thể giao cái ǵ mà ông không có trong tay nữa. Cho nên trong thực tế không có chuyện Bùi Tín nhận bàn giao chính quyền
Ông Bùi Tín
Ông Bùi Tín: Nói rằng tôi là người nhận sự đầu hàng của ông Dương Văn Minh là nói thái quá và có một số nhà báo nước ngoài họ nhận định như thế bởi họ thấy sự kiện diễn ra. Thật ra tôi không hề nhận sự đầu hàng. Ông Minh nói với tôi là ông muốn chuyển giao chính quyền nhưng tôi bảo tôi không có nhiệm vụ đó. Chính quyền của ông đă sụp đổ rồi th́ ông không thể giao cái ǵ mà ông không có trong tay nữa. Cho nên trong thực tế không có chuyện Bùi Tín nhận bàn giao chính quyền hay là Bùi Tín nhận sự đầu hàng của chính quyền Sái G̣n, điều đó không hề có và do một số nhà báo nước ngoài thêu dệt và tôi cũng không muốn lạm dụng để mà lợi dụng một danh nghĩa không có thật ấy.
Nhà báo Bùi Tín đang viết bài trong Dinh Độc Lập ;ngày 30 tháng Tư, 1975
Tôi chỉ nhận rằng tôi là người được chứng kiến, là một chứng nhân lịch sử của ngày 30 tháng Tư là một. Thứ hai, trên thực tế tôi là sĩ quan cao nhất mà cũng có thể nói là sĩ quan cao cấp duy nhất có mặt ở dinh Độc lập gặp chính phủ cũ của miền Nam vào cái ngày lịch sử đó. Nói như thế là đúng.
Mặc Lâm: Nhà báo Huy Đức đă phát hành tác phẩm Bên Tháng cuộc gây chấn động trong và ngoài nước v́ hàng ngàn chi tiết lịch sử chưa được công bố, nhất là quyển một “Giải Phóng” có nhắc cả những ngày tiếp thu Dinh Độc lập. Là một nhân chứng sống ông đánh giá ra sao về tác phẩm và nếu được bổ xung th́ ông sẽ thêm vào những biến cố hay con người nào?
Ông Bùi Tín: Tôi đánh giá rất cao cố gắng của nhà báo Huy Đức. Anh đă lao động nghề nghiệp một cách công phu kéo dài một thời gian và thu lượm được một khối đồ sộ tài liệu, tư liệu sống động, ta phải công nhận điều đó. Nhưng dù sao anh chỉ là một con ngườ́, hai nữa anh thu lượm tài liệu một cách gián tiếp, không trực diện mắt thấy tai nghe cho nên dù sao cũng rơi rụng đi nhiều, thiếu sót không phải là ít. Tôi đọc “Bên thắng cuộc” thấy rất nhiều những chi tiết sai, thế nhưng anh ấy không biết th́ tôi nghĩ ta phải châm chước v́ nói chung cái mà anh làm được rất đồ sộ. Nhưng lịch sử nó to lớn lắm một con người làm sao bao quát được hết? Tôi muốn bổ xung cho anh ấy là đánh giá cuộc chiến này mà không nói ǵ tới ông Hồ Chí Minh th́ đấy là một lổ hỗng rất lớn mà anh Huy Đức cũng không có sức để mà làm.
Tôi thất vọng ngay sau những ngày đầu v́ không có được những ḥa giải và ḥa hợp. Một số những anh em bà con với tôi trong miền Nam cũng bị đi cải tạo.
Ông Bùi Tín
Thất vọng ngay những ngày đầu
Mặc Lâm: Quay trở lại với ngày 30 tháng Tư năm 1975, sau khi tiếp thu miền Nam có điều ǵ làm cho ông thất vọng hay không trong khi niềm sung sướng chấm dứt chiến tranh và chiến thắng miền Nam vẫn đang rất hưng phấn?
Nhà báo Bùi Tín và Tướng CSVB Nam Long trưa 30-4-1975 ở Dinh Độc Lập. File photo
Ông Bùi Tín: Tôi thất vọng ngay sau những ngày đầu v́ không có được những ḥa giải và ḥa hợp. Một số những anh em bà con với tôi trong miền Nam cũng bị đi cải tạo. Tôi có ông anh con ông bác ruột là chủ tịch của Giám sát viện của miền Nam cũng phải đi tập trung cải tạo mấy năm, điều đó làm cho tôi có thể nói là niềm cay đắng kéo dài cho tới mấy năm sau đó.
Mặc Lâm: Trong thời gian gần đây báo chí trong nước và hầu như các trang mạng xă hội nói rất nhiều đến ḥa giải ḥa hợp, ông nhận xét ǵ về hiện tượng này?
Ông Bùi Tín: Có người nói 30 tháng Tư là ngày hàng triệu người vui và cũng hàng triệu người buồn. Thế nhưng tôi nghĩ cái vui cái buồn đó tương đối và nó có những chuyển động của nó. Riêng đến năm nay niềm cay đắng của tôi dă bớt đi rất nhiều và thay vào đó là niềm vui. Ngày 30 tháng Tư năm nay tôi có thể nói với anh và các bạn nghe đài RFA rằng năm nay tôi vui lắm và tôi lạc quan. Lạc quan với vui v́ thời cuộc trong nước ta đang có những thay đổi tuy chưa phải là thay đổi to lớn, nhảy vọt nhưng nó tiệm tiến và nó đi đến cái thay đổi cơ bản.
Vượt qua tư tưởng quá khích để đến với nhau
Mặc Lâm: Ông có nghĩ rằng Bộ Chính trị sẽ có một động thái nào đó trước nhu cầu ḥa hợp ḥa giải để tiến đến xóa bỏ lằn ranh thù hận đă hiện hữu quá lâu hay không, và theo ông họ phải làm ǵ?
Tôi nghĩ là phải vượt qua những tư tưởng quá khích đó để đến với nhau như anh em ruột thịt. B́nh đẳng nh́n đến tương lai chứ không phải chỉ quay về quá khứ th́ mới có thể thực hiện được ḥa hợp và ḥa giải số đông đồng bào trong và ngoài nước
Ông Bùi Tín
Ông Bùi Tín: Tôi không tin cái Bộ Chính trị hiện nay nghĩ đến ḥa giải và ḥa hợp. Phải thay đổi, có khi phải thay lănh đạo th́ mới có thể có tư duy mới để mà thực hiện ḥa giải ḥa hợp đă lỡ mất đến 38 năm. C̣n việc phải làm ǵ để ḥa giải ḥa hợp th́ nhiều lắm. Ví dụ như từ nay trở đi đừng gọi miền Nam là “ngụy” nữa. Sửa cả những văn kiện lịch sử đừng nói là bán nước nữa v́ miền Nam có những cách yêu nước riêng của họ và đừng gọi là ngụy nữa v́ đây là anh em ruột thịt với nhau, mỗi bên có đường lối khác nhau. Ví dụ như cho anh em cũ ở miền Nam trở về sửa sang lại nghĩa trang Biên Ḥa chẳng hạn. Như vậy sẽ là những cái ḥa hợp ḥa giải thiết thực
Hiện nay c̣n có những người bị tù 38 năm rồi vẫn c̣n trong tù, tôi nghĩ phải thả họ ra và nhân đó phải trả lại tự do cho tất cả anh chị em đấu tranh cho dân chủ. Từ anh Cù Huy Hà Vũ cho đến nhà báo Điếu Cày và một số anh em gần đây bị tuyên án. Phải trả tự do cho tất cả. Đó là biểu hiện của ḥa hợp ḥa giải. Thế nhưng tôi thấy lănh đạo hiện nay đă quá sức của họ. Bây giờ họ tham nhũng quá rồi cho nên họ không muốn nhả ra nữa. Họ không muốn trả lại những ǵ họ đă lấy của nhân dân. Họ đă ăn cắp, ăn cướp đất đai tiền bạc của nhân dân cho nên họ không nghĩ tới ḥa hợp ḥa giải được nữa, đă quá muộn rồi.
Hiện nay đă có ḥa giải ḥa hợp nhưng không phải từ những người lănh đạo. Hiện nay trong hàng ngũ dân chủ, hàng ngũ đ̣i tự do đă nảy ra những điều ḥa hợp ḥa giải, bắt tay với những anh em dân chủ ngoài nước để mà hỗ trợ lẫn nhau đó mới là cái ḥa hợp ḥa giải quư báu. Tất nhiên ở ngoài hay ở trong ǵ cũng đều có những tư tưởng quá khích nhưng tôi nghĩ là phải vượt qua những tư tưởng quá khích đó để đến với nhau như anh em ruột thịt. B́nh đẳng nh́n đến tương lai chứ không phải chỉ quay về quá khứ th́ mới có thể thực hiện được ḥa hợp và ḥa giải số đông đồng bào trong và ngoài nước
Mặc Lâm: Xin cảm ơn ông.
Mặc Lâm, biên tập viên RFA, Bangkok
Ḥa hợp ḥa giải dân tộc?
