Với h́nh dạng độc đáo và ít gặp, cá Mặt trăng đang là hiện vật qúy và hấp dẫn trong các bảo tàng động vật biển.
Sách đỏ Việt Nam, trang 322, ghi rơ: Cá Mặt trăng thuộc loại động vật rất quư hiếm. Nó có thân h́nh bầu dục tṛn, rất dẹp hai bên. Miệng rất nhỏ. Vây lưng và vây hậu môn ngắn nhưng rất cao, gần như đối xứng nhau. Vây ngực nhỏ, h́nh tṛn. Vây đuôi thấp nhưng dài, bao quanh cả phía sau thân, mép ngoài của vây chỉ hơi lượn sóng. Da thô, mỏng, không phủ vảy. Không có đường bên. Mặt và khe mang nhỏ.
Cận cảnh con cá mặt trăng quư hiếm. Ảnh Infornet
Cá Mặt trăng phân bố ở các vùng biển nhiệt đới. Khi có thời tiết ấm áp chúng đến cả vùng ôn đới, phía Bắc và phía Nam xích đạo. Những ngày đẹp trời và ít sóng gió chúng thường nổi lên để hở một phần thân và vây lưng khỏi mặt nước để bắt động vật phù du. Khi có mưa to, gió lớn hoặc lúc đuổi mồi, chúng lật ngang thân trong nước dùng vây lưng và vây hậu môn bơi rất nhanh.
Cá Mặt trăng thuộc vào loại cá nổi đại dương, phân bố rộng. Trong vùng biển Việt Nam mới chỉ phát hiện một lần ở Vịnh Bắc bộ. Loài này có thân h́nh lớn nên có ư nghĩa kinh tế, dễ bị phát hiện và bị sắn bắt. Do h́nh dạng độc đáo và ít gặp nên cá Mặt trăng cũng là hiện vật qúy và hấp dẫn trong các bảo tàng động vật biển.
Cấm hoàn toàn việc khai thác cá Mặt trăng bằng mọi h́nh thức. Nếu bắt được cần thả ngay khi chúng c̣n sống.Theo Wikipedia th́ cá mặt trăng có danh pháp khoa học là Mola mola (Linnaeus, 1758) (danh pháp cũ là Tetraodon mola) thuộc họ cá mặt trăng Molidae trong bộ cá nóc Tetraodontiformes.
Đây là loài cá biển cỡ lớn có màu sắc sặc sỡ và thân ngắn sống ngoài đại dương, thường lặn xuống dưới vùng nước sâu, nơi nhiệt độ rất thấp. Cá mặt trăng sống ở tầng mặt, tự sưởi năo và mắt ấm hơn so với nhiệt độ nước biển nơi chúng sống. Loài họ hàng gần là cá mặt trăng miền Nam, Lampris immaculatus, phân bố ở các vùng biển Nam bán cầu và đạt đến kích thước 1 m.
Về h́nh dáng cơ thể. Cá mặt trăng có thân h́nh bầu dục tṛn, rất dẹp bên, chiều dài của thân có thể đạt tới 5,5m, nặng 1400 kg (Andriaxep, 1954), tuy vậy trông xa th́ thấy thân h́nh ngắn, trông gần giống với h́nh trái xoan hay h́nh tṛn, nh́n từ xa trông giống cái đầu to.
Nhiều người cùng hợp sức mới có thể bê được con cá "khủng".
Cấu trúc đặc biệt để thích nghi với môi trường. Do cá mặt trăng ở vùng nước sau nên nhiệt độ thấp ở đây có thể ảnh hưởng đến các chức năng thần kinh và thị giác của cá, v́ vậy một số nhóm cá đă tiến hóa một cách độc lập với khả năng tự sưởi ấm mắt và năo để hạn chế tác động kể trên, một số nghiên cứu chỉ ra rằng, các mô cơ nằm phía sau mắt cá mặt trăng thường có nhiệt độ cao hơn 2.1 độ C so với các mô cơ thông thường – nhưng một số trường hợp lên đến 6 độ C, điều đó cho thấy cá mặt trăng đă tiến hóa một số chức năng cho phép tạo ra nhiệt và ngăn nó thất thoát ra môi trường nước lạnh xung quanh. Chức năng đặc biệt này được các nhà khoa học gọi là “sưởi ấm hộp sọ” (cranial endothermy).Loài này có phân bố rộng trên toàn thế giới, trong vùng nhiệt đới và các vùng biển ấm, nhưng cá mặt trăng phân bố chủ yếu ở các vùng biển nhiệt đới. Về mùa nóng có thể đến vùng ôn đới, thậm chí đến cả hàn đới, khi có thời tiết ấm áp chúng đến cả vùng ôn đới, phía bắc và phía Nam xích đạo.
Cá mặt trăng thuộc vào loại cá nổi đại dương, phân bố rộng, có giá trị sử dụng cao. Trong vùng biển Việt Nam mới chỉ phát hiện một lần ở Vịnh Bắc bộ. Ngư dân xă Quỳnh Lập, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An, có lần đă đánh bắt được một con cá có h́nh dáng lạ. Một số ư kiến khẳng định đó là cá mặt trăng, hiện con cá mặt trăng được đưa về Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam phục vụ cho công tác nghiên cứu. Mức đe dọa: Bậc R.
Nhà vô địch trong thế giới đại dương
Cá mặt trăng xứng đáng là nhà vô địch trong thế giới đại dương về thành tích... đẻ trứng. Tuy thời gian mang thai chỉ kéo dài 3 tuần, nhưng cá mặt trời mái có thể đẻ mỗi lần đến 300.000.000 (ba trăm triệu trứng). Trứng cũng trôi lơ lửng theo các ḍng hải lưu.
Hầu hết cuộc đời chúng sống cách xa đất liền. Cá mặt trăng khi c̣n nhỏ cũng bơi b́nh thường như những loại cá khác, măi cho đến khi trưởng thành, chúng mới bắt đầu "lười biếng" - chỉ thích trôi nghiêng theo các ḍng hải lưu. Những con nhỏ th́ tụ họp lại thành đàn. Nhưng khi đă to lớn, chúng chỉ thích sống một ḿnh, trôi phiêu du đi khắp các đại dương bao la.
Cấm khai thác nhưng ngư dân vẫn bắt
Theo như trong sách đỏ Việt Nam th́ việc khai thác cá Mặt trăng là vi phạm, cấm đánh bắt ở mọi h́nh thức. Tuy nhiên th́ t́nh trạng đánh bắt cá Mặt trăng vẫn diễn ra.
Tối 31/7/2013, tàu của ngư dân Trần Xuân Thành, trú xă Quỳnh Long (Quỳnh Lưu, Nghệ An) trong lúc đi đánh cá bằng lưới vây ở vịnh Bắc Bộ, cách bờ khoảng 140 hải lư, th́ kéo được con cá to. Khi đưa lên tàu, họ phát hiện đó là cá mặt trăng dài gần 2 m, rộng tính cả hai vi là 2,3 m, cân được 400 kg. Đây được coi là con cá lớn nhất từ trước đến nay.
Trước đó ngày 24/4/2010 một ngư dân xă Quỳnh Lập (huyện Quỳnh Lưu) cũng đă đánh được con cá Mặt trăng nặng 30kg. Sau đó, anh Chiến cũng đă mua và tặng lại cho Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam.
Hồi tháng 4/2012, anh Hồ Văn Đoàn (huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An) đă bắt được con cá Mặt trăng nặng 15kg, dài khoảng 50cm, ḿnh dẹt, bản tṛn, đuôi ngắn, không có vảy; mang, mắt, miệng đều rất nhỏ và hai vây ở phần lưng, bụng lại khá dài (khoảng 20cm).
Tháng 9/2012, trong quá tŕnh đánh bắt hải sản ngoài khơi Vịnh Bắc Bộ, cách bờ hơn 100 hải lư, ngư dân ở thôn Minh Thành, xă Quỳnh Long, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An lại phát hiện một con cá khổng lồ, nặng khoảng trên 3 tạ, có h́nh thù đặc biệt. Cùng ngày, tàu cá của Ông Nguyễn Tiến Thành (trú tại thôn Phú Liên, xă Quỳnh Long, Quỳnh Lưu, Nghệ An) cũng đă bắt được một con cá Mặt trăng khác có kích thước bé hơn.
vnn
Thông tin bất ngờ về cá Mặt trăng
