VN Bộ Tài chính thay thế Vụ trưởng Vụ Quốc phòng, An ninh, Đặc biệt sau vụ tử vong gây nghi vấn

[Gibbs]

Sau khi ông Phan Đức Dũng (54 tuổi) – Vụ trưởng Vụ Quốc phòng, An ninh, Đặc biệt – tử vong do ngã tại cơ quan Bộ Tài chính sáng 25/7, đến nay chức vụ này đã có người thay thế.

Ngày 5/8, Bộ Tài chính công bố quyết định điều động và bổ nhiệm ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Quản lý, Giám sát Kế toán – Kiểm toán, giữ chức Vụ trưởng Vụ Quốc phòng, An ninh, Đặc biệt.

Ông Đặng Quyết Tiến sinh năm 1974, từng kinh qua nhiều vị trí lãnh đạo tại các đơn vị của Bộ Tài chính, như Trưởng phòng Thư ký Tổng hợp – Văn phòng Bộ, Cục trưởng Cục Tài chính Doanh nghiệp, và gần nhất là Cục trưởng Cục Quản lý, Giám sát Kế toán – Kiểm toán.

Nguyên nhân vụ việc của ông Phan Đức Dũng hiện vẫn được cơ quan chức năng điều tra. Bộ Tài chính khi thông báo sự cố chỉ nói sẽ cung cấp thông tin chính thức sau khi có kết luận từ cơ quan điều tra, và không tiết lộ thêm chi tiết.

Tuy nhiên, nguồn tin ngoài luồng cho rằng nguyên nhân cái chết có thể liên quan đến việc ông Dũng không đồng ý “hợp thức hóa” khoản thổi giá mua hai trực thăng Lockheed Martin của Mỹ. Giá thị trường của dòng trực thăng này vào khoảng 27 triệu USD/chiếc, trong khi hợp đồng mua được công bố là 100 triệu USD cho hai chiếc – chênh lệch khoảng 46 triệu USD. Việc bổ nhiệm người mới được cho là nhằm “trám” vào vị trí nhạy cảm và bị xem là “điểm lở” sau khi ông Dũng qua đời.

Vụ Quốc phòng, An ninh, Đặc biệt có chức năng tham mưu cho Bộ trưởng Tài chính trong quản lý tài chính – ngân sách, chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, quy hoạch – kế hoạch, đầu tư phát triển cho các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, trật tự – an toàn xã hội; cũng như hoạt động của các cơ quan Đảng và một số chương trình, đề án đặc biệt.

Phạm vi quản lý của vụ này bao gồm: Bộ Quốc phòng (trong đó có Ban Cơ yếu Chính phủ), Bộ Công an, Văn phòng Trung ương Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh…

Với tầm ảnh hưởng rộng và phạm vi công việc liên quan đến nhiều cơ quan quyền lực, chiếc ghế Vụ trưởng Vụ Quốc phòng, An ninh, Đặc biệt luôn được xem là vị trí chiến lược, đặc biệt nhạy cảm trong hệ thống Bộ Tài chính.

1. Vị trí “nút thắt” của Vụ Quốc phòng, An ninh, Đặc biệt

Vụ I trực thuộc Bộ Tài chính nhưng không phải là một đơn vị tài chính thông thường.

Nó có quyền tham mưu, thẩm định và phân bổ ngân sách cho các dự án tối mật của:

Bộ Quốc phòng (bao gồm cả Tổng cục 2 – tình báo quân sự).

Bộ Công an (cả các đơn vị tình báo, an ninh mạng, phản gián).

Văn phòng Trung ương Đảng và các cơ quan trọng yếu khác.

Mọi hợp đồng mua sắm vũ khí, khí tài quân sự, công nghệ an ninh, kể cả dự án đặc biệt nhạy cảm với nước ngoài, đều phải đi qua “cửa” này.

Vì vậy, ai kiểm soát được Vụ I sẽ nắm trong tay dòng tiền cho cả hai trụ cột quyền lực: Quân đội và Công an.

2. Cuộc giằng co Công an – Quân đội ngay tại Bộ Tài chính

Trong thực tế, Bộ Công an và Bộ Quốc phòng đều tìm cách cài người ảnh hưởng vào Vụ I để bảo đảm lợi ích và bí mật của mình.

Phe Công an (hiện do Tô Lâm – Lương Tam Quang cầm trịch) luôn muốn bảo đảm các gói thầu, dự án kỹ thuật an ninh và vũ khí nhập khẩu được phê duyệt thuận lợi, đồng thời kiểm soát thông tin ngân sách của Quân đội.

Phe Quân đội (hiện do Phan Văn Giang đứng đầu) lại muốn bảo vệ các dự án riêng, nhất là những hợp đồng nhạy cảm như mua UAV, radar, hệ thống tên lửa, hoặc các thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Nga, Israel, Ấn Độ.

Vì thế, Vụ trưởng Vụ I không đơn thuần là quan chức Bộ Tài chính, mà là một mắt xích trong thế cân bằng Công an – Quân đội.

3. Vụ trực thăng Lockheed Martin – cú chạm trán quyền lực

Theo thông tin rò rỉ, hợp đồng mua 2 trực thăng Lockheed Martin (100 triệu USD công bố, giá thị trường 54 triệu USD) có dấu hiệu đội giá gần 46 triệu USD.

Đây là con số quá lớn, chắc chắn liên quan đến các nhóm lợi ích bảo trợ chính trị.

Ông Phan Đức Dũng bị đồn là không chịu “hợp thức hóa” phần chênh lệch, khiến ông rơi vào thế nguy hiểm.

Vụ việc này đụng trực tiếp đến lợi ích tài chính của phe Công an (được cho là “chủ thầu” hợp đồng này) và có thể làm lộ cơ chế chia lợi nhuận ngầm giữa các nhóm.

4. Vì sao thay ngay bằng Đặng Quyết Tiến?

Ông Đặng Quyết Tiến xuất thân từ Cục Quản lý, Giám sát Kế toán – Kiểm toán, tức là quen thuộc với kỹ thuật hợp thức hóa hồ sơ tài chính.

Một nguồn tin cho rằng ông Tiến được phe Công an “chọn mặt gửi vàng” để khóa miệng các luồng kiểm toán và đảm bảo các dự án quốc phòng – an ninh sẽ không gặp trở ngại về thủ tục.

Việc thay thế nhanh chóng chỉ 11 ngày sau cái chết của ông Dũng cho thấy đây không phải thay nhân sự thông thường, mà là trám ngay vào “điểm lở” để giữ bí mật và duy trì quyền kiểm soát.

5. Ý nghĩa chiến lược trong cuộc đấu Tô Lâm – Phan Văn Giang

Kiểm soát Vụ I giúp phe Công an:

Theo dõi ngân sách quân sự và các dự án của Quân đội.

Nắm hồ sơ tài chính tối mật có thể dùng để gây áp lực hoặc mặc cả trong nội bộ Bộ Chính trị.

Phe Quân đội mất ảnh hưởng ở đây sẽ mất một kênh phòng thủ quan trọng trước sức ép của Công an.

Điều này giải thích vì sao cái chết của ông Dũng và việc thay thế nhân sự đã tạo ra làn sóng nghi ngờ mạnh mẽ trong giới quan sát chính trị nội bộ.

6. Dự báo: Vụ I sẽ còn là “điểm nóng” trước Đại hội 14

Khi Đại hội 14 sắp diễn ra, mọi vị trí kiểm soát ngân sách – đặc biệt là ngân sách quốc phòng và an ninh – sẽ trở thành quân bài chiến lược.

Nếu phe Công an giữ vững Vụ I, họ có thể cắt hoặc làm khó các dự án quân sự của phe Phan Văn Giang.

Ngược lại, nếu Quân đội bằng cách nào đó lấy lại được ảnh hưởng, cán cân quyền lực trong Bộ Chính trị sẽ thay đổi rõ rệt.