USA Thuế quan của Trump: Giá chưa “nổ”, nhưng việc làm đã hụt hơi — và Dow vẫn tiến sát mốc 50.000

[Gibbs]

Khi Tổng thống Donald Trump liên tục chồng thêm các đợt thuế quan trong năm 2025, nhiều nhà kinh tế từng cảnh báo một kịch bản quen thuộc: giá sẽ bật mạnh, thất nghiệp sẽ tăng.

Kết sổ phần lớn dữ liệu 2025, bức tranh hiện ra lạ lùng:
Có những mặt hàng nhập khẩu tăng giá thấy rõ — từ thịt bò, cà phê đến cà chua. Nhưng lạm phát tổng thể lại không “nổ tung” như nỗi sợ ban đầu.

Ngược lại, phần “đau” rơi mạnh hơn vào việc làm. Báo cáo việc làm tháng 12 cho thấy tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,4%, và nhìn cả năm 2025, đà tạo việc làm bị kéo chậm đến mức khiến nhiều người có cảm giác nền kinh tế đang bước đi trong lớp sương mù.

“Thời đại bất định”: doanh nghiệp ngại tuyển, khách hàng ngại mua
Vấn đề không chỉ là thuế quan cao hay thấp. Vấn đề là… không ai đoán được ngày mai sẽ là con số nào.

Khi chính sách thương mại thay đổi liên hồi, nhiều doanh nghiệp chọn cách phòng thủ: tạm dừng kế hoạch tuyển dụng, hoặc thậm chí cắt giảm nhân sự ở vài mảng. Không phải vì họ hết việc, mà vì họ hết chắc chắn.

Thuế quan cũng làm đảo lại bài toán lời–lỗ. Những khoản đầu tư “đáng làm” hôm qua, có thể thành “không đáng” hôm nay chỉ vì một dòng điều chỉnh thuế.

Ngay cả khách hàng của doanh nghiệp cũng chần chừ. Trong một ghi nhận từ hệ thống khảo sát doanh nghiệp của Fed, có nơi phản ánh khách giảm đơn đặt hàng mới chỉ vì… chưa biết mức thuế sắp tới ra sao. Khi người mua chờ đợi, người bán cũng đứng im. Và khi cả hai cùng đứng im, thị trường lao động là nơi cảm nhận rõ nhất.

Điều trớ trêu là: nhiều công ty đã “nuốt” phần thuế tăng thêm thay vì đẩy hết sang người tiêu dùng, nhờ vậy giá cả chung được kìm lại. Nhưng cái giá phải trả là lợi nhuận bị bào mòn và tâm lý đầu tư bị co rút.

Chưa hết, một vụ kiện thuế quan lớn đang chờ phán quyết cuối cùng có thể khiến bức tranh đảo chiều: nếu một phần các mức thuế bị vô hiệu, doanh nghiệp thậm chí có thể theo đuổi hoàn thuế đã nộp — nhưng đó là câu chuyện dài, rối, và không chắc nhanh.

Nghịch lý Phố Wall: tin xấu dồn dập, Dow vẫn tiến sát 50.000
Trong khi báo cáo việc làm yếu, triển vọng kinh tế nhiều bất ổn, nước Mỹ lại bị cuốn vào hàng loạt điểm nóng chính trị–đối ngoại… thì chỉ số Dow Jones vẫn có thể chạm mốc 50.000 điểm ngay đầu tuần.

Vì sao Phố Wall “đi ngược lịch sử”?

Bởi thị trường chứng khoán không sống bằng tiêu đề giật gân. Nó sống bằng dự báo lợi nhuận. Nhiều nhà đầu tư đang tập trung vào tác động kinh tế thật sự của các biến cố — ví dụ như câu hỏi: những căng thẳng ở Venezuela có làm gián đoạn dầu mỏ hay mở ra cơ hội mới cho dòng chảy năng lượng?

Có lập luận cho rằng nếu Mỹ thúc đẩy đầu tư vào hạ tầng dầu khí Venezuela, nguồn cung có thể được “mở khóa” theo thời gian — và Venezuela là nơi sở hữu trữ lượng dầu thuộc nhóm lớn nhất thế giới. Chỉ một tia hy vọng về nguồn năng lượng rẻ hơn cũng đủ khiến thị trường nhìn tương lai bằng ánh mắt khác.

Người tiêu dùng bi quan… nhưng vẫn mua sắm: kinh tế chữ K vẫn còn đó
Một nghịch lý nữa: người Mỹ có thể nói họ lo, nhưng họ vẫn tiêu.

Khảo sát tâm lý tiêu dùng gần nhất cho thấy điểm số nhích lên tháng thứ hai liên tiếp. Dù vậy, nỗi bận tâm vẫn xoay quanh chuyện “bếp núc”: giá thực phẩm, dịch vụ, và sự an toàn của công việc.

Dòng tiền chi tiêu không biến mất — nó chỉ phân tầng rõ hơn.

Đây là “kinh tế chữ K”:
Người khá giả vẫn mua sắm đều vì tài sản tăng theo thị trường chứng khoán, lương tăng, giá nhà cao nâng túi tiền.
Nhóm thu nhập thấp thì thắt lưng buộc bụng hơn vì cơ hội việc làm chậm lại, nợ nần và giá cả kéo dài.

Vì vậy, nền kinh tế có thể tiếp tục chạy, nhưng cảm giác “dễ thở” không chia đều cho mọi nhà.

Cược lớn 2026: thị trường nhìn về lãi suất và “không tuyển, không sa thải”
Điều khiến nhà đầu tư còn lạc quan là: dù tuyển dụng chậm, nước Mỹ chưa chứng kiến một làn sóng sa thải đại trà. Cái kiểu “không tuyển ồ ạt, cũng không đuổi ồ ạt” khiến nhiều người tin nền kinh tế đang hạ nhiệt có kiểm soát.

Thêm vào đó, kỳ vọng Fed có thể tiếp tục nới lãi suất trong năm 2026 vẫn là một ngọn đèn. Năm 2025, Fed đã có chuỗi cắt giảm đưa lãi suất đi xuống tổng cộng 0,75 điểm % — và chỉ cần thị trường tin rằng lãi vay sẽ rẻ hơn, các tài sản rủi ro lại có thêm lý do để leo cao.