Iran tuyên bố đã đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa do lệnh phong tỏa của Mỹ.

[kentto]

Ngày 18 tháng 4, quân đội Iran tuyên bố đã khôi phục "sự giám sát quân sự nghiêm ngặt" đối với eo biển Hormuz do Washington tiếp tục phong tỏa hải quân đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa của Iran, báo hiệu một sự đảo ngược rõ ràng so với việc mở cửa trở lại ngắn ngủi điểm nghẽn vận chuyển dầu mỏ toàn cầu quan trọng này được Bộ trưởng Ngoại giao Iran tuyên bố một ngày trước đó, đồng thời làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán hòa bình tế nhị đang diễn ra.

Trung tá Ebrahim Zolfaqari, người phát ngôn của Bộ Chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya của Iran, cho biết trong một tuyên bố được hãng thông tấn chính thức IRNA và đài truyền hình nhà nước Press TV của Iran công bố rằng động thái này xuất phát từ việc Mỹ tiếp tục phong tỏa hải quân và những gì ông mô tả là các vi phạm lặp đi lặp lại các thỏa thuận trước đó về giao thông hàng hải qua eo biển.

Theo hãng thông tấn IRNA, ông Zolfaqari cho biết: “Việc kiểm soát eo biển Hormuz đã được khôi phục về trạng thái trước đây và eo biển chiến lược này đang được Lực lượng vũ trang quản lý và kiểm soát chặt chẽ”. Ông Zolfaqari nói thêm rằng trước đó Iran đã “đồng ý một cách thiện chí, sau các thỏa thuận đàm phán trước đó, cho phép một số lượng hạn chế tàu chở dầu và tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz”, đồng thời mô tả việc phong tỏa hải quân của Mỹ là “hành vi cướp biển và trộm cắp trên biển” và vi phạm các cam kết ngừng bắn.

Thêm vào đó, theo Press TV, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm thứ Sáu đã đưa ra bốn điều kiện cho các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz: tàu dân sự phải sử dụng tuyến đường do Iran chỉ định, phải xin phép trước, tàu quân sự bị cấm và việc đi qua phụ thuộc vào việc duy trì lệnh ngừng bắn ở Lebanon.

Israel và Lebanon đã nhất trí ngừng bắn 10 ngày trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm ra giải pháp lâu dài để giải quyết mối đe dọa đối với Israel từ nhóm khủng bố Hezbollah, nhóm này đã sử dụng miền nam Lebanon để tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào các cộng đồng dân cư Israel.

Trong khi đó, theo dữ liệu theo dõi tàu, một đoàn tàu chở dầu đã được nhìn thấy rời Vịnh và đi qua eo biển Hormuz vào thứ Bảy. Nhóm này bao gồm bốn tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng và một số tàu chở sản phẩm dầu mỏ và hóa chất, với nhiều tàu chở dầu khác đang theo sau từ Vịnh, theo dữ liệu của MarineTraffic.

Đồng thời, Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải của Anh (UKMTO) báo cáo một sự cố vào ngày 18 tháng 4, trong đó các tàu chiến của Iran đã nổ súng vào một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz, nhưng không có thương vong nào được báo cáo.

“Thuyền trưởng một tàu chở dầu báo cáo bị 2 tàu chiến của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiếp cận, không có lời thách thức nào qua bộ đàm VHF, sau đó chúng đã nổ súng vào tàu chở dầu”, UKMTO cho biết trong một thông báo. “Tàu chở dầu và thủy thủ đoàn được báo cáo là an toàn.”

Ngoài ra, theo TankerTrackers, hai tàu của Ấn Độ đã bị hải quân Iran buộc phải quay trở lại phía tây eo biển vào thứ Bảy, và có thông tin cho rằng "đã xảy ra nổ súng".

Hiện chưa rõ liệu báo cáo của UKMTO và TankerTrackers có liên quan đến cùng một sự cố hay không.
Việc mở lại lệnh ngừng bắn dường như đã bị đảo ngược.
Thông báo hôm thứ Bảy của quân đội Iran dường như đánh dấu sự đảo ngược so với chỉ một ngày trước đó, khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển “hoàn toàn mở cửa” cho vận tải thương mại trong thời gian ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon. Ông Araghchi nói thêm rằng các tàu sẽ phải tuân theo “lộ trình phối hợp” được Tehran phê duyệt, cho thấy việc mở cửa trở lại vẫn còn phải tuân thủ các hạn chế.
Động thái đó, giúp xoa dịu những lo ngại trên thị trường toàn cầu và khiến giá dầu lao dốc, đã được Tổng thống Mỹ Donald Trump hoan nghênh. Ông tuyên bố trên mạng xã hội rằng tuyến đường thủy này "hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho hoạt động thương mại và lưu thông tự do" và Iran đã đồng ý "không bao giờ" đóng cửa eo biển Hormuz nữa.

Tuy nhiên, ông Trump cũng cho biết cuộc phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng và tàu thuyền có liên hệ với Iran - gần đây đã được mở rộng ra vùng biển quốc tế - sẽ tiếp tục cho đến khi Iran đồng ý một thỏa thuận.
Các quan chức Iran sau đó cho biết việc mở lại eo biển sẽ phải có điều kiện và được kiểm soát chặt chẽ. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã đăng tải trên X rằng những tuyên bố của Mỹ về tình hình là "sai sự thật", và nếu áp lực từ Washington tiếp tục dưới hình thức "tiếp tục phong tỏa", eo biển Hormuz "sẽ không được mở cửa".

Ông nói: “Việc đi qua eo biển Hormuz sẽ được thực hiện dựa trên ‘tuyến đường đã được chỉ định’ và với ‘sự cho phép của Iran’”, đồng thời cho biết thêm rằng tình hình thực tế – chứ không phải các tuyên bố công khai – sẽ quyết định liệu eo biển này có còn thông thoáng hay không.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, cho biết trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình nhà nước Iran hôm thứ Sáu rằng Tehran coi việc phong tỏa hải quân của Mỹ là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và sẵn sàng "thực hiện các hành động đáp trả cần thiết".
Ông Trump cảnh báo thỏa thuận ngừng bắn có thể sụp đổ.
Các biện pháp hạn chế mới được áp dụng khi ông Trump ra tín hiệu rằng thỏa thuận ngừng bắn rộng hơn với Iran có thể đổ vỡ trong vài ngày tới nếu không đạt được thỏa thuận dài hạn.
Trả lời phóng viên trên chuyên cơ Air Force One ngày 17 tháng 4, khi được hỏi ông sẽ làm gì nếu không đạt được thỏa thuận nào trước ngày 22 tháng 4, Trump cho biết ông có thể sẽ không gia hạn thỏa thuận ngừng bắn hiện tại quá thời hạn vào tuần tới.

“Có thể tôi sẽ không gia hạn, nhưng lệnh phong tỏa sẽ vẫn được duy trì,” ông nói. “Vì vậy, chúng ta có lệnh phong tỏa, và không may là chúng ta sẽ phải bắt đầu ném bom trở lại.”

Ông Trump nói thêm rằng các cuộc đàm phán đang tiến triển và cho rằng một thỏa thuận có thể sớm đạt được, đồng thời nói với Axios rằng ông hy vọng các quan chức Mỹ và Iran sẽ gặp nhau vào cuối tuần này và có thể hoàn tất một thỏa thuận "trong một hoặc hai ngày tới".

Đồng thời, tổng thống cũng nói với Reuters hôm thứ Sáu rằng Hoa Kỳ sẽ hợp tác với Iran để thu hồi uranium đã được làm giàu và vận chuyển nó về Hoa Kỳ.

“Chúng ta sẽ cùng nhau làm điều đó. Chúng ta sẽ hợp tác với Iran, với tốc độ thong thả, và tiến hành khai quật bằng máy móc lớn… Chúng ta sẽ mang nó trở lại Hoa Kỳ”, ông Trump nói trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại.

Các quan chức Iran đã phủ nhận việc đồng ý nhượng lại quyền kiểm soát kho dự trữ uranium làm giàu của Tehran.

Ông Baghaei sau đó nói với đài truyền hình nhà nước Iran: “Uran sẽ không được chuyển giao cho bất cứ đâu. Việc chuyển giao uranium cho Hoa Kỳ chưa bao giờ là một lựa chọn đối với chúng tôi.”

Iran được cho là đang nắm giữ hơn 900 pound uranium được làm giàu đến độ tinh khiết khoảng 60%, và chương trình hạt nhân của nước này vẫn là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.