USA Iran siết chặt đàn áp giữa lúc hòa đàm với Mỹ bên bờ vực sụp đổ

[Gibbs]

Trong khi những phòng họp kín tại Islamabad còn văng vẳng lời thương thuyết, thì bên trong Iran, một thực tại khác đang diễn ra âm thầm nhưng khốc liệt: các cuộc truy quét, những lời thú tội bị ép buộc, và nỗi sợ hãi lan rộng trong lòng dân chúng. Đúng như câu ca dao xưa: “Bề ngoài thơn thớt nói cười, mà trong nham hiểm giết người không dao” — hòa đàm có thể là ánh sáng, nhưng bóng tối vẫn đang bao trùm.

Giữa những làn khói súng chưa kịp tan và những bàn hội nghị đầy toan tính, số phận của Trung Đông lại một lần một lần nữa bị đặt lên bàn cân. Người ta vẫn thường bảo "Muốn ăn đời ở kiếp thì phải chịu khó chịu thương", nhưng có vẻ như sự kiên nhẫn giữa Washington và Tehran đã đi đến giới hạn cuối cùng. Khi chiếc đồng hồ đếm ngược của lệnh ngừng bắn chỉ còn tính bằng giờ, cả thế giới đang nín thở dõi theo một kịch bản đầy kịch tính và rủi ro.

"Tối hậu thư" từ ông Trump: Không có thỏa thuận, chiến tranh sẽ trở lại

Tổng thống Donald Trump vừa đưa ra một tuyên bố đanh thép khiến giới ngoại giao rúng động. Lệnh ngừng bắn với Iran, vốn dự kiến hết hạn vào tối thứ Ba, nay được ông ấn định sẽ kết thúc vào "tối thứ Tư theo giờ Washington". Với phong cách quyết đoán quen thuộc, ông khẳng định khả năng gia hạn là "rất khó xảy ra" nếu không đạt được một thỏa thuận thực chất.

Trump không ngần ngại chỉ trích thỏa thuận hạt nhân JCPOA thời Obama là "một trong những thỏa thuận tồi tệ nhất lịch sử" và cam kết rằng thỏa thuận mới dưới tay ông sẽ "tốt hơn nhiều", đảm bảo Tehran không bao giờ có được vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, đi kèm với đó là lời răn đe sắt đá: "Không còn là quý ông lịch thiệp nữa". Ông đe dọa sẽ đánh sập các cây cầu và nhà máy điện của Iran nếu đàm phán thất bại.

Bên trong bức màn sắt: Đột kích và những lời thú tội cưỡng ép

Trong khi các chính trị gia tranh luận trên bàn tiệc ngoại giao, thì bên trong nội địa Iran, một thực tại tàn khốc đang diễn ra. Theo các nhóm nhân quyền, chính quyền Tehran đã tăng cường các cuộc trấn áp. Những cuộc đột kích đêm khuya, những vụ bắt giữ, tra tấn và thậm chí là hành quyết đang trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng.

Nhiều người dân Iran từng tham gia biểu tình đang sống trong sợ hãi. Họ lo sợ rằng nếu một thỏa thuận được ký kết mà không kèm theo các điều kiện về nhân quyền, chính quyền hiện tại sẽ càng rảnh tay để trừng phạt những tiếng nói đối lập. "Cá chậu chim lồng" – đó là cảm giác của những người khao khát tự do tại đây khi phải đối mặt với những lời thú tội cưỡng ép trên sóng truyền hình.

Eo biển Hormuz: "Yết hầu" thế giới bị bóp nghẹt

Tình hình tại eo biển Hormuz – huyết mạch năng lượng của toàn cầu – đang rơi vào tình trạng tê liệt. Dữ liệu từ MarineTraffic cho thấy lưu lượng tàu bè qua đây gần như bằng không. Sau khi Iran tuyên bố mở lại eo biển rồi lại lập tức đóng cửa để đáp trả lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ, các tàu chở dầu đã phải quay đầu trong tuyệt vọng.

Cựu tướng Mỹ Wesley Clark nhận định rằng việc mở lại Hormuz bằng vũ lực là một bài toán "khó nhằn" hơn nhiều so với việc phong tỏa cảng. Với hệ thống mìn, tên lửa hành trình và tàu cao tốc, Iran đã biến khu vực này thành một pháo đài bất khả xâm phạm. Với Tehran, Hormuz còn "quý hơn cả vũ khí hạt nhân".

Sự rạn nứt trong nội bộ các cường quốc

Ở một diễn biến khác, các quốc gia vùng Vịnh đang chia rẽ sâu sắc về chiến lược đối phó với Iran. UAE và Bahrain muốn thấy một Iran bị "bẻ nanh vuốt" hoàn toàn, trong khi Qatar và Oman lại tha thiết kêu gọi ngoại giao. Thậm chí, ngay trong nội bộ chính quyền Mỹ, ông Trump cũng không ngần ngại bác bỏ ý kiến của Bộ trưởng Năng lượng về giá xăng dầu, khẳng định giá sẽ giảm ngay lập tức khi cuộc chiến kết thúc.

Phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết Tehran đang “xem xét mọi khía cạnh” trước khi quyết định bước đi tiếp theo. Tuy nhiên, ông cũng cáo buộc Mỹ có những hành động “khiêu khích”, bao gồm đe dọa tàu thương mại và phát ngôn mâu thuẫn — những yếu tố khiến tiến trình ngoại giao trở nên bấp bênh.

Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng đã phải lên tiếng, yêu cầu eo biển Hormuz phải được thông suốt để bảo vệ lợi ích thương mại toàn cầu. Rõ ràng, "Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết lây", nền kinh tế thế giới đang run rẩy trước mỗi bước đi sai lầm của các bên.

Trong khi thế giới dõi theo các cuộc đàm phán, Iran lại phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt hơn: nền kinh tế suy kiệt, cơ sở hạ tầng bị tàn phá, và niềm tin của người dân lung lay.

Chiến tranh được ước tính đã gây thiệt hại tới 270 tỷ USD cho nền kinh tế nước này. Đồng nội tệ mất giá mạnh, các ngành công nghiệp trọng yếu bị phá hủy, và viễn cảnh tái thiết trở nên mịt mờ.

Tổng thống Pezeshkian thừa nhận rằng đất nước cần chấm dứt chiến tranh càng sớm càng tốt để tập trung vào tái thiết. Nhưng ông cũng cảnh báo: nếu không minh bạch và trung thực, niềm tin của người dân sẽ tiếp tục suy giảm.

Hy vọng mong manh tại Islamabad

Mọi ánh mắt hiện đang đổ dồn về Islamabad, Pakistan – nơi dự kiến diễn ra vòng đàm phán tiếp theo giữa Phó Tổng thống JD Vance và phái đoàn Iran. Tuy nhiên, phía Iran vẫn tỏ ra khá cứng rắn và hoài nghi. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, dù mang hơi hướng ôn hòa và muốn tái thiết đất nước sau những thiệt hại lên tới 270 tỷ USD, nhưng ông lại không có quyền quyết định cuối cùng. Quyền lực thực sự vẫn nằm trong tay những nhân vật bảo thủ và lực lượng Vệ binh Cách mạng.

"Sông có khúc, người có lúc", liệu Iran sẽ chọn con đường đối thoại để cứu vãn nền kinh tế đang kiệt quệ, hay sẽ tiếp tục đương đầu với "cơn thịnh nộ" của Donald Trump? Câu trả lời sẽ có vào tối thứ Tư tới – thời điểm mà cả thế giới gọi là "giờ G" của hòa bình hoặc chiến tranh.