Mỹ có thể ‘lách’ hạn 60 ngày để kéo dài xung đột Iran?

[troopy]

Chính quyền Tổng thống Donald Trump cho rằng lệnh ngừng bắn với Iran khiến mốc thời gian pháp lý theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh không còn ý nghĩa, trong khi nhiều nghị sĩ và chuyên gia phản đối cách diễn giải này.


Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, DC. Ảnh: AFP/TTXVN

Tranh cãi quanh “đồng hồ 60 ngày”

Chính quyền Mỹ đang lập luận rằng thời hạn chót ngày 1/5 để xin Quốc hội phê chuẩn chiến dịch quân sự liên quan đến xung đột với Iran không còn áp dụng, do hai bên đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh.

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, tổng thống Mỹ phải thông báo với Quốc hội trong vòng 48 giờ sau khi đưa lực lượng vào tình huống giao tranh. Kể từ thời điểm đó, một “đồng hồ” 60 ngày bắt đầu chạy, buộc Nhà Trắng phải xin phê chuẩn hoặc rút quân.

Trong trường hợp này, dù chiến dịch quân sự bắt đầu từ cuối tháng 2, chính quyền chỉ thông báo Quốc hội vào ngày 2/3, khiến hạn chót rơi vào ngày 1/5.

Tuy nhiên, tại phiên điều trần trước Thượng viện, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho rằng lệnh ngừng bắn đã “tạm dừng hoặc chấm dứt” đồng hồ này.

Lập luận của Nhà Trắng

Theo ông Hegseth, kể từ đầu tháng 4, Mỹ và Iran gần như không còn các cuộc tấn công trực tiếp, do các cuộc đàm phán ngừng bắn được khởi động. Một số quan chức trong chính quyền cũng nhấn mạnh rằng việc không có trao đổi hỏa lực đồng nghĩa với việc tình trạng thù địch đã chấm dứt theo cách hiểu của đạo luật.

Dù vậy, thực tế trên thực địa vẫn phức tạp. Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, trong khi Mỹ duy trì phong tỏa hải quân đối với tàu và cảng của Tehran. Tổng thống Trump cũng nhiều lần cảnh báo khả năng nối lại các cuộc không kích.

Theo kênh Al Jazeera, một số cố vấn thậm chí đề xuất cách “lách luật” bằng cách đổi tên chiến dịch quân sự. Ông Richard Goldberg, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia, cho rằng chính quyền có thể chuyển sang một chiến dịch mới mang tên “Epic Passage”, với mục tiêu tự vệ và bảo đảm tự do hàng hải.

Phản ứng từ Quốc hội

Cách diễn giải của Lầu Năm Góc vấp phải phản ứng mạnh từ các nghị sĩ Dân chủ. Thượng nghị sĩ Tim Kaine cho rằng không có điều khoản nào trong luật cho phép “tạm dừng” thời hạn 60 ngày.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Adam Schiff nhấn mạnh rằng việc giảm cường độ tấn công không đồng nghĩa với việc chấm dứt chiến sự, khi lực lượng Mỹ vẫn hoạt động tại khu vực.

Thực tế, các hoạt động quân sự vẫn tiếp diễn quanh eo biển Hormuz. Mỹ từng nổ súng và bắt giữ một tàu treo cờ Iran vào ngày 20/4, còn Tehran sau đó đáp trả bằng việc bắt giữ tàu thương mại nước ngoài.

Dù phần lớn nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ chính quyền, một số tiếng nói phản biện vẫn xuất hiện. Thượng nghị sĩ Susan Collins cho rằng quyền tổng tư lệnh của tổng thống “không phải là vô hạn”, đồng thời nhấn mạnh mốc 60 ngày là yêu cầu bắt buộc, không phải khuyến nghị.

Góc nhìn pháp lý: Không có chuyện “dừng đồng hồ”

Các chuyên gia pháp lý cũng bác bỏ quan điểm của chính quyền. Ông Bruce Fein, chuyên gia luật hiến pháp và quốc tế, khẳng định Đạo luật Quyền lực Chiến tranh không hề đề cập việc dừng thời hạn nếu có lệnh ngừng bắn.

Ông cảnh báo cách diễn giải này có thể khiến đạo luật trở nên vô hiệu. Theo ông, việc không đưa vấn đề ra Quốc hội cho thấy Nhà Trắng lo ngại không đủ phiếu ủng hộ.

Ông Fein cũng liên hệ với tiền lệ lịch sử, khi đạo luật này được thông qua sau chiến tranh Việt Nam nhằm hạn chế quyền phát động chiến tranh của tổng thống, trong bối cảnh Quốc hội muốn tăng cường giám sát.

Thế bế tắc pháp lý và chính trị

Trong bối cảnh Quốc hội Mỹ chia rẽ sâu sắc giữa hai đảng, khả năng thông qua một nghị quyết cho phép tiếp tục chiến dịch quân sự là rất thấp. Một nỗ lực gần đây tại Thượng viện nhằm hạn chế quyền của Tổng thống Trump theo đạo luật này đã thất bại sít sao.

Cuộc tranh cãi hiện nay không chỉ xoay quanh cách hiểu một điều luật, mà còn phản ánh xung đột lâu dài giữa nhánh hành pháp và lập pháp trong việc kiểm soát quyền lực chiến tranh.

Khi lệnh ngừng bắn vẫn mong manh và nguy cơ xung đột tái bùng phát chưa được loại trừ, câu hỏi liệu “đồng hồ 60 ngày” có thực sự dừng lại hay không vẫn tiếp tục là tâm điểm tranh luận tại Washington.

Trong thư gửi Quốc hội Mỹ ngày 1/5, Tổng thống Trump nhấn mạnh các hành động thù địch bắt đầu từ cuối tháng 2 “đã chấm dứt”, lập luận này giúp chính quyền tránh phải xin phê chuẩn của Quốc hội trước hạn chót 60 ngày theo luật.

Bức thư được gửi tới Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Chủ tịch Thượng viện tạm quyền Chuck Grassley, trong bối cảnh thời hạn pháp lý đã hết mà Quốc hội không có động thái phê chuẩn chiến dịch quân sự.

Tuy nhiên, cùng lúc, ông Trump cũng thừa nhận nguy cơ xung đột chưa hoàn toàn khép lại khi cảnh báo Iran vẫn là mối đe dọa đáng kể đối với Mỹ và lực lượng vũ trang. Điều này cho thấy chiến sự có thể tiếp tục nếu căng thẳng leo thang trở lại.

VietBF@sưu tập