Phá rừng vàng để đào... vàng

Theo quan sát của chúng tôi, những thân cây gỗ quý như lim, sến, dổi, chò, gõ..., vừa được hạ xuống tạo thành bãi, dấu vết xe kéo gỗ vẫn còn in hằn trên mặt đất ướt. Còn phía bên kia, những đống gỗ thành phẩm vừa được xẻ xong còn rỉ nhựa chưa được chuyển ra ngoài.

Kỳ 1: Triệt hạ rừng nguyên sinh
Chúng tôi có mặt tại xã Trà Ka (Bắc Trà My, Quảng Nam) cuối 1/2012. Đã 8 giờ sáng nhưng trời vẫn còn đầy sương. Đợi đến 9 giờ, chúng tôi bắt đầu rời trung tâm xã Trà Ka để lên đường vào nơi cần đến. Từ trung tâm xã vào các thôn 3, 4 chỉ có thể cuốc bộ hoặc đi bằng xe Minsk. Dù nài nỉ với giá cao để đi được đoạn nào hay đoạn đó, thế nhưng không một lái xe ôm bản địa nào nhận lời. Thường thì những bãi vàng, cánh xe ôm có mối quan hệ mật thiết với các tay chủ bãi, và chắc có lẽ họ đoán được mục đích chuyến đi của chúng tôi nên.

Chúng tôi đành cuốc bộ vào nơi cần đến. Đó là khu vực sông Lon-giáp ranh giữa huyện Bắc Trà My và Tây Trà (Quảng Ngãi). Không rành đường, chúng tôi nhờ anh Đ.- một người dân bản địa dẫn vào. Theo như anh Đ. thì từ trung tâm xã đi bộ vào đến nơi chỉ mất khoảng 2 giờ đồng hồ, với quãng đường gần 20 km. Nghe vậy, anh đồng nghiệp đi cùng hớn hở: Vậy có nhằm nhò gì, mình đi vào đến qua trưa sẽ có mặt lại ngoài này thôi. Không chút suy tính, đoàn chúng tôi gồm 4 người bắt đầu cuốc bộ theo sau anh dẫn đường. Con đường đèo dốc đầy lầy lội do ngày đêm bị các đoàn xe múc cày xới càng làm cho cuộc hành trình thêm khó khăn. Tuy nhiên với quyết tâm "vào hang mới bắt được cọp", chúng tôi động viên nhau cố gắng...

Những cây gỗ 2-3 người ôm bị triệt hạ.

Từ trung tâm xã lội bộ khoảng 5km là đến trung tâm khu vực thôn 3, nơi đa số là đồng bào người Ca Dong sinh sống. Từ đây có hai con đường để đi, một rẽ về thôn 4, một đi thẳng theo con đường độc đạo mới mở để vào bãi vàng. Anh H.- một thanh niên bản địa đang ngồi bên quán nước cho biết: "Đường từ đây vào trong đó còn xa lắm, mấy hôm nay trời hay mưa chiều, các anh tranh thủ đi để ra sớm nếu không phải ngủ lại giữa rừng đấy". Khi được hỏi con đường này được ai mở, anh H. cho biết thêm: Đường này được xã cho phép ông Q., ông Đ., mở vào tận sông Lon, họ mở từ đầu năm kia, chủ yếu là dùng xe múc. Hằng ngày họ cũng dùng xe múc vận chuyển lương thực, máy móc, xăng dầu vào. Thế bà con mình được lợi ích gì từ con đường này không?, chúng tôi hỏi tiếp, "Lợi ích gì đâu, chỉ có con bò, con trâu đi ăn đi trên con đường đó thôi, bà con mình trong đó cũng không có nương rẫy gì mà đi vào. Trong đó xa quá, mình chưa vào nên cũng chưa biết, nhưng nghe đâu mấy ông đó mở đường để vào khai thác vàng chui", anh H. cho biết.

Những bãi gỗ ngay ven đường như những xưởng cưa lớn.

Vàng tặc "bắt tay" lâm tặc
Chúng tôi đi thẳng theo con đường mới mở để vào khu vực sông Lon, nơi nhiều tháng qua theo phản ánh của người dân tình trạng khai thác vàng đang diễn ra phức tạp. Trên con đường đèo dốc mới mở lầy lội, những cây cổ thụ của rừng già bị đốn hạ ngổn ngang. Bên cạnh việc phá rừng để mở đường vào bãi vàng, chủ bãi triệt hạ hàng trăm cây gỗ với đường kính 2-3 người ôm để xẻ gỗ ngay hiện trường. Trên đường đi, khi vừa phát hiện hai cây chò to như thùng phuy nằm vắt ngang con suối bên đường, thân cây được cưa ra từng đoạn 2,5m, dấu cưa trên thân cây vẫn còn đang chảy mủ, chúng tôi vội lấy máy ảnh ra để ghi hình vì sợ bỏ qua một cảnh tượng "nóng", song anh Đ., cho biết: Chỗ này có nhằm nhò chi, chút nữa vô trong kia cây cối, gỗ ván nằm như bãi chiến trường các anh tha hồ mà chụp ảnh. Quả đúng như vậy, khi đi qua khỏi một nhà dân (nhà này anh Đ. cho biết là nhà của ông Hồ Văn Trần - Phó Chủ tịch UBND xã Trà Ka) một đoạn, chúng tôi cứ ngỡ như đang lọt vào một xưởng cưa. Nơi đây hàng trăm cây lớn nhỏ nằm la liệt, bên cạnh những tấm gỗ được cưa ra quy cách, những thân cây gõ 3 người ôm không xuể ước chừng hơn 10 khối gỗ được cưa từng đoạn ngắn nằm ngay bên đường như trêu ngươi. Tại địa điểm này ước tính gần 100 m2 gỗ đã được xẻ ra quy cách chưa kịp vận chuyển ra.

Theo anh Đ. do thời điểm này trời hay mưa, đường còn lầy lội do vậy việc vận chuyển khó khăn nên số gỗ này mới tồn lại đây. Ra Tết, trời nắng ráo thì họ mới vận chuyển hết số gỗ này ra.

Theo quan sát của chúng tôi, những thân cây gỗ quý như lim, sến, dổi, chò, gõ..., vừa được hạ xuống tạo thành bãi, dấu vết xe kéo gỗ vẫn còn in hằn trên mặt đất ướt. Còn phía bên kia, những đống gỗ thành phẩm vừa được xẻ xong còn rỉ nhựa chưa được chuyển ra ngoài. Để xẻ ra được hàng đống phách gỗ trên, lâm tặc phải dựng lều bạt, mang lương thực thực phẩm và những phương tiện hành nghề khác vào phục vụ. Công việc trên không phải một vài ngày mà kéo dài hàng tháng trời mới xong, thế chẳng lẽ chính quyền địa phương không biết? Điều đặc biệt là một trong những bãi gỗ lớn nhất bị triệt hạ chỉ cách nhà ông Phó Chủ tịch UBND xã Trà Ka hơn 1 km...

Để lại phía sau những cánh rừng bị tàn phá, chúng tôi tiếp tục băng rừng lội suối theo hướng sông Lon. Trên đường đi chúng tôi không thể đếm hết được đã qua bao nhiêu ngọn đồi, bao nhiêu con khe, con suối, chỉ biết là cuộc hành trình từ trung tâm xã Trà Ka vào đến khu vực dòng sông Lon mất 4 tiếng đồng hồ...

Bão Bình (Công an Đà Nẵng)