Iran sẽ nhún mình trước các cường quốc?

Trước áp lực của những biện pháp trừng phạt ngày một hà khắc của phương Tây, Iran có thể sẽ có một số nhượng bộ trong cuộc đàm phán hạt nhân với các cường quốc sắp tới. Đây là nhận định vừa được một chuyên gia Iran đưa ra.

Sau khoảng hơn một năm rơi vào bế tắc, mới đây, hồi giữa tháng 2, Liên minh Châu Âu (EU) đã đồng ý với đề xuất nối lại đàm phán hạt nhân 6 bên của Iran. Theo dự kiến, các cuộc đàm phán này sẽ được tái khởi động vào khoảng giữa tháng 4 tới, có thể là ngày 13/4. Đây là cuộc đàm phán của nhóm G5+1 gồm Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc, Mỹ, Đức với Iran nhằm tìm cách tháo gỡ cuộc khủng hoảng hạt nhân kéo dài lâu nay liên quan đến nước CH Hồi giáo.

Nhận định về các cuộc đàm phán sắp tới, Tiến sĩ Sadeq Zibakalam, một giáo sư về khoa học chính trị ở trường Đại học Tehrran, cho rằng, dưới áp lực ngày càng tăng từ các biện pháp trừng phạt quyết liệt và mạnh mẽ của phương Tây, Iran hiện tại rất nghiêm túc và thành thật mong muốn nối lại các cuộc đàm phán. Nhiều khả năng, Tehran sẽ có một số nhượng bộ nhằm làm dịu tình hình.

"Có nhiều lý do giải thích cho việc tại sao Tehran sẽ có một số thoả hiệp. Một trong những lý do đó là các biện pháp trừng phạt của phương Tây đang bắt đầu phát huy tác dụng, gây ảnh hưởng thực sự đến Iran, đặc biệt là những biện pháp trừng phạt được áp đặt lên ngân hàng trung ương Iran. Tehran hiện giờ đang phải đối mặt với khó khăn trong các hoạt động xuất nhập khẩu”, ông Zibakalam cho hay.

Tuy nhiên, Iran sẽ không hoàn toàn đầu hàng trước sức ép của Mỹ và phương Tây.

Nếu Iran chịu nhượng bộ thì điều đó cũng “không có nghĩa là chúng ta có thể chờ đợi Iran giơ cao tay lên và xin đầu hàng Mỹ", ông Zibakalam cho biết đồng thời nói thêm rằng, “Iran sẵn sàng có một số thoả hiệp miễn là nhóm G5+1 cũng phải đổi lại bằng một số nhượng bộ tương xứng".

Hồi tháng 2, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế của Liên Hợp Quốc (IAEA) đã công bố một bản báo cáo bí mật trong đó nói rằng, nước CH Hồi giáo đã tăng cường sản xuất uranium được làm giàu ở cấp độ tinh khiết cao. Thông tin này đã làm dấy lên nỗi quan ngại về việc Iran đang vũ khí hoá chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này.

Bản báo cáo của IAEA còn cho biết, Iran đã không chịu hợp tác với phái đoàn cấp cao của cơ quan này.

Theo Tiến sĩ Zibakalam, cách thức giải quyết cuộc khủng hoảng hạt nhân kéo dài dai dẳng bao lâu nay liên quan đến Iran nên theo một trình tự từng bước mang tính “xây dựng”.

"Đó nên là một tiến trình từng bước. Iran di chuyển một bước. Nhóm G5-1 cũng di chuyển một bước. Sau đó, Iran lùi tiếp bước nữa”, giáo sư trường đại học ở Tehran cho biết.

Chuyên gia Iran cảnh báo các bên không nên có bất kỳ động thái nào làm đổ vỡ các cuộc đàm phán hạt nhân sắp tới, nói rằng “nếu Mỹ trong qua trình đàm phán đòi hỏi những điều mà Iran thấy vô lý thì những cuộc đàm phán đó sẽ chẳng đi đến đâu".

Ông Zibakalam cũng nói thêm rằng, ông không tin là sẽ có bất kỳ kết quả đáng kể nào từ các cuộc đàm phán hạt nhân 6 bên trước thời gian diễn ra cuộc bầu cử Mỹ sắp tới bởi “nếu ông Obama có bất kỳ bước đi mang tính thoả hiệp hay nhượng bộ nào với Tehran thì những đối thủ cộng hoà của ông sẽ chớp lấy cơ hội đó để chỉ trích ông ấy với điệp khúc quen thuộc... ‘ông quá mềm dẻo với Iran’”

Đề cập đến những lời đe doạ tấn công quân sự nhằm vào các cơ sở hạt nhân Iran của Israel, Tiến sĩ Zibakalam cho biết, ông tin rằng Israel không nói dối bởi Nhà nước Do Thái thực sự lo ngại một nước Iran có vũ khí hạt nhân sẽ đe doạ sự tồn tại của họ.

Trong những tháng qua, một số lãnh đạo Israel cấp cao cho biết, nước này có thể thực hiện một cuộc tấn công phủ đầu nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran mà không thông báo trước cho đồng minh Mỹ nếu Tel Aviv cảm thấy rằng Tehrran đang tiến đủ gần đến việc sở hữu vũ khí nguyên tử.

Theo chuyên gia người Iran, có hai trường phái tư tưởng về Israel liên quan đến chương trình hạt nhân của nước CH Hồi giáo.

Trường phái thứ nhất tin rằng, bằng cách đưa ra những lời doạ nạt “đao to búa lớn”, Israel muốn gây sức ép để phương Tây và các cường quốc thế giới khác đồng ý áp đặt những biện pháp trừng phạt mạnh mẽ hơn đối với Tehran.

Trường phái thứ hai cho rằng, Israel thực sự nghiêm túc khi cảnh báo tấn công Iran. Quan điểm này cũng chính là quan điểm của Tiến sĩ Zibakalam. Israel không cho phép Iran có vũ khí hạt nhân bởi điều đó đe doạ đến sự tồn tại của Nhà nước Do Thái.

"Chính vì nỗi lo ngại nói trên, một số nhà phân tích tin chắc, Israel thực sự nghiêm túc khi đưa ra kịch bản đánh Iran. Và dù có hay không có sự ủng hộ của đồng minh Mỹ, Israel vẫn tấn công Iran nếu thấy rằng nước CH Hồi giáo đã tiến gần đến việc sở hữu vũ khí hạt nhân. Tôi tin Israel đang nói thật và Israel thực sự cảm thấy bị Iran đe doạ", ông Zibakalam đã phân tích như vậy.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Zibakalam khẳng định, nếu vòng đàm phán hạt nhân tới đạt được những tiến bộ nhất định thì Israel sẽ ít có cớ để tấn công Iran.

Trong kịch bản xấu nhất, Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran thì Mỹ chắc chắn sẽ bị kéo vào một cuộc chiến tranh. Đáp lại, Iran sẽ tấn công trả đũa Israel và các căn cứ của Mỹ trong khu vực. Từ đây sẽ dẫn đến nguy cơ tất cả khu vực bị đẩy vào một cuộc chiến tranh khủng khiếp.

"Rốt cục, Mỹ và Israel có thể khơi mào cho cuộc chiến tranh nhưng họ sẽ không thể kết thúc được nó”, ông Zibakalam kết luận.

Kiệt Linh - (theo THX)