May 6, 2026 #CuocsongMy #vietnam #ansinhxahoi
LeDinhvlogsusa#Cuocs ongMy#vietnam#ansinh xahoi#SSI#MediCal#Me dicaid#medicare#Viet nam 👉LeDinh không phải là CPA, không phải là luật sư, không phải là chuyên gia và cũng không làm cho cơ quan chính phủ! Những chia sẽ ở kênh LeDinh vlogs-USA chỉ mang tính chất tham khảo và giải trí. Quý vị phải là người tự xác minh, tự đưa ra quyết định cho từng trường hợp cụ thể của mình và tự chịu trách nhiệm với quyết định đó. Nếu quý vị muốn có những lời khuyên cụ thể, chính thức (legal advice) hãy liên lạc với các dịch vụ, các chuyên gia CPA, Accountant (kế toán), Attorney (luật sư)...để họ có thể xem hồ sơ cho trường hợp cụ thể của quý vị.
MỚI! KHAI BÁO THÔNG TIN NHẬP CẢNH TÂN SƠN NHẤT DỄ HƠN MÌNH NGHĨ _ CÁCH CHUẨN BỊ VÀ ĐIỀN ĐƠN.
Chiến sự ở Iran vốn là thử thách khắc nghiệt về năng lực phòng không của quân đội Mỹ và các quốc gia đồng minh ở Trung Đông nhằm chống lại drone của chế độ giáo quyền khủng bố Iran. Phương tiện mặt đất sử dụng để phóng rocket APKWS. (Ảnh minh họa: BAE Systems)
Sự chênh lệch lớn về chi phí, khi mỗi hỏa tiển đánh chặn của hệ thống phòng không Patriot trị giá khoảng 4 triệu USD/quả được sử dụng nhằm bắn hạ UAV của Iran có giá chỉ khoảng 25,000 USD/chiếc, khiến cho Ngũ Giác Đài phải gấp rút tìm kiếm ra giải pháp thay thế hiệu quả nhất.
Ngay trong lúc này, úc này, hệ thống vũ khí tiêu diệt chính xác tối tân (Advanced Precision Kill Weapon System-APKWS) đã được quân đội Hoa Kỳ cấp tốc đem ra cho sử dụng. Giải pháp này có thể cho triển khai từ trên không trung hoặc dưới mặt đất, nhằm bảo vệ những căn cứ nằm ngoài phạm vi che phủ của các tổ hợp phòng không Patriot.
Rocket APKWS được Hoa Kỳ nghiên cứu chế tạo ra từ những năm 2000 để tiêu diệt máy bay đối phương và các phương tiện xe cộ không có bọc giáp với loại rocket mang đầu đạn nhỏ.
Mỹ đã cho cải tiến loại rocket cỡ nhỏ này vốn được thiết kế để phóng từ chiến đấu cơ và trực thăng nhằm tấn công mục tiêu ở dưới đất. Khi mới được đưa vào sử dụng, loại rocket này từng có biệt danh "chú chuột dũng mãnh". Với đường kính 70 mm, dài gần 1,2 m, cấu tạo khá đơn giản, gồm có ngồi nổ, đầu đạn chứa thuốc nổ tương đương vài kg TNT, động cơ rocket. Mỗi quả rocket này nặng khoảng 11 kg.
Rocket APKWS (Minh họa)
Loại rocket này thường được cho gắn bên ngoài chiến đấu cơ, trực thăng, đặt trong các ống phóng, có thể bắn ra từng quả một hoặc bắn ra một loạt cùng lúc. Phiên bản cải tiến của loại rocket này có tên Hydra 70.
Ở phiên bản Hydra 70, một đoạn ống dài khoảng 0,45 m, thường được gọi là "bộ kit", được lắp thêm giữa đầu đạn và động cơ rocket. Bộ kit này có chứa 4 cánh điều khiển tự bật ra sau khi rocket được phóng đi.
Trên mỗi cánh có cảm biến nhỏ giúp nhận tín hiệu laser chiếu vào mục tiêu. Máy tính bên trong bộ kit sẽ tính toán, điều khiển cánh dẫn đường cho rocket bay đến mục tiêu. Sau khi cho lắp thêm bộ kit này, rocket dài hơn 1,8 m và nặng khoảng 16 kg. Mỗi quả rocket này có giá khoảng 40,000 USD.
Bô kit chứa rocket APKWS sẳn sàng cho sử dụng (Ảnh: baesystems.com)
Tập đoàn đa quốc gia hàng đầu trong lĩnh vực quân sự BAE Systems cho biết họ đã bàn giao tổng cộng 100,000 bộ kit cho Ngũ Giác Đài và có thể sản xuất ra khoảng 20,000 bộ kit mỗi năm.
Hải quân Hoa Kỳ bắt đầu cho sử dụng loại rocket này từ năm 2011, cho phép tấn công chính xác mục tiêu với đầu đạn cở nhỏ. Phiên bản đầu tiên sử dụng ngòi nổ sẽ kích hoạt khi va chạm mục tiêu.
Khi đem loại rocket này để bắn hạ UAV, loại ngòi nổ mới được đưa vào sử dụng, sẽ khiến cho đầu đạn tự phát nổ khi phát hiện ra mục tiêu đang ở gần. Sự cải tiến này rất phù hợp nhằm tiêu diệt các mục tiêu di động như UAV Shahed trong chiến sự ở Iran.
Vào năm 2025, Không quân Mỹ đã sử dụng loại vũ khí này để bắn hạ UAV của bọn thổ phỉ Houthi trên Biển Đỏ. Rocket APKWS có thể được phóng ra từ chiến đấu cơ, trực thăng hoặc các bệ phóng mặt đất di động như quân xa.
Vào tuần trước, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thông báo sẽ bán hệ thống rocket APKWS cho Israel, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trong khuôn khổ gói thỏa thuận bán vũ khí khẩn cấp trị giá 8,6 tỷ USD.
Các thương vụ mua bán này được cho triển khai theo tình trạng khẩn cấp, cho phép bỏ qua sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ. Israel, Qatar và UAE hiện đều có sở hữu các loại máy bay có khả năng gắn kèmi loại rocket này và đều có nhu cầu lớn trong việc cho đánh chặn hiệu quả cao đối với drone cảm tử của Iran.
Trong giai đoạn đầu tiên sau năm 1975, một trong những trở ngại mà báo chí và văn học hải ngoại phải đối phó là: không có máy đánh chữ Việt, không có nhà in Việt cũng không có máy vi tính Việt. Cũng may sao, chữ "quốc ngữ" lại sử dụng bảng chữ cái La Mã, nên không đến nỗi "vô kế khả thi" như chữ Hán, chữ Phạn. Chỉ cần in ra "chữ Tây", bỏ thêm dấu vào, thành ra "chữ Ta". Báo "Người Việt" [số ra mắt 15/12/1978, bỏ dấu bằng tay]. (Ảnh: Trần Doãn Nho)
Báo "Người Việt" (California) chẳng hạn.
Năm 1978, khởi đầu với một máy đánh chữ "IBM Selectric" đi hỏi mượn và bốn ngàn đô la (4,000 USD) tiền vốn, hai nhà báo Đỗ Ngọc Yến và Lê Đình Điểu đã lao vào một cuộc kinh doanh và cũng là một trách nhiệm lớn: thực hiện một tờ báo tiếng Việt cho cộng đồng di dân. Cũng như mọi tờ báo khác trong thời kỳ này, báo in ra với chữ không bỏ dấu, dùng bút mực bỏ dấu (sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng) từng chữ một, đồng thời cho cắt, dán để hoàn tất tờ báo trước khi đem sao chép ra nhiều bản, đem phân phát đi các nơi.
Mãi cho đến năm 1986, "Người Việt" mới thoát ra khỏi công việc tốn nhiều thời gian này nhờ có "Việt Diplomat", bộ gõ tiếng Việt do "VN Labs", một công ty nhu liệu do kỹ sư Nguyễn Việt (Victor Nguyen) thành lập ra vào năm 1984, tọa lạc tại San Jose, tiểu bang California. Mời đọc một trích đoạn từ bài viết "Typing in Tongues" (Gõ phím ra Giọng nói) [1] của Maria L. La Ganga, ký giả báo "Los Angeles Times" đề ngày 16/6/1989, viết về công trình này của Victor Nguyễn:
"Đối với các nhân viên của Người Việt, tờ báo tiếng Việt quan trọng ở Quận Cam, việc cho xuất bản một số báo đã là công việc hết sức vất vả trước khi Victor Nguyen xuất hiện. Viết bài không phải là vấn đề, đánh máy chữ mới là vấn đề. Và chính tiếng Việt, với vô số dấu trên gần như mọi chữ, là nguyên nhân cốt lõi của sự phức tạp đó. Cho đến gần đây, chưa có phần mềm máy tính nào giải quyết được sự phức tạp của tiếng Việt. Vì vậy, các nhân viên của báo Người Việt phải gõ bài vào máy điện toán mà không có dấu, sau đó in ra bản chính của từng bài viết và quảng cáo, rồi tự tay bỏ dấu trước khi đem báo đi in. Ruth Talovich, một biên tập viên của tờ báo phát hành năm-ngày-một-tuần, nhận xét: 'Nhìn tất cả những chữ trên trang báo và tưởng tượng phải đi xuyên suốt hết để thêm dấu vào trên từng chữ một. Hãy nhìn những dấu móc trên chữ U [Ư] và chữ O [Ô], những dấu mũ trên chữ E [Ê]. Chỉ cần lướt qua một trang thôi là sẽ thấy tốn đi thì giờ nhiều biết chừng nào'". Bài giới thiệu Victor Nguyễn trên báo "Los Angeles Times" (ngày 16/6/1989). (Ảnh: Trần Doãn Nho)
Người kỹ sư trẻ tài năng này đã không cho ngừng ngang ở đó. Maria L. La Ganga cho biết tiếp:
"Vào năm 1986, khi tạp chí Người Việt bắt đầu sử dụng 'Diplomat', nhu liệu này chỉ có tiếng Việt; ngày nay [1989], nó cho phép các nhu liệu tiếng Anh 'nói’' được 23 ngôn ngữ khác nhau, từ tiếng Albania đến tiếng Urdu. Và ông Nguyen đã từ bỏ môi trường kinh doanh để dành trọn thời gian cho 'VN Labs', công ty của ông tại Newport Beach chuyên sản xuất sản phẩm đa ngôn ngữ này. (…) Ông Nguyễn cho biết, với các nhu liệu và máy tính cá nhân trước đây, 'người dùng muốn viết hoặc xuất bản bằng ngôn ngữ của mình thì không thể nào thực hiện được. Nhưng giờ đây, với (các chương trình) của chúng tôi, họ có thể sử dụng tất cả các chức năng của các bộ xử lý văn bản tiếng Anh hiện có, và quan trọng hơn nữa là nhu liệu dàn trang, để viết với ngôn ngữ của mình".
1986 đúng là "năm bản lề" của báo chí tiếng Việt ở hải ngoại. Nó đã làm thay đổi hẳn cung cách viết lách và xuất bản sách vở báo chí đủ loại, góp phần quan trọng cho sự phát triển mạnh mẽ của một nền báo chí và văn học non trẻ ở ngoài xứ sở. Tạp chí thuần túy văn học đầu tiên ở hải ngoại: "Văn Học Nghệ Thuật" (được bỏ dấu bằng tay). (Ảnh: Trần Doãn Nho)
Ngoài Nguyễn Việt, còn có Hồ Thành Việt, tức John Hồ (1955-2003). Trước năm 1975, Việt là sĩ quan Tiểu Đoàn 7 Thủy Quân Lục Chiến, quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Di tản sang Mỹ năm 1975, anh theo học California State University, Fullerton. Tốt nghiệp kỹ sư vi tính, anh thành lập "Công Ty Nhu Liệu VNI" (VNI Software Company). Gần như cùng thời điểm với Nguyễn Việt, anh phát hành bộ chữ VNI, lúc đầu được sử dụng với MS-DOS, về sau được sử dụng chung với những hệ điều hành khác như Microsoft Word, WordPerfect, Ventura Publisher,… Năm 1995, công ty VNI cho phát hành ra nhu liệu "VNI-Tân Kỳ for Windows" bao gồm kiểu chữ và cách nhập dữ kiện áp dụng cho Windows Workstation 3.1 và Windows 95. Năm 2000, bộ "VNI-Tan Viet 2000 UNICODE" được cho cải tiến để sử dụng được trên mọi hệ điều hành khác nhau.
Sau này, vào năm 1993, Hội Chuyên Gia Việt Nam (Vietnamese Professionals Society) cũng đưa ra một nhu liệu tiếng Việt mới, VPSKeys, thiết kế cho hệ điều hành Windows 3.1. Nhu liệu này về sau cũng được cho phổ biến rộng rãi trong ngành báo chí cũng như cho các máy vi tính cá nhân.
Ngoài ra, tưởng cũng nên nhắc đến "Vietnet", một nhóm các chuyên gia về máy tính trẻ gốc Việt được thành lập vào năm 1986. Máy tính thời kỳ đó chỉ có hỗ trợ tiêu chuẩn mã hóa ký tự ASCII (American Standard Code for Information Interchange = Mã tiêu chuẩn Mỹ trong trao đổi thông tin). Trong khi chưa có nhu liệu tiếng Việt, để liên lạc với nhau trong nhóm, các thành viên đã đã sáng tạo một danh sách điện thư, kết nối các cộng đồng người Việt hải ngoại thông qua giao tiếp điện tử, bằng cách cho sử dụng các ký tự có sẵn trong ASCII để biểu thị những dấu thanh trong tiếng Việt. Sau đó, họ chuyển danh sách email này đến một diễn đàn thảo luận có tên là: soc.culture.vietname se (SCV).
Mẫu dưới đây là thư của một thành viên gửi cho các thành viên khác trong diễn đàn này, hỏi về cách đặt tên trong tiếng Việt: Tiện lợi và đơn giản: biến chữ Tây thành chữ Ta, không cần phải bỏ dấu!
Những ai chưa từng biết qua cách viết này cũng có thể đọc và tạm hiểu nội dung của nó. Chẳng hạn câu được trích ra sau đây:
- Okay, trong Tu+’ Ddu+’c, "Co^ng, Dung, Ngo^n, Ha.nh", "Dung" co’ nghi~a gi` ha? ba` con? (Dung nhan?) = Okay, trong tứ đức "Công, Dung, Ngôn, Hạnh", "Dung" có nghĩa gì hả bà con? (Dung nhan?)
Quy tắc viết này được gọi là quy ước "SCV" hoặc "VIQR" (Vietnamese Quoted-Readable) được quy định như sau:
Dấu . = nặng; ` = huyền; ’ = sắc; ? = hỏi; ~ = ngã
Các nguyên âm đặc biệt: o+ = ơ; u+ = ư, a^ = â ; a(= ă; dd = đ
"Quy ước VIQR đã trở thành tiêu chuẩn mà nhiều công dân trực tuyến Việt Nam trong thời hoàng kim của các nhóm tin và diễn đàn tin dùng, và vẫn còn được nhiều người sử dụng cho đến tận ngày nay".
Khi vừa đến định cư ở Mỹ (1993), tôi đã từng đọc khá nhiều tài liệu chính trị, xã hội và văn chương viết dưới dạng này, được gửi qua email, trong đó có "Tạp Chí Văn Chương Liên Mạng" của Phạm Chi Lan. Chính tôi cũng đã tập sử dụng hình thức này để trao đổi thư từ, cũng như ghi chép tài liệu cất giữ trong máy tính.
Lược qua vài nét như vậy để thấy ra những khó khăn lớn lao của người viết văn làm báo hải ngoại trong thời gian đầu trước khi phát triển trở thành một nền báo chí tương đối hoàn chỉnh.
Trong bối cảnh chính trường Mỹ đang rung chuyển bởi những quân cờ chiến lược cho kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, Michigan – bang "chiến địa" rực lửa – vừa chứng kiến một kết quả không tưởng, và đêm thứ Ba vừa qua, đảng Dân chủ đã chứng minh được sức mạnh bền bỉ của mình khi giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử đặc biệt vào Thượng viện tiểu bang. Kết quả này không chỉ đơn thuần là một ghế ngồi, mà còn là một "gáo nước lạnh" dội vào tham vọng của phe Cộng hòa tại vùng Trung Tây. Cuộc lội ngược dòng ngoạn mục của chàng lính cứu hỏa
Chedrick Greene, một lính cứu hỏa đầy nhiệt huyết và là cựu quân nhân Thủy quân lục chiến, đã viết nên một chương mới trong sự nghiệp chính trị khi đánh bại luật sư Jason Tunney của đảng Cộng hòa. Đây là cuộc chiến mang tính sống còn, quyết định trực tiếp đến việc liệu đảng Dân chủ có tiếp tục giữ vững quyền kiểm soát Thượng viện bang Michigan hay không. "Gieo nhân nào, gặt quả nấy", với 93% số phiếu đã được kiểm, Greene đã tạo ra một khoảng cách không tưởng khi dẫn trước đối thủ tới 19 điểm phần trăm (58.9% so với 39.4%). Điều đáng nói là tại chính học khu này, trong kỳ bầu cử Tổng thống vừa qua, đương kim Phó Tổng thống Kamala Harris chỉ giành chiến thắng sít sao với cách biệt chưa đầy 1%. Sự bứt phá này cho thấy một sự chuyển dịch cử tri vô cùng lớn, khiến giới quan sát không khỏi ngỡ ngàng.
Tiếng súng lệnh cho kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ
Chiến thắng của Greene không phải là ngẫu nhiên, nó nối dài chuỗi thành tích vượt mong đợi của đảng Dân chủ trong các cuộc bầu cử đặc biệt trên khắp cả nước. Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries đã không ngần ngại gọi đây là một "thất bại nặng nề cho các đảng viên Cộng hòa MAGA". Ông cũng đưa ra lời cảnh báo đanh thép tới hai dân biểu Cộng hòa đang ở thế yếu là Tom Barrett và Bill Huizenga rằng họ đã chính thức "vào tầm ngắm". Trong bài phát biểu chiến thắng, Greene xúc động chia sẻ: “Chúng tôi mang lại chiến thắng quyết định này bằng cách lắng nghe và thấu hiểu những điều đang khiến người dân trăn trở hàng đêm – đó là nỗi lo về khả năng chi trả cuộc sống, về sự an toàn và quyền tự do”.
Phe Cộng hòa và chiến lược "Ngậm bồ hòn làm ngọt"
Mặc dù thất bại đau đớn, Jason Tunney vẫn nuôi hy vọng khi tuyên bố đây mới chỉ là "điểm giữa hiệp", ám chỉ một cuộc tái đấu tiềm năng vào tháng 11 tới. Trong khi đó, Chủ tịch Đảng Cộng hòa Michigan, Jim Runestad, đã cố gắng giảm nhẹ tầm quan trọng của kết quả này. Ông cho rằng phe Cộng hòa đã bị áp đảo về mặt tài chính và khẳng định có rất ít mối tương quan giữa bầu cử đặc biệt và ngày Tổng tuyển cử. Tuy nhiên, "Lời nói gió bay", thực tế trên bảng điện tử cho thấy cử tri đang dần quay lưng với các chính sách cực đoan. Chiếc ghế này trước đây thuộc về Kristen McDonald Rivet – người đã từ chức để bước vào Quốc hội vào tháng 1 năm 2025. Sự hỗ trợ từ bà Rivet và Thống đốc Gretchen Whitmer đã tiếp thêm sức mạnh cực lớn cho Greene trong cuộc đua này.
Hình ảnh biểu tượng và lời hứa dập tắt "ngọn lửa" chi phí
Một trong những yếu tố làm nên thành công của Greene chính là chiến dịch quảng cáo đầy ấn tượng. Tận dụng gốc gác là đội trưởng đội cứu hỏa, một video quảng bá đã ghi lại cảnh ông dập tắt một đám cháy từ thùng rác khổng lồ được dán nhãn "giá thuê nhà cao", "mất việc làm" và "trục lợi giá cả". Thông điệp này đánh trúng tâm lý của người dân lao động: "Thà rằng bớt bát cơm đầy, còn hơn để lửa cháy vây quanh nhà". Greene cam kết sẽ mang kinh nghiệm chiến đấu và sự tận tụy của một người lính để hạ thấp chi phí sinh hoạt cho người dân Michigan. Trong khi Tổng thống Donald Trump đang bận rộn với các sự kiện vận động tại Nhà Trắng và ăn mừng chiến thắng tại các bang Indiana hay Ohio, thì tại Michigan, "ngọn lửa xanh" của đảng Dân chủ đang cháy sáng hơn bao giờ hết, báo hiệu một mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ đầy giông bão cho phe Cộng hòa.
Hồi chuông quyết định và những màn "hỗn chiến" nảy lửa
“Lửa thử vàng, gian nan thử sức”, và tại khán đài Đại học East Los Angeles tối thứ Ba vừa qua, sức nóng của cuộc chạy đua vào ghế Thống đốc bang California đã lên đến đỉnh điểm. Chỉ còn chưa đầy một tháng nữa là đến ngày bầu cử sơ bộ, khi những lá phiếu đầu tiên đã bắt đầu nằm trong tay cử tri, cuộc tranh luận do CNN tổ chức đã biến thành một "vũ đài" thực sự. Không còn sự nhã nhặn, lịch thiệp như những lần trước, 7 ứng viên đã lao vào nhau với những màn công kích trực diện, quyết liệt để tìm kiếm một tấm vé vào vòng chung kết tháng 11.
Trọng tâm của những mũi dùi lần này không ai khác chính là cựu Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Xavier Becerra. Từ những người đồng đội cùng đảng Dân chủ cho đến các đối thủ đảng Cộng hòa, tất cả đều không ngần ngại "chọc gậy bánh xe" vào hồ sơ chính trị của ông. Có thể nói, không khí buổi tranh luận nồng nặc mùi thuốc súng với những màn ngắt lời, la hét và chỉ trích lẫn nhau.
Cựu Nghị sĩ Katie Porter, trong một phút bức xúc trước sự hỗn loạn, đã phải thốt lên: “Tôi không thể tin rằng trên một sân khấu với 30 phút ngắt lời, cãi vã, thóa mạ và thiếu tôn trọng thế này… mà mọi người lại muốn bàn về tính khí của tôi”. Đúng là "chó chê mèo lắm lông", khi chính bà Porter cũng đang phải đối mặt với những lùm xùm về cách đối xử với nhân viên trong quá khứ. Diện mạo các "Anh tài" và bài toán khó của Đảng Dân chủ
Sân khấu đêm đó là sự hội tụ của 7 sắc thái chính trị khác nhau:
Phe Cộng hòa: Cảnh sát trưởng Quận Riverside – Chad Bianco và nhà bình luận bảo thủ Steve Hilton (người được Donald Trump ủng hộ).
Phe Dân chủ: Katie Porter, Xavier Becerra, nhà đầu tư tỷ phú Tom Steyer, Thị trưởng San Jose Matt Mahan và cựu Thị trưởng Los Angeles Antonio Villaraigosa.
Dù California là "thành trì" của đảng Dân chủ, nhưng quy tắc của cuộc bầu cử sơ bộ không phân biệt đảng phái (chọn 2 người cao phiếu nhất đi tiếp) đã buộc các ứng viên cùng nhà phải "huynh đệ tương tàn". Người ta thường nói "Khôn ngoan đối đáp người ngoài", nhưng ở đây, các ứng viên Dân chủ phải vừa chống lại phe Cộng hòa, vừa phải tự làm nổi bật mình trước chính các đồng nghiệp.
Một câu hỏi hóc búa được đặt ra: Tại sao cử tri nên tiếp tục tin tưởng đảng Dân chủ sau 4 nhiệm kỳ cầm quyền, trong khi California đang đứng đầu cả nước về tỷ lệ thất nghiệp và giá xăng dầu? Trước câu hỏi "chạm vào nỗi đau" này, phe Dân chủ dường như lúng túng.
Ông Becerra đổ lỗi cho Trump, cho chiến tranh ở Iran và thuế quan.
Tỷ phú Steyer hứa hẹn chống lại "các nhóm lợi ích".
Riêng Matt Mahan – một người theo đường lối trung dung – đã thẳng thắn: “Tôi là người duy nhất trong cuộc đua này dám thách thức bộ máy cầm quyền trong chính đảng của mình để đòi hỏi kết quả tốt hơn”.
Chớp lấy thời cơ, ứng viên Cộng hòa Chad Bianco châm chọc: “Quý vị vừa nghe 15 phút giải thích tại sao họ không xứng đáng rồi đấy. Họ chính là những người đưa chúng ta vào tình cảnh này”.
Katie Porter: "Xóa vết loang" bằng sự sắc sảo
Katie Porter bước vào cuộc tranh luận với mục tiêu lấy lại phong độ sau khi bị tụt lại vì đoạn video bà quát mắng nhân viên năm 2021. Với phương châm "Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại", bà liên tục khẳng định mình đã nhận lỗi và xin lỗi. Thậm chí, bà còn mỉa mai sự ồn ào của các đối thủ nam trên sân khấu là màn "bắt nạt của những cậu bé".
Khi Tom Steyer tự xưng là người duy nhất dám đương đầu với các tập đoàn, Porter đã không ngần ngại đáp trả bằng "vũ khí" trứ danh của mình: chiếc bảng trắng. Bà nhắc lại lịch sử mình từng khiến các CEO phải "toát mồ hôi hột" trong các cuộc điều tra tại Quốc hội, khẳng định rằng hành động có giá trị hơn lời nói suông.
"Y tế toàn dân": Miếng bánh vẽ hay mục tiêu thực tế?
Sự chia rẽ tư tưởng trong nội bộ đảng Dân chủ bộc lộ rõ nhất qua vấn đề y tế Medicare cho tất cả (Single-payer). Xavier Becerra bị cáo buộc là "tiền hậu bất nhất" khi có thông tin ông rút lại sự ủng hộ để lấy lòng Hiệp hội Y khoa California. Dù ông khẳng định “Tôi không thay đổi”, nhưng các đối thủ đã không buông tha.
Villaraigosa thẳng thừng chỉ trích kế hoạch này là "bánh vẽ trên trời" (pie in the sky), đồng thời ném về phía Becerra một câu cay nghiệt: “Những người như ông là lý do khiến chúng ta chi tiêu nhiều hơn những gì chúng ta có”.
Bóng ma quá khứ và những mối quan hệ nhạy cảm
Becerra tiếp tục gặp hạn khi bị nhắc lại vụ bê bối cấp dưới biển thủ quỹ tranh cử. Dù không bị buộc tội, nhưng ông vẫn bị Steve Hilton cáo buộc là "lún sâu vào bê bối tham nhũng".
Về phần Steve Hilton, dù mang danh "con cưng" của Donald Trump, ông lại tỏ ra khá thận trọng. Tại một tiểu bang "xanh" ngắt như California, việc dựa hơi Trump giống như con dao hai lưỡi. Becerra mỉa mai: “Donald Trump là cha của ông ta, và ông ta sẽ bảo vệ Trump đến cùng”. Hilton chỉ lạnh lùng đáp lại rằng đó là những trò "gọi tên trẻ con" và nhanh chóng đổi chủ đề.
Một chữ để nói về Gavin Newsom: Yêu hay Ghét?
Cuối buổi tranh luận, một thử thách thú vị được đưa ra: Mô tả nhiệm kỳ của Thống đốc đương nhiệm Gavin Newsom chỉ bằng một từ. Kết quả giống như một "bảng màu" đầy đối nghịch:
Porter: Táo bạo (Bold).
Steyer: Cấp tiến (Progressive).
Becerra: Thay đổi cuộc chơi (Game-changing).
Villaraigosa: Mang tính trình diễn (Performative).
"Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười" theo nghĩa tiêu cực hay tích cực thì còn tùy vào góc nhìn của cử tri. Nhưng rõ ràng, bóng ma của Newsom và những vấn đề tồn đọng của bang Vàng đang đè nặng lên vai bất cứ ai muốn kế nhiệm. Cuộc chiến này mới chỉ bắt đầu, và như câu tục ngữ "Đường dài mới biết ngựa hay", hãy chờ xem ai sẽ là người trụ vững cuối cùng trong cuộc đua nghẹt thở này.
Theo như có một người đàn ông học được nghệ thuật săn hàng giá hời từ tỷ phú quá cố Michael Heisley - người chuyên thâu tóm và vực dậy những công ty vùng Rust Belt bên bờ vực phá sản. Sau khi làm việc cho Heisley hai năm, ở tuổi 27, Gies đã tự lập thân bằng việc thành lập Madison Capital Partners đã mua công ty đầu tiên bằng cách quẹt hết hạn mức của 10 chiếc thẻ tín dụng và vay 50.000 USD từ một người bạn thời trung học, trong khi vợ ông phải làm cùng lúc ba công việc để trang trải.
Máy lọc không khí, quạt thông gió, hệ thống điều hòa, máy sưởi hồng ngoại; danh mục đầu tư của Madison Industries trông giống một cuốn danh bạ vật tư công nghiệp hơn là một đế chế lợi nhuận khổng lồ. Thế nhưng, cách đây vài tháng, khi công ty con Madison Air lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO), huy động được 2,2 tỷ USD và được định giá tới 13 tỷ USD, các nhà đầu tư đã tranh nhau săn đón.
Đế chế có trụ sở tại Chicago này hiện là một trong những nhà sản xuất hệ thống điều hòa và làm sạch không khí lớn nhất thế giới. Họ đang “phất” lên nhờ cơn khát trung tâm dữ liệu toàn cầu - nơi hệ thống làm mát 24/7 đóng vai trò sống còn.
Hiện nay, vốn hóa của Madison Air đã chạm mốc 20 tỷ USD, không chỉ nâng tài sản ròng của nhà sáng lập Larry Gies lên 6 tỷ USD, mà còn bảo chứng cho một độc chiêu kinh doanh đơn giản nhưng đầy quyền năng mà ông đã theo đuổi hàng thập kỷ: Thâu tóm những doanh nghiệp có vẻ tầm thường, hợp nhất chúng lại và bán ra ở quy mô lớn.
Những thương vụ thoái vốn nghìn tỷ
Trong năm vừa qua, chiến lược hợp nhất thâu tóm (roll-up) của Gies đã mang về hàng loạt thương vụ thoái vốn đình đám. Bên cạnh màn IPO rực rỡ của Madison Air, Madison Industries còn bán mảng lọc (Madison Filtration Group) cho Parker-Hannifin với giá 9,25 tỷ USD vào tháng 11, tiếp sau đó là thương vụ bán mảng phòng cháy chữa cháy (Madison Fire & Rescue) trị giá 1,25 tỷ USD cho 3M và Bain Capital vào tháng 3. Những con số này đã đưa ra ánh sáng một trong những nhà môi giới kín tiếng nhưng thành công nhất nước Mỹ.
“Người đàn ông đó có khả năng đánh hơi thị trường cực nhạy”, Todd Bluehorn, cựu Phó Chủ tịch Madison Industries nhận xét. “Ông ấy mua khi giá rẻ, bán khi đỉnh cao, thâu tóm từ những tập đoàn đang muốn thoái lui và bán lại cho những tập đoàn đang thừa tiền nhưng chưa biết đầu tư vào đâu”.
Dù mô hình này không mới trong giới tài chính, nhưng kể từ năm 2004, Madison Industries của Gies đã hoàn tất hơn 80 vụ thâu tóm tại hơn 20 quốc gia. Gies không chạy theo những thứ hào nhoáng như startup trí tuệ nhân tạo (AI). Ông chỉ tập trung vào những góc khuất kém hấp dẫn nhất của nền kinh tế công nghiệp, chia thành 7 mảng cốt lõi: Lọc, Y tế, An toàn, Năng lượng, Giải pháp Công nghiệp, Không khí và mảng thiết bị kiểm soát chuyển động hàng hải Seakeeper.
Khởi nghiệp từ 10 chiếc thẻ tín dụng
Larry Gies học được nghệ thuật săn hàng giá hời từ tỷ phú quá cố Michael Heisley - người chuyên thâu tóm và vực dậy những công ty vùng Rust Belt bên bờ vực phá sản. Sau khi làm việc cho Heisley hai năm, ở tuổi 27, Gies đã tự lập thân bằng việc thành lập Madison Capital Partners vào năm 1994. Ông đã mua công ty đầu tiên bằng cách quẹt hết hạn mức của 10 chiếc thẻ tín dụng và vay 50.000 USD từ một người bạn thời trung học, trong khi vợ ông phải làm cùng lúc ba công việc để trang trải.
Đến năm 2012, Gies quyết định chuyển đổi quỹ đầu tư tư nhân của mình thành một công ty mẹ tư nhân: Madison Industries.
“Tôi cảm thấy trống rỗng sau mỗi lần bán đi một công ty”, ông chia sẻ trong một bài diễn văn năm 2019. “Chúng tôi đã xây dựng mối quan hệ quá sâu đậm với đội ngũ điều hành và muốn tìm cách giữ lại những doanh nghiệp đó mãi mãi”.
Lời chào mời thâu tóm của Gies mang hơi hướng của huyền thoại Warren Buffett: Madison tuyên bố mua các công ty để giữ chúng “mãi mãi” và làm việc cùng đội ngũ lãnh đạo hiện có. Đối với những nhà sáng lập các doanh nghiệp nhỏ quy mô gia đình, lời hứa này vô cùng hấp dẫn.
Lợi thế lớn khác của Gies là tốc độ. Ông duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các tập đoàn lớn đang muốn thoái vốn khỏi các mảng kinh doanh không cốt lõi, đưa Madison vào vị thế một người mua luôn sẵn sàng tiền mặt. Năm 2016, tập đoàn MAHLE (Đức) đã bán toàn bộ mảng lọc công nghiệp cho Madison - tiền thân của Madison Filtration Group sau này.
Dù sở hữu khối tài sản khổng lồ, Gies vẫn giữ lối sống kín tiếng. Năm 2017, ông gây chú ý khi quyên góp 150 triệu USD cho Đại học Illinois (ngôi trường sau đó đã đổi tên khoa kinh doanh theo tên ông). Đến năm 2025, ông tiếp tục tặng 100 triệu USD cho chương trình thể thao của trường.
Tại Madison, đồng nghiệp mô tả Gies là một nhà lãnh đạo sâu sát nhưng chừng mực. Ông trực tiếp xem xét báo cáo tài chính hàng tuần, thậm chí hàng ngày, nhưng luôn tôn trọng quyền quyết định của các quản lý cấp dưới trong các vấn đề vận hành thường nhật. “Đối với một người có thành tựu và tài sản như vậy, ông ấy là người ít cái tôi nhất mà tôi từng gặp”, Bluehorn nói.
Sự trỗi dậy của AI có thể là “con dao hai lưỡi” cho các công ty sản xuất mà Gies thâu tóm. Nó mang lại năng suất đột phá nhưng cũng gây ra không ít xáo trộn. Tuy nhiên, đúng như triết lý mà Gies thường chia sẻ: “Larry thường ví con bò tót là linh vật của Madison. Khi bão ập đến, hầu hết các loài vật sẽ chạy trốn, nhưng bò tót sẽ lao thẳng vào tâm bão”.
Phát minh làm rung chuyển ngành vật liệu từ các nhà nghiên cứu vừa phát triển thành công một loại nhựa mới có khả năng tự phân hủy theo lệnh sau 6 ngày, bước ngoặt cứu vãn ô nhiễm nhựa khắp hành tinh. Vì nhựa vốn là các polyme, nên các nhà khoa học đã đưa các enzyme hoặc vi khuẩn tạo ra chúng vào trong cấu trúc vật liệu để tạo ra "nhựa sống".
Loại vật liệu mới tích hợp các vi sinh vật có khả năng phân hủy nhựa vào cấu trúc của các polyme. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng hai chủng vi khuẩn phối hợp cùng nhau để phân hủy hoàn toàn vật liệu nhựa chỉ trong vòng 6 ngày mà không tạo ra hạt vi nhựa.
Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều loại vi sinh vật có thể bẻ gãy các chuỗi polyme dài thành những mảnh nhỏ hơn bằng cách sử dụng enzyme. Vì nhựa vốn là các polyme, nên các nhà khoa học đã đưa các enzyme hoặc vi khuẩn tạo ra chúng vào trong cấu trúc vật liệu để tạo ra "nhựa sống".
Tác giả chính của nghiên cứu Zhuojun Dai cho biết việc tích hợp vi sinh vật vào nhựa giúp vật liệu này có thể tự hủy theo lệnh. Điều này biến độ bền của nhựa từ một vấn đề gây hại trở thành một tính năng có thể lập trình được.
Nhóm nghiên cứu nhận định rằng dù nhựa được sử dụng rộng rãi, nhưng tính chất chống phân hủy hàng thế kỷ của chúng đã gây ra những lo ngại nghiêm trọng về môi trường và sinh thái. Song, những tiến bộ gần đây trong lĩnh vực sinh học tổng hợp đã cho phép tạo ra nhựa sống chứa các bào tử.
Loại nhựa này hoạt động bình thường khi các bào tử ở trạng thái ngủ đông và sẽ bắt đầu phân hủy khi các bào tử được kích hoạt. Tuy nhiên, hiệu quả phân hủy của một chủng vi khuẩn Bacillus duy nhất hoặc hệ thống một enzyme còn nhiều hạn chế. Vì thế, để giải quyết thách thức này, các nhà nghiên cứu đã thiết kế một loại nhựa sống tích hợp nhiều vi khuẩn.
Trong tương lai, các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ phát triển được cơ chế kích hoạt bào tử ngay trong môi trường nước, nơi tập trung phần lớn rác thải nhựa. Mặc dù nghiên cứu này hiện mới tập trung vào một loại polyme, nhưng chiến lược tương tự có thể được áp dụng cho các loại nhựa khác, bao gồm cả những loại nhựa dùng một lần phổ biến.
Phương pháp này cung cấp một chiến lược tiềm năng để giải quyết ô nhiễm nhựa thông qua các hệ thống sinh học được phối hợp và lập trình sẵn.
Theo như eo Hormuz vốn là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô, 20% khí tự nhiên và tới 33% phân bón toàn cầu. Một tiền lệ nguy hiểm đang hình thành, đe dọa làm đảo lộn trật tự hàng hải và kéo theo hệ lụy kinh tế toàn cầu. Nếu tiền lệ thu phí được chấp nhận tại đây, nó có thể mở ra một xu hướng mới, nơi các quốc gia ven biển tận dụng vị trí địa lý để áp đặt cơ chế kiểm soát tương tự, từ đó làm thay đổi căn bản cách vận hành của thương mại hàng hải quốc tế.
Việc Iran được cho là từng yêu cầu mức phí tới 2 triệu USD cho mỗi tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz đã làm dấy lên lo ngại sâu rộng về nguy cơ phá vỡ trật tự hàng hải quốc tế. Dù tuyến đường này hiện vẫn được mở, động thái trên được xem là bước thử nghiệm một mô hình kiểm soát mới đối với các “điểm nghẽn” chiến lược.
Hormuz vốn là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô, 20% khí tự nhiên và tới 33% phân bón toàn cầu. Nếu tiền lệ thu phí được chấp nhận tại đây, nó có thể mở ra một xu hướng mới, nơi các quốc gia ven biển tận dụng vị trí địa lý để áp đặt cơ chế kiểm soát tương tự, từ đó làm thay đổi căn bản cách vận hành của thương mại hàng hải quốc tế.
Eo biển Hormuz. Ảnh EurAsian Times
Những “nút thắt” nhạy cảm hơn
So với Hormuz, nhiều tuyến hàng hải khác thậm chí còn có ý nghĩa sống còn hơn đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuyến đường này chỉ rộng khoảng 3,7 km ở điểm hẹp nhất, hẹp hơn nhiều so với khoảng 39 km của Hormuz, nhưng lại vận chuyển tới 29% lượng dầu thô toàn cầu và khoảng 24% thương mại hàng hải.
Đặc biệt, thời gian để một tàu đi qua Malacca kéo dài gần 20 giờ, tạo ra khoảng thời gian dài hơn nhiều để các phương tiện có thể bị theo dõi hoặc gây sức ép.
Eo biển Malacca trên bản đồ. Ảnh EurAsian Times
Không chỉ Malacca, eo biển Bab el-Mandeb ở Biển Đỏ cũng là một điểm nghẽn quan trọng, nơi khoảng 10-12% dầu thô và 14% thương mại toàn cầu đi qua. Tuyến đường này đóng vai trò kết nối châu Á với châu Âu thông qua kênh đào Suez. Những diễn biến gần đây cho thấy chỉ cần các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại gia tăng, lưu lượng vận tải đã giảm mạnh, buộc nhiều tàu phải vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình thêm 10-14 ngày và làm chi phí tăng hàng trăm nghìn đến cả triệu USD mỗi chuyến.
Tại Địa Trung Hải, eo biển Gibraltar - với điểm hẹp khoảng 15 km, cũng là một trong những tuyến vận tải nhộn nhịp nhất thế giới , nơi khoảng 100.000 tàu qua lại mỗi năm. Nếu áp dụng cơ chế thu phí tương tự, chỉ riêng khu vực này cũng có thể tạo ra nguồn thu khổng lồ, đồng thời đẩy chi phí vận tải toàn cầu tăng vọt.
Những nút thắt hàng hải chiến lược trên thế giới. Ảnh Tanvi's Substack
Nguy cơ phá vỡ trật tự hàng hải toàn cầu
Việc một quốc gia tìm cách áp đặt phí qua lại tại các eo biển quốc tế không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Nếu mô hình này thành hiện thực, nó có thể kích hoạt một “hiệu ứng domino”, khiến nhiều quốc gia khác áp dụng biện pháp tương tự nhằm tận dụng lợi thế địa lý.
Hệ quả là chi phí vận tải biển toàn cầu có thể tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh kinh tế thế giới phụ thuộc lớn vào các tuyến vận tải hàng hải, bất kỳ sự thay đổi nào đối với nguyên tắc tự do hàng hải đều có thể tạo ra tác động lan tỏa rộng khắp.
Giới quan sát nhận định, nếu không có cơ chế kiểm soát hiệu quả, mô hình “thu phí điểm nghẽn” có thể trở thành tiền lệ nguy hiểm, làm suy yếu nền tảng của hệ thống thương mại toàn cầu vốn dựa trên sự thông suốt và tự do lưu thông trên biển.
Ngày 5/5, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nêu rõ: "Hành lang do Iran cung cấp là con đường an toàn duy nhất để đi qua eo biển Hormuz. Việc chuyển hướng tàu thuyền sang những tuyến đường khác là không an toàn và hải quân sẽ có hành động quyết liệt chống lại bất cứ ai thực hiện bước đi như vậy".
Cùng thời điểm, kênh truyền hình nhà nước Press TV đưa tin Iran triển khai cơ chế mới nhằm quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Cụ thể, tất cả tàu có ý định đi qua eo biển sẽ nhận được email từ một địa chỉ liên kết với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA), trong đó thông báo về những quy định và thủ tục mới liên quan đến việc quá cảnh. Các tàu thuyền được yêu cầu phải xin cấp phép trước khi đi qua tuyến đường thủy này.
Động thái cứng rắn của Hải quân thuộc IRGC được đưa ra ngay sau khi Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định nỗ lực của Washington nhằm hướng dẫn tàu thuyền tránh khu vực "hoàn toàn riêng biệt" với chiến dịch quân sự đang diễn ra.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump quyết định tạm thời đình chỉ kế hoạch hộ tống tàu thuyền trên thế giới đi qua eo biển Hormuz, nhưng cho biết việc phong tỏa các cảng của Iran sẽ "vẫn được duy trì đầy đủ" cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng với Tehran.
Theo như an ninh của một quốc gia châu Âu không thể đảm bảo nếu thiếu sự tham gia của người dân, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống huấn luyện quốc phòng và sự chuẩn bị của xã hội trong các tình huống khủng hoảng, cho nên quốc gia này lại mới vừa công bố kế hoạch mục tiêu đầy tham vọng, hứa hẹn thay đổi cán cân an ninh khu vực, sau khi rút kinh nghiệm từ xung đột tại Ukraine, đặc biệt là việc sử dụng rộng rãi các hệ thống không người lái và công nghệ mới.
Ngày 6/5, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Vladislav Kosinyak-Kamysh tuyên bố nước này đặt mục tiêu xây dựng lực lượng quân đội mạnh nhất châu Âu năm 2030, trong lễ khai mạc triển lãm vũ khí Defense24DAYS.
Ông Kosinyak-Kamysh cho biết chiến lược của Ba Lan là đạt quy mô 500.000 quân nhân, gồm lực lượng dự bị và binh sĩ tại ngũ.
Theo ông, an ninh quốc gia không thể đảm bảo nếu thiếu sự tham gia của người dân, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống huấn luyện quốc phòng và sự chuẩn bị của xã hội trong các tình huống khủng hoảng.
Bộ trưởng Quốc phòng khẳng định quân đội Ba Lan đang trong quá trình chuyển đổi, rút kinh nghiệm từ xung đột tại Ukraine, đặc biệt là việc sử dụng rộng rãi các hệ thống không người lái và công nghệ mới.
Ông cũng nhấn mạnh châu Âu cần tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về an ninh, không thay thế vai trò của Mỹ nhưng phải củng cố tiềm lực phòng thủ riêng.
Ngày 26/5, hơn 3.500 binh sĩ từ các nước NATO cùng hàng trăm đơn vị khí tài quân sự đã tham gia cuộc tập trận Amber Shock tại thao trường thành phố Orzysz, Ba Lan.
Mục tiêu chính của cuộc tập trận là rèn luyện các hành động chiến thuật, tăng cường phối hợp giữa đồng minh và kiểm tra khả năng tương thích của các đơn vị trong huấn luyện chiến đấu.
Với kế hoạch này, Ba Lan kỳ vọng sẽ trở thành quốc gia sở hữu lực lượng quân đội lớn nhất châu Âu năm 2030, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm trong an ninh khu vực.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm Chủ nhật (3/5) đã báo cáo về một nghi vấn bùng phát nhiễm virus Hanta trên một tàu du lịch ở Đại Tây Dương.
"Cho đến nay, một trường hợp nhiễm virus Hanta đã được xác nhận trong phòng thí nghiệm và có thêm năm trường hợp nghi ngờ khác," cơ quan y tế toàn cầu cho biết trong một bài đăng trên X. "Trong số sáu cá nhân bị ảnh hưởng, ba người đã tử vong và một người hiện đang được chăm sóc đặc biệt tại Nam Phi."
Tổ chức này cho biết một cuộc điều tra đang được tiến hành để tìm ra nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng sức khỏe trên con tàu.
Bộ Y tế Nam Phi cho biết đợt bùng phát xảy ra trên tàu du lịch MV Hondius mang cờ Hà Lan
Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Hà Lan xác nhận với hãng tin Reuters rằng hai hành khách người Hà Lan đã tử vong, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Chúng ta biết gì về nhiễm virus Hanta?
Virus Hanta được tìm thấy trên khắp thế giới. Nó thường lây lan qua tiếp xúc với nước tiểu hoặc phân của các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh như chuột cống và chuột nhắt.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, loại virus này có thể gây ra nhiễm trùng phổi nghiêm trọng và đôi khi gây tử vong được gọi là hội chứng phổi do virus Hanta. Mặc dù hiếm gặp, WHO cho biết các ca nhiễm virus Hanta có thể lây lan giữa người với người.
Hiện chưa có phương pháp điều trị hoặc chữa trị cụ thể cho các ca nhiễm virus Hanta, nhưng sự chăm sóc y tế kịp thời có thể làm tăng cơ hội sống sót.
Bộ Y tế Nam Phi cho biết đợt bùng phát xảy ra trên tàu du lịch MV Hondius. Họ cho biết có khoảng gần 150 khách du lịch trên tàu. Con tàu đã rời Argentina khoảng ba tuần trước cho một chuyến du ngoạn bao gồm các điểm dừng chân tại Nam Cực, Quần đảo Falkland và các điểm dừng khác trên đường đến Quần đảo Canary của Tây Ban Nha ở phía bên kia Đại Tây Dương.
Tàu sắp được cập bến Tây Ban Nha
Các nhà chức trách Nam Phi cho biết họ đang tiến hành truy vết tiếp xúc tại khu vực Johannesburg để xác định xem có người nào khác tiếp xúc với các hành khách bị nhiễm bệnh ở Nam Phi hay không.
Vào ngày 5/5, Tây Ban Nha đã cho phép du thuyền hạng sang bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh virus hantavirus gây chết người và đang neo đậu ngoài khơi bờ biển Cape Verde được phép di chuyển đến quần đảo Canary thuộc quyền quản lý của nước này.
Bộ Y tế Tây Ban Nha cho biết trong một tuyên bố vào tối thứ Ba rằng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã giải thích rằng Cape Verde ở Tây Phi không thể tiếp nhận 147 thành viên thủy thủ đoàn và hành khách của tàu MV Hondius. Thông báo cho biết: “Quần đảo Canary là địa điểm gần nhất có đủ điều kiện cần thiết. Tây Ban Nha có nghĩa vụ đạo đức và pháp lý phải hỗ trợ những người này, trong đó có cả một số công dân Tây Ban Nha.”
Bộ này cho biết sẽ tiếp nhận chuyến bay y tế chở bác sĩ trên tàu, một công dân Hà Lan, người đang trong tình trạng nguy kịch, sau khi nhận được yêu cầu chính thức từ chính phủ Hà Lan.
Số ca nhiễm giang mai ghi nhận tại TP.HCM đã tăng gấp đôi trong 5 năm qua và các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) đang diễn biến phức tạp.
Vết loét lớn trên lưng ở bệnh nhân mắc giang mai tiến triển đến giai đoạn II. Ảnh: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM.
Thông tin được chia sẻ tại cuộc họp giao ban về chương trình phòng, chống bệnh phong và các nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục (STI) do Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) phối hợp cùng Bệnh viện Da Liễu TP.HCM tổ chức. Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo hai đơn vị cùng đại diện 132 trạm y tế và các cơ sở y tế công - tư trên địa bàn.
Theo HCDC, số liệu báo cáo giai đoạn 2020 - 2025 cho thấy bệnh sùi mào gà vẫn ghi nhận số ca mắc cao nhất, đỉnh điểm vào năm 2023 với hơn 38.000 trường hợp.
Đáng chú ý, số ca nhiễm giang mai đã tăng gấp đôi chỉ trong vòng 5 năm, từ 4.899 ca (năm 2020) lên 9.511 ca (năm 2025).
Sự chênh lệch về giới tính cũng được thể hiện rõ rệt khi tỷ lệ mắc giang mai ở nam giới cao gấp 3 lần nữ giới, và bệnh lậu ở nam giới cao hơn gần 11 lần so với nữ giới.
Giang mai là bệnh nhiễm trùng do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra. Bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn, đường máu và từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai. Thống kê của Bệnh viện Da liễu TP.HCM năm 2024, trong gần 71.000 lượt khám và điều trị bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs), có hơn 9.400 ca giang mai, trải đều ở mọi giai đoạn: 239 ca giai đoạn I, 1.870 ca giai đoạn II, 189 ca kín sớm và 7.183 ca giai đoạn muộn.
Trên phạm vi toàn cầu, WHO ước tính năm 2022 có khoảng 8 triệu người từ 15-49 tuổi mắc giang mai, trong đó nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) có tỷ lệ mắc cao nhất. Trong khi đó, bệnh lậu do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae gây ra, lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm.
Điều đáng lo ngại là không ít nam giới mắc bệnh nhưng không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến việc phát hiện chậm trễ và làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Bệnh thường gặp ở nhóm người trong độ tuổi hoạt động tình dục, đặc biệt là thanh thiếu niên 15-24 tuổi.
Trước thực tế đó, HCDC cho biết chương trình phòng chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục năm 2026 đặt ra 3 mục tiêu cốt lõi: Nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở, giảm tỷ lệ mắc các bệnh STI phổ biến và quyết tâm loại trừ lây truyền giang mai từ mẹ sang con.
Song song với các bệnh STI, công tác phòng, chống bệnh phong tại TP.HCM cũng đạt được những cột mốc quan trọng khi hoàn thành loại trừ bệnh phong quy mô tuyến huyện từ năm 2025 theo quy định của Bộ Y tế.
Hiện Thành phố quản lý 246 bệnh nhân. Tỷ lệ trẻ em mắc bệnh mới duy trì ở mức 0% trong suốt giai đoạn 2021-2025, cho thấy nguy cơ lây truyền trong cộng đồng được kiểm soát rất tốt. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đa số ca bệnh mới phát hiện hiện nay đều thuộc thể nhiều vi khuẩn, đòi hỏi công tác tầm soát sớm cần được tăng cường hơn nữa.
Trong năm 2026, Thành phố kiên trì mục tiêu duy trì kết quả loại trừ bệnh phong với tỷ lệ lưu hành bệnh dưới 0,2/10.000 dân và đảm bảo 100% người khuyết tật do bệnh phong được chăm sóc phục hồi chức năng.
Dù đạt được nhiều kết quả khả quan nhờ sự chỉ đạo sát sao của Sở Y tế và mạng lưới chuyên khoa rộng khắp, tại cuộc họp, các đại biểu cũng đã thẳng thắn nhìn nhận những thách thức về nguồn nhân lực tại y tế cơ sở sau khi hợp nhất khu vực, cũng như rào cản về tâm lý kỳ thị trong cộng đồng.
TP.HCM vừa đón cơn "mưa vàng" giải nhiệt sau chuỗi ngày nắng nóng. Theo chuyên gia, mùa ẩm năm nay được dự báo đến muộn hơn thường lệ, kèm nguy cơ lốc, sét và ngập cục bộ.
Sau nhiều tuần nắng nóng kéo dài, TP.HCM và các tỉnh Nam Bộ vừa đón cơn mưa lớn vào ngày 2/5. Đây là diễn biến thời tiết được người dân mong chờ, không chỉ giúp hạ nhiệt mà còn đánh dấu giai đoạn chuyển giao quan trọng giữa mùa khô và mùa mưa.
Tuy nhiên, theo chuyên gia khí tượng, sự xuất hiện của mưa dông lần này chưa đồng nghĩa Nam Bộ đã chính thức bước vào mùa mưa.
Bất ổn
Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, cho biết thời điểm chuyển mùa vốn luôn là giai đoạn phức tạp, khi nhiều hình thế thời tiết cùng tồn tại, tác động và cạnh tranh lẫn nhau trong khí quyển.
Ông cho biết năm nay, hiện tượng ENSO là nguyên nhân chính khiến thời tiết Nam Bộ diễn biến khác thường. Trong những tháng đầu năm, hiện tượng La Nina duy trì, tạo điều kiện cho nhiều đợt mưa trái mùa xuất hiện ngay giữa cao điểm mùa khô. Tuy nhiên, bước sang tháng 4, La Nina nhanh chóng suy yếu, chuyển sang trạng thái trung tính và đang có xu hướng tiến dần sang El Nino.
Sự chuyển pha này khiến quá trình thiết lập hoàn chỉnh của gió mùa Tây Nam bị chậm lại, kéo theo thời điểm chuyển mùa ở Nam Bộ muộn hơn so với trung bình nhiều năm. Thông thường, mùa mưa tại TP.HCM bắt đầu trong tuần đầu tháng 5, trong khi khu vực phía Bắc miền Đông Nam Bộ có thể sớm hơn, từ cuối tháng 4.
"Thế nhưng đến thời điểm hiện tại, khu vực TP.HCM vẫn chưa xuất hiện đợt mưa chuyển mùa rõ nét. Các mô hình dự báo liên tục điều chỉnh, phản ánh tính bất ổn cao của khí quyển trong giai đoạn giao mùa", ông Hưng cho hay.
Theo dự báo, trong những ngày tới, mưa dông sẽ bắt đầu xuất hiện đều hơn trên diện rộng tại TP.HCM và toàn Nam Bộ. Đây sẽ là dấu mốc quan trọng để xác định liệu khu vực đã bước thẳng vào mùa mưa hay vẫn còn trong giai đoạn chuyển tiếp.
Ông Hưng nhận định nếu mưa xuất hiện liên tục nhiều ngày, phạm vi rộng, cường độ ổn định, Nam Bộ có thể coi như đã bỏ qua giai đoạn chuyển mùa để bước trực tiếp vào mùa mưa. Ngược lại, nếu mưa chỉ kéo dài vài ngày rồi gián đoạn, giai đoạn cuối tháng 4 - đầu tháng 5 vẫn sẽ được xem là thời kỳ chuyển mùa, và mùa mưa chính thức có thể đến muộn hơn thường lệ.
So với các năm gần đây, mưa dông cuối tháng 4 năm nay nhìn chung không có dấu hiệu bất thường. Các cơn mưa vẫn chủ yếu hình thành vào chiều tối và tối, đặc trưng của mưa đối lưu nhiệt.
Phạm vi ảnh hưởng có thể bao phủ trên một nửa diện tích TP.HCM và các tỉnh lân cận. Một số nơi có khả năng xuất hiện mưa vừa, mưa to trong thời gian ngắn.
Điều đáng lưu ý là thời tiết trong giai đoạn này thường biến động rất nhanh. Các bản tin dự báo có thể được cập nhật liên tục theo từng ngày, thậm chí từng giờ, để phản ánh chính xác hơn diễn biến thực tế của khí quyển.
Vì vậy, Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ khuyên người dân cần thường xuyên theo dõi thông tin dự báo chính thức để chủ động sắp xếp công việc, kế hoạch đi lại trong kỳ nghỉ lễ cũng như những ngày đầu tháng 5.
Nhiệt độ giảm mạnh, nguy cơ dông lốc gia tăng
Sau chuỗi ngày oi bức, mưa dông diện rộng được ví như "vàng" đối với người dân TP.HCM. Ngay khi mưa xuất hiện, nền nhiệt có thể giảm nhanh từ 5-8 độ C, mang lại cảm giác dễ chịu rõ rệt.
Tuy nhiên, trong khoảng 10-15 phút đầu tiên, mặt đường và các khối bê tông tích nhiệt lâu ngày sẽ giải phóng hơi nóng mạnh, khiến không khí trở nên hầm hập, oi bức cục bộ. Đây là hiện tượng thường gặp trong những cơn mưa đầu mùa.
Cùng với sự giảm nhiệt, độ ẩm không khí cũng tăng đột ngột. Từ mức khô nóng dưới 50%, độ ẩm có thể vượt 80% chỉ sau một cơn mưa lớn.
Sự thay đổi nhanh chóng này khiến cơ thể khó thích nghi, đặc biệt với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh hô hấp. Các bệnh như cảm cúm, viêm mũi dị ứng, viêm đường hô hấp thường gia tăng trong giai đoạn này.
Không chỉ vậy, mưa dông đầu mùa luôn tiềm ẩn nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan. Khi nền nhiệt ban ngày vẫn duy trì ở mức cao, khí quyển tích tụ lượng năng lượng lớn. Đến chiều tối, sự va chạm giữa khối khí nóng và lạnh có thể tạo ra những cơn dông mạnh.
Nguy hiểm nhất là lốc xoáy, gió giật mạnh và sét đánh. Những luồng gió bất ngờ có thể quật ngã cây xanh, làm đổ biển quảng cáo hoặc gây hư hại các công trình tạm. Trong một số trường hợp khí quyển bất ổn mạnh, mưa đá cũng có thể xuất hiện, dù khả năng không cao.
Người dân cần đặc biệt chú ý khi di chuyển ngoài trời. Ngay khi thấy mây đen kéo đến kèm gió mạnh, nên nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn trong các tòa nhà kiên cố. Tuyệt đối không đứng dưới gốc cây lớn, gần cột điện, biển quảng cáo hoặc khu vực đang thi công. Đây là những vị trí có nguy cơ cao xảy ra tai nạn trong dông lốc.
Nếu đang điều khiển xe máy, người dân nên giảm tốc độ, dừng xe tại nơi an toàn thay vì cố di chuyển qua vùng mưa lớn. Trong trường hợp không kịp tìm nơi trú, cần tránh xa các vật kim loại như xe đạp, hàng rào sắt, ô kim loại. Ở khu vực trống trải, tư thế ngồi xổm, nhón chân là biện pháp giảm thiểu nguy cơ bị sét đánh.
Tại nhà, người dân nên đóng kín cửa sổ, rút phích cắm các thiết bị điện tử quan trọng để phòng tránh sét lan truyền.
Từ nay đến khi Nam Bộ chính thức bước vào mùa mưa, thời tiết sẽ mang đặc trưng "nắng xen mưa". Nắng nóng có xu hướng giảm dần, nhiệt độ phổ biến trong khoảng 32-35 độ C, song vẫn có ngày vượt ngưỡng 35 độ.
Tần suất mưa sẽ tăng dần theo từng tuần khi gió mùa Tây Nam dần thiết lập ổn định. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn thời tiết thất thường nhất trong năm. Các cơn mưa chiều tối thường đến nhanh, cường độ mạnh, kèm nguy cơ ngập cục bộ tại những khu vực trũng thấp.
Người dân TP.HCM vì thế nên chuẩn bị sẵn áo mưa, theo dõi dự báo hàng ngày và chủ động ứng phó với những thay đổi bất ngờ của thời tiết trong giai đoạn giao mùa sắp tới.
The New York Times bình chọn một số sự kiện thời trang đáng chú ý tuần qua, bao gồm màn ra mắt đôi giày "một nửa" khó hiểu của nhà mốt Chanel.
Tuần qua, lĩnh vực thời trang trên toàn thế giới chứng kiến những khoảnh khắc đáng nhớ. Trong show Cruise diễn ra tại Biarritz (Pháp) hôm 26/5, Chanel giới thiệu một thiết kế khó gọi tên. Đó là những mảnh da nhỏ ôm lấy phần gót chân người mẫu, được giữ cố định bằng dây mảnh buộc qua mu bàn chân. Phần còn lại của bàn chân, từ phần giữa đến các ngón, hoàn toàn để trần, tiếp xúc trực tiếp với lớp thảm màu ngà trên sàn diễn. Có lẽ, các người mẫu cũng thấy nhẹ nhõm khi không phải bước trên nền xi măng lạnh lẽo. Ảnh: Chanel.
Theo nhà mốt, Giám đốc sáng tạo Matthieu Blazy muốn gợi lên cảm giác gần gũi, “chạm đất” khi người phụ nữ vừa bước lên từ bãi biển. Kết quả là “đôi giày trông như một món trang sức”. Thiết kế này mong manh đến mức trở thành một nghịch lý mang tính siêu hình, đặt ra câu hỏi về sự biến mất dần của những đôi giày.
Sản phẩm độc đáo của nhà mốt Chanel cũng dấy lên tranh luận về những thiết kế xa xỉ phi lý. Mẫu giày không thể bảo vệ bàn chân được cho là phù hợp với một khu nghỉ dưỡng riêng ở Capri hơn là những bãi biển công cộng bình dân. Đây cũng là minh chứng cho xu hướng mới của ngành thời trang khi các thương hiệu liên tục tái định nghĩa giày dép, đồng thời tìm cách bán những sản phẩm với mức độ che phủ ít hơn. Ảnh: Chanel.
giay, doi giay, Lady Gaga, Doechii anh 5
Sự thành công của đôi boots Tabi với phần mũi chẻ đôi đến từ Maison Margiela cho thấy người tiêu dùng sẵn sàng biến bàn chân thành một hình thái kỳ quặc. Bên cạnh đó là sandal nhựa giá 890 USD của The Row hay giày lưới 990 USD của Alaïa. Xu hướng này tiếp tục với các thiết kế mới khi JW Anderson bán dép xỏ ngón hình lá Monstera, còn Balenciaga tung ra dép platform bằng satin. Trong bối cảnh đó, Chanel lựa chọn cách lược bỏ, thậm chí lược bỏ một nửa đôi giày, để trở nên khác biệt.
Ở một diễn biến khác, triển lãm hồi cố về nhà thiết kế Nhật Bản Nigo khai mạc tại Design Museum (London, Anh), trưng bày hơn 700 hiện vật, phần lớn đến từ kho lưu trữ cá nhân của ông. Một trong những hiện vật đáng chú ý là áo khoác denim do Levi’s thiết kế riêng cho Bing Crosby. Năm 1951, Crosby từng bị từ chối vào một khách sạn tại Vancouver (Canada) vì mặc denim - trang phục bị coi là kém sang khi đó. Nhận thấy cơ hội truyền thông, Levi’s thiết kế cho ông một bộ tuxedo denim, sau này được Nigo mua và mặc lại.
Dù lớn lên tại Nhật Bản, Nigo chịu ảnh hưởng mạnh từ văn hóa Mỹ, đặc biệt là các nghệ sĩ như Buddy Holly. Ông từng tái hiện kiểu kính đặc trưng của Holly và sưu tầm một cuốn kỷ yếu trung học có chữ ký của ca sĩ này. Một chiếc sweatshirt hơn 30 năm tuổi, thuộc những thiết kế đầu tiên của thương hiệu A Bathing Ape, cũng được trưng bày. Sản phẩm được sản xuất bởi hãng Camber tại Pennsylvania, cho thấy cách các nhà thiết kế Nhật Bản đánh giá cao quần áo sản xuất tại Mỹ, đôi khi còn hơn chính người Mỹ.
Ngoài ra, MV Runway, đánh dấu sự kết hợp giữa Lady Gaga và Doechii, được xem như “món khai vị” cho sự kiện thời trang danh giá Met Gala. Trong video, Lady Gaga thay tới 7 bộ trang phục chỉ trong 3 phút, từ váy hình bình gốm xanh Delft đến bộ suit đôi cho hai người. Sản phẩm âm nhạc này được đánh giá cao về mức độ đầu tư cho thời trang. Sự lựa chọn trang phục tham dự Met Gala của Lady Gaga hay Doechii trong tuần tới cũng thu hút sự quan tâm, đón chờ.
Khi đi chèo sup cùng một người bạn ở hồ Đá Đen, xã Kim Long (TP.HCM), ông K.H.S (quốc tịch Hàn Quốc), Giám đốc của một công ty tại Khu công nghiệp Châu Đức, bị mất tích.
Sáng 2/5, lực lượng cứu hộ cứu nạn thuộc Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ (PC07, Công an TP.HCM) vẫn đang tích cực tìm kiếm người đàn ông quốc tịch Hàn Quốc bị mất tích ở hồ Đá Đen.
Theo thông tin ban đầu, ông K.H.S (65 tuổi, quốc tịch Hàn Quốc) là Giám đốc của một công ty tại Khu công nghiệp Châu Đức.
Lực lượng cứu hộ cứu nạn Công an TP.HCM triển khai công tác tìm kiếm. Ảnh: TTXVN phát.
Sáng 1/5, ông K.H.S cùng người bạn tên T (quốc tịch Việt Nam) đi ôtô đến hồ Đá Đen, xã Kim Long (TP.HCM) để chèo Sup. Trong lúc chèo Sup dưới hồ, người bạn phát hiện ông S. mất tích nên trình báo công an.
Nhận tin báo, Công an xã Kim Long và PC07 Công an TP.HCM đã huy động lực lượng, phương tiện đến hiện trường, triển khai công tác tìm kiếm nạn nhân.
Hồ Đá Đen có diện tích khoảng 250 ha, tiếp giáp với các xã Kim Long, Ngã Giao và phường Tân Thành. Vào các ngày cuối tuần, người dân, du khách thường đến cắm trại, câu cá và chèo Sup.
Tóc Tiên bị nghi bị cắm sừng trong bài đăng được cho là đầy ẩn ý.
Mới đây, nữ ca sĩ trở thành tâm điểm bàn tán khi đăng tải một bài viết theo trào lưu với nội dung hài hước cùng dòng trạng thái: “Bài casting vai chiếc sừng hóm hỉnh”.
Dòng chia sẻ mang tính đùa vui này lập tức khiến netizen đặt nghi vấn cô đang ngầm ám chỉ chuyện bị “cắm sừng”. Tóc Tiên đã trực tiếp lên tiếng làm rõ. Cô khẳng định bài đăng chỉ mang tính chất "vô tri" theo xu hướng, hoàn toàn không có ẩn ý sâu xa như mọi người suy diễn. Nữ ca sĩ thẳng thắn: "Tôi vô tri, xin đừng nhét chữ".
Tóc Tiên là một trong những ca sĩ hiếm hoi vừa có thành tích học tập khủng, vừa thành công trên con đường nghệ thuật. Sau một thời gian vắng bóng, Tóc Tiên trở lại khuấy động thị trường âm nhạc Việt và trở thành nữ hoàng giải trí với biểu tượng sexy, gợi cảm. Tóc Tiên gây bão với hàng loạt hit Tóc Mây , Em Trong Mắt Tôi , Người Tình Ơi Mơ Gì, Vũ Điệu Cồng Chiêng, The Beat OF Celebration, I’m in love, Big Girl Don’t Cry, Em không là duy nhất, Có ai thương em như anh, ca khúc Kaheda, …
Tóc Tiên đã khuấy động với những giai điệu âm nhạc sôi động, tích cực. Những bản nhạc hit đình đám giúp cô ẩm hàng loạt giải thưởng danh giá, nhanh chóng chiếm lấy được tình cảm của đông đảo bạn trẻ, và trở thành nữ hoàng Vpop.
Hồi tháng 1 vừa qua, Tóc Tiên chính thức lên tiếng xác nhận việc kết thúc cuộc hôn nhân kéo dài 5 năm với Hoàng Touliver. Cô bày tỏ sự biết ơn sâu sắc dành cho chồng cũ.
Tóc Tiên cho biết trước nay cô và chồng chọn lối sống kín tiếng, mong khán giả nhìn nhận bằng những sản phẩm âm nhạc hơn là chuyện đời tư.
Xin chào tất cả mọi người, tôi là Nguyễn Khoa Tóc Tiên, nghệ danh Tóc Tiên.
Hôm nay, sau khi nhận được sự đồng thuận từ những người liên quan và gia đình, Tiên xin phép gửi vài lời đến các đơn vị báo chí truyền thông, quý đối tác, anh chị em bạn bè thân quen và đặc biệt là những khán giả đã luôn yêu thương dõi theo Tiên trong suốt thời gian qua.
Từ lúc bắt đầu sự nghiệp nghệ thuật, Tiên luôn tin rằng mỗi người nghệ sĩ đều may mắn khi có khán giả đồng hành quan tâm không chỉ trong âm nhạc, mà cả trong những chặng đường quan trọng của cuộc sống. Như mọi người cũng biết, dù là trước đây hay bây giờ, Tiên và anh Touliver luôn chọn giữ đời sống cá nhân ở mức riêng tư kín đáo nhất có thể vì cả hai chỉ mong được khán giả yêu thương, nhìn nhận hơn hết qua âm nhạc và hành trình làm nghề một cách nghiêm túc. May mắn sao khi cuộc sống cá nhân của chúng tôi cũng vô tình nhận được rất nhiều sự quan tâm và tình cảm yêu mến - điều mà chúng tôi luôn trân trọng biết ơn.
Những tháng ngày vừa qua thật sự đầy khó khăn thử thách cho cả hai. Chúng tôi biết mọi người luôn mong chờ một lời giải thích xác nhận, cũng như hiểu sự quan tâm lẫn áp lực từ dư luận. Hơn ai hết, chúng tôi tin rằng chuyện tình yêu nói chung- hôn nhân nói riêng vốn dĩ là chuyện của 2 người, và chỉ 2 người trong cuộc mới hiểu rõ vấn đề. Chính vì thế chúng tôi đã không thể lên tiếng sớm hơn vì rất cần khoảng lặng để tự soi chiếu bản thân.
Ở thời điểm hiện tại, sau một thời gian đủ dài, một góc nhìn đủ rộng cùng những cuộc đối thoại thẳng thắn, Tiên và anh Touliver đã thuận lòng đi đến quyết định: sau hành trình 10 năm yêu và cưới, chúng tôi sẽ dừng lại trong vai trò vợ chồng và trở về làm những người bạn bè- anh em đồng nghiệp.
Quyết định này là kết quả của một quá trình suy ngẫm sâu sắc từ cả hai phía dựa trên cơ sở văn minh- thấu hiểu- tôn trọng tuyệt đối, và hoàn toàn không chịu tác động bởi bất kỳ cá nhân hay yếu tố nào bên ngoài.
Với Tiên, 10 năm qua sẽ mãi luôn là một đoạn đời hạnh phúc, biết ơn và đáng trân trọng vô cùng. Chúng tôi đã trưởng thành hơn vì nhau, tử tế hơn cùng nhau, bình yên hơn nhờ có nhau. Nếu không là anh Hoàng, 10 năm của Tiên đã không thể trọn vẹn đến thế. Nếu không là Touliver, 10 năm của ca sĩ Tóc Tiên đã không thể thăng hoa đến thế. Và nếu không là chúng ta, 10 năm qua đã không thể ý nghĩa đến thế. Tiên nghĩ rằng, cuộc đời là những mảnh ghép mang tên "lựa chọn". Và dù cho sự lựa chọn ấy có khó khăn đến mấy, một ngày nào đó chúng ta sẽ hiểu ra "kết thúc là để khởi đầu".
Sau thông báo hôm nay, Tiên xin phép không chia sẻ thêm bất cứ điều gì về câu chuyện riêng tư của cả hai. Vì sự dừng lại này hoàn toàn văn minh tử tế, chúng tôi tha thiết thương mong khán giả và các anh chị báo chí/truyền thông sẽ thấu hiểu và tôn trọng quyết định- cũng như không lan truyền những thông tin xuyên tạc sai lệch làm ảnh hưởng đến danh dự nhân phẩm người trong cuộc.
Cháu/con xin chân thành cảm ơn gia đình họ hàng hai bên- những người đã luôn yêu thương, tôn trọng và dành cho chúng con sự thấu hiểu cần thiết trong suốt chặng đường vừa qua.
Tiên cũng xin cảm ơn khán giả đã luôn dõi theo chia sẻ. Những tình cảm ấy là điều Tiên vô cùng trân quý, và cũng là động lực để Tiên không ngừng cố gắng trở thành người nghệ sĩ tốt đẹp hơn mỗi ngày.
Cuối cùng, em muốn gửi lời chân thành nhất đến anh- người đồng hành 10 năm của em:
"Cảm ơn vì đã bên nhau 10 năm qua. Không biết cảm ơn bao nhiêu cho đủ"
Mong rằng mỗi người trong chúng ta đều có thể nhẹ nhàng bước tiếp hành trình của riêng mình.
Xin lỗi vì đã làm phiền và chiếm dụng không gian mạng của mọi người.
Rạng sáng 2/5, tại xã Ea Kar (Đắk Lắk), vụ xô xát trước quán cà phê khiến 1 thiếu niên tử vong. Nghi phạm sau đó đã đến cơ quan công an đầu thú.
Sáng 2/5, một lãnh đạo UBND xã Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk xác nhận trên địa bàn xã vừa xảy ra 1 vụ án mạng.
Trước đó, khoảng 1 giờ 45 phút cùng ngày, Công an xã Ea Kar tiếp nhận tin báo từ Trung tâm Y tế xã về việc có một trường hợp tử vong trước khi vào cấp cứu, nghi liên quan đến hành vi phạm tội.
Khu vực trước quán cà phê ở thôn 3, xã Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk - nơi xảy ra vụ hỗn chiến khiến một thiếu niên tử vong.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 1 giờ 15 phút, Trần Huy H. (SN 2009, trú xã Dliê Ya, tỉnh Đắk Lắk) đang uống rượu cùng bạn bè trước một quán cà phê ở thôn 3, xã Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk, thì Nguyễn Hoàng Mỹ N. (SN 2010, trú TP Cần Thơ) đi ngang qua.
Do có mâu thuẫn từ trước, hai bên gọi nhau ra nói chuyện rồi xảy ra xô xát. Sau đó, H. vào trong quán lấy một con dao quay ra. Cùng thời điểm, Nguyễn Tiến T. (SN 1998, trú thôn 1B, xã Ea Kar) cùng một 2 người khác lao vào đánh nhau với H.
Trong lúc hỗn chiến, T. sử dụng dao mang theo từ trước đâm H. khiến nạn nhân tử vong.
Sau khi xảy ra vụ việc, Công an xã Ea Kar đã nhanh chóng xác minh ban đầu và báo cáo Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk.
Đến khoảng 2 giờ 45 phút cùng ngày, Nguyễn Tiến T. đã đến cơ quan công an đầu thú và khai nhận hành vi phạm tội.
Sáng cùng ngày, các đơn vị thuộc Công an tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Viện KSND tỉnh Đắk Lắk, Công an xã Ea Kar và chính quyền địa phương tiến hành khám nghiệm hiện trường, tổ chức xác minh, làm rõ vụ việc và các đối tượng có liên quan.
Hiện vụ việc đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
Hòa Thân cũng không thể công khai ngả hẳn về phía Gia Khánh khi Càn Long còn sống. Nếu làm vậy, ông sẽ bị Càn Long nghi ngờ là kẻ hai lòng. Với một vị quân vương đa nghi như Càn Long, đó chẳng khác nào tự đào mồ chôn mình.
Nhắc đến Hòa Thân, người ta thường nghĩ ngay đến một đại tham quan khét tiếng, nhưng đồng thời cũng phải thừa nhận rằng ông là một nhân vật cực kỳ thông minh và đầy năng lực. Khối tài sản khổng lồ mà Hòa Thân tích lũy được dưới triều Thanh, dĩ nhiên không thể so sánh với của cải do thương nhân chân chính tạo dựng. Phần lớn đều đến từ quyền lực và nạn tham nhũng. Tuy nhiên, nếu chỉ xem ông là một kẻ tham lam đơn thuần thì e là quá coi nhẹ tài năng của nhân vật này.
Sở dĩ Hòa Thân có thể trở thành đại thần quyền khuynh triều dã là bởi ông rất được Càn Long Đế sủng tín. Trong suốt những năm cuối triều Càn Long, ông gần như nắm giữ vị trí “dưới một người, trên vạn người”, kiêm nhiệm nhiều chức vụ trọng yếu, quyền thế lẫy lừng.
Hòa Thân là sủng thần số 1 của hoàng đế Càn Long.
Điều đó cho thấy Hòa Thân tuyệt đối không phải hạng người tầm thường. Ông tham tiền, nhưng không phải khoản nào cũng dám lấy. Trong việc xử lý công vụ, ông rất sắc sảo, biết cân nhắc lợi hại. Quan trọng hơn, ông hiểu Càn Long gần như hơn bất kỳ ai trong triều.
Có một ví dụ rất điển hình. Mỗi lần Càn Long tuần du Giang Nam, quốc khố thường bị tiêu hao nặng nề. Khi ngân khố triều đình eo hẹp, Hòa Thân thường tự bỏ tiền hoặc xoay xở tài chính để đảm bảo chuyến đi của hoàng đế không bị gián đoạn. Đây không đơn thuần là hành động lấy lòng, mà còn cho thấy ông hiểu rõ tâm lý của Càn Long và biết cách giải quyết vấn đề theo hướng có lợi nhất cho bản thân.
Thế nhưng, một người khôn ngoan như vậy cuối cùng vẫn bị Gia Khánh xử tử. Điều này khiến nhiều người thắc mắc: vì sao Hòa Thân không sớm nịnh bợ Gia Khánh để giữ lại một con đường sống?
Thực ra, Hòa Thân không phải chưa từng làm như vậy. Ngay từ khi Gia Khánh còn là hoàng tử, ông đã tìm cách xây dựng quan hệ. Nhưng vấn đề là Gia Khánh chưa bao giờ thực sự chấp nhận ông.
Nguyên nhân rất đơn giản. Hòa Thân là người của Càn Long, và quyền lực của ông hoàn toàn dựa vào sự sủng ái của vị hoàng đế này. Trong những năm cuối đời, dù Gia Khánh đã chính thức lên ngôi, Càn Long vẫn giữ thân phận Thái thượng hoàng và tiếp tục nắm thực quyền. Khi ấy, Hòa Thân vẫn dựa vào uy thế của Càn Long, thậm chí địa vị thực tế còn lấn át cả tân hoàng đế.
Đối với Gia Khánh, đây là điều khó có thể chấp nhận. Một hoàng đế ngồi trên ngai vàng nhưng quyền lực bị cha mình và một đại thần thao túng, chẳng khác nào “hữu danh vô thực”. Sự bất mãn đối với Hòa Thân vì thế ngày càng sâu sắc.
Hơn nữa, Hòa Thân cũng không thể công khai ngả hẳn về phía Gia Khánh khi Càn Long còn sống. Nếu làm vậy, ông sẽ bị Càn Long nghi ngờ là kẻ hai lòng. Với một vị quân vương đa nghi như Càn Long, đó chẳng khác nào tự đào mồ chôn mình.
Nói cách khác, Hòa Thân rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Trung thành tuyệt đối với Càn Long thì đắc tội với Gia Khánh; còn nếu quá thân cận với Gia Khánh, ông lại mất lòng Càn Long. Trong hoàn cảnh ấy, lựa chọn an toàn nhất của ông là tiếp tục bám chặt vào Càn Long.
Sau khi Càn Long qua đời, Hòa Thân lập tức mất đi chỗ dựa lớn nhất. Gia Khánh không còn bất kỳ lý do gì để dung thứ cho một đại thần vừa tham nhũng, vừa quyền thế ngập trời, lại từng lấn át cả hoàng quyền.
Quan trọng hơn, Gia Khánh cần một hành động mạnh mẽ để khẳng định uy quyền của mình. Việc xử lý Hòa Thân không chỉ giúp triều đình thu hồi một khối tài sản khổng lồ, mà còn là lời cảnh cáo đanh thép gửi tới toàn bộ quan lại: từ nay, triều đại đã thực sự thuộc về Gia Khánh.
Vì thế, cái chết của Hòa Thân gần như là điều không thể tránh khỏi. Không phải vì ông không đủ thông minh, mà bởi trong cuộc chuyển giao quyền lực giữa hai đời hoàng đế, ông đã trở thành biểu tượng của quyền lực cũ – một biểu tượng mà vị tân quân nhất định phải xóa bỏ.
Suy cho cùng, trong chế độ quân chủ, dù quyền thế đến đâu, thần tử vẫn chỉ là thần tử. Khi hoàng đế muốn lập uy, người đứng cao nhất, nổi bật nhất thường là người đầu tiên phải ngã xuống. Hòa Thân hiểu điều đó, nhưng hiểu không có nghĩa là tránh được. Bởi trước hoàng quyền tuyệt đối, ngay cả kẻ khôn ngoan nhất đôi khi cũng không thể tự quyết định số phận của mình.
Nhắc tới cái tên Hòa Thân, hậu thế thường nhớ tới hình ảnh một đại tham quan dưới triều của hoàng đế Càn Long với những thủ đoạn vô cùng tinh vi.
Hòa Thân (1750 – 1799), nguyên tên là Thiện Bảo, người tộc Nữu Hỗ Lộc (Niohuru) thuộc Chính Hồng kỳ Mãn Châu, tên đầy đủ là Nữu Hỗ Lộc Hòa Thân. Xuất thân là một công tử Mãn Châu (Trung Quốc), gia thế nhà Hòa Thân tuy không hiển hách song cũng là gia tộc quân công.
Năm lên 3 tuổi, mẹ ruột của ông qua đời sau khi sinh hạ em trai. 6 năm sau, Hòa Thân lại phải chịu cảnh mồ côi cha. Thuở nhỏ, do quan hệ bất hòa với mẹ kế nên phải chịu nhiều vất vả.
Theo cuốn Toàn thư lịch sử Trung Quốc, năm 1761, vì học giỏi, anh em Hòa Thân được tuyển chọn vào Hàm An Cung. Đây là trường dành riêng cho con em quan lại. Đặc biệt, phải là con cháu Bát Kỳ mới được vào học. Tuy nhiên, học phí của Hàm An Cung rất cao. Cha của hai anh em là quan thanh liêm nên gia sản không có nhiều, vì thế Hòa Thân đã phải bán đi tài sản cha để lại để lấy tiền đi học.
Ngay từ khi đi học, Hòa Thân đã rất chú trọng học các thứ tiếng như Mãn, Hán, Mông Cổ, Tây Tạng, thuộc nằm lòng Tứ thư, Ngũ kinh. Đặc biệt ông ta còn học cách bắt chước kiểu chữ của Càn Long để lấy thiện cảm từ hoàng đế.
Năm 1774, Hòa Thân phải nộp tiền để được nhận làm tam đẳng thị vệ - một chức vị rất nhỏ bé. Nhờ sự khôn khéo của mình, Hòa Thân dễ dàng có được sự tín nhiệm của Càn Long và thành công đạt đến đỉnh cao của quyền lực và tiền bạc.
Hoà Thân được phong là Nhất đẳng Trung Tương công, giữ chức Văn Hoa điện Đại học sĩ, Nội các thủ tịch Đại học sĩ, Lĩnh ban quân cơ Đại thần, Lại bộ Thượng thư, Hộ bộ Thượng thư, Hình bộ Thượng thư, Lý phiên viện Thượng thư, Nội vụ phủ Tổng quản, Hàn lâm viện Chưởng viện học sĩ... Đây đều là những chức quan quan trọng của triều đình và một mình Hòa Thân kiêm nhiệm hết. Qua đây, ta có thể thấy được sự ưu ái của Càn Long đối với Hòa Thân.
Với người Trung Quốc, quân sư Gia Cát Lượng là một nhà tiên tri vĩ đại. Tài tiên đoán, liệu sự như thần của ông khiến hậu thế phải nghiêng mình thán phục.
Trí tuệ tinh thông, tài năng lỗi lạc lẫn lòng trung hiếu sắt son của Gia Cát Lượng luôn được hậu thế tôn vinh, trân trọng. Sử sách ghi nhận ông là một nhà chính trị, quân sự, chiến lược, ngoại giao tài ba, kiệt xuất thời Tam quốc.
1. Thân thế của Gia Cát Lượng
Theo Bách kho toàn thư mở, Gia Cát Lượng (181 - 234), tự là Khổng Minh, hiệu Ngọa Long tiên sinh. Ông là quân sư xuất chúng của Lưu Bị nước Thục, thời hậu Hán. Gia Cát Lượng quê tại Dương Đô (nay thuộc huyện Nghi Nam, tỉnh Sơn Đông).
Không chỉ kiệt xuất trong lĩnh vực quân sự, chính trị, Khổng Minh còn là một học giả và nhà phát minh kỹ thuật đại tài. Ông đã sáng tạo ra các chiến thuật quân sự nổi tiếng như: Bát trận đồ (Hình vẽ tám trận), Liên nỏ (Nỏ Liên Châu, tên bắn ra liên tục), Mộc ngưu lưu mã (trâu gỗ ngựa máy).
Cuộc đời của nhà tiên tri nổi tiếng nhất Trung Hoa Gia Cát Lượng 1
Tương truyền, chính vị quân sư này là nhà phát minh ra đèn trời (Khổng Minh đăng - một dạng khinh khí cầu cỡ nhỏ) và món màn thầu nổi tiếng của Trung Quốc.
Tài năng của Khổng Minh không chỉ dừng ở những lĩnh vực ấy. Với người Trung Quốc, Gia Cát Lượng còn là nhà tiên tri vô cùng vĩ đại. Ông được mệnh danh là người “trên thông thiên văn, dưới tường địa lý”, có tài tiên đoán mọi việc cực chuẩn xác.
2. Những lời tiên tri chính xác của Gia Cát Lượng
Nói về kỳ tài "liệu sự như thần" của Khổng Minh, dân gian Trung Quốc hãy còn lưu truyền một câu chuyện khá thú vị. Tương truyền, trước lúc lâm chung, Gia Cát Lượng dặn dò con cháu: “Sau khi ta chết, trong số các con sẽ gặp phải đại họa chết người. Tới lúc ấy, hãy dỡ nhà, lấy từ trong tường ra một bọc giấy, trong đó có cách cứu mạng”.
Sau khi ông qua đời, Tư Mã Viêm lên ngôi hoàng đế. Nghe tin trong số quan quân triều đình có viên tướng quân là hậu thế của Gia Cát Lượng, Viêm bèn nghĩ cách trừng trị người này.
Một hôm, Tư Mã Viêm tìm cớ định tội chết cho viên tướng nhà Gia Cát. Trên Kim điện, Viêm cất lời hỏi: “Trước khi chết, tổ phụ nhà ngươi đã nói những gì?”. Kẻ “tội đồ” bèn thật thà truyền đạt tới vua lời dặn dò của Gia Cát Lượng. Nghe thấy vậy, Tư Mã Viêm bèn ra lệnh cho quân lính dỡ nhà, lấy bọc giấy ra xem. Bên trong chỉ có một phong thư kín, phía trên viết rằng: “Ngộ hoàng nhi khai” (nghĩa là đúng hoàng thượng mới mở ra xem).
Đám binh sĩ bèn dâng thư lên vua. Trong thư có mấy chữ: “Xin lùi ba bước”. Tư Mã Viêm lập tức làm theo. Vừa đứng vững đã nghe thấy một tiếng “rầm”, chiếc xà rơi thẳng xuống chỗ vua ngồi, khiến bàn ghế tan tành. Viêm trông thấy vậy mà sợ hãi lạnh người, rồi lại xem tiếp những dòng ở cuối thư: “Ta cứu mạng ngươi, ngươi hãy giữ lại mạng sống của con cháu ta”.
Xem xong thư, Tư Mã Viêm thầm thán phục tài tiên đoán như thần của Gia Cát Khổng Minh rồi ra lệnh phục nguyên chức cho vị tướng quân này. Còn theo Bách Khoa toàn thư mở, Khổng Minh bỗng lâm bệnh nặng khi ra Kỳ Sơn lần thứ 6.
Biết mệnh sắp tàn, ông cho gọi tướng tài Khương Duy vào truyền thụ 24 thiên binh thư của mình. Gia Cát Lượng còn cẩn thận dặn dò các tướng quân phải nêu cao cảnh giác, đề phòng mối nguy quân Ngụy tấn công, Ngụy Diên trở mặt làm phản rồi bày cho diệu kế đối phó.
Quả nhiên, mọi lo lắng, tiên liệu của ông trước khi qua đời đều thành hiện thực. Ngụy Diên tráo trở làm phản, nhưng vì nghe lời căn dặn của quân sư, Mã Đại đã chém chết Diên. Lại nói, khi Tư Mã Ý hô quân tới đánh, bên Thục bèn đẩy xe có tượng gỗ của Khổng Minh ra trận, khiến Ý hoang mang lo sợ rồi tháo chạy. Nhờ đó, quân Thục bình an vô sự rút về Thành Đô.
Thêm lần nữa, tài tiên liệu hơn người của Gia Cát Lượng đã bảo toàn mạng sống cho quân binh và cứu vãn thế sự cho cả vương triều. Để tưởng nhớ công lao to lớn của ông, dân gian lưu truyền câu nói: “Gia Cát chết vẫn đuổi được Trọng Đạt sống”.
3. Tiên tri của Gia Cát Lượng về vận mệnh Trung Quốc
“Mã Tiền Khóa” được cho là một tác phẩm kiệt xuất của Gia Cát Lượng. Tương truyền, nhà quân sư trong lúc nhàn nhã việc quân đã hoàn thành “Mã Tiền Khóa” với những tiên đoán như thần về việc đại sự trong thiên hạ. Nếu giải nghĩa về mặt câu chữ, “Mã Tiền Khóa” ý chỉ việc gieo quẻ bói trước ngựa.
Theo những chiêm nghiệm của hậu thế, lời tiên đoán trong các khóa của Gia Cát Lượng vô cùng linh ứng và chính xác. Ví như khóa thứ nhất:
“Vô lực hồi thiên
Cúc cung tận tụy
Âm cư dương phất
Bát thiên nữ quỷ”
Nhiều quan điểm cho rằng, khóa này chính là lời dự ngôn về bản thân Gia Cát Lượng và thế sự thời Tam Quốc. Sớm biết vận mệnh nhà Hán đã tới hồi tận, mọi nỗ lực chỉ là “vô lực hồi thiên”, nhưng ông vẫn tận tâm tận sức phò tá Thục Hán, không phụ nghĩa bạc tình với chủ nhân Lưu Bị.
Tổng cộng, Khổng Minh đã 5 lần Bắc phạt Tào Ngụy để khôi phục trung nguyên, tái hưng giang sơn Đại Hán. Trong “Xuất Sư Biểu”, ông cũng bày tỏ nỗ lực tâm huyết tái hưng Hán thất của mình: “Cúc cung tận tụy, tử nhi hậu dĩ” (ý chỉ: Cúc cung tận tụy tới chết mới thôi).
Vậy nên, hai câu trước: “Vô lực hồi thiên, Cúc cung tận tụy” là viết cho chính mình. Trong hai câu sau: “Âm cư dương phất, Bát thiên nữ quỷ”, câu “Bát thiên nữ quỷ” được xem như một câu chơi chữ. Chữ “bát” (八) thêm chữ “thiên” (千) rồi thêm chữ “nữ” (女) và chữ “quỷ” (鬼) hợp lại thành chữ “Ngụy” (魏). Điều ấy có nghĩa, nhà Thục Hán cuối cùng sẽ bị Ngụy Quốc tiêu diệt.
Còn ở khóa thứ hai:
“Hỏa thượng hữu hỏa
Quang chúc trung thổ
Xưng danh bất chính
Giang Đông hữu hổ”
Có nghĩa là những dự ngôn của Khổng Minh về Tấn triều. Thực tế lịch sử cho thấy, gia tộc Tư Mã nắm đại quyền trong triều đình nhà Ngụy thời Tam Quốc, trong đó, Tư Mã Chiêu trở thành kẻ thống trị thực quyền. Tới năm 265, Chiêu qua đời, con là Tư Mã Viêm lập tức bắt Hoàng đế cuối cùng của Tào Ngụy là Tào Hoán thoái vị, giao lại triều đình cho mình. Viêm tức vị hoàng đế, lập ra triều Tây Tấn trong lịch sử phong kiến Trung Quốc.
Tới khóa 10:
“Thỉ hậu ngưu tiền
Thiên nhân nhất khẩu
Ngũ nhị đảo trí
Bằng lai vô cữu”
Đây là những dự ngôn của Gia Cát Lượng về sự ra đời của Trung Hoa Dân quốc. Ngày 13/2/1912, hoàng đế nhà Thanh chính thức thoái vị, vương triều Đại Thanh hoàn toàn sụp đổ. Câu: “Thỉ hậu ngưu tiền” (tức: Lợn sau trâu trước) chính là chỉ sự kiện này. Năm 1911 là năm Tân Hợi, tức năm lợn. Còn năm 1913 là năm con trâu. Trong khi đó, sự thống trị của vương triều nhà Thanh kết thúc vào năm 1912, chính là năm ở giữa: “Thỉ hậu ngưu tiền” (Lợn sau trâu trước).
“Ngũ nhị đảo trí” (tức năm và hai đảo ngược vị trí) ý chỉ chế độ và quốc thể của Trung Hoa Dân Quốc: mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân. Nguyên thủ quốc gia được gọi là Tổng thống và chức vụ này cũng là do dân bầu. Trước kia có câu: “Cửu ngũ chí tôn”, “ngũ” ở đây ý chỉ ngôi vua. Vì vậy, câu “Ngũ nhị đảo trí” là chỉ chế độ nhà nước do dân làm chủ, dân nắm quyền.
4. Tiên đoán trước được cái chết của chính mình
Cũng như các nhà tiên tri nổi tiếng khác, Gia Cát Lượng tính được mệnh của mình. Theo ghi chép, trước khi chết, nói về việc lo hậu sự của mình, Gia Cát Lượng nói với các tướng sĩ rằng, sau khi mình chết thì đem bỏ xác vào quan tài, lấy dây thừng buộc lại rồi cho quân sĩ khiêng theo đoàn quân rút về Hán Trung. Dây thừng đứt ở đâu thì lấy nơi đó làm mộ.
Truyền thuyết kể rằng, quân sĩ theo lời dặn của Gia Cát Lượng, buộc dây thừng vào quan tài rồi khiêng theo đoàn quân rút lui về phía Hán Trung. Cứ khiêng đi như vậy một thời gian rất lâu nhưng dây vẫn không đứt.
Tuy nhiên, khi tới núi Định Quân thì đột nhiên sợi dây thừng rất chắc chắn bỗng dưng đứt bật ra, quan tài rơi xuống đất. Quân sĩ vội đặt quan tài xuống rồi tìm xẻng để đào huyệt hạ quan tài xuống. Nhưng khi binh lính vừa tản ra đất tại nơi đặt quan tại bỗng sụp xuống, vừa khít lấp trọn quan tài của Gia Cát Lượng.
Thời kỳ Tam Quốc là thời kỳ “mộ tặc” cực kỳ lộng hành. Vì vậy, ngoài việc chọn phong thủy cho ngôi mộ, việc đầu tiên cần nghiên cứu đối với các nhà phong thủy chính là làm cách nào để chống lại bọn mộ tặc này. Tào Tháo vốn là một chuyên gia trộm mộ, vì vậy cũng trở thành một người cực kỳ tài năng trong việc chống lại mộ tặc.
Nghi án về 72 ngôi mộ của Tào Tháo cho tới tận ngày nay vẫn chưa có lời giải và người ta vẫn chưa thể nào tìm thấy ngôi mộ thật của nhà chính trị lừng danh thời Tam Quốc này.
Về mặt phong thủy, Gia Cát Lượng có lẽ không thua gì Tào Tháo, vì vậy, việc chống mộ tặc của Gia Cát Lượng cũng đặc sắc không kém. Gia Cát Lượng khi chọn mộ cũng đã nghĩ đến việc sẽ bị Tư Mã Ý hoặc những người đời sau đào và cướp mộ vì vậy đã yêu cầu tướng lĩnh dưới quyền không chôn theo các vật tùy táng, mộ huyệt cũng không cần đào lớn, chỉ vừa đủ để đặt quan tài là được. Khu vực đặt mộ cũng không cần xây kín, cũng không trồng cây đánh dấu hay làm bất cứ thứ gì có thể bị phát hiện.
Vị đại gia bị phá sản, phải gánh khoản nợ khổng lồ, vợ lại bỏ đi; ở tuổi xế chiều, ông lao ra đường bán từng cây xúc xích nướng để làm lại từ đầu.
Câu chuyện về doanh nhân "xúc xích" Đường Kiện (58 tuổi) tại Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc không chỉ đơn thuần nói về sự thăng trầm trong kinh doanh, mà còn minh chứng cho bản lĩnh con người khi rơi xuống đáy sâu cuộc đời.
Ở tuổi 50, cái ngưỡng đa số bắt đầu nghĩ chuyện nghỉ ngơi, vị cựu triệu phú từng sở hữu những nhà hàng lớn nhất Thanh Đảo bắt đầu lại từ tay trắng bên bếp nướng xúc xích.
Doanh nhân tiêu biểu trắng tay
Thập niên đầu của thế kỷ 21, cái tên Đường Kiện là biểu tượng cho sự thành đạt tại thành phố Thanh Đảo. Khởi nghiệp từ lĩnh vực dịch vụ, ông xây dựng được chuỗi nhà hàng và quán bar sầm uất, là điểm đến yêu thích của giới thượng lưu và du khách địa phương.
Thời đỉnh cao, hệ thống này mang về doanh thu 3 triệu NDT (khoảng 11,5 tỷ đồng) mỗi tháng. Đường Kiện sở hữu nhà cao cửa rộng, xe sang cùng những mối quan hệ rộng khắp, trở thành gương mặt doanh nhân tiêu biểu.
Từng là triệu phú ngành giải trí, Đường Kiện làm lại sự nghiệp từ hai bàn tay trắng và khoản nợ khổng lồ. (Ảnh: SCMP)
Tuy nhiên, chính thành công quá sớm trở thành con dao hai lưỡi. Sự tự mãn khiến ông rời xa lĩnh vực am hiểu để theo đuổi giấc mơ mạo hiểm trong ngành lâm nghiệp.
Sự nghiệp Đường Kiện bắt đầu lao dốc khi ông dồn toàn bộ vốn liếng và vay mượn thêm để đầu tư vào dự án trồng cây gỗ phong quy mô lớn. Với hy vọng tạo nên một ngành kinh doanh cảnh quan mới mẻ, ông đã đổ hàng chục triệu tệ vào những vườn phong.
Thế nhưng đây là loại cây khó chăm sóc, thời gian thu hồi vốn quá dài khiến dòng tiền đứt gãy. Đến năm 2015, hệ thống kinh doanh của ông hoàn toàn tan vỡ với khoản nợ lên tới 46 triệu NDT (khoảng 177 tỷ đồng).
Dù đã bán sạch nhà cửa, xe sang, ông vẫn gánh khoản nợ ròng 33 triệu NDT (khoảng 127 tỷ đồng). Biến cố khiến gia đình tan vỡ, vợ ông quyết định ly hôn, để lại người đàn ông ngoài 50 tuổi đối mặt với sự cô độc và nợ nần chồng chất ngay tại thành phố mà mình tỏa sáng nhất.
Cựu triệu phú đứng đường bán xúc xích nướng
Sau những ngày tháng tuyệt vọng, Đường Kiện chọn cách đứng dậy vì trách nhiệm với các chủ nợ. Năm 2018, ông bắt đầu lại từ một xe đẩy xúc xích nhỏ trên vỉa hè, chỉ cách nhà hàng cũ của mình vài trăm mét. Những ngày đầu, ông phải đeo khẩu trang vì sợ người quen nhận ra và mỉa mai.
Công cụ tái khởi nghiệp khi đó chỉ là chiếc máy nhồi xúc xích trị giá 35 NDT (khoảng 135 nghìn đồng) mà ông phải góp tiền với bà mẹ 74 tuổi để mua. Sự thay đổi quan trọng nhất của Đường Kiện chính là rũ bỏ hoàn toàn cái tôi triệu phú.
Đường Kiện trực tiếp đứng bếp, tỉ mẩn chuẩn bị nguyên liệu thịt tươi chất lượng cao. Ông kiên quyết chỉ mua thịt lợn từ một siêu thị cao cấp trong thành phố, đồng thời công khai toàn bộ đơn hàng và hóa đơn ngay tại quầy để chứng minh chất lượng. Nhờ sự minh bạch này, ông dần chiếm trọn niềm tin của những người dân xung quanh.
Triết lý "kinh doanh bằng danh dự" giúp xe xúc xích của ông chiếm lòng tin của cộng đồng.
Khi công việc kinh doanh bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID19, ông nhanh nhạy tận dụng sức mạnh của thời đại số. Vị cựu triệu phú xây dựng tài khoản mạng xã hội cá nhân và mau chóng thu hút tới 1,2 triệu người theo dõi. Đây không chỉ là những khách hàng đơn thuần mà còn là cộng đồng những người cảm phục nghị lực sống của ông.
Trong các buổi phát sóng trực tiếp (livestream), Đường Kiện vừa nướng xúc xích vừa chia sẻ những bài học xương máu của cuộc đời. Sức hút từ câu chuyện cá nhân cùng chất lượng sản phẩm giúp ông tạo nên những kỷ lục bán hàng ấn tượng. Đường Kiện cho biết vào năm 2022, ông có thể đạt doanh số 1 triệu NDT (khoảng 3,85 tỷ đồng) chỉ trong một phiên livestream.
Hiện nay, thương hiệu xúc xích nướng của Đường Kiện đã phát triển với một nhà máy riêng công suất 2 tấn mỗi ngày. Ông cho biết doanh thu hằng ngày đạt mức 200 nghìn NDT (khoảng 770 triệu đồng). Từ chiếc xe đẩy ban đầu, ông mở thêm các chi nhánh tại nhiều trung tâm thương mại sầm uất.
Con số này không chỉ giúp ông đẩy nhanh tiến độ trả nợ mà còn cho phép mở rộng quy mô sản xuất, cung cấp xúc xích cho thị trường toàn quốc. Việc sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo và doanh thu khủng đưa ông trở lại vị thế doanh nhân thành đạt, nhưng với tâm thế hoàn toàn khác, khiêm nhường và thực tế hơn.
“Một lần trắng tay là bài học quý giá. Dù tương lai của tôi không tươi sáng, nhưng bản thân có thể kiên cường hơn những người khác. Tôi tin rằng chỉ cần nỗ lực thì sẽ được đền đáp một ngày nào đó”, Đường Kiện chia sẻ trong một buổi phỏng vấn.
Điều khiến người hâm mộ nể phục nhất ở Đường Kiện không chỉ là số tiền ông kiếm được, mà còn là sự thay đổi hoàn toàn trong nhân sinh quan. Thay vì ủ rũ vì quá khứ thất bại, ông luôn xuất hiện trước ống kính với nụ cười rạng rỡ và nguồn năng lượng tích cực dồi dào.
Ông thường xuyên động viên những người trẻ tuổi: "Thất bại không đáng sợ, đáng sợ là khi bạn không dám đối diện với nó".
Sự tích cực của Đường Kiện lan tỏa mạnh mẽ, biến ông thành một biểu tượng của tinh thần vượt lên nghịch cảnh. Ông chứng minh rằng, khi con người ta dám vứt bỏ sĩ diện để lao động chân chính, cuộc đời sẽ luôn mở ra những cánh cửa mới.
Hiện nay, dù vẫn phải nỗ lực để trả hết nợ cũ, Đường Kiện đã tìm thấy bình yên. Ông không còn là vị triệu phú xa hoa ngày nào, nhưng tự hào với từng đồng tiền kiếm được bằng mồ hôi và sự chân thành, kiên định.
Sau 8 giờ truy xét, Công an tỉnh Hà Tĩnh đã bắt giữ lần lượt cả hai nghi phạm khi đang lẩn trốn.
Ngày 2/5, Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết lực lượng Phòng Cảnh sát hình sự đã bắt giữ thành công hai nghi phạm liên quan đến vụ cướp tiệm vàng xảy ra tại huyện Đức Thọ.
Hai đối tượng được xác định là Trần Văn Dũng (SN 1987, trú xã Đức Long, Hà Tĩnh) và Nguyễn Thị Mỹ Linh (SN 1980, trú xã Mỹ Hương, TP. Cần Thơ).
Theo điều tra ban đầu, khoảng 12h30 ngày 1/5, Nguyễn Thị Mỹ Linh đến tiệm vàng Huế Thương giả vờ hỏi mua hai chiếc nhẫn vàng 9999 loại 5 chỉ. Khi vừa cầm số vàng trị giá khoảng 154 triệu đồng, đối tượng bất ngờ bỏ chạy ra ngoài.
Hai đối tượng trước và sau thời điểm gây án do camera an ninh của người dân ghi lại.
Bên ngoài, Trần Văn Dũng đã đứng chờ sẵn trên xe máy để hỗ trợ tẩu thoát. Khi chủ tiệm phát hiện, truy đuổi và tri hô, Dũng đã dùng dao nhọn tấn công, uy hiếp người dân nhằm giải vây. Tuy nhiên, do bị truy cản quyết liệt, cả hai phải bỏ lại phương tiện và chạy bộ khỏi hiện trường.
Ngay sau khi nhận tin báo, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hà Tĩnh đã phối hợp với công an địa phương triển khai lực lượng truy bắt. Nhiều tổ công tác được huy động, chốt chặn các tuyến giao thông và rà soát các khu vực nghi vấn để truy tìm đối tượng.
Sau khoảng 8 giờ truy xét, lực lượng chức năng đã lần lượt bắt giữ hai nghi phạm khi đang lẩn trốn.
Hiện cơ quan chức năng đang điều tra, làm rõ vụ việc.
Mùa hè với những chuyến du lịch biển là thời điểm lên ngôi của các món hải sản tươi sống. Từ gỏi cá, hàu sống đến cua ngâm tương, hương vị thanh mát luôn có sức hút khó cưỡng. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài tươi ngon ấy là những "bẫy chết người" từ ký sinh trùng và vi khuẩn gây bệnh. Nhiều người nhập viện trong tình trạng cấp cứu chỉ vì tin rằng hải sản biển "sạch" hoặc dùng gia vị mạnh, thêm giấm hay dùng cùng bia rượu là có thể diệt được mầm bệnh. Sự thật là KHÔNG!
Vì vậy, lời khuyên tốt nhất là không ăn sống/tái các loại hải sản, nhất là 4 cái tên quen thuộc dưới đây:
1. Cá biển sống: Ấu trùng Anisakis và sán
Sai lầm lớn nhất của nhiều người là tin rằng cá biển sạch hơn cá nước ngọt nhờ nồng độ muối cao. Tuy nhiên, các loài cá như cá hồi, cá thu, cá tuyết là vật chủ chính của ấu trùng Anisakis. Loại ấu trùng này có khả năng chịu đựng cực cao, khi đi vào bụng người, chúng không bị tiêu hóa mà sẽ dùng đầu xuyên thủng niêm mạc dạ dày hoặc ruột để ký sinh. Quá trình này gây ra những cơn đau bụng dữ dội, nôn mửa và phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
Đáng ngại hơn, hiện chưa có thuốc đặc trị để tiêu diệt Anisakis trong cơ thể. Bác sĩ thường phải nội soi cấp cứu để gắp từng con ấu trùng ra ngoài trước khi chúng gây biến chứng thủng tạng.
Ngoài Anisakis, cá biển còn có thể chứa sán dây Diphyllobothrium (có thể dài tới vài mét trong ruột người) và các loại vi khuẩn chịu mặn như Vibrio.
2. Tôm càng và cua: Sán lá phổi, vi khuẩn tả...
Tôm càng, tôm hùm và cua nước ngọt là những vật chủ trung gian phổ biến nhất mang sán lá phổi (Paragonimus). Khi thưởng thức món gỏi cua hay tôm chưa chín kỹ, ấu trùng sán sẽ xuyên qua thành ruột, di chuyển qua ổ bụng để lên phổi. Tại đây, chúng tạo thành các ổ mủ gây ho kéo dài, đau ngực và ho ra máu, rất dễ bị nhầm lẫn với bệnh lao phổi.
Ngoài ra, nhóm thuỷ/hải sản này còn chứa vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus. Nhiều người không biết đây là tác nhân gây viêm dạ dày ruột cấp tính, dẫn đến tình trạng mất nước và sốc nhiễm khuẩn cực kỳ nguy hiểm trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Chúng còn mang theo sán lá gan, vi khuẩn tả (Vibrio cholerae) và cả vi khuẩn thương hàn nếu sống ở vùng nước ô nhiễm.
3. Các loại ốc: Giun tròn Angiostrongylus và các loại sán
Ốc sên và một số loại ốc biển là nơi cư ngụ của giun tròn Angiostrongylus cantonensis. Đây là loại "sát thủ" đáng sợ nhất đối với hệ thần kinh trung ương.
Ảnh minh họa
Sau khi đi vào đường tiêu hóa, ấu trùng giun sẽ theo máu di chuyển thẳng đến màng não. Chúng gây ra hội chứng viêm màng não tăng bạch cầu ái toan với các triệu chứng đặc trưng như đau đầu kinh khủng, co giật, liệt cơ mặt và có thể dẫn đến tử vong hoặc để lại di chứng sống thực vật. Chỉ một lần chủ quan ăn ốc chần sơ hoặc tái chanh cũng đủ để ấu trùng này xâm nhập và phá hủy hệ thần kinh.
Chưa kể, ốc còn là vật chủ của rất nhiều loại sán lá khác nhau tùy vào môi trường nước ngọt hay nước mặn.
4. Hàu và động vật thân mềm: Vi khuẩn "ăn thịt người" và ổ vi khuẩn khác
Hàu sống ẩn chứa rủi ro cực lớn từ vi khuẩn Vibrio vulnificus và virus viêm gan A. Vi khuẩn Vibrio thường được gọi là "vi khuẩn ăn thịt người" bởi khả năng gây nhiễm trùng máu cực nhanh và dẫn đến hoại tử các mô cơ thể chỉ trong thời gian ngắn.
Những người có tiền sử bệnh gan, tiểu đường hoặc hệ miễn dịch yếu khi ăn hàu sống có nguy cơ tử vong rất cao do sốc nhiễm trùng. Ngoài ra, virus Norovirus có trong hàu sống là nguyên nhân chính gây ra các đợt bùng phát tiêu chảy cấp và nôn mửa hàng loạt tại các điểm du lịch biển mùa hè.
Nhóm hải sản "khoái khẩu" với nhiều người này còn dễ chứa các loại độc tố từ tảo biển gây liệt cơ mà nấu chín cũng có thể không hết hoàn toàn.
Ăn hải sản thế nào để tránh nhiễm ký sinh trùng?
Cần khẳng định rõ rằng, không phải bất cứ ai ăn 4 loại hải sản trên cũng đều bị nhiễm bệnh. Nguy cơ chỉ thực sự trở nên báo động khi thực phẩm có nguồn gốc không rõ ràng hoặc được chế biến sai cách (ăn sống, tái, chần sơ). Để tận dụng nguồn dinh dưỡng tuyệt vời như sắt và axit folic từ hải sản mà vẫn đảm bảo an toàn, nên tuân thủ nguyên tắc "ăn chín uống sôi". Hải sản cần được đun nóng ở nhiệt độ trên 60 độ C trong ít nhất vài phút để tiêu diệt hoàn toàn ấu trùng và vi khuẩn. Tốt nhất vẫn làn trên 100 độ C và cũng đừng ăn quá nhiều dễ dư thừa, hại sức khỏe.
Bên cạnh việc lựa chọn nguồn nguyên liệu tươi sống tại các cơ sở uy tín, việc duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và đảm bảo giấc ngủ sâu sẽ giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng tự nhiên. Sơ chế kỹ và lập tức đến cơ sở y tế nếu xuất hiện những triệu chứng bất thường sau khi ăn, nhất là ở người già và trẻ em.
Nguồn và ảnh: 39 Health, Yantai Daily, Baidu Health
Một vụ ngộ độc thực phẩm kinh hoàng vừa xảy ra tại Mumbai, Ấn Độ khiến cả gia đình 4 người tử vong chỉ sau vài giờ ăn dưa hấu. Sự việc đã dấy lên làn sóng lo ngại về an toàn thực phẩm, đồng thời thúc đẩy các chuyên gia y tế đưa ra những cảnh báo quan trọng cho người tiêu dùng.
Một gia đình bốn người Ấn Độ lần lượt tử vong sau khi ăn dưa hấu
Cả nhà 4 người lần lượt ra đi sau khi ăn dưa hấu
Theo thông tin từ truyền thông quốc tế, vụ việc xảy ra vào tối ngày 25/4. Gia đình gồm người cha 40 tuổi, người mẹ 35 tuổi cùng hai cô con gái 16 và 13 tuổi đã dùng bữa tối với món cơm Biryani - một món ăn truyền thống phổ biến của Ấn Độ - cùng nhiều người thân vào lúc 22h30.
Sau khi bữa tiệc kết thúc và mọi người ra về, gia đình trở về nhà. Đến khoảng 1 giờ sáng, vì các con còn đói, cả nhà cùng nhau ăn dưa hấu. Không ai ngờ rằng đây sẽ là bữa ăn cuối cùng của họ.
Từ 5h30 đến 6h sáng, cả 4 người bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nôn mửa và tiêu chảy dữ dội. Ban đầu họ được bác sĩ gia đình sơ cứu, nhưng tình trạng nhanh chóng xấu đi và phải đưa vào bệnh viện cấp cứu. Bé gái 13 tuổi qua đời lúc 10h15 sáng. Người cha ra đi vào 22h30 tối hôm đó. Người mẹ và cô con gái 16 tuổi cũng lần lượt không qua khỏi trong quá trình điều trị.
Cảnh sát đã thu giữ phần dưa hấu còn lại tại hiện trường, niêm phong và gửi đi xét nghiệm, đồng thời phối hợp với pháp y và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm để điều tra nguyên nhân.
6 nguyên nhân chính gây ngộ độc thực phẩm
Bác sĩ Yan Zonghai, Trưởng khoa Độc chất học, Bệnh viện Trường Canh Lâm Khẩu (Trung Quốc), nhận định đây là trường hợp rất hiếm gặp: Cả gia đình đều không phải người cao tuổi hay trẻ nhỏ, nhưng tất cả đều tử vong trong thời gian ngắn. Ông phân tích ngộ độc thực phẩm có thể xuất phát từ 6 nguyên nhân chính:
1. Nhiễm vi sinh vật và vi khuẩn: Dưa hấu hoặc các thực phẩm khác có thể bị nhiễm nhiều loại vi khuẩn như vi khuẩn tả ( Vibrio cholerae ), khuẩn tụ cầu vàng ( Staphylococcus aureus ), E. coli , salmonella (thường có trong trứng và thịt), hay vi khuẩn Bacillus cereus (phổ biến trong thực phẩm chứa tinh bột)...
2. Nhiễm virus: Đây thường là nguyên nhân của các vụ ngộ độc tập thể quy mô lớn. Điển hình là norovirus, có khả năng lây lan cực kỳ nhanh và có thể ảnh hưởng đến hàng trăm người cùng lúc.
3. Nhiễm ký sinh trùng: Các loại ký sinh trùng đều có thể gây ngộ độc, tuy nhiên triệu chứng thường xuất hiện từ từ, không bùng phát đột ngột. Do đó, những vụ ngộ độc tập thể với triệu chứng nhanh thường do vi khuẩn hoặc virus gây ra.
4. Protein lây nhiễm (Prion): Đây là tác nhân gây ra bệnh Creutzfeldt-Jakob mới, liên quan đến bệnh bò điên. Tuy nhiên, do vụ việc này liên quan đến dưa hấu chứ không phải thịt bò, nên nguyên nhân này có thể loại trừ.
5. Độc tố tự nhiên: Một số thực phẩm chứa độc tố tự nhiên như nấm độc, cá nóc, sò hến độc hoặc nấm mốc. Nhưng dưa hấu không thuộc nhóm này.
6. Ô nhiễm hóa chất: Đây là hướng điều tra quan trọng, bao gồm thuốc trừ sâu, kim loại nặng hoặc các hóa chất bất hợp pháp được sử dụng trong quá trình trồng và bảo quản.
Chuyên gia khuyến cáo: 3 nguyên tắc vàng khi dùng dưa hấu
Bác sĩ Nhan Tông Hải và chuyên gia an toàn thực phẩm Đàm Đôn Từ đã đưa ra những lời khuyên thiết thực để phòng tránh ngộ độc khi ăn dưa hấu:
1. Rửa sạch trước khi cắt: Vỏ dưa hấu có thể bám dư lượng thuốc trừ sâu hoặc vi khuẩn từ môi trường. Trước khi cắt, nhất định phải rửa kỹ bằng nước sạch. Khi cắt, nếu vỏ còn nước thì nước có thể nhiễm vào phần thịt quả, gây ô nhiễm chéo.
2. Bảo quản đúng cách sau khi cắt: Theo y học, "vùng nhiệt độ nguy hiểm" cho vi sinh vật phát triển là từ 7°C đến 60°C, tức là nhiệt độ phòng bình thường hoàn toàn nằm trong vùng này. Dưa hấu để ngoài cả ngày rất dễ bị vi khuẩn tấn công. Sau khi cắt, nếu không ăn ngay, cần cho ngay vào hộp kín và bảo quản trong tủ lạnh (khoảng 4°C). Dưa hấu nguyên quả chưa cắt thì không cần thiết phải để tủ lạnh.
3. Mua vừa đủ, ăn trong ngày: Không nên mua dưa hấu quá lớn để trong nhà lâu ngày. Đặc biệt vào mùa hè, dưa hấu rất nhanh hỏng. Nếu dưa đã có mùi chua hoặc mùi lạ, cần bỏ ngay, không tiếc. Nếu chỉ một phần nhỏ bị hỏng hay mốc, tốt nhất nên bỏ cả quả vì vi khuẩn có thể đã lan rộng hơn phần nhìn thấy.
Lưu ý khi mua dưa hấu đã cắt sẵn
Chuyên gia Đàm Đôn Từ nhắc nhở thêm: nhiều cửa hàng bán dưa hấu đã cắt sẵn theo nửa hoặc 1/4 quả, bọc màng bảo quản. Khi mua về, nên bỏ màng bọc ngay, dùng dao gọt nhẹ lớp mặt tiếp xúc, rồi cho vào hộp kín để ngăn mát. Màng bọc bên ngoài có thể đã nhiễm vi khuẩn từ môi trường, nếu cho thẳng vào tủ lạnh sẽ mang vi khuẩn theo vào. Dưa hấu đã cắt nên ăn hết trong vòng 24 giờ.
Ngoài ra, nhiều người có thói quen bưng cả nửa quả dưa để ăn bằng thìa — cách này rất dễ nhiễm khuẩn từ nước bọt. Tốt nhất nên cắt ra đĩa, ăn đến đâu lấy đến đó, không nên để cùng phần dưa vào rồi lại cất đi cất lại trong tủ lạnh nhiều lần.
Vụ việc tại Mumbai vẫn đang được điều tra. Người tiêu dùng cần nâng cao ý thức về an toàn thực phẩm, đặc biệt trong mùa hè - khi nguy cơ thực phẩm biến chất tăng cao đáng kể.
Theo báo cáo mới công bố của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 4/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 29.000 tấn hạt tiêu, thu về 183,6 triệu USD. Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng khối lượng xuất khẩu đạt 95.100 tấn, với giá trị tương ứng 614,4 triệu USD.
So với cùng kỳ năm 2025, xuất khẩu hạt tiêu ghi nhận mức tăng đáng kể, với sản lượng tăng 29,2% và giá trị tăng 20,9%, dù giá xuất khẩu bình quân giảm 6,4%. Điều này cho thấy nhu cầu thị trường vẫn duy trì ở mức cao, góp phần thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng này.
Về thị trường tiêu thụ, Mỹ, Đức và Thái Lan là ba đối tác nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, với thị phần lần lượt đạt 29,8%, 6,6% và 5,2%.
Xét riêng trong quý I/2026, giá trị xuất khẩu hạt tiêu sang thị trường Mỹ tăng 54,2% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Mỹ chấp nhận mức giá trung bình 7.251 USD/tấn để nhập khẩu 17.693 tấn hạt tiêu của Việt Nam, cao hơn 737 USD/tấn so với mức giá xuất khẩu bình quân chung là 6.514 USD/tấn.
Đối với tiêu đen, giá xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt trung bình 8.112 USD/tấn, cao hơn 669 USD/tấn so với mức bình quân 7.443 USD/tấn của các thị trường khác. Như vậy, Mỹ không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn nhất mà còn thuộc nhóm trả giá cao, chỉ xếp sau Hàn Quốc với mức 8.408 USD/tấn.
Loài cây quý là “vàng mười” đối với sức khỏe
Theo thông tin từ Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Hội Đông y Hà Nội, hạt tiêu không chỉ là gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt mà còn được xem như một dược liệu có nhiều công dụng. Lương y Bùi Đắc Sáng cho biết, loại cây này mang lại giá trị kinh tế lớn, đồng thời được đánh giá cao trong cả y học cổ truyền và hiện đại.
Hạt tiêu còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như hồ tiêu, cổ nguyệt, hắc cổ nguyệt hay bạch cổ nguyệt. Tên khoa học của cây là Piper nigrum L., thuộc họ hồ tiêu (Piperaceae). Trong y học cổ truyền, từ cây tiêu có thể chế biến thành hai vị thuốc chính: hắc hồ tiêu (quả chưa chín, phơi khô) và bạch hồ tiêu (quả chín, loại bỏ lớp vỏ ngoài rồi phơi khô).
Theo Đông y, hạt tiêu có vị cay, tính nóng, tác động vào các kinh Tỳ, Vị, Phế và Đại Tràng. Dược liệu này thường được sử dụng trong các trường hợp như lạnh bụng, nôn ói, tiêu chảy, đầy hơi, đau bụng, tay chân lạnh hay các bệnh liên quan đến phong thấp, viêm khớp.
Ngoài ra, hạt tiêu còn có tác dụng kích thích tiêu hóa và hỗ trợ giảm đau, tuy nhiên cần sử dụng đúng liều lượng và theo hướng dẫn của người có chuyên môn.
Dưới góc nhìn của y học hiện đại, các nghiên cứu cho thấy hoạt chất piperin trong hạt tiêu có khả năng tăng cường hấp thu dưỡng chất tại ruột non, đồng thời hỗ trợ cải thiện các vấn đề tiêu hóa như chướng bụng, khó tiêu, táo bón. Bên cạnh đó, một số hợp chất trong vỏ hạt tiêu còn góp phần thúc đẩy quá trình đốt cháy năng lượng, hỗ trợ đào thải độc tố và giảm mỡ dư thừa.
Không chỉ dừng lại ở đó, hạt tiêu còn được ghi nhận có đặc tính kháng khuẩn, giúp tiêu diệt một số loại vi sinh vật có hại. Đồng thời, việc sử dụng hợp lý loại gia vị này còn có thể góp phần cải thiện tâm trạng, giảm cảm giác căng thẳng và mệt mỏi trong cuộc sống hàng ngày.
Được sử dụng rộng rãi trong đời sống nhưng cần lưu ý
Việc sử dụng hạt tiêu trong khẩu phần ăn hằng ngày nhìn chung được đánh giá là an toàn khi dùng với lượng vừa phải, phổ biến trong chế biến thực phẩm. Tuy nhiên, nếu sử dụng không hợp lý hoặc với liều cao, loại gia vị này có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn.
Cụ thể, việc tiêu thụ nhiều tiêu đen có thể dẫn đến cảm giác nóng rát ở cổ họng hoặc làm nặng thêm tình trạng trào ngược dạ dày. Đối với phụ nữ mang thai, đang cho con bú hoặc trẻ nhỏ, hiện chưa có đủ nghiên cứu để xác định mức sử dụng an toàn, do đó cần thận trọng khi dùng.
Một lưu ý quan trọng khác là hoạt chất piperin trong hạt tiêu có thể ảnh hưởng đến quá trình đông máu. Khi dùng liều cao, nguy cơ chảy máu có thể tăng lên. Vì vậy, những người chuẩn bị phẫu thuật được khuyến cáo nên ngừng bổ sung piperin ít nhất hai tuần trước khi thực hiện.
Đối với người mắc tiểu đường, cần theo dõi chặt chẽ đường huyết khi sử dụng hạt tiêu, bởi piperin có thể làm giảm lượng đường trong máu. Ngoài ra, những người gặp vấn đề về đường tiêu hóa cũng nên cân nhắc, vì cơ thể có thể không dung nạp tốt loại gia vị này.
Một nghiên cứu mới dẫn đầu bởi Đại học Sư phạm Đài Loan (Trung Quốc) cho thấy những bài tập đi bộ nhanh 2 phút có thể cứu vãn đáng kể tác hại của những bữa ăn quá nhiều tinh bột hay đường.
Theo bài công bố trên tạp chí y học Nutrition & Diabetes, tiêu thụ quá nhiều carbohydrate và không vận động đủ sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2.
Sự kết hợp đáng ngại này đã trở thành tình trạng phổ biến ở các thành phố lớn hiện nay, với nhiều người lao động buộc phải ngồi trước màn hình máy tính hay các thiết bị khác hàng giờ, ăn các bữa ăn tiện lợi hay đồ ăn vặt giàu tinh bột và đường.
Trong nghiên cứu này, các tác giả tập trung vào mô mỡ ở bụng và mông. Mô mỡ đóng góp vào việc điều hòa đường huyết, trong khi vị trí tích trữ mỡ và giới tính sinh học có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể xử lý glucose.
Nhóm tác giả đã tiến hành thí nghiệm trên 20 người trưởng thành khỏe mạnh, với độ tuổi trung bình là 29, chỉ số khối cơ thể (BMI) nằm trong giới hạn bình thường.
Họ được ăn một bữa giàu carbohydrate, sau đó ngồi liên tục trong 5 giờ rưỡi, hoặc ngồi nhưng ngắt quãng bằng 2 phút đi bộ nhanh mỗi 20 phút.
Các tình nguyện viên cũng được yêu cầu sử dụng thiết bị theo dõi glucose liên tục gắn vào mô mỡ dưới da vùng bụng và mông, trải qua các cuộc kiểm tra thành phần cơ thể, mức độ kháng insulin cũng như được phân tích tế bào mỡ.
Kết quả cho thấy 2 phút đi bộ nhanh mỗi 20 phút ngồi làm giảm đáng kể mức glucose ở cả mô mỡ bụng và mô mỡ mông. Phụ nữ có sự cải thiện rõ rệt hơn nam giới. Ở nam giới, phương pháp này đặc biệt có ích ở những người có mức kháng insulin cao hoặc nhiều mỡ bụng.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature của Viện Khoa học Y sinh Trinity ở Ireland và các tổ chức khác tiết lộ kiểu ngủ có thể khiến mọi người tăng cân một cách âm thầm.
Nghiên cứu cho thấy, những người đi ngủ muộn và dậy muộn (đi ngủ sau 1 giờ sáng và dậy lúc 10 giờ sáng) trong thời gian dài có nguy cơ béo phì cao gấp 2,3 lần so với những người làm việc và nghỉ ngơi thường xuyên, và ngay cả khi chế độ ăn uống và thói quen tập thể dục của họ giống nhau, tỉ lệ mỡ trong cơ thể của những người đi ngủ muộn và dậy muộn cao hơn khoảng 10%.
Tại sao lại như vậy?
Nguyên nhân chủ yếu là do rối loạn nhịp sinh học. Khi bạn ngủ muộn, các tế bào miễn dịch (tế bào T) bị rối loạn, thay vì ức chế các tế bào mỡ thì chúng lại để mặc cho mỡ thừa sinh sôi.
Ngoài ra, một bài báo gần đây trên tờ báo Đức "Die Welt" cũng chỉ ra rằng ngay cả khi đi ngủ muộn hơn bình thường 1 giờ cũng có thể làm tăng tỉ lệ mỡ trong cơ thể.
Thiếu ngủ ảnh hưởng đến các hormone quan trọng điều chỉnh sự thèm ăn. Nghiên cứu cho thấy phụ nữ chủ yếu có thể có biểu hiện giảm nồng độ peptide-1 giống glucagon, giúp thúc đẩy cảm giác no; mặt khác, đàn ông có xu hướng kích thích cơn đói hơn. Cả hai dạng rối loạn nội tiết tố đều có thể làm tăng cảm giác thèm ăn.
Thèm ngủ làm thay đổi hoạt động của các vùng não chịu trách nhiệm tạo ra cảm giác vui vẻ và hài lòng, điều này có thể khiến những người thiếu ngủ thèm đồ ăn vặt có hàm lượng calo cao mạnh mẽ hơn. Đồng thời, hoạt động của các vùng não chịu trách nhiệm điều chỉnh chế độ ăn uống cũng sẽ giảm, khiến việc cưỡng lại sự cám dỗ của thức ăn trở nên khó khăn hơn.
Những tác động này đặc biệt rõ rệt ở những người trẻ tuổi. Thanh thiếu niên và thanh niên có nguy cơ tăng cân do thiếu ngủ cao hơn đáng kể so với những người trên 60 tuổi.
Thà ngủ sớm còn hơn ngủ nướng "bù"
Ngủ muộn bao nhiêu được coi là đi ngủ muộn? Điều này chủ yếu phụ thuộc vào thói quen đi ngủ thông thường của từng cá nhân. Nếu bạn thường ngủ lúc 10 giờ tối, đi ngủ sau 11 giờ đêm là đi ngủ muộn.
Các nghiên cứu trên trẻ em cũng có kết luận tương tự: trẻ em đi ngủ trước 9:30 tối có hệ vi khuẩn phong phú hơn, ít vi khuẩn có hại hơn và hệ thực vật liên quan đến tiêu hóa tích cực hơn.
Song Rongrong, bác sĩ trưởng Khoa Thần kinh của Bệnh viện liên kết thứ tư của Đại học Y Cáp Nhĩ Tân (Trung Quốc), cho biết những người ngủ không đủ giấc, nếu họ dậy muộn vài giờ vào một buổi sáng để bắt kịp giấc ngủ, có thể phá vỡ đồng hồ sinh học và ảnh hưởng đến bài tiết hormone và cân bằng hệ thần kinh tự chủ.
Cách lấy lại nhịp sinh học cho cơ thể
Tùy vào độ tuổi, thời gian ngủ lý tưởng sẽ khác nhau: trẻ nhỏ 12 - 16 tiếng, thanh thiếu niên 8 - 10 tiếng, người trưởng thành ít nhất 7 tiếng.
Những người tuyệt đối không nên thức khuya:
Trẻ em đang tuổi lớn
Người làm công việc cần sự tỉnh táo cao (tài xế, vận hành máy móc...)
Người đang điều trị bệnh (huyết áp cao, lo âu, rối loạn giấc ngủ...).
4 bước để cai thói quen "ngủ muộn, dậy trưa"
Đón nắng sáng: S áng dậy hãy mở cửa đón ánh nắng để đánh thức cơ thể, buổi tối thì hạn chế ánh sáng mạnh.
Tắt bớt đèn LED khi ngủ: Trước khi ngủ nên giảm ánh sáng xanh từ điện thoại và đèn LED, dùng đèn vàng ấm sẽ dễ ngủ hơn.
Ăn tối vừa đủ: Đừng để bụng quá đói hay quá no trước khi ngủ. Một ly sữa ấm sẽ là trợ thủ đắc lực.
Vận động nhẹ nhàng: Tránh tập nặng sát giờ ngủ, thay vào đó hãy tập vài động tác yoga hoặc giãn cơ đơn giản.
Mẹo điều chỉnh cho từng đối tượng
Nếu bạn chỉ lệch nhẹ (ngủ lúc 1 - 2 giờ sáng): Hãy cố định giờ thức dậy (ví dụ đúng 7 giờ sáng dù tối đó ngủ lúc mấy giờ). Sau đó, mỗi tối đẩy giờ đi ngủ sớm hơn 15 - 30 phút, sau 1 - 2 tuần bạn sẽ lấy lại được nhịp chuẩn.
Nếu bạn lệch nặng (4 - 5 giờ sáng mới ngủ): Đừng tự điều trị, hãy đến gặp bác sĩ để có liệu trình điều chỉnh nhịp ngủ khoa học (có thể dùng melatonin theo chỉ định).
Tuân thủ đồng hồ sinh học và duy trì nếp sinh hoạt điều độ là cách rẻ nhất để bảo vệ sức khỏe và vóc dáng. Mùa hè này, hãy yêu thương cơ thể bằng cách đi ngủ sớm và dậy sớm đón bình minh bạn nhé!
Trong tâm thức của nhiều nam giới, hành động "tự xử" (thủ dâm) thường đi kèm với nỗi lo sợ về việc làm suy kiệt sức mạnh sinh lý hoặc khiến "cậu nhỏ" bị mài mòn, nhỏ lại. Thực tế, cơ chế sinh học của bộ phận sinh dục nam không giống như một khối cơ bắp thông thường có thể phình to hay teo nhỏ chỉ bằng các tác động vật lý bên ngoài.
Giải oan cho "tự xử"
Dưới góc độ giải phẫu, dương vật được cấu tạo bởi các thể hang, tức một hệ thống mô xốp chứa mạch máu. Theo Tiến sĩ Hsu Lan-fang (Đài Loan, Trung Quốc) các mô này không phải là sắt thép để bị "mài mòn" qua thời gian.
Việc nam giới cảm thấy bộ phận sinh dục bị ngắn lại sau những đợt "tự xử" hay quan hệ quá dày đặc thực chất là hệ quả của việc suy giảm chức năng cương dương tạm thời. Khi cơ thể mệt mỏi hoặc thực hiện quá độ, lưu lượng máu bơm vào thể hang không đạt mức tối đa, khiến kích thước khi cương bị hạn chế. Tuy nhiên, đây chỉ là sự thay đổi tạm thời về độ cứng, không phải là sự teo nhỏ vĩnh viễn về mô học.
Ngược lại, nếu hoàn toàn không phát sinh quan hệ tình dục hay thủ dâm quá lâu (trên 6 tháng) mà không có bất kỳ kích thích nào, cơ trơn thể hang mới thực sự đứng trước nguy cơ bị xơ hóa và co lại. Do đó, việc duy trì hoạt động sinh lý điều độ chính là bài tập cần thiết để giữ gìn độ đàn hồi cho các lớp màng bao xơ.
Bác sĩ Han Liwei , Trưởng khoa Tiết niệu, Bệnh viện Trung tâm Jinzhou (Liêu Ninh, Trung Quốc) bổ sung thêm, "cậu nhỏ" thực sự chỉ xảy ra khi mô thể hang thiếu máu kéo dài, bị xơ hóa hoặc tổn thương cấu trúc.
Điều này không đến từ việc làm "chuyện ấy"/"tự xử" hoặc tác động rất ít, mà thường do các yếu tố bệnh lý hoặc lối sống nguy hiểm. Trong đó có 4 thói quen hại "cậu nhỏ", làm tăng nguy cơ teo nhỏ kích thước hoặc mắc rối loạn cương dương cao hơn nhiều so với "tự xử" nhiều được bác sĩ nhắc nhở:
1. Hút thuốc kéo dài
Nhiều nam giới chỉ lo lắng việc "tự xử" gây hại mà quên mất rằng thuốc lá mới là kẻ thù số một của kích thước. Nicotine và các chất độc hại trong khói thuốc khi đi vào cơ thể sẽ gây ra tình trạng co thắt mạch máu toàn diện, đặc biệt là các mạch máu nhỏ dẫn đến thể hang.
Bác sĩ Hsu giải thích, khi lưu lượng máu nạp vào bị cắt giảm thường xuyên, các mô cương không được nuôi dưỡng sẽ dần bị xơ hóa và mất đi độ đàn hồi vốn có. Theo thời gian, điều này khiến "cậu nhỏ" không thể đạt được độ cương cứng tối đa, tạo ra cảm giác teo nhỏ rõ rệt và rất khó để phục hồi về trạng thái ban đầu.
2. Ngồi lâu và lối sống ít vận động
Lối sống ngồi nhiều của người trẻ hiện đại, ví dụ như dân văn phòng là "sát thủ" âm thầm đối với sức khỏe sinh lý. Việc ngồi liên tục từ 8 đến 10 tiếng mỗi ngày gây áp lực đè nén lên vùng đáy chậu, làm tuần hoàn máu tại đây bị đình trệ. Khi máu không được lưu thông tốt, việc cung cấp oxy và dưỡng chất cho cơ quan sinh dục bị gián đoạn.
Theo cảnh báo của bác sĩ Han, nguy hiểm hơn khi ít vận động còn là nguyên nhân trực tiếp làm sụt giảm testosterone. Đây là loại hormone nền tảng giúp duy trì khối cơ và khả năng cương. Khi nội tiết tố này xuống thấp, phái mạnh không chỉ giảm ham muốn mà kích thước "cậu nhỏ" cũng suy giảm tuỳ từng mức độ.
3. Thức khuya, thiếu ngủ mãn tính
Giấc ngủ không chỉ giúp phục hồi thể lực mà còn là "nhà máy" sản xuất nội tiết tố nam. Testosterone được tổng hợp mạnh mẽ nhất khi cơ thể rơi vào trạng thái ngủ sâu. Việc thức khuya thường xuyên hoặc ngủ không đủ giấc sẽ khiến quy trình này bị gián đoạn, gây rối loạn nội tiết nghiêm trọng.
Khi nồng độ Testosterone không đạt ngưỡng cần thiết, phản ứng cương dương sẽ trở nên chậm chạp và yếu ớt. Bác sĩ Hsu nhấn mạnh, cứ như vậy theo thời gian, tình trạng này khiến nam giới gặp phải các rối loạn cương mạn tính, khiến bộ phận sinh dục không còn đạt được kích thước và độ cứng như thời kỳ đỉnh cao.
4. Stress và áp lực tâm lý kéo dài
Căng thẳng tâm lý quá mức sẽ kích thích cơ thể sản sinh ra Cortisol. Đây là một loại hormone gây ức chế sản sinh testosterone và làm co mạch máu.
Nói kỹ hơn về vấn đề này, bác sĩ Han cho biết, khi hệ thần kinh luôn trong trạng thái "báo động", cơ thể sẽ ưu tiên máu cho các cơ quan sinh tồn như tim, phổi mà bỏ qua cơ quan sinh dục. Sự ức chế này không chỉ làm giảm hưng phấn khi "tự xử" hay quan hệ, mà còn khiến các mạch máu tại thể hang luôn ở trạng thái co thắt, không thể giãn nở hết mức. Stress kéo dài chính là vòng lặp khiến nam giới vừa mất đi bản lĩnh, vừa cảm thấy kích thước của mình bị thu hẹp đáng kể.
Như vậy, điều quan trọng để duy trì kích thước "cậu nhỏ" và sức mạnh trong "chuyện ấy" không liên quan nhiều tới tần suất quan hệ hoặc "tự xử" quá thường xuyên. Thay vào đó, điều chỉnh lối sống hàng ngày với những thói quen tốt mới là điều quan trọng. Nếu dương vật có dấu hiệu giảm kích thước rõ rệt ngay cả khi cương, kèm theo đau, cong bất thường hoặc cương yếu kéo dài, nên đến khoa tiết niệu để được thăm khám. Bác sĩ sẽ đánh giá tuần hoàn thể hang và nội tiết để xác định nguyên nhân cụ thể.
Đáng chú ý, bệnh thận nhiều khi không biểu hiện rõ ở giai đoạn sớm. Một số người chỉ nhận ra bất thường khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể hoặc khi lượng protein trong nước tiểu tăng cao. Do đó, việc lắng nghe cơ thể và kiểm tra sức khỏe định kỳ có ý nghĩa rất quan trọng.
10 dấu hiệu cảnh báo chức năng thận có thể đang suy giảm
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, khi chức năng thận suy giảm, cơ thể sẽ có những biểu hiện như:
1. Cơ thể mệt mỏi, khó tập trung
Mệt mỏi thường xuyên có thể là dấu hiệu của bệnh thận.
Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, độc tố và tạp chất có thể tích tụ trong máu. Điều này khiến người bệnh dễ cảm thấy mệt, yếu sức, khó tập trung. Một biến chứng khác của bệnh thận là thiếu máu, cũng có thể gây ra tình trạng uể oải kéo dài.
2. Khó ngủ
Khi thận không lọc máu hiệu quả, độc tố có thể lưu lại trong máu thay vì được đào thải qua nước tiểu. Tình trạng này có thể khiến giấc ngủ bị ảnh hưởng. Ngoài ra, ngưng thở khi ngủ cũng được ghi nhận phổ biến hơn ở người mắc bệnh thận so với dân số chung.
3. Da khô và ngứa
Thận khỏe mạnh giúp loại bỏ chất thải, dịch dư thừa, hỗ trợ tạo hồng cầu, giữ xương chắc khỏe và duy trì cân bằng khoáng chất trong máu. Vì vậy, da khô và ngứa có thể là dấu hiệu liên quan đến rối loạn khoáng chất và xương, thường đi kèm bệnh thận tiến triển.
4. Đi tiểu nhiều hơn, nhất là ban đêm
Đi tiểu nhiều lần vào ban đêm.
Nếu thường xuyên buồn tiểu, đặc biệt vào ban đêm, đây có thể là một dấu hiệu của bệnh thận. Khi bộ lọc của thận bị tổn thương, nhu cầu đi tiểu có thể tăng lên. Tuy nhiên, biểu hiện này cũng có thể gặp trong nhiễm trùng tiết niệu hoặc phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới.
5. Có máu trong nước tiểu
Thông thường, thận khỏe mạnh giữ lại tế bào máu trong cơ thể khi lọc chất thải để tạo nước tiểu. Khi bộ lọc của thận bị tổn thương, tế bào máu có thể “rò rỉ” vào nước tiểu. Dù vậy, máu trong nước tiểu cũng có thể liên quan đến u, sỏi thận hoặc nhiễm trùng.
6. Nước tiểu có nhiều bọt
Nước tiểu xuất hiện quá nhiều bọt, đặc biệt là loại bọt phải xả nước nhiều lần mới tan, có thể cho thấy sự hiện diện của protein trong nước tiểu. Loại protein thường gặp là albumin.
7. Sưng quanh mắt kéo dài
Tình trạng phù quanh mắt có thể liên quan đến việc thận làm rò rỉ lượng lớn protein qua nước tiểu thay vì giữ lại trong cơ thể. Đây được xem là một dấu hiệu sớm cho thấy bộ lọc của thận có thể đã bị tổn thương.
8. Sưng mắt cá chân và bàn chân
Sưng mắt cá chân.
Chức năng thận suy giảm có thể khiến cơ thể giữ natri, từ đó gây sưng ở bàn chân và mắt cá chân. Tuy nhiên, sưng chi dưới cũng có thể là dấu hiệu của bệnh tim, bệnh gan hoặc các vấn đề tĩnh mạch mạn tính ở chân.
9. Chán ăn
Chán ăn là triệu chứng khá chung, có thể do nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, sự tích tụ độc tố do chức năng thận suy giảm cũng có thể là một trong những yếu tố khiến người bệnh ăn uống kém hơn bình thường.
10. Chuột rút cơ
Suy giảm chức năng thận có thể dẫn đến mất cân bằng điện giải. Chẳng hạn, nồng độ canxi thấp hoặc phốt pho không được kiểm soát tốt có thể góp phần gây chuột rút cơ.
Sau tuổi 40, càng không nên xem nhẹ các thay đổi của cơ thể
Ở một số người, chức năng thận có thể suy giảm tự nhiên theo tuổi tác. Chỉ số eGFR, dùng để ước tính mức độ lọc của thận, có xu hướng giảm dần khi tuổi tăng. Theo Kidney Care UK (tổ chức từ thiện hàng đầu tại Anh chuyên hỗ trợ bệnh nhân thận), sau tuổi 40, chức năng thận bắt đầu giảm khoảng 1% mỗi năm như một phần của quá trình lão hóa.
Tuy nhiên, sự suy giảm này không có nghĩa là mọi bất thường đều có thể xem là “bình thường do tuổi tác”. Nếu chức năng thận giảm xuống dưới ngưỡng bệnh thận mạn, người bệnh vẫn cần được theo dõi và điều trị khi cần thiết để giữ tình trạng ổn định.
Ngoài tuổi tác, tăng huyết áp, đái tháo đường kiểm soát kém, yếu tố di truyền, một số bệnh tự miễn như lupus và tình trạng thừa cân cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn. Vì vậy, khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu kể trên, đặc biệt ở người sau 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ, việc thăm khám và xét nghiệm là điều không nên trì hoãn.
BSCK2 Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai cho biết đi tiểu nhiều bọt không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng.
Điển hình là trường hợp một bệnh nhân nam sau buổi nhậu nhiều thịt bất ngờ thấy nước tiểu toàn bọt. Cả gia đình lo lắng, cho rằng anh đã bị suy thận nặng, thậm chí chuẩn bị sẵn tâm lý cho tình huống xấu. Thế nhưng, kết quả kiểm tra cho thấy mọi chỉ số đều bình thường. Ngay khi nhận kết quả, người đàn ông này vui mừng gọi điện về nhà báo tin: “Khỏe mạnh bình thường rồi!”.
Trên thực tế, nước tiểu nổi bọt có thể xuất phát từ những nguyên nhân rất đơn giản. Dòng tiểu mạnh, tiểu gấp, nước tiểu bị cô đặc do uống ít nước, nhịn tiểu lâu hoặc thậm chí do tồn dư chất tẩy rửa trong bồn cầu… đều có thể khiến nước tiểu xuất hiện bọt. Những trường hợp này thường chỉ thoáng qua, bọt tan nhanh và không đáng lo ngại.
Tuy nhiên, vấn đề cần được chú ý khi tình trạng này lặp lại thường xuyên. Nếu nước tiểu có nhiều bọt, bọt dày và lâu tan, đặc biệt đi kèm các biểu hiện như phù mi mắt vào buổi sáng, phù chân, tăng huyết áp, đái tháo đường, tiểu ra máu hoặc cơ thể mệt mỏi kéo dài, người bệnh nên đi khám sớm, bác sĩ Tuấn lưu ý.
Theo bác sĩ Tuấn, trong những trường hợp nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm cơ bản như tổng phân tích nước tiểu để phát hiện protein hoặc hồng cầu; xét nghiệm tỷ lệ albumin/creatinin niệu (ACR) nhằm phát hiện sớm tổn thương thận; xét nghiệm creatinin máu và chỉ số eGFR để đánh giá chức năng lọc của thận. Ngoài ra, việc đo huyết áp, kiểm tra đường huyết cũng rất cần thiết nếu có yếu tố nguy cơ.
Về cơ chế, thận có vai trò lọc máu nhưng vẫn giữ lại những chất quan trọng như protein (albumin). Khi “hàng rào lọc” của thận bị tổn thương, protein có thể lọt vào nước tiểu. Chính sự hiện diện của protein này có thể khiến nước tiểu dễ tạo bọt hơn.
Dù vậy, bác sĩ Tuấn cũng nhấn mạnh: tiểu bọt chỉ là dấu hiệu gợi ý, không đủ độ nhạy và đặc hiệu để chẩn đoán suy thận. Nói cách khác, không phải cứ có bọt là có protein niệu, và cũng không phải cứ có protein niệu thì luôn biểu hiện bằng tiểu bọt.
Đáng lưu ý, protein niệu đôi khi chỉ tăng tạm thời sau sốt, mất nước, vận động nặng hoặc nhiễm trùng. Ở một số người trẻ còn có tình trạng protein niệu tư thế – xuất hiện khi đứng lâu nhưng biến mất khi nghỉ ngơi. Vì vậy, nếu kết quả xét nghiệm bất thường nhưng chưa có triệu chứng rõ ràng, bác sĩ thường sẽ hẹn kiểm tra lại để xác nhận, tránh chẩn đoán vội vàng.
Khi xuất hiện tiểu bọt không nên quá hoang mang trước những dấu hiệu đơn lẻ. Theo các chuyên gia, cách tốt nhất là theo dõi cơ thể, duy trì thói quen uống đủ nước, hạn chế nhịn tiểu và đi khám khi có dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc kèm triệu chứng nghi ngờ.
Đi tiểu có bọt có thể chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng cũng có thể là “tín hiệu sớm” của vấn đề sức khỏe. Quan trọng là nhận diện đúng và xử trí kịp thời, thay vì tự suy diễn khiến bản thân và gia đình rơi vào lo lắng không cần thiết.
Cơm là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình. Tuy nhiên, thay vì ăn khi còn nóng, một số người lại lựa chọn cơm nguội, vì cho rằng cách ăn này có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe.
Theo thông tin đăng tải trên CCTV , bác sĩ Vương Lỗi (khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện số 1 trực thuộc Đại học Y Chiết Giang, Trung Quốc) cho biết sau khi làm lạnh, cơm hình thành tinh bột kháng – thành phần có thể mang lại một số lợi ích nhất định.
So với cơm nóng, cơm nguội được cho là có thể hỗ trợ kiểm soát cân nặng, góp phần cải thiện chuyển hóa đường và chất béo, cũng như giúp ổn định đường huyết sau ăn.
Điều này là do sau khi cơm được làm nguội, một phần tinh bột chín có thể chuyển thành trạng thái tinh bột thô, hiện tượng này thường được gọi là thoái hóa tinh bột, từ đó hình thành một lượng tinh bột kháng.
Loại tinh bột này được tiêu hóa chậm, ít được hấp thu ở ruột non và có đặc tính tương tự chất xơ. Khi xuống đại tràng, nó có thể được hệ vi sinh đường ruột sử dụng.
Vì vậy, việc bổ sung thực phẩm chứa tinh bột kháng trong chế độ ăn được cho là có thể mang lại một số lợi ích nhất định cho sức khỏe, tùy thuộc vào cách sử dụng và thể trạng mỗi người.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng, ngay cả khi được hâm nóng lại, cơm nguội vẫn giữ hàm lượng tinh bột kháng cao hơn so với cơm vừa nấu chín lần đầu nhờ cấu trúc bền vững. Nguyên nhân là do cấu trúc của tinh bột kháng bền hơn, có thể duy trì tương đối ổn định qua quá trình gia nhiệt.
Tuy nhiên, nếu sử dụng cơm nguội, cần đặc biệt chú ý đến điều kiện bảo quản. Nên bảo quản cơm trong hộp kín và để trong ngăn mát tủ lạnh, tránh để quá lâu và nên dùng sớm, nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm vi khuẩn như Listeria hay Bacillus cereus.
Ngoài cơm nguội, một số thực phẩm giàu tinh bột như bánh mì, khoai tây, khoai lang, ngô hay các loại đậu sau khi nấu chín và để nguội cũng có thể hình thành tinh bột kháng. Bên cạnh đó, chuối (đặc biệt khi chưa chín hẳn) và hạt nưa (konjac) là những thực phẩm thường được nhắc đến nhờ chứa tinh bột kháng hoặc chất xơ, có thể hỗ trợ tiêu hóa và góp phần kiểm soát đường huyết khi sử dụng hợp lý.
Ngoài việc lựa chọn thực phẩm, thứ tự ăn trong bữa cũng được cho là có thể ảnh hưởng đến kiểm soát đường huyết. Một cách ăn thường được khuyến nghị là bắt đầu với canh hoặc nước ấm, sau đó đến rau, tiếp theo là thực phẩm giàu đạm và cuối cùng mới ăn tinh bột.
Bên cạnh đó, việc kết hợp ngũ cốc nguyên hạt như kê, gạo lứt hoặc yến mạch vào khẩu phần có thể giúp cải thiện chất lượng dinh dưỡng và hỗ trợ chuyển hóa. Nhìn chung, việc linh hoạt điều chỉnh thói quen ăn uống – từ lựa chọn thực phẩm, thứ tự ăn đến loại ngũ cốc sử dụng – có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát đường huyết và sức khỏe tổng thể.
🔮 Tử vi 12 con giáp ngày 07/05/2026 (Mùng 21 tháng 3 Âm lịch – Bính Ngọ): Đây là ngày mang năng lượng khá thuận lợi, thích hợp để khởi động kế hoạch mới, mở rộng quan hệ và đón nhận vận may. Một số tuổi có cơ hội tài lộc bất ngờ, trong khi vài tuổi cần chú ý đến cảm xúc và sức khỏe.
🐭 Tuổi Tý
Công việc: Khởi sắc, dễ hoàn thành mục tiêu.
Tài lộc: Có lộc nhỏ, tài chính ổn định.
Tình cảm: Hài hòa, thuận lợi trong giao tiếp.
Sức khỏe: Tốt, tinh thần phấn khởi.
🐮 Tuổi Sửu
Công việc: Ổn định, có quý nhân hỗ trợ.
Tài lộc: Khởi sắc, dễ có khoản thu bất ngờ.
Tình cảm: Bình ổn, thuận lợi.
Sức khỏe: Tốt.
🐯 Tuổi Dần
Công việc: Hanh thông, dễ được đề bạt.
Tài lộc: Khá tốt, nhiều cơ hội mới.
Tình cảm: Hài hòa, thuận lợi.
Sức khỏe: Tốt.
🐰 Tuổi Mão
Công việc: Ổn định, dễ thích nghi.
Tài lộc: Duy trì mức ổn định.
Tình cảm: Ngọt ngào, thuận lợi.
Sức khỏe: Tốt.
🐲 Tuổi Thìn
Công việc: Có áp lực, cần kiên nhẫn.
Tài lộc: Trung bình, nên giữ đệm tài chính.
Tình cảm: Hài hòa, dễ đồng thuận.
Sức khỏe: Ổn định.
🐍 Tuổi Tỵ
Công việc: Có khởi sắc nhưng dễ gặp tiểu nhân.
Tài lộc: Hao hụt nhẹ, tránh đầu tư nóng.
Tình cảm: Có rạn nứt do thiếu tin tưởng.
Sức khỏe: Cần nghỉ ngơi hợp lý.
🐎 Tuổi Ngọ
Công việc: Sự nghiệp thăng hoa, nhiều cơ hội phát triển.
Tài lộc: Khá tốt, dễ có khoản thu bất ngờ.
Tình cảm: Hài hòa.
Sức khỏe: Tốt.
🐐 Tuổi Mùi
Công việc: Vận trình ổn định, ít áp lực.
Tài lộc: Có cơ hội mới.
Tình cảm: Hài hòa, thuận lợi.
Sức khỏe: Tốt.
🐒 Tuổi Thân
Công việc: Có thể gặp rắc rối nhỏ, cần kiên nhẫn.
Tài lộc: Trung bình, nên kiểm soát chi tiêu.
Tình cảm: Hài hòa, nên chủ động quan tâm.
Sức khỏe: Tốt.
🐓 Tuổi Dậu
Công việc: Có cơ hội, dễ đạt thành quả.
Tài lộc: Khởi sắc, nhiều cơ hội mới.
Tình cảm: Hài hòa.
Sức khỏe: Tốt.
🐕 Tuổi Tuất
Công việc: Có cơ hội nhưng dễ chi tiêu vượt khả năng.
Tài lộc: Hao hụt, cần kiểm soát kỹ.
Tình cảm: Dễ vướng bận.
Sức khỏe: Cần nghỉ ngơi hợp lý.
🐖 Tuổi Hợi
Công việc: Tích cực, tinh thần thoải mái.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
