Quyết định rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từ ngày 1-5 của Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã làm rung chuyển liên minh tồn tại gần 66 năm này. Trong thông báo hôm 28-4, UAE cho biết sau khi rời OPEC, nước này dự kiến tiếp tục theo đuổi mục tiêu từ lâu là tăng sản lượng dầu thô một cách từ từ và có kiểm soát, phù hợp với nhu cầu và diễn biến thị trường.

Theo đài CNBC, quyết định của UAE xuất phát từ một vấn đề quen thuộc: nước này đã đầu tư rất nhiều để tăng khả năng khai thác dầu nên không muốn bị giới hạn bởi hạn ngạch của OPEC - vốn được đặt ra để giữ giá dầu cao. Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), UAE chỉ khai thác khoảng 2,37 triệu thùng/ngày trong tháng 3-2026 trong khi con số này có thể tăng lên mức 4,3 triệu thùng/ngày. Giờ đây, UAE muốn có thêm quyền chủ động trong việc quyết định sản lượng, không bị ràng buộc bởi OPEC, đồng thời hướng tới mục tiêu nâng công suất lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

Một lý do khác để tăng sản lượng lúc này là các chuyên gia cho rằng nhu cầu tiêu thụ dầu sẽ đạt đỉnh trong những năm tới trước khi thế giới chuyển dần sang các nguồn năng lượng tái tạo. Điều đó đồng nghĩa với việc lượng dầu còn nằm dưới lòng đất có thể đang có giá trị cao hơn ở thời điểm hiện tại so với tương lai, khi nhu cầu suy giảm. Vì vậy, theo AP, việc kìm hãm sản lượng có thể khiến các nước bỏ lỡ cơ hội thu lợi nhuận.

Quyết định trên được đưa ra sau nhiều tuần Iran - một thành viên khác của OPEC - tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào UAE. Ngoài ra, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa cũng làm hạn chế xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của nước này. Tuy vậy, UAE không cho rằng quyết định rời đi là do chiến sự. Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail al-Mazrouei nói với đài CNBC rằng thời điểm rời OPEC được lựa chọn nhằm hạn chế tối đa sự gián đoạn đối với các nước sản xuất khác trong nhóm.

Thực tế, theo một số chuyên gia, quyết định của UAE nhiều khả năng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến thị trường trong năm tới, nhất là khi eo biển Hormuz vẫn còn chưa khai thông. Dù vậy, động thái này có thể gây áp lực khiến giá giảm về sau do làm suy yếu sự gắn kết cần thiết giữa các nhà sản xuất để giữ giá dầu không lao dốc quá mạnh trong những giai đoạn dư cung.

Một số nhà phân tích cảnh báo nếu các quốc gia đang tuân thủ hạn ngạch cảm thấy bất mãn với những nước không tuân thủ trong nội bộ OPEC, sẽ có thêm thành viên theo chân UAE. Về lâu dài, kịch bản này đe dọa khiến OPEC mất dần vai trò như một liên minh dầu mỏ và tầm ảnh hưởng đối với thị trường này. Trước đó, một số quốc gia như Qatar, Ecuador và Angola đã rời tổ chức này trong những năm gần đây với lý do không hài lòng về hạn ngạch hoặc thay đổi ưu tiên quốc gia. Angola rời đi vào năm 2024 trong khi Qatar chấm dứt tư cách thành viên từ năm 2019.

Trong thời gian tới, một số quốc gia có thể lựa chọn rời đi do ngày càng khó chịu với các hạn chế của OPEC và OPEC+ (liên minh giữa OPEC và các nhà sản xuất bên ngoài). Ông Matt Smith, chuyên gia tại Công ty Phân tích Kpler (Bỉ), nhận định Kazakhstan là ứng viên đáng chú ý bởi khi nước này liên tục sản xuất vượt hạn ngạch. Nigeria cũng có thể làm thế bởi quốc gia sản xuất dầu thô lớn nhất châu Phi này ngày càng ưu tiên lọc dầu trong nước, qua đó giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nên không còn muốn tiếp tục bị ràng buộc bởi hạn ngạch.

Thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch

Các cuộc đàm phán cấp cao nhằm thúc đẩy tiến trình chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch diễn ra tại TP Santa Marta - Colombia trong 2 ngày 28 và 29-4. Hội nghị này có sự tham gia của các bộ trưởng và quan chức cấp cao đến từ hơn 50 nước, tập trung thảo luận biện pháp giảm phụ thuộc vào dầu mỏ, khí đốt và than đá - được xem là những nguyên nhân chính gây nóng lên toàn cầu - để chuyển sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Môi trường Colombia Irene Vélez Torres cho rằng xung đột Trung Đông hiện nay cho thấy "chúng ta không chỉ đối mặt với khủng hoảng khí hậu và môi trường, mà còn là khủng hoảng kinh tế và an ninh quốc gia". Trong khi đó, bà Stientje van Veldhoven, Bộ trưởng Chính sách khí hậu và Tăng trưởng xanh Hà Lan, nhấn mạnh thế giới cần chuyển dần khỏi nhiên liệu hóa thạch không chỉ vì lợi ích khí hậu mà còn để tăng tính tự chủ và bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo AP, hội nghị trên tiếp tục nêu bật thách thức then chốt là nguồn tài chính cho tiến trình chuyển đổi, nhất là đối với các quốc gia đang phát triển hiện gánh nhiều nợ và có ngân sách hạn hẹp. Bà Stientje van Veldhoven nhấn mạnh việc tiếp cận nguồn tài chính với chi phí hợp lý là yếu tố then chốt để tiến trình này có thể diễn ra trên toàn cầu. Các đại biểu cũng tranh luận về vai trò của các công cụ chính sách như thị trường carbon, trợ cấp của chính phủ...

Theo ban tổ chức, hội nghị không đưa ra các thỏa thuận mang tính ràng buộc mà nhằm tạo động lực chính trị và tập hợp các quốc gia sẵn sàng thúc đẩy chuyển đổi. Sự kiện cũng được xem là bước đệm cho các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu sắp tới, nơi vấn đề tài chính và lộ trình cắt giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch dự kiến tiếp tục là tâm điểm tranh luận.

Hoàng Phương

Trong thông báo ngày 29-4, 1,8 triệu rial đổi được một USD, mức thấp nhất từ trước tới nay. Đồng rial vẫn ổn định trong những tuần đầu của chiến sự nhưng bắt đầu trượt giá cách đây hai ngày.

Chuyên gia cảnh báo đồng rial mất giá có thể làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát tại Iran, khi nhiều mặt hàng nhập khẩu từ thực phẩm, thuốc men, đồ điện tử cho tới nguyên vật liệu, đều bị ảnh hưởng bởi tỉ giá USD.

Trước đó hồi tháng 1, Iran cũng đối mặt với cú sốc tiền tệ, khi đồng rial giảm từ 1,4 triệu xuống 1,6 triệu rial đổi một USD trong chưa đầy một tuần.

Hiện tại lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì nhưng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ gây áp lực lên nền kinh tế vốn mong manh của Iran, làm giảm nguồn thu chính của chính phủ và ngoại tệ.

Nền kinh tế Iran đối mặt với hàng thập niên bị trừng phạt, lạm phát kéo dài và khoảng cách ngày càng lớn giữa tỷ giá hối đoái chính thức và tỷ giá thị trường tự do. Cuộc chiến kéo dài nhiều tuần trở thành gánh nặng với doanh nghiệp, hộ gia đình và ngân sách nhà nước.

Giá cả mặt hàng thiết yếu tăng mạnh trước cả khi đồng rial chạm đáy kỷ lục - theo AP. Giá thịt gà tăng 75% trong tháng qua, thịt bò và thịt cừu tăng 68%. Nhiều sản phẩm sữa tăng giá gấp rưỡi.

Áp lực kinh tế cũng lan sang thị trường lao động. Trong hơn năm tuần oanh tạc, Mỹ và Israel đã đánh trúng hàng ngàn nhà máy ở Iran. Một số tờ báo đưa tin nhiều nhân viên bị sa thải sau khi hết hạn hợp đồng, khả năng cao do chi phí leo thang, nhu cầu yếu, bất ổn hậu chiến và lệnh cấm vận buộc một số công ty phải cắt giảm việc làm hoặc tránh gia hạn các hợp đồng tạm thời.

Thứ trưởng Bộ Lao động Gholamhossein Mohammadi cho biết Iran mất ít nhất 1 triệu việc làm trực tiếp do chiến tranh.

Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Berlin leo thang sau những chỉ trích gay gắt từ Thủ tướng Đức Friedrich Merz.

Ông Friedrich Merz đã công kích cách chính quyền ông Donald Trump xử lý vấn đề Iran, cũng như tiến trình đàm phán liên quan đến eo biển Hormuz.

Những lời phê phán của ông Friedrich Merz đánh dấu sự phản ứng mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của một đồng minh NATO đối với cách tiếp cận của Washington. Điều này làm nổi bật những rạn nứt tiềm tàng trong liên minh phương Tây giữa lúc chi phí năng lượng leo thang và tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa.

Tạp chí Newsweek dẫn lời ông Friedrich Merz nhận định: "Người Iran rõ ràng đang mạnh hơn dự kiến. Người Mỹ cũng rõ ràng không có một chiến lược thực sự thuyết phục trong các cuộc đàm phán". Theo ông, "cả một quốc gia đang bị giới lãnh đạo Iran làm cho bẽ mặt".

Đáp trả lại trên mạng xã hội Truth Social, ông Donald Trump khẳng định sẽ sớm đưa ra quyết định về quân số tại Đức. "Mỹ đang nghiên cứu và xem xét khả năng giảm quân tại Đức, quyết định cuối cùng sẽ có trong thời gian ngắn sắp tới" - ông tuyên bố.

Trước đó, vào ngày 28-4, Tổng thống Mỹ đã công kích trực diện bình luận của ông Friedrich Merz khi cho rằng "ông ấy chẳng biết mình đang nói gì!". Ông còn bồi thêm: "Chẳng trách nước Đức đang thể hiện kém cỏi như vậy, cả về kinh tế lẫn các mặt khác"!

Bất kỳ động thái rút quân nào cũng có thể tác động tiêu cực đến sự đoàn kết của NATO, cấu trúc an ninh của châu Âu cũng như vị thế quân sự của Mỹ trên thế giới.

Theo Newsweek, từ sau Chiến tranh Thế giới lần 2, Mỹ luôn duy trì sự hiện diện quân sự quy mô lớn tại Đức, với quân số lúc đạt đỉnh hơn 250.000 người.

Nước Đức ngày nay vẫn là mắt xích chiến lược khó thể thay thế. Đức hiện là nơi trú đóng của hàng chục ngàn binh sĩ Mỹ, nơi đặt các căn cứ trọng yếu như căn cứ không quân Ramstein, cùng các trung tâm huấn luyện và chỉ huy lục quân tại Bavaria, Stuttgart.

Quốc gia này cũng là nơi đặt trụ sở Bộ Tư lệnh châu Âu và Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ, đồng thời đóng vai trò là trung tâm hậu cần và y tế lớn cho các hoạt động của Mỹ tại nước ngoài.

Các quan chức Mỹ từ lâu đã khẳng định rằng việc duy trì lực lượng tại Đức hỗ trợ khả năng răn đe của NATO và triển khai quân nhanh chóng, bất kể quân số hay các thỏa thuận đóng quân có thể bị các chính quyền kế tiếp định kỳ xem xét lại.

Ông Donald Trump từng nhiều lần đặt dấu hỏi về quy mô hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu, đặc biệt là Đức. Bởi lẽ, ông cho rằng quốc gia này không chi trả thỏa đáng cho chi phí quốc phòng.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Donald Trump từng chỉ thị lên phương án rút quân quy mô lớn khỏi Đức. Song, động thái này sau đó đã bị chính quyền của ông Joe Biden tạm dừng.

Anh lâu nay vẫn tận dụng “quyền lực mềm” của hoàng gia để chinh phục vị tổng thống Mỹ khó đoán, với việc 2 lần tổ chức lễ đón ông Trump theo nghi thức cấp nhà nước xa hoa. Tuần này, Vua Charles và Hoàng hậu Camilla thăm Washington, nhân dịp kỷ niệm 250 năm Mỹ tuyên bố độc lập khỏi Anh.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump nhiều lần chế giễu và chỉ trích Thủ tướng Anh Keir Starmer trong những tuần gần đây, xung quanh việc London không ủng hộ Washington trong cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, theo các nhà ngoại giao và bình luận, nhiệm vụ của Nhà vua không phải là trực tiếp hàn gắn quan hệ chính trị, mà là nhắc nhở công chúng và giới chính trị Mỹ về chiều sâu và tính lâu bền của mối quan hệ song phương.

Theo cựu Đại sứ Anh tại Mỹ Nigel Sheinwald, Nhà vua đã tận dụng bài phát biểu hiếm hoi trước Quốc hội Mỹ để làm nổi bật mạng lưới liên kết song phương trong các lĩnh vực văn hóa, an ninh, quốc phòng và công nghệ.

“Nhà vua hy vọng một phần thông điệp đó sẽ để lại ảnh hưởng lâu dài tới các thính giả - rộng hơn nhiều so với chính quyền đương nhiệm và tồn tại lâu hơn cả nhiệm kỳ của họ”, ông Sheinwald nói với Reuters .

Chuyến thăm 4 ngày của vị quốc vương 77 tuổi diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước xuống mức tồi tệ nhất kể từ cuộc khủng hoảng kênh đào Suez, đồng thời phản ánh những căng thẳng rộng hơn giữa chính quyền Tổng thống Trump với các đồng minh châu Âu.

Đầu năm nay, ông Trump đe dọa sẽ chiếm Greenland - một phần lãnh thổ của Đan Mạch, và gần đây chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO vì không điều hải quân tới hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, nơi Iran hạn chế tàu qua lại.

Trong bài phát biểu trước Quốc hội ngày 28/4, Vua Charles ca ngợi liên minh Anh - Mỹ, đưa ra những lời nhắc nhở tinh tế với Tổng thống Trump, cảnh báo về nguy cơ của xu hướng ngày càng hướng nội và kêu gọi đề cao hòa bình, lòng trắc ẩn trong đời sống.

“Một nhà ngoại giao bậc thầy”, một quan chức cấp cao nhận xét.

Tại Úc, nơi Vua Charles cũng là nguyên thủ quốc gia, bài bình luận trên báo Sydney Morning Herald ca ngợi bài phát biểu “thuyết phục và cực kỳ khéo léo” khi truyền tải tới ông Trump những điều mà nhiều người cho rằng ông cần nghe.

Tuy nhiên, ông Mark Lyall Grant - cựu cố vấn an ninh quốc gia Anh, cho rằng nhắn nhủ thông điệp tới ông Trump là điều quan trọng, nhưng sứ mệnh lớn hơn của Nhà vua và Hoàng hậu là hướng tới công chúng Mỹ, trong khuôn khổ chuyến thăm bao gồm cả các điểm dừng tại New York và Virginia.

“Trong quá khứ từng có những giai đoạn khó khăn ở cấp chính trị, Nhà vua là biểu tượng của quốc gia Anh, và chuyến thăm này nhắc nhở người dân Mỹ về bản chất của mối quan hệ đó và ý nghĩa của nó đối với cả hai nước”, ông nói.

Không còn “đặc biệt” như xưa?

Anh từ lâu tự hào về mối quan hệ thân thiết với Mỹ, nhưng những rạn nứt ngày càng rõ trong nhiệm kỳ hai của ông Trump - vào thời điểm gần 1 thập kỷ sau khi Anh rời Liên minh châu Âu, đã thúc đẩy quá trình tự nhìn nhận lại về cách London nên ứng xử trong một thế giới biến động hơn nhiều.

Đại sứ Anh tại Mỹ Christian Turner gần đây cho biết ông không thích cụm từ “mối quan hệ đặc biệt” mà cố Thủ tướng Anh Winston Churchill đặt ra, vì nó gợi nhớ quá nhiều đến quá khứ.

Văn phòng Đối ngoại Anh sau đó cho biết phát biểu này không phản ánh quan điểm chính thức.

Phe chỉ trích Chính phủ Anh cũng cho rằng dù giọng điệu của Tổng thống Trump đôi khi gây khó chịu, nhưng nhà lãnh đạo Mỹ không sai khi cho rằng Anh, cũng như các quốc gia châu Âu khác, cần tăng chi tiêu quốc phòng nếu muốn được các đối tác toàn cầu coi trọng.

Giới ngoại giao nhận định việc tận dụng “quyền lực mềm” của hoàng gia có thể giúp chính phủ Công đảng trung tả của Thủ tướng Starmer giữ các kênh đối thoại mở, khi tìm cách cải thiện quan hệ với vị tổng thống cánh hữu của Mỹ.

“Đây là cơ hội hoàn hảo để duy trì các kênh ngoại giao và đảm bảo các cuộc đối thoại tiếp tục diễn ra”, nhà bình luận hoàng gia Afua Hagan nhận định.

Ông Starmer kỳ vọng chuyến thăm của Vua Charles sẽ tái hiện “phép màu” mà cố Nữ hoàng Elizabeth II từng tạo ra sau khủng hoảng Suez.

“Khi mẹ tôi thăm Mỹ năm 1957, một trong những nhiệm vụ của bà là khôi phục lại yếu tố ‘đặc biệt’ trong quan hệ hai nước sau khủng hoảng Trung Đông”, Vua Charles nói trong tiệc chiêu đãi cấp nhà nước tại Nhà Trắng ngày 28/4.

“Gần 70 năm sau, thật khó tưởng tượng điều tương tự có thể xảy ra ngày nay”, ông đùa.

“Mỹ đang nghiên cứu và đánh giá khả năng giảm quân tại Đức, và sẽ đưa ra quyết định trong thời gian ngắn sắp tới”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 29/4.

Một quan chức cấp cao Nhà Trắng trước đó nói với Reuters, rằng ông Trump đã thảo luận về khả năng rút bớt binh sĩ Mỹ khỏi châu Âu.

Theo dữ liệu từ Trung tâm Dữ liệu nhân lực quốc phòng Mỹ (DMDC), tính đến tháng 12/2025, Mỹ có hơn 68.000 binh sĩ thường trực tại các căn cứ ở châu Âu. Trong đó, hơn một nửa, tương đương khoảng 36.400 người, đóng tại Đức. Con số này thấp hơn nhiều so với khoảng 250.000 binh sĩ Mỹ từng đồn trú tại đây vào năm 1985, trước khi Bức tường Berlin sụp đổ và Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Thông tin trên được ông Trump đưa ra sau mâu thuẫn với Thủ tướng Đức về cuộc chiến ở Iran

Những ngày gần đây, Tổng thống Mỹ Trump nhiều lần công kích Thủ tướng Đức Friedrich Merz liên quan đến vấn đề này. Nhà lãnh đạo Mỹ nói ông Merz “không biết mình đang nói gì”, sau khi Thủ tướng Đức cho rằng Iran đang “làm bẽ mặt” Mỹ trong vấn đề đàm phán chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, ngày 29/4, ông Merz khẳng định quan hệ với ông Trump vẫn tốt đẹp, bất chấp bất đồng.

Bài đăng của Tổng thống Trump xuất hiện chỉ vài giờ sau khi tướng Carsten Breuer - Tổng tham mưu trưởng Đức, gặp Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby và các quan chức quốc phòng khác tại Washington để thảo luận về chiến lược quân sự mới của Đức – chiến lược đầu tiên ngoài khuôn khổ NATO kể từ sau Thế chiến II.

Thứ trưởng Colby đã ca ngợi tài liệu chiến lược này, trong đó nêu mục tiêu đưa Đức trở thành lực lượng quân sự thông thường lớn nhất châu Âu, gọi đây là “lộ trình rõ ràng phía trước”.

“Tổng thống Trump đã đúng khi nhấn mạnh châu Âu phải làm nhiều hơn, và NATO không thể chỉ là ‘con hổ giấy’. Đức hiện đang đóng vai trò dẫn dắt trong việc này”, ông Colby viết trên mạng xã hội.

Tướng Breuer cho biết phía Mỹ “sự đánh giá cao” chiến lược quân sự của Đức cũng như cam kết tài chính nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo trong NATO, nhưng không đề cập việc hai bên có thảo luận về khả năng giảm quân Mỹ tại Đức hay không.

Ông Trump từ lâu đã chỉ trích Đức và các nước châu Âu không chi đủ cho quốc phòng, dù ông hoan nghênh quyết định của các thành viên NATO nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP.

Căng thẳng gia tăng sau khi các đồng minh NATO từ chối ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel ở Iran mà không tham vấn họ. Ngoài ra, việc ông Trump muốn tiếp quản đảo Greenland từ Đan Mạch cũng làm quan hệ giữa các thành viên NATO thêm căng thẳng.

Ông Trump từng tìm cách cắt giảm mạnh số binh sĩ Mỹ tại Đức trong nhiệm kỳ đầu, nhưng kế hoạch này không thành hiện thực.

Theo ông Jeff Rathke, nhà ngoại giao Mỹ đã nghỉ hưu và hiện là Chủ tịch Viện Mỹ - Đức tại Đại học Johns Hopkins, cho rằng việc Mỹ có lợi ích lớn từ việc duy trì hiện diện quân sự tiền phương, như tại căn cứ Ramstein ở Đức.

“Lực lượng Mỹ ở châu Âu không phải là sự ‘ban ơn’ cho những người châu Âu vô ơn, mà là công cụ phục vụ sức mạnh quân sự toàn cầu của Mỹ”, ông Rathke nói.

Các quan chức quân sự Mỹ và Đức khẳng định quan hệ hợp tác vẫn bền chặt, bất chấp những phát ngôn thất thường của ông Trump trên mạng xã hội về việc rút khỏi NATO hoặc cắt giảm quân.

Ông Ghalibaf, một nhà đàm phán chủ chốt trong các cuộc đàm phán ngừng bắn với Mỹ, cáo buộc các đối thủ của Iran đang “cố gắng làm suy yếu đất nước từ bên trong thông qua chiến thuật bao vây và thao túng truyền thông”.

Ông kêu gọi công chúng Iran duy trì sự đoàn kết, cho rằng đó là cách duy nhất để chống lại cái mà ông gọi là “âm mưu” của đối phương.

“Mọi hành động gây chia rẽ đều là một phần trong kế hoạch của đối phương”, ông Ghalibaf nói, khẳng định rằng các quan chức Iran “đều là những người tuân theo mệnh lệnh của lãnh tụ tối cao”.

Trước đó, một tuyên bố chung của quốc hội được ký ngày 27/4 với đa số phiếu thuận đã bày tỏ sự ủng hộ đối với nhóm đàm phán của Iran, bao gồm cả ông Ghalibaf.

Về tình hình eo biển Hormuz, ông Ghalibaf cho biết, việc Mỹ phong toả eo biển đã góp phần khiến giá dầu tăng lên gần 120 USD/thùng. “Điểm dừng tiếp theo: 140 USD/thùng. Vấn đề của việc phong toả không phải là lý thuyết, mà là tư duy”, ông Ghalibaf nói.

“Đường ống đó sẽ phát nổ từ bên trong”, ông Trump nói tuần trước trên Fox News . “Một điều gì đó xảy ra khiến nó phát nổ. Chỉ còn khoảng ba ngày nữa trước khi điều đó xảy ra. Và khi nó phát nổ, bạn sẽ không bao giờ có thể xây dựng lại nó như cũ”.

Chủ tịch Quốc hội Iran cũng nhắc đến phát biểu của ông Trump hồi cuối tuần rằng, việc tích tụ dầu thừa sẽ sớm gây thiệt hại vĩnh viễn cho cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này.

Ông Ghalibaf nói: “Ba ngày trôi qua, không có giếng dầu nào phát nổ. Chúng ta có thể duy trì đến 30 ngày và phát trực tiếp giếng dầu đó trên X”.

Cùng ngày, Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad đã kêu gọi người dân cắt giảm tiêu thụ, gọi “tiết kiệm và giữ gìn” là nguyên tắc chung “và là nghĩa vụ tôn giáo”, đồng thời bác bỏ tác động của lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ.

“Mỹ sẽ không đạt được gì thông qua việc phong tỏa hải quân Iran”, ông Paknejad nói.

Bộ trưởng khẳng định “không cần lo lắng” về nguồn cung và phân phối nhiên liệu, nói thêm rằng các nhân viên ngành dầu mỏ đang làm việc suốt ngày đêm để ngăn chặn bất kỳ sự gián đoạn nào.

Lò phản ứng do Nga sản xuất đang được lắp đặt vào vị trí thiết kế của nhà máy điện hạt nhân El Dabaa, Ai Cập.

Những con số đã nói lên tất cả

Theo RT, các cơ quan thống kê quốc gia và nền tảng Comtrade của Liên Hợp Quốc cho biết, xuất khẩu của Nga vượt nhập khẩu 139,3 tỷ USD. Thặng dư của Đức là 226,4 tỷ USD, trong khi Trung Quốc dẫn đầu với 1,19 nghìn tỷ USD. Ireland và Hà Lan cũng nằm trong top 5, với lần lượt là 133,8 tỷ USD và 118,7 tỷ USD.

Cán cân thương mại tích cực hỗ trợ ngân sách và đồng tiền quốc gia. Điều này rất quan trọng đối với sự ổn định kinh tế của đất nước.

Nga đã tìm cách giảm thiểu tác động của các lệnh trừng phạt bằng cách tăng cường thương mại quốc tế với các nước nằm ngoài phạm vi phương Tây và tận dụng những biến động đáng kể về giá cả toàn cầu đối với các mặt hàng xuất khẩu chủ chốt, theo giải thích của Andrey Loboda, thành viên Hiệp hội Hợp tác Thương mại Nga (RASO) và Ủy ban Khai thác và Công nghệ Blockchain thuộc Ủy ban Tài chính và Đầu tư của Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga.

Trên quy mô lớn

Tuy nhiên, Mỹ dẫn đầu danh sách các quốc gia có xếp hạng tiêu cực, với mức thâm hụt 1,24 nghìn tỷ USD, cao hơn 3% so với năm 2024. Tiếp theo là Vương quốc Anh (395,3 tỷ USD), Ấn Độ (310,2 tỷ USD), Pháp (105,4 tỷ USD) và Thổ Nhĩ Kỳ (92,1 tỷ USD).

Các chuyên gia cảnh báo sự phụ thuộc quá lớn vào nhập khẩu làm suy yếu nền kinh tế và thường dẫn đến sự gia tăng không kiểm soát của nợ công và lạm phát gia tăng. Mỹ là một ví dụ điển hình, nhưng quốc gia này vẫn còn nhiều cơ hội để thu hút nguồn tài chính từ bên ngoài.

Tuy nhiên, trong bối cảnh sự quan tâm đến USD và trái phiếu Mỹ giảm sút, tình hình ngày càng đáng báo động đối với chính quyền.

Tổng thống Donald Trump đã thực hiện một số nỗ lực để khôi phục sản xuất trong nước và đang thu hút các công ty nước ngoài. Nhưng kết quả nhanh chóng khó có thể đạt được.

Chuyển hướng dòng vốn

Tài nguyên năng lượng, một cách dễ hiểu là nền tảng của thương mại quốc tế của Nga.

"Việc chuyển hướng dòng vốn sang châu Á đã giúp bù đắp sự mất mát thị trường châu Âu. Xuất khẩu phi tài nguyên cũng cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ.

Ngành luyện kim tăng 17,4% lên 74,7 tỷ USD, hóa chất tăng 21,6% lên 33,6 tỷ USD và cơ khí tăng 26,6% lên 29,6 tỷ USD. Điều này đã phần nào đa dạng hóa rổ hàng xuất khẩu của Nga", Dmitry Matyushenkov, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Pháp luật của ANO và thành viên câu lạc bộ chuyên gia Digoria, nhận xét.

Một yếu tố khác là sự tái định hướng tiền tệ, chuyển sang thanh toán bằng nhân dân tệ, rupee và rúp. Tỷ trọng USD và euro giảm từ 80% xuống 18%, làm giảm chi phí giao dịch và giảm sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng tài chính phương Tây. Tuy nhiên, mức giảm nhập khẩu khá khiêm tốn: 1,4%, xuống còn 279 tỷ USD.

Hơn nữa, những tháng gần đây cho thấy thị trường sẵn sàng trả giá cao hơn cho nguồn cung ổn định. Khả năng đảm bảo xuất khẩu của Nga, bất kể điều gì xảy ra, đã đẩy giá dầu sản xuất trong nước lên cao.

Điểm tăng trưởng

Các chuyên gia nhận thấy nhiều cơ hội rộng mở, chủ yếu trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

"Việc chuyển hướng khách hàng khai thác mỏ và trung tâm dữ liệu truyền thống từ các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư sang phạm vi pháp lý của Nga sẽ mang lại lợi nhuận đáng kể.

Hơn nữa, đồng tiền ổn định rúp, vốn đã chiếm hơn 10% giao dịch quốc tế, cũng đang góp phần vào điều này", ông Loboda cho biết.

Về phần mình, ông Matyushenkov nhấn mạnh ngành công nghiệp hóa chất là một lĩnh vực đầy triển vọng. Ông lưu ý: "Phân bón, polyme và hóa dầu đang cho thấy tốc độ tăng trưởng hơn 20%. Tiềm năng ở đây nằm ở việc tăng cường chế biến và mở rộng sang thị trường châu Phi và Đông Nam Á".

Ngành kỹ thuật cơ khí và thiết bị, bao gồm thiết bị đường sắt, máy móc nông nghiệp và các tổ máy phát điện cũng đang có nhu cầu cao, nhưng cần được cải tiến công nghệ, nhà kinh tế học này cho biết thêm.

Nga hiện đã là quốc gia dẫn đầu thế giới về xuất khẩu nông sản, nhưng bằng cách phát triển công nghệ chế biến và tạo ra các thương hiệu nổi tiếng, Nga có thể củng cố vị thế của mình trong lĩnh vực này.

Cuối cùng, cần xem xét đến các công nghệ xanh. "Nhiên liệu hydro, công nghệ thu giữ carbon và năng lượng hạt nhân có tiềm năng trở thành những ngành công nghiệp ngách nhưng có lợi nhuận cao.

Chìa khóa thành công không chỉ đơn giản là tăng sản lượng, mà còn là nâng cao khả năng cạnh tranh thông qua chứng nhận, thích ứng với các tiêu chuẩn thị trường mới và phát triển cơ sở hạ tầng xuất khẩu", Matyushenkov giải thích.

Với phương pháp đúng đắn và điều kiện thị trường thuận lợi, các chuyên gia ước tính rằng xuất khẩu của Nga có thể tăng ít nhất 5% vào năm 2026.

Chìa khóa cho cuộc tấn công

Theo RIA, khu vực trung tâm Donetsk vẫn là một trong những điểm nóng nhất. Sau khi kiểm soát cụm đô thị Krasnoarmeysk-Dimitrov, các đơn vị thuộc nhóm "Trung tâm" của Nga đang tiến về phía Bắc hướng tới Dobropillia và về phía Tây hướng tới biên giới với tỉnh Dnipropetrovsk.

Đã có những bước tiến đáng kể trên khu vực này của mặt trận.

Mới đây, Bộ Quốc phòng Nga đã tuyên bố kiểm soát Grishino, một ngôi làng lớn nằm cách Krasnoarmeysk 4km về phía Tây Bắc, trên tuyến đường cao tốc E-50 đi Pavlograd thuộc vùng Dnipropetrovsk.

Ngôi làng này được bao quanh bởi các ngọn đồi quan trọng, cho phép kiểm soát hỏa lực tầm gần đối với các khu dân cư lân cận.

Tiến về phía Bắc từ đây sẽ mở ra khả năng tiếp cận Dobropillya từ phía Tây. Nếu đồng thời tiến về phía Đông từ Rodinske, lực lượng Dobropillya của Ukraine sẽ bị kẹp gọn trong gọng kìm. Thất bại của lực lượng vũ trang Ukraine sẽ giúp quân đội Nga kiểm soát một phần đáng kể của khu vực tác chiến đặc biệt.

Khu vực phòng thủ chính

Sau đó, các đơn vị thuộc Trung tâm Nga có thể được điều động lại từ phía Tây đến khu vực phòng thủ chính của Lực lượng Vũ trang Ukraine ở Donbas, trải dài từ Nam lên Bắc dọc theo tuyến Kostiantynivka-Druzhkovka-Kramatorsk-Slovyansk.

Nhóm phía Nam hiện đang tham gia giao tranh ác liệt ở Kostiantynivka. Theo Bộ Quốc phòng Nga, các đơn vị tiền tuyến đã thiết lập vị trí ở ngoại ô thành phố. Hiện tại, lực lượng đang được tập trung để tiến sâu hơn vào làng.

Nhóm "phía Tây" của Nga đang tiến đến khu vực phòng thủ này từ phía Đông Bắc. Trong những ngày gần đây, giao tranh giành Rai-Aleksandrivka trên các cao điểm chiến lược gần đường cao tốc M-03, nối Artemovsk với Slovyansk, đã leo thang. Đồng thời, quân đội Nga tiếp tục gây sức ép lên Krasny Liman.

Việc kiểm soát nơi này sẽ mở đường đến Slovyansk từ phía Bắc. Rõ ràng, Bộ Quốc phòng đang dựa vào việc "phá vỡ" hệ thống phòng thủ của đối phương bằng cách tấn công các vị trí của Lực lượng Vũ trang Ukraine từ nhiều hướng khác nhau.

Nhưng tiến độ rất chậm. Máy bay không người lái, thứ mà đối phương sở hữu rất nhiều, hiện đang là trở ngại. Các kíp chiến đấu UAV và pháo binh Nga đang truy lùng một cách có hệ thống các kíp điều khiển UAV của Lực lượng Vũ trang Ukraine.

Ukraine đã tập trung các đơn vị UAV tinh nhuệ nhất của mình tại khu vực tác chiến đặc biệt (DPR). Do đó, việc đẩy nhanh cuộc tấn công là hoàn toàn không cần thiết.

Những thành công của nhóm quân "Bắc"

Trong những ngày gần đây, nhóm quân "Bắc" cũng đã lập được chiến công hiển hách khi kiểm soát ba khu định cư trọng điểm.

Các đơn vị tấn công của Trung đoàn Bộ binh Cơ giới 245 Nga, được hỗ trợ bởi Tiểu đoàn Akhmat-Zapad, Trung tâm Rubicon và pháo binh phòng không NBC, đã giành quyền kiểm soát làng Veterinarnoye trên biên giới giữa tỉnh Kharkiv và huyện Belgorod thuộc tỉnh Belgorod, cách Naumovka, Nga 2.5km về phía Tây.

Cuộc tấn công không hề dễ dàng: Đối phương đã biến ngôi làng thành một khu vực phòng thủ kiên cố. Nhưng những hành động phối hợp của quân Nga đã buộc Lực lượng Vũ trang Ukraine phải rút lui.

3km về phía Nam là khu dân cư kiểu đô thị lớn Kazachya Lopan, một giao lộ quan trọng, trung tâm hậu cần và đầu mối đường sắt. Việc kiểm soát nơi này sẽ làm phức tạp đáng kể việc chuyển quân của Lực lượng Vũ trang Ukraine đến khu vực biên giới.

Máy bay tấn công thuộc Trung đoàn Bộ binh Cơ giới 126 của Sư đoàn 71 Nga đã kiểm soát làng Bochkovo ở huyện Volchansk, vùng Kharkiv, nằm bên bờ sông Volchya, cách biên giới 3km về phía Nam và cách Volchansk 10km về phía Đông.

Theo Bộ Quốc phòng Nga, đối phương có kế hoạch sử dụng ngôi làng này để tấn công hậu phương của quân đội Nga gần Volchansk, cũng như triển khai các nhóm phá hoại và trinh sát vào vùng Belgorod.

Hơn nữa, lực lượng "phương Bắc" đã kiểm soát được Taratutino, một ngôi làng thuộc huyện Krasnopolsky, vùng Sumy, cách Grabovskoye 5km về phía Tây Bắc, việc kiểm soát ngôi làng này đã được Bộ Quốc phòng Nga thông báo.

Lực lượng "phương Bắc" đã xuyên thủng các vị trí của đối phương và củng cố đáng kể đầu cầu dài 9km ở khu vực biên giới dọc theo tuyến Popovka-Vysokoye-Grabovskoye. Các khu vực an ninh gần biên giới đã được mở rộng.

Việc kiểm soát ổn định Taratutino sẽ cho phép phát hiện và đánh bại nhanh chóng các thiết bị quân sự của đối phương dọc theo tuyến đường cao tốc R-45 Sumy-Krasnopolye-Bogodukhov có tầm quan trọng chiến lược.

Quân đội Nga đang từng bước tái kiểm soát các khu vực dân cư từ tay đối phương. Quân đội Nga vẫn đang tiến lên, đặt nền móng vững chắc cho tương lai. Chiến dịch mùa Hè sắp bắt đầu.

Ngày 30/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ đăng tải hình ảnh chỉnh sửa tên của eo biển Hormuz thành tên "eo biển Trump". Động thái này diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông chưa hạ nhiệt, đàm phán Mỹ - Iran đình trệ và tuyến vận tải dầu mỏ qua eo Hormuz vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng.

Dù chưa có động thái chính thức nào nhằm thay đổi tên eo biển Hormuz, nhưng quá trình này đòi hỏi sự đồng thuận quốc tế và nằm ngoài thẩm quyền của Mỹ. Bài đăng của ông Trump cũng nhấn mạnh cách sử dụng ngôn từ mạnh mẽ và việc xây dựng thương hiệu đặc trưng nhà lãnh đạo Mỹ trong lĩnh vực quan hệ quốc tế.

Trước đó, ông Trump cũng đe dọa Iran trên Truth Social bằng bài đăng kèm theo hình ảnh do AI tạo ra, cho thấy ông Trump cầm súng với các vụ nổ phía sau, cùng dòng chữ: “ Không làm người tử tế nữa”.

Trong những tuần gần đây, căng thẳng có xu hướng leo thang sau khi Iran tuyên bố kiểm soát Hormuz và Mỹ đáp trả bằng lệnh phong toả cảng biển Tehran. Hành động của hai bên làm dấy lên lo ngại trong cả đồng minh và đối thủ về thương mại, an ninh hàng hải, nguy cơ leo thang xung đột.

Cùng ngày, giá dầu toàn cầu tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022 , tiếp tục lập đỉnh mới so với mức giá 120 USD/thùng vào sáng 30/4.

Axios cũng đưa tin rằng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ dự kiến sẽ trình bày với ông Trump các kế hoạch cho khả năng hành động quân sự với Iran, dẫn nguồn từ hai người am hiểu vấn đề.

Trước đó, ông Trump được cho là bác bỏ đề xuất của Tehran về việc mở lại eo biển Hormuz, cho thấy việc phong tỏa hải quân sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được một thỏa thuận rộng hơn.

Goldman Sachs ước tính rằng lượng dầu xuất khẩu qua “điểm nghẽn” eo biển Hormuz giảm xuống chỉ còn 4% so với mức bình thường, trong khi các cuộc đàm phán Mỹ - Iran bị đình trệ và việc phong tỏa của Mỹ tiếp tục siết chặt nguồn cung.

Quyết định của Thủ tướng Keir Starmer hồi tháng trước cho phép quân đội Anh lên tàu của hạm đội bóng tối Nga không tạo ra tác động rõ rệt nào đến số lượng tàu đi qua vùng biển Anh, theo phân tích của Reuters.

Trong tháng sau lời đe dọa ngày 25/3 của ông Starmer, ít nhất 98 tàu Nga nằm trong diện trừng phạt của Anh vẫn đi qua vùng biển nước này, gần tương đương mỗi tháng trong ba tháng trước đó.

Hiện chưa có thông báo nào về việc khám xét hay bắt giữ các tàu này.

Dữ liệu theo dõi của London Stock Exchange Group (LSEG) cho thấy 63 tàu đã đi qua khu vực cách bờ biển eo biển Anh 12 hải lý, tuyến đường trực tiếp nhất nối Biển Baltic với Nam Âu.

Ngoài ra, 35 tàu khác đi qua Vùng Kinh tế Đặc quyền của Anh, kéo dài tới 200 hải lý tính từ bờ biển, chủ yếu quanh khu vực phía bắc Scotland.

Bà Elisabeth Braw, chuyên gia an ninh hàng hải tại Atlantic Council ở Washington, cho rằng cần nhanh chóng tiến hành kiểm tra trên tàu, nếu không các tàu sẽ coi đó chỉ là lời đe dọa suông – và đó là tình huống đang diễn ra hiện nay.

Trong những tháng gần đây, các nước châu Âu khác như Pháp, Bỉ và Thụy Điển đã tiến hành khám xét và bắt giữ các tàu thuộc hạm đội bóng tối của Nga.

Từng là cường quốc biển hàng đầu, hải quân Anh hiện có quy mô nhỏ nhất kể từ thế kỷ 17. Tuy vậy, lực lượng này vẫn được các đồng minh yêu cầu hỗ trợ các hoạt động tại Đông Âu, Bắc Cực và Trung Đông.

Hiện Anh đã đưa 544 tàu bị nghi có liên hệ với hạm đội bóng tối của Nga vào danh sách trừng phạt.

Dữ liệu cũng cho thấy ít nhất 10 tàu trong số này đã thực hiện hành vi “giả mạo”, tức tắt hoặc thao túng hệ thống theo dõi khi đi qua vùng biển Anh.

Kremlin cho rằng các lệnh trừng phạt nhằm vào tàu của nước này là bất hợp pháp, đồng thời gọi chính sách mới của Anh là “một động thái cực kỳ thù địch” có thể dẫn đến hành động đáp trả.

Tổng thống Ukraine yêu cầu liên hệ với phía Mỹ

Tổng thống Ukraine Zelenskyy đang tìm hiểu chi tiết về thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn mà Nga đề xuất với Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông cho biết trong một bài đăng trên Telegram hôm thứ Năm.

"Chúng tôi đã chỉ thị cho các đại diện của mình liên hệ với nhóm của Tổng thống Mỹ và làm rõ chi tiết đề xuất của Nga về một thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn. Chúng tôi sẽ tìm hiểu chính xác những gì đang được thảo luận, liệu đó có phải là vài giờ đảm bảo an ninh cho một cuộc duyệt binh ở Moscow hay điều gì đó hơn thế nữa", Tổng thống Ukraine viết.

Ông Zelenskyy cho biết Ukraine đang đề xuất một thỏa thuận ngừng bắn dài hạn hơn.

Trước đó, trong cuộc điện đàm kéo dài hôm thứ Tư, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Putin đã nhất trí rằng nên có một lệnh ngừng bắn ngắn hạn ở Ukraine trong những ngày tới.

Đây là cuộc điện đàm thứ 12 giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền nhiệm kỳ thứ hai.

Lệnh ngừng bắn sẽ trùng với ngày lễ 9/5 của Nga đánh dấu kết thúc Thế chiến II, ông Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại hàng đầu của ông Putin, cho biết, nhưng ông không nêu rõ thời gian cụ thể. Năm nay, Nga đã cắt giảm đáng kể kế hoạch kỷ niệm Ngày Chiến thắng, một trong những ngày lễ quan trọng nhất dưới thời ông Putin, thường có các cuộc diễu hành ở tất cả các thành phố lớn và nhiều thị trấn. Khác với truyền thống kéo dài hàng thập kỷ, năm nay sẽ không có khí tài quân sự hạng nặng nào diễu hành qua Quảng trường Đỏ.

Ông Ushakov không nói rõ ai đã đề xuất lệnh ngừng bắn, nhưng cho biết ông Putin "đã thông báo với người đồng cấp Mỹ về sự sẵn sàng tuyên bố ngừng bắn trong suốt thời gian diễn ra lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng". Ông Trump "tích cực" ủng hộ ý tưởng này, ông Ushakov nói.

Moscow và Kiev đã có một lệnh ngừng bắn vào đầu tháng này, trùng với Lễ Phục sinh, nhưng các bên đều cáo buộc bên còn lại vi phạm lệnh ngừng bắn.

Ông Ushakov cũng cho biết ông Trump "tin rằng một thỏa thuận để chấm dứt cuộc xung đột ở Ukraine sắp đạt được".

Ông Ushakov cho biết phần lớn cuộc điện đàm kéo dài một tiếng rưỡi tập trung vào cuộc chiến ở Trung Đông. Ông Putin nói ông ủng hộ quyết định của ông Trump về việc gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran và "lưu ý đến những hậu quả không thể tránh khỏi và cực kỳ tai hại - không chỉ đối với Iran và các nước láng giềng mà còn đối với toàn bộ cộng đồng quốc tế" nếu Mỹ và Israel nối lại hành động quân sự.
Nga - Ukraine liên tiếp tấn công nhau

Trong khi đó, các cuộc tấn công của Nga đêm qua đã khiến một người thiệt mạng ở thành phố Dnipro thuộc miền trung Ukraine và hàng chục người khác bị thương ở thành phố cảng Odesa phía nam, trong bối cảnh Ukraine tiếp tục tấn công các cơ sở công nghiệp bên trong lãnh thổ Nga ngày thứ hai liên tiếp.

Tại Dnipro, một vụ tấn công bằng máy bay không người lái đã khiến một người thiệt mạng và 5 người bị thương, người đứng đầu khu vực Dnipropetrovsk, Oleksandr Hanzha, cho biết trong một bài đăng trên Telegram. Ông nói rằng một cửa hàng, một tòa nhà dân cư và các phương tiện đã bị hư hại.

Tại Odessa, người đứng đầu khu vực Oleh Kiper cho biết lực lượng Nga đã tiến hành nhiều đợt tấn công bằng máy bay không người lái vào các tòa nhà dân cư và cơ sở hạ tầng dân sự ở Odessa trong đêm, làm bị thương 20 người.

Ông nói thêm rằng hệ thống phòng không Ukraine đã bắn hạ nhiều mục tiêu đang bay tới nhưng các mảnh vỡ rơi xuống đã làm hư hại các tòa nhà dân cư, một khách sạn, một trường mẫu giáo và một tòa nhà hành chính và gây ra hỏa hoạn ở một số địa điểm, hiện đã được dập tắt.

Vùng Perm của Nga, cách Ukraine hơn 1.500 km, đã báo cáo một vụ tấn công bằng máy bay không người lái ngày thứ hai liên tiếp. Thống đốc Dmitry Makhonin cho biết một cơ sở công nghiệp đã bị tấn công, và không có thương vong hay thiệt hại đáng kể nào.

Trong một tuyên bố trực tuyến, Thống đốc vùng Krasnodar, Veniamin Kondtratyev, cho biết đám cháy do cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Tuapse đã được dập tắt sau gần 2 ngày hoành hành, khiến các sản phẩm dầu mỏ tràn ra đường phố thành phố.

CIA soi phản ứng của Iran

Cộng đồng tình báo đang phân tích vấn đề này cùng với những vấn đề khác theo yêu cầu của các quan chức cấp cao trong chính quyền. Mục tiêu là để hiểu rõ những hệ lụy của việc ông Trump có thể rút lui khỏi một cuộc xung đột mà một số quan chức và cố vấn lo ngại có thể dẫn đến những tổn thất nặng nề cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào cuối năm nay, theo các nguồn tin.

Mặc dù chưa có quyết định nào được đưa ra - và ông Trump hoàn toàn có thể tăng cường các hoạt động quân sự trở lại - việc giảm leo thang nhanh chóng có thể làm giảm áp lực chính trị lên tổng thống, ngay cả khi điều đó có thể để lại một Iran mạnh mẽ hơn, quốc gia có thể tái thiết chương trình hạt nhân và tên lửa của mình và đe dọa các đồng minh của Mỹ trong khu vực.

Hiện chưa rõ khi nào cộng đồng tình báo Mỹ sẽ hoàn thành công việc của mình, nhưng trước đó họ đã phân tích phản ứng có thể xảy ra của các nhà lãnh đạo Iran trước tuyên bố chiến thắng của Mỹ.

Trong những ngày sau chiến dịch ném bom ban đầu vào tháng 2, các cơ quan tình báo đánh giá rằng nếu ông Trump tuyên bố chiến thắng và Mỹ rút quân khỏi khu vực, Iran có thể sẽ coi đó là một thắng lợi, một trong những nguồn tin cho biết.

Theo nguồn tin, nếu ông Trump tuyên bố Mỹ đã thắng nhưng vẫn duy trì sự hiện diện quân sự mạnh mẽ, Iran có thể sẽ coi đó là một chiến thuật đàm phán, nhưng không nhất thiết dẫn đến việc chấm dứt xung đột.

Hiện CIA từ chối trả lời các câu hỏi cụ thể của Reuters về công việc hiện tại của họ liên quan đến Iran.

Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ từ chối bình luận.

Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết Mỹ vẫn đang tiếp tục đàm phán với Iran và sẽ "không vội vàng ký một thỏa thuận tồi".

"Tổng thống chỉ chấp nhận thỏa thuận nào đặt an ninh quốc gia của Mỹ lên hàng đầu, và ông ấy đã nói rõ rằng Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân," bà nói.

Chi phí chính trị cao

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy cuộc chiến này cực kỳ không được lòng người dân Mỹ. Chỉ 26% số người được hỏi trong cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos được công bố tuần trước cho rằng chiến dịch quân sự này đáng giá với chi phí bỏ ra, và chỉ 25% cho rằng nó đã làm cho nước Mỹ an toàn hơn.

Hai mươi ngày sau khi Tổng thống Trump tuyên bố ngừng bắn, hàng loạt nỗ lực ngoại giao đã thất bại trong việc mở hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng về kinh tế, mà Tehran đã đóng cửa bằng cách tấn công tàu thuyền và rải thủy lôi trong tuyến đường thủy hẹp này.

Việc phong tỏa tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới đã đẩy giá năng lượng toàn cầu và giá xăng tại các trạm xăng ở Mỹ tăng cao. Khả năng làm gián đoạn thương mại của Iran mang lại cho nước này đòn bẩy mạnh mẽ chống lại Mỹ và các đồng minh.

Quyết định giảm bớt sự hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực, cùng với việc dỡ bỏ lệnh cấm vận song phương, cuối cùng sẽ giúp giảm giá xăng dầu.

Tuy nhiên, cho đến nay, hai bên dường như vẫn chưa đạt được bất kỳ thỏa thuận nào.

Cuối tuần trước, ông Trump đã hủy chuyến đi của đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner đến gặp các quan chức Iran tại Pakistan, và nói với các phóng viên hôm 25/4 rằng việc đó sẽ mất "quá nhiều thời gian" và nếu Iran muốn đàm phán "chỉ cần gọi điện là được".
Mỹ xem xét các phương án quân sự

Theo Reuter, nhiều phương án quân sự vẫn đang được xem xét, trong đó có việc nối lại các cuộc không kích nhằm vào các lãnh đạo quân sự và chính trị của Iran.

Tuy nhiên, một trong những quan chức Nhà Trắng tiết lộ, phương án tham vọng nhất - như một cuộc đổ bộ lên lục địa Iran - dường như ít khả thi hơn so với vài tuần trước.

Quan chức Nhà Trắng mô tả áp lực trong nước đối với Tổng thống Trump nhằm chấm dứt xung đột là "rất lớn".

Một trong những nguồn tin cho biết Iran đã tận dụng thỏa thuận ngừng bắn đang diễn ra để khai quật các bệ phóng, đạn dược, máy bay không người lái và các vật liệu khác đã bị chôn vùi do các cuộc ném bom của Mỹ và Israel trong những tuần đầu của cuộc xung đột.

Do đó, chi phí chiến thuật của việc nối lại xung đột toàn diện hiện nay có thể cao hơn so với những ngày đầu của thỏa thuận ngừng bắn, bắt đầu từ ngày 8/4.

Bradley Krae - một nhà văn, người sáng tạo nội dung và quản lý tiếp thị người Mỹ, đang sống ở Thâm Quyến cùng vợ và hai con - đã có bài viết về quyết định rời Mỹ đến Trung Quốc sinh sống của mình.

Chi phí sinh hoạt ở Trung Quốc chỉ bằng 1/4 ở Mỹ

Khi còn nhỏ, tôi chuyển nhà rất nhiều. Tôi sinh ra ở California, nhưng đã sống ở Arizona, Colorado, Bắc Carolina, Virginia, Montana và Oklahoma. Tôi chưa bao giờ có cơ hội gọi nơi nào là "nhà" quá lâu. Vì vậy, nếu hồi đó bạn nói với tôi rằng cuối cùng tôi sẽ đến Trung Quốc, tôi sẽ chỉ cười.

Tôi đến Trung Quốc lần đầu tiên vào năm 2016. Tôi 27 tuổi và nhận được một công việc dạy tiếng Anh ở Thâm Quyến, một trung tâm công nghệ phát triển nhanh chóng. Tôi bán xe và dùng tiền đó để mua vé máy bay từ Bắc Carolina. Trước đó, tôi chưa từng ra khỏi nước Mỹ.

Trong 4 năm tiếp theo, sống ở châu Á đã cho tôi cơ hội đi du lịch đến những nơi như Campuchia và Thái Lan. Tôi yêu thích việc du lịch vì đó là cơ hội tuyệt vời để thử thách lòng can đảm và khả năng phục hồi của mình, tìm kiếm ý nghĩa và mở rộng tầm nhìn thế giới.

Hiện nay, tôi sống ở Thâm Quyến với vợ và hai con.

Vợ tôi sinh ra ở Tahiti và cả bố mẹ cô ấy đều đến từ Trung Quốc. Khi chúng tôi gặp nhau, cô ấy đang làm giáo viên tiếng Pháp ở đây.

Khi đại dịch bùng phát, chúng tôi đã sống ở Trung Quốc được 3 năm và đang đi nghỉ ở Mỹ. Do biên giới đóng cửa, vợ chồng tôi quyết định chuyển đến Tahiti để gần gũi hơn với bố mẹ cô ấy.

Năm năm sau, chúng tôi có hai bé. Có những điều trong cuộc sống ở Tahiti mà chúng tôi thích, nhưng vẫn thiếu một điều gì đó. Trung Quốc vẫn là quê hương thực sự của chúng tôi và chúng tôi trở về Thâm Quyến vào tháng 6/2025.

Tôi vẫn cảm thấy rất biết ơn công việc dạy học đầu tiên đó. Có được công việc đó là một sự tình cờ, nhưng nếu không có nó, tôi sẽ không có gia đình và cuộc sống như bây giờ.

Người đàn ông quyết định rời Mỹ sang Trung Quốc: Như sống trong tương lai, đây mới là "Giấc mơ Mỹ" của tôi - Ảnh 2.

Sau khi trở lại Thâm Quyến vào năm 2025, tôi tiếp tục sự nghiệp giáo viên tiếng Anh của mình, kiếm được khoảng 4.000 đô la một tháng.

Chúng tôi thuê một căn hộ ba phòng ngủ với giá khoảng 1.000 đô la một tháng. Internet tốn khoảng 29 đô la, và tiền điện trung bình là 100 đô la.

Chúng tôi chi khoảng 100 đô la một tháng cho thực phẩm cho gia đình 4 người. Khi ăn ngoài, hiếm khi chúng tôi chi quá 10 đô la. Chúng tôi cũng trả khoảng 90 đô la/tháng cho bảo hiểm y tế.

Nói chung, tôi đang trả khoảng 1/4 chi phí sinh hoạt hàng tháng so với khi tôi sống ở Mỹ.
Sống ở Trung Quốc như đang sống trong tương lai

Đối với tôi, Thâm Quyến giống như sự kết hợp giữa Thung lũng Silicon và Thành phố New York ở Trung Quốc. Đó là một thủ đô công nghệ nhộn nhịp với những điều bất ngờ ở mỗi góc phố.

Máy bay không người lái giao đồ ăn trong vòng 15 phút hoặc ít hơn và taxi tự lái chạy trên những con phố ngập tràn ánh đèn neon lấp lánh.

Hệ thống giao thông công cộng cũng rất tuyệt vời. Tàu điện ngầm đi khắp mọi nơi và họ xây dựng các tuyến đường rất nhanh chóng và hiệu quả. Bạn có thể đi tàu điện ngầm khắp thành phố với giá khoảng 0,30 đô la.

Khi sống ở Tahiti, tôi cũng dạy tiếng Anh và làm một vài video về việc đó. Năm 2025, vợ tôi đề nghị tôi bắt đầu đăng bài thường xuyên trên TikTok để cho mọi người thấy cuộc sống ở Trung Quốc như thế nào.

Tôi lập một tài khoản, các video nhanh chóng được đón nhận và chẳng mấy chốc, tôi đã trở thành một người có sức ảnh hưởng. Điều này dẫn đến nhiều cơ hội hơn, và giúp tôi có được một công việc toàn thời gian làm quản lý marketing.

Đó là một công việc truyền thống hơn so với những gì tôi từng làm, và lương thấp hơn một chút so với công việc dạy học trước đây. Hiện tại, tôi kiếm được gần 3.500 đô la một tháng, cộng thêm khoảng 1.200 đô la một tháng từ các công việc làm thêm.

Nhưng tôi không phải ngồi lì ở bàn làm việc cả ngày. Công ty tôi linh hoạt về giờ giấc, cho phép tôi theo đuổi những công việc phụ và sở thích khác, và tôi có thể mang việc về nhà.
Nuôi dạy con cái một cách an toàn

Thâm Quyến rất thân thiện với gia đình, có rất nhiều hoạt động dành cho trẻ em. Thành phố có hơn 1.000 công viên, hàng ngàn khu vui chơi trong nhà và nhiều hoạt động cộng đồng dành cho gia đình.

Tôi không lo lắng về những vấn đề như bạo lực súng đạn.

Các con tôi cũng đang lớn lên với ba ngôn ngữ. Vợ tôi nói tiếng Pháp với chúng, chúng nói tiếng Anh với tôi, và chúng học tiếng Quan thoại ở trường, một trường mẫu giáo công lập của Trung Quốc. Chi phí khoảng 300 đô la mỗi học kỳ cho cả hai đứa trẻ, bao gồm cả ăn uống.

Không ai ngạc nhiên hơn tôi khi tôi tìm thấy phiên bản Giấc mơ Mỹ của riêng mình ở Trung Quốc.

Mỹ lần đầu công bố chính thức về "chi phí" cho xung đột Iran

Chi phí cuộc chiến tại Iran đã tiêu tốn của Mỹ 25 tỷ USD, Reuters dẫn lời quan chức cấp cao Lầu Năm Góc cho biết. Đây là ước tính chính thức đầu tiên về "chi phí" quân sự cho cuộc xung đột này.

Trong bối cảnh chỉ còn 6 tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nơi Đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump có thể phải đối mặt với một cuộc chiến đầy cam go để giữ thế đa số tại Hạ viện, Đảng Dân chủ đang dẫn trước trong các cuộc thăm dò dư luận khi nỗ lực liên kết cuộc xung đột Iran vốn đang bị phản đối với các vấn đề về gánh nặng kinh tế.

Jules Hurst, người đang đảm nhiệm vai trò kiểm soát viên, nói với các nhà lập pháp thuộc Ủy ban Quân vụ Hạ viện rằng phần lớn số tiền đó được chi cho đạn dược.

Tuy nhiên, Hurst không nêu chi tiết các hạng mục trong con số ước tính này, cũng như không làm rõ liệu nó đã tính đến chi phí dự kiến để tái thiết và sửa chữa các cơ sở hạ tầng căn cứ tại Trung Đông bị hư hại trong xung đột hay chưa.

Dân biểu Adam Smith, thành viên Đảng Dân chủ tại Ủy ban Quân vụ Hạ viện, phản hồi lại Hurst: "Tôi mừng là ông đã trả lời câu hỏi đó. Bởi vì chúng tôi đã yêu cầu con số này suốt một thời gian rất dài nhưng chẳng ai cung cấp cả".

Con số 25 tỷ USD này tương đương với toàn bộ ngân sách của NASA trong năm nay.

Dù vậy, hiện vẫn chưa rõ Lầu Năm Góc tính toán thế nào để ra con số 25 tỷ USD, vì một nguồn tin đã nói với Reuters hồi tháng trước rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump ước tính chỉ riêng 6 ngày đầu của cuộc chiến đã tiêu tốn của Mỹ ít nhất 11,3 tỷ USD.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nói với các nhà lập pháp rằng chi phí này là chính đáng, xét trên mục tiêu của Mỹ là đảm bảo Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân.

"Quý vị sẵn lòng trả bao nhiêu để đảm bảo Iran không có bom hạt nhân? Quý vị sẽ trả bao nhiêu?", ông Hegseth đặt câu hỏi.

Trong những phát biểu đầy nảy lửa, ông Hegseth tìm cách bảo vệ cuộc xung đột Iran khi khẳng định đây không phải là một "vũng lầy", đồng thời công kích các nhà lập pháp Đảng Dân chủ là "nhu nhược" khi chỉ trích cuộc xung đột này.

"Các ông gọi đó là một vũng lầy, chẳng khác nào đang dâng công cụ tuyên truyền cho đối thủ? Thật đáng hổ thẹn cho tuyên bố đó", ông Hegseth đáp trả Dân biểu Garamendi, đồng thời chỉ trích phe Dân chủ tại Quốc hội là "coi thường, nhu nhược và có tư tưởng bại trận".

Tình thế đáng ngại với ông Trump và Đảng Cộng hòa

Mỹ bắt đầu thực hiện các cuộc không kích nhằm vào Iran từ ngày 28/2 và hai bên hiện đang duy trì một lệnh ngừng bắn mong manh. Lầu Năm Góc đã đưa thêm hàng chục nghìn binh sĩ vào Trung Đông, bao gồm cả việc duy trì 3 cụm tác chiến tàu sân bay tại khu vực.

Tính đến thời điểm hiện tại, có 13 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong cuộc xung đột và hàng trăm người khác bị thương.

Theo Reuters, rất ít vấn đề tác động sâu sắc hơn đến cử tri Mỹ ngoài tình trạng giá cả gia tăng, và làn sóng lạm phát mới nhất đang làm xáo trộn nội bộ Đảng Cộng hòa, những người lo ngại về triển vọng của đảng mình trước cuộc bầu cử tháng 11, kỳ bầu cử sẽ quyết định quyền kiểm soát Hạ viện và có thể là cả Thượng viện.

Sự gián đoạn trong vận chuyển dầu mỏ và khí đốt kể từ khi xung đột bắt đầu đã gây ra tình trạng tăng giá xăng dầu tại Mỹ và các sản phẩm nông nghiệp như phân bón, bồi thêm vào danh sách dài các mặt hàng tiêu dùng vốn đã đắt đỏ.

Giá xăng trung bình tại Mỹ hôm 28/4 đã tăng lên mức cao nhất trong gần 4 năm, theo dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA).

Tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã sụt giảm nghiêm trọng kể từ khi Mỹ và Israel phát động tấn công nhằm vào Iran. Theo một cuộc thăm dò gần đây của Reuters/Ipsos, chỉ có 34% người Mỹ ủng hộ cuộc xung đột với Iran, giảm từ mức 36% vào giữa tháng 4 và 38% vào giữa tháng 3.

Đại sứ tạm quyền của Mỹ tại Ukraine, Julie Davis, sẽ rời Kiev trong vài tuần tới, để lại một vị trí ngoại giao then chốt bị bỏ trống giữa bối cảnh đàm phán hòa bình bế tắc trong khi Nga chuẩn bị cho 1 cuộc tấn công mùa hè, Financial Times (FT) dẫn nguồn tin thân cận cho biết.

Theo nguồn tin của FT, bà Julie Davis đã dần cảm thấy thất vọng với vai trò của mình do những bất đồng với Tổng thống Donald Trump về việc ông giảm bớt sự ủng hộ dành cho Ukraine.

Trước bà Davis, người tiền nhiệm, Bridget Brink, cũng đã từ chức vì những lý do tương tự vào tháng 4 năm ngoái.

Các nguồn tin cho biết bà Davis đã thông báo với Bộ Ngoại giao Mỹ về quyết định rời đi trong những tuần gần đây. Bà dự kiến sẽ nghỉ hưu, kết thúc sự nghiệp ngoại giao kéo dài 3 thập kỷ của mình.

Bà Davis, người vẫn đang làm Đại sứ Cyprus đồng thời kiêm nhiệm Ukraine, cảm thấy bị "đánh úp" vào tháng 10 sau khi biết tin qua báo chí rằng ông Trump đã đề cử John Breslow, một doanh nhân vùng Arizona kiêm nhà tài trợ của Đảng Cộng hòa, làm Đại sứ tiếp theo tại Cyprus. Bà Davis đã không được thông báo trước về đề cử này.

Nói về quyết định ra đi của bà Davis, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Tommy Pigott khẳng định: “Đại sứ Davis luôn là người ủng hộ kiên định các nỗ lực của chính quyền Trump nhằm mang lại một nền hòa bình bền vững giữa Nga và Ukraine”.

“Bà sẽ tiếp tục tự hào thúc đẩy các chính sách của Tổng thống Trump cho đến khi chính thức rời Kiev vào tháng 6/2026 và nghỉ hưu".

Đại sứ quán Mỹ tại Kiev đã gặp nhiều khó khăn trong việc giữ chân các đại sứ trong cả hai nhiệm kỳ của ông Trump. Vào năm 2019, ông Trump từng triệu hồi Marie Yovanovitch, đại sứ tại Ukraine khi đó, vì cho rằng bà "thiếu trung thành" và là "tin xấu". Bà là nhân chứng quan trọng trong các cuộc điều tra của Quốc hội dẫn đến lần luận tội đầu tiên của ông Trump vào cuối năm đó.

Khi bà Brink, một người ủng hộ viện trợ quân sự cho Ukraine, từ chức vào năm ngoái, bà cho biết mình phản đối áp lực mà Nhà Trắng dưới thời ông Trump gây ra cho Kiev trong khi "buông lỏng" với Moscow.

Theo dữ liệu mới nhất được công bố vào thứ Năm, chỉ số giá Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) – đã vọt lên mức 3,5% trong tháng Ba. Đây là tốc độ nhanh nhất trong gần ba năm trở lại đây, kể từ tháng 5/2023. So với tháng Hai, chỉ số này đã tăng 0,7%, vượt xa mức dự báo 0,6% của các nhà kinh tế. Điều đáng nói là nếu loại bỏ chi phí thực phẩm và năng lượng, giá cả chỉ tăng 0,3% so với tháng trước và 3,2% theo năm. Như vậy, chính "cú sốc" từ năng lượng là tội đồ chính khiến lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát. Chỉ riêng số tiền đổ vào bình xăng và các mặt hàng năng lượng đã chiếm tới 42% sự thay đổi trong chi tiêu hàng tháng của người tiêu dùng.

Huyết mạch Hormuz bị bóp nghẹt và cú sốc cung lịch sử

Nguyên nhân sâu xa của cơn "địa chấn" này không đâu khác ngoài cuộc chiến giữa liên minh Mỹ - Israel chống lại Iran, hiện đã bước sang tuần thứ chín. Cuộc xung đột này đã khiến hoạt động vận tải tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz – yết hầu năng lượng của thế giới – bị đình trệ nghiêm trọng. Khi "mạch máu" bị bóp nghẹt, dòng chảy của dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và cả phân bón đều bị chặn đứng, gây ra cú sốc cung nghiêm trọng nhất trong lịch sử. Tình trạng khan hiếm này không chỉ đẩy giá năng lượng lên cao mà còn đe dọa sự ổn định của toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sức bền của người tiêu dùng và những "lá chắn" mỏng manh

Mặc dù lạm phát "ngổ ngáo", nền kinh tế vẫn cho thấy một sự kiên cường đáng ngạc nhiên. Chủ tịch Fed Jerome Powell nhận định rằng kinh tế hiện tại "khá bền bỉ" dù lạm phát đang có những diễn biến không mong muốn. Các dữ liệu khác cũng hỗ trợ cho nhận định này: kinh tế tăng trưởng 2% trong quý đầu năm, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp chạm mức thấp kỷ lục trong gần 60 năm, và lương công nhân vẫn tăng trưởng mạnh mẽ. Nhiều gia đình may mắn có "lá chắn" từ các khoản hoàn thuế lớn cùng giá trị cổ phiếu và nhà đất tăng cao để bù đắp phần nào chi phí xăng dầu. Tuy nhiên, "Miệng ăn núi lở", khi thu nhập khả dụng thực tế (sau khi trừ lạm phát) đã giảm 0,1% trong tháng thứ hai liên tiếp, niềm vui dường như không trọn vẹn.

Hồi chuông cảnh báo về tương lai

Dù chiếc xe kinh tế hiện vẫn còn "chút xăng trong bình", nhưng câu hỏi đặt ra là các hộ gia đình có thể cầm cự được bao lâu trước sức ép của giá dầu cao? Tỷ lệ tiết kiệm cá nhân đã rơi xuống mức 3,6% – mức thấp nhất trong vòng bốn năm qua. Các chuyên gia kinh tế từ BMO Capital Markets cảnh báo rằng nếu áp lực lạm phát tiếp tục gia tăng trong những tháng tới, người tiêu dùng sẽ ngày càng khó theo kịp. Tỷ lệ tiết kiệm sụt giảm nhanh chóng chính là một "lá cờ đỏ" cảnh báo nguy cơ khi chúng ta bước vào quý hai.

Trong vòng xoáy của cuộc chiến Mỹ - Iran và sự bế tắc tại eo biển Hormuz, một khái niệm kinh tế vốn dĩ khô khan đang trở thành nỗi ám ảnh hiện hữu trong từng bữa cơm, giấc ngủ của hàng triệu người: "Hủy diệt nhu cầu" (Demand Destruction).

Nghe qua, cụm từ này mang sắc thái bạo lực và tàn khốc. Về mặt thực tiễn, nó không hề cường điệu: đây là quá trình mà mức giá cao kỷ lục hoặc sự khan hiếm nguồn cung kéo dài khiến khả năng và ý chí mua sắm của con người bị suy giảm vĩnh viễn. Cú sốc giá này đau đớn đến mức nó làm thay đổi hoàn toàn hành vi chi tiêu, thậm chí tái cấu trúc lại cả một nền kinh tế. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đưa ra lời cảnh báo đanh thép rằng khi sự khan hiếm và giá cao vẫn tiếp diễn, sự "hủy diệt" này sẽ lan rộng như một vết dầu loang sau cú sốc cung dầu mỏ nghiêm trọng nhất lịch sử.

Phản ứng dây chuyền: Nỗi lo từ yết hầu Hormuz

Kinh tế học có câu "Nước chảy chỗ trũng", nhưng dòng tiền của người dân hiện nay lại đang chảy hết vào các cột bơm xăng và hóa đơn năng lượng. Tại Mỹ, sự hủy diệt này đã bắt đầu hiển hiện. Giá xăng tăng vọt nhanh chóng nuốt chửng những đồng lương khó nhọc và khoản hoàn thuế của người dân, giáng đòn nặng nề nhất vào những người yếu thế. Các nhà kinh tế cảnh báo rằng thời gian không phải là đồng minh; cuộc chiến Iran càng kéo dài, eo biển Hormuz càng bị phong tỏa thì hậu quả sẽ càng thảm khốc. Một chuỗi phản ứng dây chuyền đã được dự báo:

Thứ nhất: Giá dầu tăng tạo ra một loại "thuế bổ sung" lên mọi hộ gia đình, khiến tiền chi cho các hoạt động khác bị cắt giảm.

Thứ hai: Niềm tin sụp đổ khiến người dân ngừng các khoản chi tiêu không thiết yếu.

Thứ ba: Các giao dịch lớn như mua xe hay ký hợp đồng vay mua nhà bị đóng băng.

Tiếp theo: Các doanh nghiệp bị siết chặt lợi nhuận, dẫn đến ngừng tuyển dụng và sa thải nhân viên.

Cuối cùng: Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, vô tình làm trầm trọng thêm sự suy thoái.

Khi "Cái khó ló cái khôn" hay sự thích nghi đau đớn?

Trong cơn bão giá, mỗi người lại có một cách chống chọi riêng. Anh Bryan, một kỹ sư ngành ô tô 30 tuổi, đã phải từ bỏ kế hoạch sửa sang nhà bếp và mua chiếc xe mơ ước để chuyển sang làm việc tại nhà, cắt bớt tụ tập bạn bè và mua sắm tại các kho sỉ như Costco. Nếu giá xăng vẫn cao, anh sẽ phải tính đến việc mua xe hybrid hoặc làm việc từ xa vĩnh viễn. Ngược lại, những người như Will, một chuyên gia tư vấn công nghệ phải đi lái Uber để trang trải cuộc sống, đang đứng trước bờ vực tài chính khi mọi chi phí y tế khẩn cấp đều có thể buộc anh phải rút tiền hưu bổng. Sự "hủy diệt nhu cầu" ở phân khúc thấp của thị trường – những người không có tiền tiết kiệm khẩn cấp – là điều không thể đảo ngược. Bà Sian, 59 tuổi, đã phải hủy lịch hẹn khám bệnh và ngừng đóng quỹ hưu trí chỉ để có tiền đổ xăng đi làm qua vùng sa mạc Phoenix.

Hệ lụy lâu dài và "Bình thường mới"

Dầu mỏ không phải là tất cả. Việc tắc nghẽn eo biển Hormuz còn gây ra sự thiếu hụt phân bón, dẫn đến giá thực phẩm tăng cao vào mùa thu tới. Khí heli thiếu hụt làm chậm sản xuất chip và đẩy chi phí y tế lên cao, trong khi gián đoạn khí đốt làm tăng chi phí công nghiệp. Ngay cả khi chiến tranh kết thúc ngay lập tức, việc khôi phục sản xuất dầu không giống như bật một chiếc công tắc điện; có thể mất nhiều năm để sản lượng hồi phục hoàn toàn. Một thế hệ mới đang phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã: không phải là nỗ lực để vươn lên, mà là nỗ lực để không bị tụt lại phía sau. Như lời một người dân tại Detroit chia sẻ: "Hy vọng tốt nhất là giữ vững phong độ, nhưng thực tế là chẳng ai giữ vững được cả". Chúng ta đang bước vào một thời kỳ "bình thường mới", nơi tiêu chuẩn sống bị hạ thấp và sự tiết kiệm không còn là lựa chọn, mà là bản năng sinh tồn.

Người xưa có câu "Củi quế gạo châu", hàm ý nói về thời kỳ khó khăn khi giá cả những thứ thiết yếu trở nên đắt đỏ vượt tầm kiểm soát, và có lẽ chưa bao giờ câu nói ấy lại đúng với thực trạng ngành dầu mỏ hiện nay đến thế.

Cú nhảy vọt lịch sử và nỗi ám ảnh eo biển Hormuz

Vào ngày thứ Năm vừa qua, giá dầu thô thế giới đã có một phen "lên đồng" khi vượt ngưỡng 126 USD/thùng – mức cao nhất trong vòng 4 năm trở lại đây. Cụ thể, dầu Brent tiêu chuẩn toàn cầu đã tăng vọt trong đêm, chạm mức 126,41 USD trước khi hạ nhiệt về quanh vùng 115,8 USD do khối lượng giao dịch thắt chặt. Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ dù giảm nhẹ 0,7% xuống 106 USD/thùng nhưng vẫn duy trì ở mức cao ngất ngưởng. Nhìn lại biểu đồ giá, chúng ta mới thấy sự khủng khiếp: mức giá hiện tại đã gần như gấp đôi so với hồi đầu năm và cao hơn rất nhiều so với mức 73 USD trước khi cuộc xung đột Mỹ - Iran bùng nổ. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cơn sốt này chính là sự tắc nghẽn tại eo biển Hormuz – "yết hầu" của ngành năng lượng thế giới, nơi vốn dĩ gánh vác 1/5 lượng cung dầu mỏ và khí tự nhiên toàn cầu nhưng nay chỉ còn lại những chuyến tàu thưa thớt đếm trên đầu ngón tay. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đây chính là cuộc gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử nhân loại.

"Đổ dầu vào lửa": Nguy cơ xung đột leo thang

Sở dĩ giá dầu không có đường lui là bởi những báo cáo tình báo gây sốc. Giới phân tích từ Deutsche Bank chỉ ra rằng "ngòi nổ" cho đợt tăng giá điên cuồng vừa qua là thông tin từ Axios về việc Mỹ đang cân nhắc tung ra các đợt không kích "ngắn nhưng có sức công phá mạnh" vào Iran. Các cuộc đàm phán trực tiếp nhằm chấm dứt chiến tranh đang rơi vào ngõ cụt, khiến hy vọng về một giải pháp hòa bình dần lụi tàn. Chuyên gia Vandana Hari từ Vanda Insights nhận định cay đắng rằng giá dầu chỉ có một con đường duy nhất là "đi lên" cho đến khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại một cách lâu dài, nhưng ngày đó bao giờ đến thì vẫn là một ẩn số. Ngoài ra, việc đáo hạn các hợp đồng tương lai cũng góp phần tạo nên những biến động ảo về giá, đẩy thị trường vào trạng thái tâm lý hoảng loạn, chuyển từ hy vọng sang việc đối mặt trực diện với sự khan hiếm nguồn cung vật chất.

Hệ lụy đau đớn: Từ bát mì tôm đến nền kinh tế thế giới

"Nước chảy đá mòn", nhưng giá dầu tăng thì lại mòn túi tiền của người tiêu dùng nhanh hơn bao giờ hết. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã chạm mốc 4,30 USD/gallon – kỷ lục buồn trong 4 năm qua, thậm chí tại một số trạm xăng ở Los Angeles, người dân đã phải kinh hoàng nhìn thấy bảng giá vượt quá 8 USD. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài sang nửa cuối năm, một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu là điều khó tránh khỏi. Không chỉ là nhiên liệu, dầu mỏ là "máu" của ngành công nghiệp. Khi giá dầu phi mã, nó kéo theo sự tăng giá của hàng loạt phụ phẩm như nhựa, cao su tổng hợp, sợi dệt và đặc biệt là thực phẩm. Tại khu vực châu Á – "công xưởng của thế giới" và cũng là nơi nhập khẩu năng lượng lớn nhất – tình trạng thiếu hụt đang bóp nghẹt nguồn cung từ găng tay y tế, mỹ phẩm cho đến cả bát mì tôm quen thuộc. Lạm phát dâng cao đang làm xói mòn chi tiêu dùng, đẩy nhiều quốc gia vào cảnh khốn cùng vì thiếu hụt nhiên liệu trầm trọng.

Tương lai mờ mịt của vàng đen

Hiện tại, giới đầu tư đang trong trạng thái "đứng ngồi không yên" trước khả năng các cơ sở hạ tầng năng lượng có thể trở thành mục tiêu tấn công quân sự tiếp theo. Janiv Shah từ Rystad Energy cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào nhắm vào hạ tầng dầu khí cũng sẽ khiến các chỉ số giá bùng nổ nhanh chóng. Mặc dù giá cao có thể làm sụt giảm nhu cầu tiêu thụ dầu dài hạn, nhưng trong ngắn hạn, thế giới vẫn đang bị kẹt trong vòng xoáy của chiến tranh và sự khan hiếm. Thật đúng là "Tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa", khi thế giới vừa mới chớm hồi phục sau những biến động cũ thì lại rơi ngay vào cơn bão giá năng lượng chưa từng có. Thị trường dầu mỏ lúc này không chỉ đơn thuần là chuyện mua bán, mà đã trở thành một canh bạc địa chính trị đầy rủi ro, nơi mà mỗi bước leo thang của xung đột đều có thể khiến túi tiền của mỗi người dân ở bất cứ đâu trên thế giới bị ảnh hưởng sâu sắc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng như Điện Kremlin ngày 29.4 đã có phản ứng về việc Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) thông báo sẽ rời khỏi Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) vào ngày 1.5 tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoan nghênh động thái rút khỏi OPEC của UAE và cho rằng động thái này có thể giúp giảm giá dầu, theo Reuters.


Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng vào ngày 29.4

Ảnh: AP

"Tôi nghĩ điều đó thật tuyệt vời. Tôi nghĩ cuối cùng đó là một điều tốt cho việc giảm giá xăng, dầu và mọi thứ. Họ đang gặp một số vấn đề trong OPEC", ông Trump nói khi được các phóng viên tại Nhà Trắng hỏi ông nghĩ gì về quyết định rời khỏi OPEC của UAE.

UAE hôm 28.4 thông báo sẽ rời OPEC vào ngày 1.5 tới, giáng một đòn mạnh vào tổ chức này khi cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có do cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran gây ra đã phơi bày sự bất hòa giữa các quốc gia vùng Vịnh.

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 29.4 nói rằng UAE đã không báo trước cho Moscow về kế hoạch rút khỏi OPEC+, gồm các thành viên OPEC và các đồng minh, theo Hãng tin RIA.

Lãnh đạo Mali xuất hiện, Nga nói gì về chiến dịch của phiến quân?

Ông nhấn mạnh Nga tôn trọng quyết định rời khỏi OPEC+ của UAE và hy vọng cuộc đối thoại năng lượng giữa Moscow và quốc gia vùng Vịnh sẽ tiếp tục.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov ngày 29.4 cho hay quyết định của UAE có thể khiến các nước tăng sản lượng, làm giảm giá dầu toàn cầu trong tương lai, theo Reuters.

"Nếu các nước OPEC thực hiện chính sách của họ một cách thiếu phối hợp (sau khi UAE rút khỏi OPEC) và sản xuất nhiều dầu nhất có thể theo khả năng sản xuất và theo ý muốn của họ, giá dầu sẽ giảm theo đó", ông Siluanov nói.

Ông Siluanov còn nói rằng hiện tại, giá dầu được hỗ trợ bởi tình trạng eo biển Hormuz bị phong tỏa, và bất kỳ tình trạng cung vượt cầu nào cũng chỉ trở thành rủi ro sau khi eo biển này được mở cửa trở lại.

VietBF@sưu tập

Một cựu giáo sư Đại học Harvard từng bị kết tội khai man với chính phủ Mỹ đã tái xây dựng phòng thí nghiệm nghiên cứu của mình ở Thâm Quyến để theo đuổi công nghệ được chính phủ Trung Quốc xác định là ưu tiên quốc gia.

Cựu giáo sư Đại học Harvard Charles Lieber (67 tuổi) là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới về giao diện não - máy tính, theo Reuters ngày 30.4.


Ông Charles Lieber rời tòa án liên bang tại thành phố Boston (Mỹ) vào ngày 30.1.2020

Ảnh: Reuters

Công nghệ này đã cho thấy nhiều hứa hẹn trong việc điều trị các bệnh như xơ cứng teo cơ một bên ALS và phục hồi khả năng vận động ở bệnh nhân bị liệt, và cũng có tiềm năng ứng dụng trong quân sự.

Các nhà khoa học trong quân đội Trung Quốc đã nghiên cứu giao diện não - máy tính như một cách để tạo ra những siêu chiến binh bằng cách tăng cường sự nhanh nhẹn về tinh thần và nhận thức tình huống.

Ông Lieber bị bồi thẩm đoàn kết tội vào tháng 12.2021 vì khai man với các nhà điều tra liên bang Mỹ về mối liên hệ của ông với một chương trình nhà nước của Trung Quốc nhằm tuyển dụng nhân tài nước ngoài, và các tội danh về thuế liên quan đến các khoản thanh toán ông nhận được từ một trường đại học Trung Quốc.

Đến tháng 4.2023, ông bị tuyên án 2 ngày tù giam và bị quản thúc tại gia 6 tháng, bị phạt 50.000 USD. Ngoài ra, ông còn bị tuyên 2 năm giám sát và phải hoàn trả 33.600 USD cho Sở Thuế vụ Mỹ. Ông đã bác bỏ mọi cáo buộc sai phạm.

Trong vụ án, luật sư bào chữa của cựu giáo sư nói rằng ông mắc bệnh ung thư hạch bạch huyết không thể chữa khỏi, đang trong giai đoạn thuyên giảm, và đang chiến đấu giành giật sự sống.

Ba năm sau khi bị tuyên án, ông Lieber đang điều hành Viện Nghiên cứu Não bộ, Giao diện Tiên tiến và Công nghệ Thần kinh (i-BRAIN, do nhà nước Trung Quốc tài trợ), có quyền tiếp cận các thiết bị chế tạo nano chuyên dụng và cơ sở hạ tầng nghiên cứu linh trưởng mà ông không có được ở Đại học Harvard. Phòng thí nghiệm này là một bộ phận của Học viện Nghiên cứu và Chuyển giao Y khoa Thâm Quyến (SMART).

"Tôi đến đây vào ngày 28.4.2025 với một giấc mơ và không nhiều hành trang, có lẽ chỉ vài túi quần áo. Mục tiêu của riêng tôi là biến Thâm Quyến thành một trung tâm hàng đầu thế giới", ông Lieber nói về việc chuyển đến Trung Quốc tại một hội nghị của chính quyền Thâm Quyến vào tháng 12.2025.

Ông Lieber, thông qua một trợ lý, đã từ chối yêu cầu trả lời phỏng vấn, với lý do "đang bận việc". Ông cũng không trả lời các câu hỏi bằng văn bản từ Reuters.

SMART vào năm ngoái đã bổ nhiệm ông Lieber làm trưởng nhóm nghiên cứu, theo một bài viết được đăng trên trang web của i-BRAIN vào ngày 1.5.2025. Cùng ngày, i-BRAIN thông báo ông Lieber cũng được bổ nhiệm làm giám đốc sáng lập của viện này.

SMART và i-BRAIN không trả lời yêu cầu bình luận về nghiên cứu của họ và việc tuyển dụng ông Lieber. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng như Bộ Quốc phòng Trung Quốc cũng không trả lời các câu hỏi về việc nước này phát triển giao diện não - máy tính.

Trong tháng trước, Trung Quốc đã đưa công nghệ giao diện não - máy tính vào danh sách ưu tiên tăng trưởng quốc gia trong kế hoạch 5 năm mới. Trước đó vào tháng 10.2025, Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia của Trung Quốc Trịnh Sách Khiết nói rằng sự phát triển của giao diện não - máy tính và các công nghệ liên quan "sẽ tương đương với việc tạo ra một ngành công nghệ cao khác của Trung Quốc trong 10 năm tới".

Cơ quan Dự án Nghiên cứu Tiên tiến Quốc phòng Mỹ (DARPA) cũng đang đầu tư vào giao diện não - máy tính cho các ứng dụng máy bay không người lái và phòng thủ mạng, theo mô tả chương trình của DARPA.

Các dự án nghiên cứu do ông Lieber dẫn đầu tại Đại học Harvard đã nhận được hơn 8 triệu USD tiền tài trợ từ Lầu Năm Góc kể từ năm 2009, theo hồ sơ tòa án. Lầu Năm Góc không trả lời các câu hỏi về việc sử dụng công nghệ giao diện não - máy tính trong quân sự và vai trò của ông Lieber tại Thâm Quyến, theo Reuters.

VietBF@sưu tập