Dữ liệu hình ảnh vệ tinh do CNN thu thập cho thấy hàng trăm công trình, phần lớn là nhà ở dân sự, đã bị phá hủy hoàn toàn hoặc không còn khả năng sử dụng sau cuộc chiến của Israel vào miền Nam Liban.
Trung tâm Bint Jbeil ở miền Nam Liban bị san phẳng từ 14 đến 24/4. Ảnh Airbus
Khi Hezbollah phóng tên lửa vào Israel ngày 2/3, hai ngày sau khi Israel và Mỹ phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, chiến dịch của Israel nhằm vô hiệu hóa lực lượng này nhanh chóng chuyển sang quy mô rộng, với các hoạt động quân sự gia tăng tại miền Nam Liban.
Trong bối cảnh các máy bay chiến đấu Israel tiến hành không kích trên diện rộng, lực lượng bộ binh cũng đồng thời mở rộng kiểm soát tại khu vực phía Nam. Các hoạt động trên bộ được ghi nhận có nhiều điểm tương đồng với chiến dịch trước đó tại Dải Gaza, khi phương tiện cơ giới hạng nặng được sử dụng để phá dỡ các công trình và san phẳng nhiều khu dân cư.
Ngay cả sau khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố trong tuần trước, các hoạt động trên thực địa vẫn tiếp diễn. Dữ liệu hình ảnh vệ tinh do CNN thu thập cho thấy hàng trăm công trình, phần lớn là nhà ở dân sự, đã bị phá hủy hoàn toàn hoặc không còn khả năng sử dụng.
Các hình ảnh vệ tinh và video được ghi nhận sau thời điểm tuyên bố ngừng bắn ngày 16/4 tiếp tục cho thấy hoạt động phá dỡ diễn ra với cường độ cao, với sự hiện diện của xe cơ giới, bao gồm máy xúc và phương tiện bọc thép, tại nhiều khu vực.
Một số tổ chức nhân quyền quốc tế đã bày tỏ quan ngại, cho rằng chiến dịch quân sự của Israel tại Liban có những điểm tương đồng với chiến thuật từng được triển khai tại Gaza, bao gồm các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu, cơ sở y tế, cũng như các hoạt động được cho là gây áp lực tâm lý.
Giới chức Israel đã đề cập kế hoạch thiết lập một khu vực an ninh dài hạn bên trong lãnh thổ Liban, dù cách gọi hiện nay được sử dụng là “khu vực tiền tuyến phòng thủ”. Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu, tuyên bố lực lượng nước này có thể mở rộng hiện diện sâu tới khoảng 10 km bên trong lãnh thổ Liban.
Theo “mô hình Rafah”
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz từng tuyên bố kế hoạch phá hủy toàn bộ các công trình nhà ở tại các làng gần khu vực biên giới phù hợp với “mô hình Rafah và Beit Hanoun”.
Rafah và Beit Hanoun là hai đô thị nằm ở phía Nam và phía Bắc Dải Gaza, từng chịu thiệt hại nghiêm trọng trong các chiến dịch quân sự kéo dài. Sau khi lệnh ngừng bắn mới được công bố, ông Katz tiếp tục khẳng định việc phá dỡ các công trình tại khu vực giáp ranh Liban sẽ được duy trì, với lập luận rằng đây là các vị trí có liên quan đến hoạt động quân sự của Hezbollah.
Quân đội Israel cho biết các mục tiêu tấn công bao gồm cơ sở hạ tầng quân sự của Hezbollah trên toàn lãnh thổ Liban, nhằm đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa, thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa chống tăng nhằm vào Israel kể từ năm 2023.
Theo phía Israel, Hezbollah bị cáo buộc cất giấu vũ khí trong khu dân cư. Quân đội nước này đã công bố một số hình ảnh mà họ cho là ghi nhận việc phát hiện vũ khí và đạn dược trong các cuộc khám xét, cũng như các cơ sở chỉ huy được cho là đặt dưới các công trình dân sự.
Các quan chức cấp cao của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết nước này dự kiến thiết lập một “đường ranh giới vàng” tại miền Nam Liban, nhằm hạn chế việc người dân quay trở lại các khu vực đang do quân đội Israel kiểm soát.
Cách tiếp cận này được cho là tương đồng với biện pháp từng được áp dụng tại Gaza, nơi một ranh giới ban đầu mang tính tạm thời trên bản đồ đã dần được hiện thực hóa bằng các dấu mốc vật lý trên thực địa.
Theo các nguồn tin, việc tiếp cận khu vực ranh giới này bị hạn chế nghiêm ngặt, với các cảnh báo an ninh được đưa ra đối với dân thường. Tại Liban, ranh giới tương tự được cho là có thể ảnh hưởng tới khoảng 55 thị trấn và làng mạc, tạo ra sự chia cắt với các khu vực còn lại của đất nước.
IDF đã phát đi thông báo yêu cầu người dân không quay trở lại các khu vực gần ranh giới, đồng thời khẳng định lực lượng này vẫn có quyền tiếp tục phá hủy các mục tiêu mà họ xác định là cơ sở hạ tầng quân sự, kể cả trong thời gian ngừng bắn.
Phần lớn khu vực miền Nam Liban, nơi có đông cộng đồng người Hồi giáo dòng Shiite và là địa bàn hoạt động của Hezbollah, đã chịu thiệt hại đáng kể sau hơn hai năm xung đột. Mức độ tàn phá được ghi nhận gia tăng đáng kể kể từ sau ngày 2/3.
Phân tích hình ảnh vệ tinh do CNN thực hiện, dựa trên dữ liệu từ Airbus, cho thấy quy mô thiệt hại tiếp tục mở rộng. Trong 10 ngày đầu của chiến dịch tháng 3, có ít nhất 523 công trình bị phá hủy tại 22 khu dân cư.
Ngoài nhà ở, các công trình bị ảnh hưởng còn bao gồm nhà thờ Hồi giáo, hiệu thuốc, cơ sở dịch vụ và cửa hàng sửa chữa. Một số video do người dân ghi lại cho thấy các hoạt động phá dỡ có kiểm soát được tiến hành, trong khi hình ảnh vệ tinh phản ánh việc triển khai phương tiện cơ giới tại các khu vực đã bị không kích trước đó.
Tình hình sau ngừng bắn và triển vọng
Thỏa thuận ngừng bắn hiện nay giữa Israel và Hezbollah là thỏa thuận thứ hai kể từ khi xung đột bùng phát vào tháng 10/2023. Sau thỏa thuận trước đó vào tháng 11/2024, Israel vẫn duy trì hiện diện quân sự tại miền Nam Liban, với ít nhất năm căn cứ tiền phương đã được xác nhận.
Đánh giá từ dữ liệu vệ tinh cho thấy có khả năng xuất hiện thêm một số vị trí quân sự mới trong giai đoạn từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026, dù phía Israel chưa chính thức xác nhận.
Ông Eremy Binnie, chuyên gia quốc phòng Trung Đông thuộc công ty phân tích quốc phòng Janes có trụ sở tại London, nhận định việc mở rộng hiện diện có thể nhằm tăng khả năng quan sát và kiểm soát thực địa.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng lưu ý rằng việc triển khai lực lượng tại các vị trí sâu trong lãnh thổ Liban có thể làm gia tăng rủi ro an ninh, khi các đơn vị có nguy cơ rơi vào tình thế biệt lập và dễ bị tấn công.
Về phía Hezbollah, lực lượng này tuyên bố không công nhận thỏa thuận ngừng bắn nếu Israel chưa rút quân hoàn toàn, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục phản kháng sự hiện diện quân sự của Israel tại Liban.
Trong bối cảnh đó, tương lai của khoảng 600.000 người dân tại miền Nam Liban vẫn chưa rõ ràng, bao gồm khả năng quay trở lại nơi cư trú và mức độ thiệt hại đối với nhà cửa và cơ sở hạ tầng dân sự.
Từng bị xem là “kẻ ngoài cuộc”, thành tích chính trị của Marco Rubio đang giúp ông giành được sự ngưỡng mộ ngay trong Nhà Trắng cũng như từ nền tảng cử tri MAGA.
Một số thân tín hàng đầu của Tổng thống Donald Trump ngày càng coi Ngoại trưởng Marco Rubio là ứng viên đáng gờm cho cuộc đua cho vị trí Tổng thống năm 2028.
Đây là sự thừa nhận cho bản lĩnh chính trị sắc sảo của vị Ngoại trưởng người Florida trong việc xử lý các xung đột quốc tế và khả năng tránh những “bãi mìn” chính trị.
Cú lội ngược dòng ngoạn mục
Sự công nhận đối của MAGA với ông Marco Rubio được coi bước ngoặt đáng chú ý với một chính trị gia từng bị đánh giá là quá “diều hâu”, quá mang màu sắc thể chế, và bị cái bóng thất bại trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 che phủ trong một đảng Cộng hòa hậu Trump.
Tuy nhiên, vai trò của ông trong việc thúc đẩy bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro cùng sự trung thành tuyệt đối với Trump đã giúp ông Rubio ghi điểm tại Cánh Tây, cũng như trong một bộ phận cử tri MAGA, theo Politico.
Ông Rubio từng tuyên bố sẽ không thách thức Phó tổng thống JD Vance trong cuộc đua đề cử. Việc ông chuyển mình sang chính trị MAGA liệu có đủ sức chinh phục đa số cử tri trung thành với Trump vẫn còn là dấu hỏi.
Dẫu vậy, trong mắt ngày càng nhiều người trong “vòng tròn quyền lực” của Tổng thống, chính sự “quy thuận muộn” này lại trở thành điểm cộng. Ông Trump vốn đánh giá cao những người “cải đạo” nhiệt thành - điều tạo nên sự tương phản với một số tinh hoa Cộng hòa truyền thống từng xa lánh hoặc tránh đối đầu với ông.
“JD Vance là một Phó tổng thống xuất sắc, và Marco Rubio là một Ngoại trưởng tuyệt vời”, cố vấn Alex Bruesewitz nhận định. Theo ông, sau thất bại năm 2016, ông Rubio có thể đi theo “con đường của John Kasich” - rơi vào trạng thái chống ông Trump cực đoan và dần bị lãng quên - nhưng ông đã chọn hướng ngược lại.
“Rubio đã chọn đứng về phía MAGA và trở thành một trong những đồng minh, người ủng hộ kiên định nhất”, Bruesewitz nói.
Một quan chức cấp cao Nhà Trắng cũng mô tả ông Marco Rubio là “trung thành, cực kỳ thông minh, diễn đạt sắc sảo và dày dạn kinh nghiệm”, đồng thời khẳng định ông là “người chiến thắng”.
Tầm ngắm người kế nhiệm
Đến nay, ông Trump vẫn chưa công khai ủng hộ người kế nhiệm, và quan điểm của ông có thể mang tính quyết định.
Nếu tham gia tranh cử, Marco Rubio sẽ phải vượt qua thách thức không nhỏ: chuyển từ một thành viên nội các sang ứng viên tổng thống - bước đi từng khiến không ít nhân vật nổi bật của cả hai đảng “vấp ngã” trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, một cuộc thăm dò không chính thức tại hội nghị CPAC tháng trước cho thấy Rubio tăng vọt lên 35% (từ 3% năm ngoái). Trong khi đó, JD Vance giảm từ 61% xuống còn 53% nhưng vẫn dẫn đầu. Khảo sát của YouGov cũng phản ánh xu hướng tương tự: tháng 4, Vance đạt 63% ủng hộ, Rubio 42%, so với mức 65% và 33% hồi tháng 9.
Dù chưa vượt qua Vance trong danh sách ưu tiên của ông Trump, các cuộc thảo luận nội bộ tại Cánh Tây đã bắt đầu coi Rubio là một phương án khả thi kế nhiệm Tổng thống, theo nhiều quan chức cấp cao và nguồn tin thân cận chính quyền.
Đáng chú ý, số lượng người ủng hộ Rubio trong nội bộ chính quyền đang gia tăng, bao gồm cả những nhân vật trước đây còn dè dặt bàn về cuộc đua 2028 khi bầu cử giữa kỳ chưa diễn ra.
Họ mô tả Rubio là một “tay chơi chính trị” dày dạn, với hai vai trò song song: Ngoại trưởng và Cố vấn Hội đồng An ninh Quốc gia, từ đó đưa ông vào trung tâm của các quyết sách then chốt. Nhưng lợi thế lớn nhất có lẽ là sự gần gũi trực tiếp với Tổng thống.
“Chính vai trò kép này giúp ông có nhiều thời gian tiếp cận và làm việc trực tiếp với Tổng thống và với cả MAGA. Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng”, Sean Spicer, cựu Thư ký báo chí Nhà Trắng, nhận xét.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly không bình luận trực tiếp về triển vọng 2028, nhưng nhấn mạnh Rubio đang “thực hiện xuất sắc vai trò kép”, giúp ông hiểu rõ ưu tiên của Tổng thống và triển khai hiệu quả chính sách đối ngoại.
Một phần trong đà thăng tiến của ông Marco Rubio đến từ vai trò nổi bật trong chính sách cứng rắn của Mỹ tại Tây Bán Cầu. Ông tham gia sâu vào các chiến dịch nhằm vào các tàu buôn ma túy, cũng như các hoạt động tại Venezuela và Cuba - trái ngược với sự kéo dài và phức tạp của cuộc xung đột Iran. Rubio còn điều phối kế hoạch hậu chiến, kết nối nhiều bộ ngành để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế khu vực.
Ông cũng thể hiện lập trường mạnh tay về nhập cư khi thu hồi thẻ xanh của các cá nhân liên quan Iran và Palestine, hủy hàng nghìn thị thực sinh viên, và áp dụng chính sách “một lần vi phạm là bị trục xuất”.
Một điểm cộng khác là ông Rubio tránh được các bê bối hay khoảnh khắc gây tranh cãi trên truyền thông - những yếu tố có thể khiến Tổng thống “mất mặt”. Ông cũng không bị xem là đi ngược quan điểm với Trump trong các vấn đề lớn.
Sự ủng hộ ngày càng tăng trong Nhà Trắng và từ cử tri MAGA đồng nghĩa nếu được ông Trump “chọn mặt gửi vàng”, ông Marco Rubio sẽ không phải bắt đầu từ con số 0. Dù vậy, điều kiện tiên quyết là JD Vance phải rút lui nếu Rubio vẫn giữ lời không tranh cử đối đầu.
“Ông Trump có thể khiến cử tri chấp nhận bất kỳ ai”, một chiến lược gia Cộng hòa vùng Trung Tây nhận định. “Không có lý do gì một Ngoại trưởng ngày càng được ưa chuộng lại không thể vươn lên vị trí số một nếu được Trump hậu thuẫn”.
Rubio cũng ghi điểm với một số nhân vật từng chỉ trích chính quyền chưa đủ “Nước Mỹ trên hết”, như influencer bảo thủ Laura Loomer, người từng tuyên bố: “Rồi sẽ đến ngày Marco Rubio trở thành Tổng thống”.
Những rào cản
Dù vậy, không phải ai cũng bị thuyết phục. Một số thành viên cánh hữu vẫn hoài nghi lập trường đối ngoại “diều hâu” trước đây của ông, cũng như khả năng tạo sức hút cử tri.
“Giới lãnh đạo đảng và các nhà tài trợ tin rằng ông đủ ‘MAGA’ để thu hút cử tri, nhưng bản chất vẫn là một Cộng hòa truyền thống: giảm thuế, tăng chi tiêu quốc phòng”, cựu cố vấn Trump Steve Cortes nhận định. “Trong kỷ nguyên dân túy, điều đó chưa chắc tạo được hứng khởi”.
Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ khẳng định Rubio đã “chứng minh được mình”. Sean Spicer gọi ông là “một trong những người truyền tải thông điệp hiệu quả nhất”.
Một số cựu quan chức Nhà Trắng lại cảnh báo việc rò rỉ thông tin về tham vọng 2028 có thể gây chia rẽ nội bộ. Trong khi đó, các nguồn tin khác cho rằng Rubio hưởng lợi lớn từ vị trí làm việc ngay tại Cánh Tây, giúp ông có ảnh hưởng trực tiếp đến cách nhìn thế giới của Tổng thống.
“Rubio của năm 2026 dường như không còn gì phải chứng minh”, một quan chức cấp cao nhận xét. “Ông tự tin, điềm tĩnh và xử lý cùng lúc nhiều vai trò ở cả trong nước lẫn quốc tế một cách hiệu quả”.
Sự thiện cảm cũng lan sang đội ngũ của Rubio - được đánh giá là phối hợp tốt và cởi mở hợp tác. Các đồng minh còn ca ngợi khả năng truyền thông kỷ luật của ông, đặc biệt trong việc “bán” các chiến dịch quân sự gây tranh cãi bằng cách đặt chúng trong khung “Nước Mỹ trên hết”.
Dù vậy, JD Vance vẫn là đối thủ nặng ký nhất, với lợi thế thăm dò, mạng lưới đồng minh rộng và sự ủng hộ từ các nhân vật như Donald Trump Jr. hay Elon Musk.
Cuối cùng, một câu hỏi then chốt vẫn bỏ ngỏ: liệu Rubio có thực sự muốn trở thành Tổng thống hay không? Quyết định cuối cùng nhiều khả năng vẫn nằm trong tay ông Trump, và sẽ chỉ được đưa ra sau cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 24/4 khẳng định chính phủ nước này không có kế hoạch gia hạn các lệnh miễn trừ cho phép mua dầu mỏ của Nga và Iran trôi nổi trên biển sau khi giấy phép hiện tại hết hạn vào tháng tới.
Tàu hàng mang cờ hiệu Iran M/V Touska bị chặn bởi tàu khu trục USS Spruance của hải quân Mỹ trên biển Arab, ngày 19/4/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN
Trong các cuộc phỏng vấn với giới truyền thông Mỹ, Bộ trưởng Bessent cho biết các ngoại lệ đối với dầu mỏ Nga sẽ kết thúc vào ngày 16/5. Theo ông, lượng dầu Nga trôi nổi trên biển phần lớn đã được thị trường hấp thụ hết nên việc tiếp tục gia hạn là không cần thiết.
Trước đó, Mỹ đã ban hành giấy phép 30 ngày vào tháng 3/2026 và tiếp tục gia hạn thêm 30 ngày vào ngày 17/4 nhằm bình ổn thị trường năng lượng toàn cầu, sau khi giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng do hệ lụy từ xung đột Trung Đông.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ cũng giải thích thêm rằng việc gia hạn lệnh miễn trừ trước đó chủ yếu nhằm hỗ trợ hơn 10 quốc gia nghèo nhất và dễ bị tổn thương nhất - những nước đã trực tiếp đề nghị Mỹ giúp đỡ trong bối cảnh giá năng lượng leo thang.
Đối với trường hợp của Iran, Bộ trưởng Bessent tuyên bố việc gia hạn miễn trừ là điều hoàn toàn không được xem xét. Ông nhấn mạnh chiến dịch phong tỏa hiện nay đang khiến dầu mỏ của Iran không thể đưa ra thị trường. Dự báo trong vài ngày tới, Iran có thể sẽ phải bắt đầu đóng cửa các cơ sở sản xuất, điều này sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến những giếng dầu của nước này.
Động thái cứng rắn của Washington diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới vẫn đang chịu áp lực nặng nề từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa đã gây gián đoạn nghiêm trọng các dòng chảy dầu khí toàn cầu. Trước đó, Mỹ hy vọng việc tạm thời nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga và Iran sẽ giúp tăng nguồn cung tạm thời cho thị trường, qua đó hạ nhiệt giá xăng dầu đang gây áp lực lên nền kinh tế.
Sau nhiều tuần hứng chịu oanh kích, Iran vẫn tuyên bố phần lớn năng lực tên lửa chưa được sử dụng. Phía sau những tổn thất nhìn thấy là một “pháo đài ngầm” chưa bị phá vỡ, đủ để giữ Iran ở lại cuộc chơi.
Sau hơn một tháng giao tranh, cuộc đối đầu giữa Iran với Mỹ và Israel đang dần lộ rõ một nghịch lý: càng bị đánh mạnh, Tehran càng cho thấy họ chưa dễ bị loại khỏi bàn cờ.
Bị đánh mạnh nhưng chưa gục
Ngày 25/4, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Iran Reza Talaei-Nik nói phần lớn năng lực tên lửa của Tehran vẫn chưa được sử dụng trong cuộc chiến với Mỹ, theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim.
Ông Talaei-Nik cho biết Iran chỉ dùng một phần năng lực tên lửa trong cuộc chiến kéo dài gần 60 ngày. Quan chức này cũng tuyên bố lực lượng Iran duy trì ưu thế trước Israel và khiến các tàu chiến đối phương nhiều lần phải lùi xa khỏi biển Arab.
Những phát biểu trên khó có thể được xem là đánh giá trung lập. Chúng mang màu sắc tuyên truyền của một quốc gia vừa trải qua nhiều tuần bị Mỹ và Israel oanh kích. Tuy nhiên, chính tuyên bố đó lại chạm vào vấn đề lớn hơn: Iran có thể đã bị đánh rất mạnh, nhưng chưa bị loại khỏi cuộc chơi.
Washington và Tel Aviv đều có cơ sở để khẳng định chương trình tên lửa Iran đã chịu tổn thất đáng kể. Nhiều cơ sở sản xuất, kho chứa và bệ phóng bị phá hủy hoặc vô hiệu hóa. Chuỗi cung ứng vũ khí bị gián đoạn, năng lực triển khai cũng bị thu hẹp trong ngắn hạn.
Dù vậy, việc Tehran vẫn tiếp tục phóng tên lửa, đồng thời nhấn mạnh còn giữ lại phần lớn năng lực, cho thấy bức tranh không dừng ở những gì đã bị đánh trúng. Phần đáng chú ý hơn nằm ở những gì vẫn tồn tại và chưa lộ diện.
Nói cách khác, câu hỏi không chỉ là Iran đã mất bao nhiêu mà là họ còn giữ lại được những gì.
Nghịch lý của suy yếu
Các ước tính gần đây cho thấy Iran vẫn còn khoảng 1.000 tên lửa đạn đạo. Con số này đã giảm đáng kể so với trước chiến sự, nhưng vẫn đủ để duy trì một mức độ răn đe đáng kể trong bất kỳ kịch bản đối đầu kéo dài nào.
Trong thực tế, Tehran không cần mọi tên lửa đều xuyên thủng hệ thống phòng không của Israel. Chỉ cần một tỷ lệ nhỏ vượt qua được, thiệt hại vật chất có thể xảy ra, đồng thời kéo theo hiệu ứng tâm lý và sức ép chính trị lớn hơn nhiều so với con số thực tế.
Chính vì vậy, chiến lược của Iran không đặt nặng việc áp đảo hoàn toàn đối phương, mà tập trung vào việc duy trì áp lực. Như một số chuyên gia quân sự nhận định, “Iran không cần thắng nhanh, họ chỉ cần khiến đối phương không thể yên tâm”.
Phần còn lại được cho là của một tên lửa đạn đạo sau đợt Iran tấn công Israel, gần thành phố Arad hồi năm 2024. Ảnh: Reuters.
Trọng tâm của cách tiếp cận này nằm ở cấu trúc phòng thủ. Thay vì tập trung lực lượng vào các căn cứ lộ thiên dễ bị tấn công, Iran phân tán đáng kể năng lực tên lửa vào các cơ sở ngầm, được xây dựng sâu trong địa hình núi non.
Những đường hầm này vừa đóng vai trò kho chứa, vừa là nơi triển khai bệ phóng, cho phép Iran giảm thiểu rủi ro bị phá hủy toàn bộ lực lượng trong một đòn tấn công, đồng thời duy trì khả năng phản ứng sau khi bị đánh.
Cựu phát ngôn viên quân đội Israel Ran Kochav mô tả cách tiếp cận hiện nay của không quân Israel là “bịt nút”, tức “tấn công vào lối vào để khiến hệ thống bên trong không thể hoạt động”, thay vì phá hủy toàn bộ các cơ sở ngầm.
Cách làm này có thể mang lại hiệu quả tức thời, nhưng lại bộc lộ hạn chế về dài hạn. Các dữ liệu vệ tinh và báo cáo tình báo cho thấy Iran có khả năng phục hồi nhanh hơn dự đoán. Ở một số địa điểm, lực lượng nước này bắt đầu dọn dẹp đống đổ nát chỉ trong vòng 48 giờ, thậm chí có nơi các hầm chứa và giếng phóng được đưa trở lại hoạt động chỉ sau vài giờ.
Điều đó khiến các tuyên bố về việc chương trình tên lửa Iran bị “vô hiệu hóa hoàn toàn” trở nên khó thuyết phục nếu nhìn ở góc độ dài hạn. Mỹ và Israel có thể làm chậm, làm suy yếu, nhưng chưa thể xóa bỏ hoàn toàn năng lực này.
Trung tâm quyền lực thứ 4
Nếu hệ thống ngầm chứa tên lửa dưới các dãy núi Zagros hay Alborz giúp Iran duy trì khả năng tồn tại, thì eo biển Hormuz lại mang đến cho nước này một công cụ gây sức ép mang tính toàn cầu.
Tại đây, Tehran không cần kiểm soát tuyệt đối tuyến hàng hải, cũng không cần đối đầu trực diện với hải quân Mỹ. Điều họ cần là tạo ra một mức độ bất định đủ lớn để ảnh hưởng đến dòng chảy năng lượng.
Khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua eo biển Hormuz. Trong ngắn hạn, gần như không có tuyến thay thế thực sự cho luồng vận chuyển này. Vì vậy, chỉ cần rủi ro gia tăng, chi phí bảo hiểm sẽ leo thang, các tàu chở dầu sẽ dè dặt hơn, còn thị trường năng lượng sẽ phản ứng ngay lập tức.
Đây là dạng quyền lực không đối xứng mà Iran đang nắm giữ. Mỹ có thể triển khai lực lượng hải quân hiện đại để bảo vệ tuyến đường. Tuy nhiên, việc đảm bảo an toàn tuyệt đối cho từng chuyến tàu trước các mối đe dọa như thủy lôi, UAV hay tên lửa chống hạm là một nhiệm vụ tốn kém và kéo dài.
Ngược lại, Iran không cần duy trì áp lực liên tục. Chỉ cần chứng minh khả năng gây gián đoạn ở mức độ nhất định, hiệu ứng lan tỏa đã đủ lớn.
Giáo sư Robert A. Pape nhận định, Iran đang nổi lên như một “trung tâm quyền lực toàn cầu thứ tư”, khi “sức mạnh của họ không đến từ quy mô quân sự hay kinh tế mà từ khả năng tác động đến điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới”.
Trong bối cảnh đó, “pháo đài ngầm Iran” không chỉ là hệ thống hầm chứa tên lửa, mà là sự kết hợp giữa địa hình, cấu trúc quân sự, vị trí địa lý và cả yếu tố tâm lý thị trường.
Iran có thể đã chịu tổn thất nặng, nhưng chưa mất đi hai yếu tố cốt lõi: khả năng sống sót dưới lòng đất và khả năng tạo sức ép thông qua Hormuz.
Chính sự kết hợp này khiến cuộc chiến khó có thể kết thúc nhanh. Mỹ và Israel có thể tiếp tục gia tăng tấn công, nhưng như một chuyên gia an ninh nhận định, “làm suy yếu Iran là có thể, còn loại bỏ hoàn toàn năng lực của họ là câu chuyện khác”.
Sau khi rà soát lại sinh hoạt hàng ngày, người thân mới nhận ra một thói quen thường lặp lại trong gia đình: nấu một lần ăn nhiều bữa, thức ăn thừa cất tủ lạnh rồi hâm đi hâm lại. Những món như dưa muối, thịt đông lạnh lâu ngày hay đồ ăn để qua vài hôm đã trở thành chuyện “bình thường”, không ai để ý.
Bác sĩ điều trị chỉ biết lắc đầu: “Nhiều người quá tin vào tủ lạnh. Họ nghĩ rằng cho vào đó là an toàn, nhưng nếu dùng sai cách, chính bạn đang vô tình tạo điều kiện cho bệnh tật, trong đó có ung thư đại trực tràng.”
Theo ghi nhận trong nhiều báo cáo y khoa, số ca mắc ung thư đại trực tràng đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa. Đáng chú ý, không ít người cho rằng mình ăn uống “sạch sẽ”, nhưng lại bỏ qua nguy cơ từ chính thực phẩm lưu trữ lâu ngày trong tủ lạnh.
Không phải cứ “không ôi thiu” là an toàn. Quá trình biến đổi của thực phẩm còn bao gồm sự tích tụ vi khuẩn, độc tố và các chất có khả năng gây ung thư.
Dưới đây là 4 nhóm thực phẩm quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro cao:
Thức ăn thừa hâm đi hâm lại nhiều lần
Nhiều gia đình có thói quen nấu một nồi lớn ăn trong vài ngày. Tuy nhiên, với các món rau xanh (như cải bó xôi, cần tây…), sau khi nấu chín và bảo quản lạnh quá 24 giờ, hàm lượng nitrit có thể tăng lên nhiều lần.
Chất này khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành nitrosamine - hợp chất đã được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư, đặc biệt liên quan đến các bệnh lý đường tiêu hóa.
Thực phẩm muối, ướp để lâu trong tủ lạnh
Các món như cá muối, thịt xông khói, dưa muối, lạp xưởng… thường được tích trữ dài ngày. Đây là nhóm thực phẩm có hàm lượng muối cao, dễ phát sinh nitrit và nitrosamine nếu bảo quản không đúng cách.
Nhiều nghiên cứu dịch tễ cho thấy, người thường xuyên ăn đồ muối có nguy cơ mắc ung thư dạ dày, thực quản và đại trực tràng cao hơn rõ rệt.
Thịt chế biến và cấp đông dài ngày
Các loại xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói… thuộc nhóm thịt chế biến sẵn vốn đã được tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm có nguy cơ gây ung thư. Nếu tiếp tục bảo quản đông lạnh quá lâu (trên 3 tháng), thực phẩm có thể bị oxy hóa chất béo, phân hủy protein, đặc biệt khi bị rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần. Điều này gây kích thích niêm mạc ruột, làm tăng nguy cơ tổn thương kéo dài.
Thịt, hải sản rã đông rồi cấp đông lại
Việc mua nhiều thực phẩm rồi rã đông, ăn không hết lại cho vào tủ đông là thói quen khá phổ biến. Quá trình này khiến vi khuẩn phát triển mạnh, cấu trúc tế bào thực phẩm bị phá vỡ, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Khi tiêu thụ lâu dài, đường ruột dễ rơi vào trạng thái viêm mạn tính, một yếu tố nguy cơ của ung thư.
Những thực phẩm này không phải cứ ăn là sẽ mắc bệnh ngay nhưng nếu duy trì thói quen này trong nhiều năm, cơ thể có thể phải đối mặt với:
Niêm mạc ruột bị tổn thương liên tục: do muối, chất oxy hóa, nitrosamine… gây viêm và tái tạo lặp đi lặp lại, dễ hình thành polyp.
Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột: vi khuẩn có lợi giảm, vi khuẩn có hại tăng, một yếu tố liên quan đến sự hình thành khối u.
Tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa: ăn nhiều thực phẩm đông lạnh, chế biến sẵn dễ dẫn đến tăng cân, tiểu đường type 2, vốn là nhóm nguy cơ cao của ung thư đại trực tràng.
Các chuyên gia khuyến nghị nên sử dụng tủ lạnh theo cách khoa học:
Thức ăn thừa nên ăn trong vòng 24 giờ, hạn chế để qua đêm, đặc biệt là rau xanh.
Giảm tần suất ăn đồ muối, thịt chế biến, chỉ nên dùng 1 - 2 lần/tuần.
Thực phẩm sống nên chia nhỏ ngay từ đầu, tránh rã đông rồi cấp đông lại.
Dọn tủ lạnh định kỳ mỗi tuần, loại bỏ thực phẩm để quá lâu (đặc biệt đồ đông lạnh trên 3 tháng).
Tăng cường rau xanh (≥300g/ngày), ngũ cốc nguyên hạt, uống đủ nước và vận động đều đặn.
Tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ sau 45 tuổi hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.
Ung thư đại trực tràng không phải là căn bệnh xuất hiện đột ngột, mà là kết quả của nhiều năm tích lũy thói quen sống không lành mạnh.
Đôi khi, chỉ cần thay đổi nhỏ như nấu vừa đủ - ăn tươi - hạn chế tích trữ, bạn đã giúp đường ruột “nhẹ gánh” hơn rất nhiều.
Một nghiên cứu mới từ Trường Y khoa Harvard (thuộc Đại học Harvard - Mỹ) cho thấy một số kiểu ngủ trưa bất thường có thể làm tăng tỉ lệ tử vong ở người trên 55 tuổi trong hai thập kỷ tiếp theo.
Tuy nhiên, không phải ngủ trưa làm sinh bệnh.
Theo Science Alert, khoảng 20 đến 60% người lớn tuổi ngủ trưa và thường thì giấc ngủ trưa này là có lợi.
Tuy nhiên, ngủ trưa quá nhiều, "ngủ trưa" ngay trong buổi sáng hay gà gật nhiều lần có thể là điều đáng lưu tâm.
Viết trên tạp chí khoa học JAMA Network Open, các tác giả cho biết họ đã phân tích dữ liệu từ hơn 1.300 người trên 55 tuổi, được theo dõi trong vòng 19 năm.
Kết quả cho thấy nếu ngủ trưa quá lâu, cứ thêm mỗi giờ ngủ trưa sẽ liên quan đến việc tăng khoảng 13% nguy cơ tử vong.
Nếu ngủ trưa nhiều lần, mỗi lần ngủ thêm nguy cơ sẽ tăng thêm 7%.
Mức tăng lên đến 30% nếu buồn ngủ và ngủ trưa ngay trong buổi sáng.
Các tác giả nhấn mạnh đây là mối quan hệ tương quan, không phải nhân quả: Không phải do ngủ mà đổ bệnh, mà vì người đó đang có bệnh nên mới ngủ trưa theo cách bất thường.
Các kiểu ngủ bất thường nói trên thường là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý mạn tính hoặc tiềm ẩn, tình trạng rối loạn giấc ngủ, rối loạn nhịp sinh học, thoái hóa thần kinh...
Nhìn chung, giấc ngủ trưa bất ổn là dấu hiệu cho thấy bạn đang cần tìm đến bác sĩ.
Từng tin rằng tiểu đường type 2 là “bệnh của người già”, Đặng Thu H (25 tuổi, Hà Nội) không nghĩ có ngày mình trở thành bệnh nhân. Suốt một thời gian dài, cơ thể thường xuyên mệt mỏi, hay khát nước và đi tiểu nhiều về đêm, H nghĩ do áp lực công việc. Đến khi đi khám, cô bàng hoàng khi bác sĩ chẩn đoán mắc tiểu đường type 2.
Thói quen uống trà sữa của H bắt đầu từ những năm cấp 3. Hàng ngày cô cùng bạn bè uống trà sữa sau giờ tan học, mỗi lần đạt kết quả học tập tốt, phần thưởng cô tự chọn cho mình luôn là ly trà sữa. Dần dần, sở thích ấy trở thành thói quen khó bỏ. Khi đi làm, thu nhập ổn định, H gần như ngày nào cũng uống trà sữa, thậm chí “thẩm định” các quán khác nhau để tìm ra nơi hợp khẩu vị.
Không chỉ vậy, cô còn có thói quen ăn vặt liên tục, ít vận động. “ Em nghĩ còn trẻ, cơ thể sẽ tự chuyển hóa được. Ngày nào em cũng uống trà sữa, ăn đồ ngọt, nhưng lại lười tập thể dục” , H nói.
Những thay đổi nhỏ ban đầu như tăng cân nhẹ, mệt mỏi, khát nước… bị bỏ qua. Chỉ đến khi các triệu chứng rõ rệt hơn, H mới đi kiểm tra và nhận chẩn đoán khiến cô “sụp đổ”.
Ngày càng nhiều người trẻ mắc tiểu đường.
Câu chuyện của Trần Hoàng N (23 tuổi, Ninh Bình) cũng không khác. Là nhân viên IT, N dành phần lớn thời gian trong ngày trước màn hình máy tính, từ 10 - 12 giờ. Sau giờ làm, anh tiếp tục thức khuya chơi game, sinh hoạt đảo lộn.
Những đêm chơi game kéo dài, N thường uống 2 - 3 lon nước ngọt thay nước lọc, ăn mì tôm hoặc đồ ăn nhanh cho tiện. Thói quen này lặp lại trong thời gian dài mà anh không nghĩ sẽ gây hậu quả nghiêm trọng.
Gần đây, N tăng 5 kg, thường xuyên mệt mỏi, khát nước và đi tiểu nhiều về đêm. Anh cho rằng đó là do thiếu ngủ. Tuy nhiên, khi đến khám tại Bệnh viện E, bác sĩ thông báo đường huyết tăng cao và chẩn đoán tiểu đường type 2.
“ Tôi thực sự sốc. Trước giờ chỉ nghĩ bệnh này dành cho người lớn tuổi. Do thiếu hiểu biết và có lối sống chưa khoa học, giờ mỗi ngày của tôi đều phải gắn với việc uống thuốc ”, N nói.
Vì sao ngày càng nhiều người trẻ bị tiểu đường?
Theo ThS.BSCK II Đinh Thị Mỹ Dung (Trưởng khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện E), nếu trước đây tiểu đường type 2 thường xuất hiện sau tuổi 35 - 40, thì bệnh đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, gặp ở người dưới 35 tuổi, thậm chí ở thanh niên, thiếu niên.
Tiểu đường là bệnh mạn tính xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng hiệu quả insulin, dẫn đến tăng đường huyết kéo dài. Tình trạng này có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như tim mạch, thận, mắt và thần kinh.
Ở góc độ chuyên môn, Ths Dung cho rằng sự “trẻ hóa” này không phải hiện tượng bất thường, mà là hệ quả của những thay đổi sâu sắc trong lối sống.
Theo Ths Dung, lối sống hiện đại đóng vai trò rất lớn. Chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt; thói quen ít vận động, ngồi nhiều; thức khuya kéo dài và căng thẳng mạn tính… không gây bệnh ngay lập tức, nhưng âm thầm tạo ra tình trạng kháng insulin từ rất sớm, khiến hệ chuyển hóa “già đi” nhanh hơn tuổi thật.
“Chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn; thói quen ngồi nhiều, ít vận động; thức khuya và căng thẳng kéo dài… không gây bệnh ngay lập tức, nhưng âm thầm tạo ra tình trạng kháng insulin từ rất sớm. Kháng insulin là tình trạng các tế bào trong cơ thể giảm đáp ứng với insulin - hormone có vai trò đưa đường từ máu vào tế bào. Khi tình trạng này kéo dài, đường huyết sẽ tăng dần và dẫn đến đái tháo đường type 2”, ThS Dung phân tích.
Điều đáng lo ngại là quá trình này đang diễn ra nhanh hơn ở người trẻ hiện nay. Nếu trước đây phải mất 10 - 15 năm tích lũy rối loạn chuyển hóa mới dẫn đến bệnh, thì với lối sống hiện tại ăn nhanh, uống ngọt, thức khuya, stress - quá trình đó có thể rút ngắn chỉ còn vài năm”, bác sĩ Dung nhấn mạnh.
Cần ăn uống khoa học và vận động để tránh tiểu đường.
Bên cạnh đó, nhiều yếu tố nguy cơ từ sớm trong cuộc đời thường bị bỏ qua: tiền sử gia đình có người mắc đái tháo đường, mẹ từng bị đái tháo đường thai kỳ, trẻ sinh to hoặc béo phì từ nhỏ… Khi những yếu tố này kết hợp với lối sống kém lành mạnh, bệnh có thể xuất hiện sớm hơn nhiều so với các thế hệ trước.
Một thực tế khác khiến nhiều người chủ quan là quan niệm “chỉ người béo mới mắc tiểu đường”. Theo bác sĩ, không ít bệnh nhân trẻ có chỉ số BMI bình thường, thậm chí vóc dáng gầy, vẫn được chẩn đoán mắc bệnh. Ở nhóm này, vấn đề nằm ở chất lượng chuyển hóa: mỡ nội tạng vẫn có thể tích tụ, kháng insulin vẫn xảy ra dù bên ngoài không biểu hiện rõ.
“ Chính suy nghĩ ‘trẻ thì chưa sao’ hoặc ‘không béo thì không nguy cơ’ khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh sớm ”, bác sĩ nói.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh bệnh ngày càng trẻ hóa, việc thay đổi lối sống và chủ động tầm soát sớm đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Những người trẻ có thói quen ít vận động, ăn nhiều đồ ngọt, thức khuya hoặc có yếu tố nguy cơ nên kiểm tra đường huyết định kỳ, thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
Cô Triệu (Trung Quốc) năm nay 26 tuổi, đang làm nhân viên bán hàng tại một công ty liên doanh khá loén với mức lương cao. Cũng vì thế mà cô vô cùng bận rộn, thường xuyên phải chịu áp lực. Thế nhưng, cô không bao giờ nghĩ "món ăn tinh thần", thứ giúp mình tỉnh táo, giải tỏa áp lực, làm việc hiệu quả hơn trong mấy năm qua lại là "thủ phạm" khiến mình suy thận giai đoạn cuối.
Suốt nửa năm trước khi nhập viện, cô Triệu thường xuyên bị sưng phù mặt và chân vào buổi sáng, tiểu nhiều lần. Tuy nhiên, quá bận rộn và chủ quan, cô gái trẻ cho rằng đó là hệ quả tất yếu của việc nạp nhiều chất lỏng mỗi ngày và hay thức khuya. Cứ thế, thận của cô suy kiệt trong âm thầm.
Cho đến một buổi tối muộn, khi đang tăng ca tại công ty, cô đột nhiên cảm thấy lồng ngực thắt lại, hơi thở đứt quãng. Sau đó chưa kịp nói trọn lời cầu cứu với đồng nghiệp thì cô đã ngất xỉu. Đồng nghiệp hoảng loạn gọi xe cấp cứu đưa cô Triệu đi bệnh viện ngay lập tức.
Bác sĩ chuyên khoa thận Hung Yung-hsiang cho biết: "Khi đến bệnh viện, bệnh nhân đã rơi vào hôn mê. Kiểm tra cho thấy chức năng thận của cô đã suy kiệt hoàn toàn, nồng độ urê trong máu cao bất thường gây phù phổi cấp. Bệnh nhân phải đặt nội khí quản và chạy thận khẩn cấp để duy trì sự sống. Sau khi may mắn giữ được tính mạng, bệnh nhân cũng phải chạy thận cả đời".
2 "thủ phạm" gây suy thận giai đoạn cuối rất quen với người trẻ tuổi
Sau khi thoát khỏi "bàn tay tử thần", cô Triệu được bác sĩ phân tích tình trạng bệnh lý và hướng điều trị. Nghe đến "suy thận giai đoạn cuối" khiến cô gái trẻ chết lặng, nước mắt cứ thế tự nhiên trào ra.
Cô hỏi trong nức nở rằng tại sao mình không mấy khi uống bia rượu, chưa từng hút thuốc mà lại mắc suy thận được. Bác sĩ Hung thở dài một tiếng xót xa rồi bắt đầu giải thích cho cô hiểu. Có 2 "thủ phạm" chính đẩy cô gái trẻ này vào "hố sâu" suy thận, đó là:
1. Tiêu thụ đồ uống nhiều đường quá mức trong thời gian dài
Cô Triệu thú nhận mình chỉ biết rằng đồ uống nhiều đường gây tăng cân, tiểu đường chứ không ngờn nó còn hại gan, phá thận. Cô tưởng rằng: "nước nào chẳng là nước, đủ chất lỏng là tốt cho thận" nên thường dùng chúng thay thế gần như hoàn toàn nước lọc. Đặc biệt, ngày nào cô cũng phải gọi ít nhất một cốc trà sữa ngọt đậm để "xả stress". Những ngày căng thẳng, phải tăng ca hoặc dùng trà sữa thay cơm, cô có thể uống tới 4 ly. Ngoài ra, cô còn uống nước tăng lực, nước ngọt có ga và cà phê sữa thường xuyên nhưng lượng ít hơn hẳn. Bác sĩ Hung cho rằng, thói quen dùng đồ uống nhiều đường thay nước lọc thì thận có làm bằng sắt cũng sẽ nhanh chóng hỏng.
Theo phân tích của ông, trà sữa chứa một lượng lớn siro ngô và fructose, khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa và làm tăng axit uric trong máu. Axit uric không chỉ gây ảnh hưởng đến khớp mà còn trực tiếp lắng đọng, gây viêm mô kẽ mãn tính tại các ống thận. Quá trình này diễn ra âm thầm, không gây đau đớn khiến người bệnh hoàn toàn không biết rằng các đơn vị lọc thận đang bị xơ hóa dần theo thời gian.
2. Thức khuya thường xuyên
Thứ hai, cô Triệu thức khuya rất thường xuyên. Không chỉ vì tăng ca mà còn vì cô cảm giác nếu về nhà muộn mà đi ngủ ngay thì cuộc sống sẽ chỉ có công việc, không có thời gian dành riêng cho bản thân. Cứ như vậy, cô thường đi ngủ sau 2 giờ sáng, ngày hôm sau mệt mỏi lại phải dùng đồ uống ngọt để "an ủi" bản thân, như một vòng tròn độc hại.
Bác sĩ Hung cho biết, việc thức khuya triền miên làm mất đi khả năng tự phục hồi của cơ thể. Ban đêm là thời điểm vàng để thận điều hòa huyết áp và thực hiện chức năng giải độc. Việc thức đêm liên tục khiến các mạch máu tại thận luôn trong trạng thái căng thẳng, không được nghỉ ngơi, dẫn đến suy giảm khả năng lọc.
Câu chuyện đau lòng ở tuổi 26 của cô Triệu chính là bài học đắt giá cho mỗi chúng ta. Hãy thay đổi trước khi quá muộn, bởi tổn thương của thận là không thể phục hồi, hối hận cũng không có tác dụng!
8 thói quen thiết yếu để bảo vệ thận
- Uống đủ nước (trên 1,5 lít) nhưng ưu tiên nước lọc.
- Hạn chế nước ngọt, đồ uống nhiều đường, đồ uống có cồn, kiểm soát cafeine.
- Ngủ sớm và ngủ đủ giấc, tốt nhất là trước 23h và ngủ trên 6 tiếng - 80% là ban đêm.
- Kiểm soát nghiêm ngặt lượng muối trong ăn uống hàng ngày.
- Kiểm soát cân nặng và lượng đường huyết, tránh để béo phì gây biến chứng thận mãn tính.
- Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc giảm đau hay thực phẩm chức năng, nhất là nếu không rõ nguồn gốc.
- Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn vốn chứa nhiều phospho và natri gây hại cho mô thận.
- Thăm khám sức khỏe định kỳ và thực hiện xét nghiệm nước tiểu để tầm soát sớm tình trạng protein niệu.
Khi nghĩ về sự lão hóa ở nam giới, hầu hết mọi người chỉ nghĩ đến tóc bạc và nếp nhăn, mà không biết rằng những dấu hiệu lão hóa thực sự lại ẩn giấu trong "mùi cơ thể, vấn đề về đường ruột và những vấn đề nhỏ khác". Nhiều người xem nhẹ những dấu hiệu này, bỏ lỡ cơ hội tốt nhất để làm chậm quá trình lão hóa.
Mùi cơ thể nặng hơn, không mất sau khi tắm
Một số người đàn ông trung niên tắm rửa hàng ngày nhưng vẫn có mùi khó chịu. Đó không phải là mùi cơ thể. Bản thân họ cũng không nhận ra nhưng rất dễ nhận thấy khi có người khác ở gần.
Đây là dấu hiệu đầu tiên của sự lão hóa ở nam giới, "mùi cơ thể", hay chính xác hơn là mùi cơ thể ngày càng tệ hơn, hoàn toàn khác với mùi mồ hôi của nam giới trẻ tuổi. Nam giới trẻ tuổi có mùi cơ thể nồng nhưng sạch sẽ, biến mất sau khi tắm. Còn mùi của sự lão hóa đến từ bên trong và xuất hiện trở lại ngay sau khi tắm.
Vấn đề không chỉ nằm ở vệ sinh, mà còn là sự suy giảm nồng độ androgen ở nam giới theo tuổi tác, dẫn đến rối loạn tiết bã nhờn. Bã nhờn trở nên đặc hơn và dễ bị oxy hóa hơn, tạo ra mùi khó chịu.
Bã nhờn bị oxy hóa kết hợp với vi khuẩn trên da tạo ra "nonenal", nguyên nhân gốc rễ của mùi cơ thể, chất này được tiết ra nhiều hơn theo tuổi tác. Giống như một quả táo bị oxy hóa và có mùi khó chịu, quá trình lão hóa làm chậm quá trình trao đổi chất và đẩy nhanh quá trình oxy hóa.
Chỉ vệ sinh thôi là chưa đủ, chế độ ăn uống cũng rất quan trọng. Nên ăn ít đồ ăn cay, dầu mỡ để tránh kích ứng tuyến bã nhờn. Ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin C, chẳng hạn như bông cải xanh và rau bina, để ức chế quá trình oxy hóa và giảm sản xuất nonenal.
Nhiều nam giới bỏ qua chứng hôi miệng, một dấu hiệu đáng kể của lão hóa. Khi tuổi tác tăng lên, lượng nước bọt tiết ra giảm, khiến việc ức chế vi khuẩn trở nên khó khăn hơn. Sự phân hủy cặn thức ăn dẫn đến hôi miệng, điều mà chỉ đánh răng không thể giải quyết được.
Gợi ý: Uống một cốc nước ấm khi thức dậy để thúc đẩy sản xuất nước bọt; nhai kẹo cao su không đường thường xuyên để kích thích sản xuất nước bọt, làm sạch miệng và giảm hôi miệng hiệu quả hơn.
Bụng to ra
Nhiều người đàn ông trung niên gặp khó khăn trong việc giảm mỡ bụng, dường như là do ăn quá nhiều và thiếu vận động, nhưng nguyên nhân cốt lõi là do tuổi tác. Theo tuổi tác, quá trình trao đổi chất của nam giới chậm lại, khiến lượng calo dư thừa dễ dàng chuyển hóa thành chất béo, đặc biệt là tích tụ ở vùng bụng.
Quan trọng hơn, tuổi tác gây ra sự mất cân bằng tỷ lệ estrogen và androgen. Lượng estrogen tăng cao làm tăng tốc độ tích tụ mỡ bụng, dẫn đến nhiều người đàn ông có bụng phình to dù tay chân tương đối thon gọn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn tiềm ẩn những rủi ro sức khỏe.
Mỡ bụng dư thừa chèn ép các cơ quan nội tạng, gây táo bón và khó tiêu, đồng thời làm tăng nguy cơ cao huyết áp, tiểu đường và cholesterol cao, ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch. Nó hoàn toàn không phải là "dấu hiệu của sự trưởng thành".
Gợi ý: Không cần phải ăn kiêng một cách có chủ đích, chìa khóa là kiểm soát chế độ ăn uống và tập thể dục. Ăn ít thực phẩm nhiều chất béo, nhiều đường và nhiều muối, ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, rau củ và protein chất lượng cao, 30 phút tập thể dục nhịp điệu mỗi ngày hiệu quả hơn trong việc giảm mỡ bụng so với các bài tập gập bụng.
Phì đại tuyến tiền liệt (tăng sản lành tính tuyến tiền liệt)
Đi tiểu thường xuyên, tiểu gấp và tiểu đêm ở nhiều nam giới trung niên và cao tuổi là dấu hiệu của phì đại tuyến tiền liệt.
Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt là một hiện tượng sinh lý bình thường của quá trình lão hóa ở nam giới, nhưng nếu bỏ qua nó có thể làm trầm trọng thêm sự khó chịu. Bỏ qua lâu dài có thể dẫn đến khó tiểu và nhiễm trùng đường tiết niệu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Đừng chịu đựng điều đó.
Gợi ý: Uống 1500-2000 ml nước mỗi ngày để làm loãng nước tiểu và giảm kích thích tuyến tiền liệt; đứng dậy và vận động trong 5 phút mỗi giờ để thúc đẩy tuần hoàn máu vùng chậu; bỏ hút thuốc và hạn chế uống rượu; ăn ít thức ăn cay và kích thích.
Nếu bạn có những dấu hiệu trên, đừng lo lắng. Việc bạn cần làm bây giờ là thay đổi thói quen ăn uống, ngủ nghỉ và tập thể dục lành mạnh để làm chậm quá trình lão hóa, duy trì sức sống trẻ trung một cách hiệu quả.
Ở tuổi 71, nam tài tử Châu Nhuận Phát vẫn tràn đầy đam mê, nhiệt huyết với diễn xuất, sau khi nam tài tử này mới đây lại gây chú ý khi trở lại màn ảnh rộng với phim điện ảnh 'Cold War 1994' đóng cùng dàn sao hùng hậu, bên cạnh những chia sẻ về tác phẩm mới nhất, Châu Nhuận Phát thoải mái truyền đạt nhiều kinh nghiệm, lời khuyên dành cho những người trẻ đang theo đuổi đam mê điện ảnh. Nghệ sĩ kỳ cựu thừa nhận đóng phim rất khó khăn, chắc chắn có lúc thăng, lúc trầm nhưng ông tin tưởng, đặt kỳ vọng vào thế hệ diễn viên trẻ tài năng, nhiệt huyết.
Sau hơn 1 năm vắng bóng trên màn ảnh, Châu Nhuận Phát lại gây chú ý khi góp mặt trong phim điện ảnh Cold War 1994 quy tụ dàn sao "khủng": Quách Phú Thành, Lương Gia Huy, Ngô Ngạn Tổ… Nam diễn viên cùng đoàn làm phim tất bật với hoạt động quảng bá tác phẩm mới ở Hồng Kông lẫn đại lục, trong đó có họp báo toàn cầu diễn ra hôm 27.4. Ngôi sao kỳ cựu nổi bật với vẻ ngoài phong độ, khỏe khoắn ở tuổi 71. Ông hài hước, tràn đầy năng lượng, luôn tạo không khí vui vẻ, thoải mái trong quá trình giao lưu với truyền thông, tương tác với bạn diễn, đồng nghiệp.
Châu Nhuận Phát cùng Quách Phú Thành, Lương Gia Huy, Ngô Ngạn Tổ... tại họp báo ra mắt phim Cold War 1994. ẢNH: HK01
Theo HK01, bên cạnh những chia sẻ về tác phẩm mới nhất, Châu Nhuận Phát thoải mái truyền đạt nhiều kinh nghiệm, lời khuyên dành cho những người trẻ đang theo đuổi đam mê điện ảnh. Nghệ sĩ kỳ cựu thừa nhận đóng phim rất khó khăn, chắc chắn có lúc thăng, lúc trầm nhưng ông tin tưởng, đặt kỳ vọng vào thế hệ diễn viên trẻ tài năng, nhiệt huyết. Sao phim Thần bài ví hành trình nghệ thuật của họ như chơi lướt sóng: phải lao vào những con sóng dù ở đó luôn tiềm ẩn đầy hiểm nguy. Ông cũng chia sẻ đôi khi thành công còn phụ thuộc vào may mắn. "Có người bị con sóng đánh chìm, có người lại cưỡi sóng mà tiến lên", nghệ sĩ chia sẻ.
Châu Nhuận Phát hy vọng thế hệ nghệ sĩ trẻ kiên trì và tiếp tục nỗ lực. On.cc tiết lộ, khi MC nhắn gửi: "Anh cũng phải tiếp tục ở đây nhé!", tài tử tuyên bố sẽ diễn xuất cho đến năm 100 tuổi, thể hiện niềm đam mê, nhiệt huyết bền bỉ với điện ảnh. Nghệ sĩ kỳ cựu hào hứng: "Tôi sẽ quay phim cho đến cuối đời, cống hiến đến tận cùng... Vì vậy, tôi rèn luyện sức khỏe, chạy bộ mỗi ngày, hy vọng đến 100 tuổi vẫn còn chạy được, tức là diễn xuất đến năm 100 tuổi cũng không thành vấn đề".
Phát Ca còn trêu chọc Lương Gia Huy: "Anh đừng uống nhiều rượu nữa, nếu không anh sẽ không thể đi đóng phim đến năm 100 tuổi đâu!". Tài tử họ Lương hài hước bĩu môi đáp lại khiến mọi người bật cười.
Tài tử 71 tuổi vẫn giữ vững phong độ khi xuất hiện trên màn ảnh. Trước Cold War 1994, ông nhận nhiều đánh giá tích cực với vai diễn trong Thám tử phố Tàu 1900 (2025). ẢNH: EDKO FILMS
Cold War 1994 là phần tiền truyện của Cold War (2012) và Cold War 2 (2016). Phim chủ yếu đặt trong bối cảnh năm 1994, xoay quanh cuộc đấu đá quyền lực giữa giới tinh hoa, các băng đảng xã hội đen và chính quyền trong giai đoạn Hồng Kông đang có khoảng trống về quyền lực khi sắp được trao trả lại cho Trung Quốc. Trong tác phẩm này, Châu Nhuận Phát tiếp tục đảm nhiệm nhân vật ở phần 2: luật sư danh tiếng Giản Áo Vĩ. Đây là nhân vật then chốt tháo gỡ những nút thắt bí ẩn trong phim.
Theo On.cc, Cold War 1994 ra mắt vào đầu tháng 5.2026, "giai đoạn vàng" tại phòng vé Trung Quốc, khi có khoảng 18 phim cùng ra rạp. Tác phẩm khiến nhiều đối thủ kiêng dè vì quy tụ dàn sao hàng đầu Hồng Kông cùng kế hoạch quảng bá rầm rộ. Trước áp lực cạnh tranh khốc liệt, hai tác phẩm điện ảnh lần lượt có Mã Lệ, Cao Viên Viên đóng chính phải tuyên bố dời lịch chiếu.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
USA
VN
