Người xưa có câu: "Phép vua thua lệ làng" trong bối cảnh pháp lý tại Mỹ hiện nay, sự chồng chéo giữa các cấp tòa án đang tạo ra một cơn chấn động thực sự. Ngày Thứ Bảy vừa qua, Danco Laboratories – hãng dược phẩm sản xuất loại thuốc phá thai Mifepristone – đã phải gửi đơn khẩn cấp lên Tòa án Tối cao Hoa Kỳ. Mục tiêu của họ không gì khác ngoài việc yêu cầu gỡ bỏ phán quyết từ tòa cấp dưới vốn đang ngăn cản các nhà cung cấp y tế phân phối thuốc qua đường bưu điện. Trong đơn kiện, Danco Laboratories lập luận rằng phán quyết hôm Thứ Sáu của Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 5 đã gây ra sự "xáo trộn kinh hoàng và hỗn loạn tức thì" cho toàn bộ hệ thống từ nhà sản xuất, nhà phân phối đến các hiệu thuốc và bệnh nhân trên khắp đất nước. Đúng là "Sểnh chân còn kịp, sểnh miệng chớ cùng", việc thay đổi quy định y tế một cách đột ngột đã đẩy các bác sĩ và bệnh nhân vào thế bí, khi những quyết định y khoa vốn cần sự chính xác về thời gian nay lại bị treo lơ lửng bởi các rào cản pháp lý.

"Mớ bòng bong" pháp lý: Từ quy định của chính quyền Biden đến sự can thiệp của tòa án

Lệnh của tòa án cấp dưới có hiệu lực ngay lập tức, tạm thời chặn các hướng dẫn năm 2023 của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) dưới thời chính quyền Biden – vốn đã nới lỏng việc tiếp cận thuốc qua bưu điện. Tòa án viện dẫn một cuộc rà soát an toàn đang diễn ra từ thời chính quyền Trump để tạm dừng các quy định hiện hành trong khi chờ vụ kiện tiếp tục. Phán quyết này khiến dư luận không khỏi ngỡ ngàng, bởi chỉ mới hai năm trước, các thẩm phán Tòa án Tối cao đã từng nhất trí bác bỏ một thách thức pháp lý tương tự. Khi đó, tòa kết luận rằng các nhóm chống phá thai không đủ tư cách pháp lý để khởi kiện. Tuy nhiên, "Cây muốn lặng mà gió chẳng dừng", lần này tiểu bang Louisiana đã đứng ra lĩnh xướng vụ kiện mới. Các luật sư của Danco Laboratories đang hối thúc các thẩm phán Tòa án Tối cao đưa ra một kết luận "rõ ràng" như trước đây, khẳng định rằng Louisiana không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sự phê duyệt của FDA và do đó không có quyền can thiệp vào quy trình này.

Những câu hỏi nhức nhối: Bệnh nhân sẽ đi đâu, về đâu?

Trong đơn kiện khẩn cấp, các luật sư đã đặt ra những câu hỏi đầy nhức nhối về thực tế đời sống: "Điều gì sẽ xảy ra khi bệnh nhân đến lịch hẹn vào cuối tuần này tại New York, Minnesota hay Washington mà không thể nhận được thuốc đã kê đơn từ hôm trước? Một bệnh nhân phải làm gì nếu cô ấy không thể đặt được lịch hẹn trực tiếp ngay lập tức?". Rõ ràng, việc đảo ngược một hệ thống phân phối đã vận hành ổn định trong nhiều năm qua không chỉ là vấn đề luật pháp mà còn là vấn đề nhân đạo. "Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ", sự xáo trộn này ảnh hưởng đến hàng triệu phụ nữ đang cần sự hỗ trợ y tế kịp thời. Danco Laboratories nhấn mạnh rằng chưa bao giờ có tiền lệ một tòa án liên bang lại đột ngột đình chỉ việc phê duyệt một loại thuốc đã lưu hành nhiều năm, áp đặt các hạn chế lên hệ thống phân phối mà các hiệu thuốc và bệnh nhân đã tin dùng bấy lâu nay.

Hy vọng cuối cùng tại Tòa án Tối cao

Đơn kiến nghị hiện đã được trình lên Thẩm phán Samuel Alito – người phụ trách khu vực của Tòa Phúc thẩm Khu vực 5, và nhiều khả năng ông sẽ chuyển vấn đề này cho toàn thể hội đồng thẩm phán Tòa án Tối cao xem xét. Ở phía ngược lại, Bộ trưởng Tư pháp Louisiana Liz Murrill, đại diện cho bên nguyên đơn, vẫn khẳng định quan điểm cứng rắn: "Tôi mong muốn tiếp tục bảo vệ phụ nữ và trẻ em khi vụ kiện này tiếp diễn". Cuộc đối đầu giữa một bên là quyền tiếp cận y tế hiện đại và một bên là các lập luận bảo thủ đang đẩy nền tư pháp Mỹ vào một thử thách lớn. Giới quan sát nhận định, kết quả của vụ việc này không chỉ định đoạt số phận của viên thuốc Mifepristone mà còn tiền định cho cách thức mà các loại dược phẩm nhạy cảm khác sẽ được quản lý trong tương lai. Người dân Mỹ hiện đang nín thở chờ đợi một phán quyết công tâm, để "Oan có đầu, nợ có chủ", đưa hệ thống y tế trở lại quỹ đạo ổn định vốn có.

"Sông có khúc, người có lúc", và có lẽ vận hạn của hãng hàng không giá rẻ đình đám Spirit Airlines đã đi đến hồi kết thúc đầy nghiệt ngã. Sau những nỗ lực đàm phán không thành công với Chính phủ liên bang về gói cứu trợ trị giá 500 triệu USD, Spirit Airlines đã chính thức thông báo bắt đầu quá trình "khai tử", ngừng mọi hoạt động từ sáng sớm Thứ Bảy, ngày 2 tháng 5 năm 2026. Sự sụp đổ của một hãng bay từng là lựa chọn hàng đầu cho những chuyến đi tiết kiệm đã để lại một khoảng trống lớn trên bầu trời và nỗi lo âu cho hàng ngàn hành khách. Đúng là "Người tính không bằng trời tính", khi những hy vọng cuối cùng về một thỏa thuận giải cứu đã tan thành mây khói, đẩy hàng loạt chuyến bay vào cảnh hủy bỏ hàng loạt. Đối với những hành khách đã đặt vé, hãng cho biết những ai thanh toán bằng thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ sẽ được tự động hoàn tiền, một nỗ lực nhỏ để xoa dịu cơn thịnh nộ của công chúng.

Nghĩa tình trong cơn hoạn nạn: Các hãng bay đồng loạt áp trần giá vé

Giữa lúc hàng ngàn người đang rơi vào cảnh "đi mắc núi, trở lại mắc sông", Bộ Giao thông vận tải Mỹ vừa đưa ra thông báo đầy ấm lòng: đa số các hãng hàng không lớn sẽ áp mức giá trần đặc biệt để hỗ trợ hành khách của Spirit tìm đường về nhà. Đây có thể xem là một nghĩa cử "Lá lành đùm lá rách" trong giới kinh doanh đầy khốc liệt. Các "ông lớn" như United, Delta, JetBlue và Southwest đã cam kết giới hạn mức giá vé, thậm chí giảm sâu trên các tuyến bay trọng điểm mà Spirit từng khai thác. Tuy nhiên, để nhận được mức giá ưu đãi này, hành khách cần cung cấp mã xác nhận chuyến bay của Spirit (Confirmation number) và bằng chứng đã thanh toán. Thời hạn áp dụng "mức giá cứu hộ" này có sự khác biệt giữa các hãng: JetBlue và Southwest chỉ áp dụng trong vòng 72 giờ (riêng Southwest yêu cầu làm thủ tục trực tiếp tại quầy vé ở sân bay); Delta duy trì trong 5 ngày, trong khi United hào phóng kéo dài thời hạn lên đến hai tuần thông qua hình thức đặt chỗ trực tuyến.

United Airlines và American Airlines: Mở rộng cửa đón khách đường xa

Đặc biệt nhất phải kể đến United Airlines khi hãng này cam kết hỗ trợ hành khách Spirit trong suốt 2 tuần tới tại hầu hết các thành phố mà Spirit từng hiện diện như Atlanta, Chicago, Fort Lauderdale, Houston, Las Vegas, Miami, Newark, New Orleans và Orlando. Hãng đã thiết lập mức giá trần đa số ở mức 199 USD, và ngay cả với những hành trình dài hơn, giá vé cũng không vượt quá ngưỡng 299 USD. Hành khách chỉ cần xác minh lịch trình bay vốn có từ ngày 2/5 đến 16/5 để được hưởng đặc quyền này. Về phía American Airlines, họ không chỉ lập hẳn một trang web riêng để hiển thị các mức giá cứu trợ cho cả đường bay nội địa lẫn quốc tế mà còn đang xem xét việc điều động các máy bay lớn hơn, tăng thêm chuyến bay trên các tuyến cũ của Spirit để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Các hãng khác như Allegiant Air cũng cam kết đóng băng giá vé trên các tuyến bay trùng lặp, trong khi Frontier Airlines giảm giá đến 50% giá vé cơ bản cho đến hết ngày 10/5.

Thắm tình đồng nghiệp: Cánh cửa mới cho đội ngũ nhân viên Spirit

Không chỉ quan tâm đến hành khách, ngành hàng không Mỹ còn thể hiện tinh thần "Thương người như thể thương thân" đối với đội ngũ nhân viên đang đứng trước nguy cơ thất nghiệp của Spirit. Bộ Giao thông cho biết các hãng bay lớn đang mở rộng quyền lợi "travel pass" và nhường các ghế phụ (jump seats) để giúp nhân viên Spirit có thể di chuyển về căn cứ hoặc về nhà thuận tiện. Quan trọng hơn, American và United Airlines đã tạo ra các trang web chuyên biệt dành riêng cho nhân viên Spirit, ưu tiên phỏng vấn tuyển dụng để họ không phải xếp hàng chờ đợi lâu, giúp họ tiếp tục theo đuổi sự nghiệp trên bầu trời. Trong cơn bão của sự phá sản, sự tương trợ này như một tia sáng cuối đường hầm, minh chứng cho việc dù kinh doanh có khắc nghiệt đến đâu, tình người và trách nhiệm cộng đồng vẫn luôn là điểm tựa vững chắc nhất. Hy vọng với sự chung tay của cả ngành hàng không, nỗi đau từ sự biến mất của Spirit Airlines sẽ sớm được xoa dịu.

Nhiều trận động đất nhỏ đã được ghi nhận tại căn cứ không quân Mỹ ở bang Nevada trong những ngày cuối tháng 4 vừa qua, Daily Mail đưa tin.

Báo cáo dẫn dữ liệu địa chấn cho biết Căn cứ Không quân Mỹ Vùng 51 ghi nhận ít nhất 17 trận động đất (phần lớn có cường độ khoảng 4,4 độ) chỉ trong vòng 24-48 giờ, tức khoảng từ ngày 29-4 đến ngày 30-4.

Thông tin này làm dấy lên nhiều đồn đoán trên mạng, thậm chí có ý kiến cho rằng Mỹ có thể đang thử nghiệm vũ khí hạt nhân.

Diễn biến này xảy ra giữa lúc có thông tin cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đang được báo cáo về phương án quân sự liên quan đến Iran.

Ngoài ra, sự việc cũng diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố chính quyền của ông sẽ sớm công bố thêm thông tin về vật thể bay không xác định (UFO).

Theo Daily Mail, tâm chấn của các trận động đất nằm cách căn cứ Vùng 51 vài km, ở độ sâu khoảng 4 km.


Khói bốc lên từ Vùng 51. Ảnh: X

Một bài đăng lan truyền cho rằng một số nhà khoa học trong lĩnh vực hạt nhân và không gian gần đây "biến mất" không rõ lý do, trong khi các hiện tượng sao băng và cầu lửa được cho là xuất hiện nhiều hơn.

Người đăng bài đặt câu hỏi liệu các sự kiện này có liên quan đến nhau hay không và liệu có điều gì lớn hơn đang diễn ra phía sau.

Một bài đăng khác lưu ý hiệp ước hạt nhân lớn giữa Mỹ và Nga - New START - đã hết hiệu lực, mở ra khả năng hai nước gia tăng, hiện đại hóa và thử nghiệm vũ khí hạt nhân mà không còn các ràng buộc trước đây.

Vùng 51 là cơ sở không quân hẻo lánh của Mỹ, nằm trong khu vực huấn luyện và thử nghiệm Nevada. Địa điểm này chỉ được chính phủ Mỹ chính thức thừa nhận vào năm 2013 nhưng từ lâu đã là tâm điểm của nhiều đồn đoán do tính chất hoạt động tuyệt mật.

Được xây dựng từ thời Chiến tranh Lạnh, Vùng 51 từng được sử dụng để thử nghiệm các loại máy bay quân sự tiên tiến như Lockheed U-2, SR-71 Blackbird và F-117 Nighthawk.

Những máy bay này thường bay ở độ cao và tốc độ vượt xa hiểu biết công chúng thời điểm đó, khiến nhiều người tin rằng họ đã nhìn thấy UFO.

Sự bí mật, vùng cấm bay nghiêm ngặt và việc không cho công chúng tiếp cận đã làm bùng phát vô số giả thuyết, bao gồm việc căn cứ này chứa tàu vũ trụ ngoài hành tinh.

VietBF@sưu tập

videos:
https://photos.app.goo.gl/T6pgRNzCZRZHho5U7

TRUNG QUỐC BỒI ĐẮP THÊM HƠN 600 HECTA TẠI QUẦN ĐẢO HOÀNG SA
Thông tin Trung Quốc đã bồi đắp hơn 600 ha tại Đá Hải Sâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa khiến dư luận trong nước lại một lần nữa dậy sóng với vấn đề chủ quyền biển đảo.
Điều đáng nói không chỉ nằm ở những con số hay bản đồ, mà ở cách chúng ta dần quen với những tin tức như vậy. Ban đầu là lo lắng, sau đó là tranh luận, rồi đến một giai đoạn kỳ lạ hơn: nghe xong, thở dài, và… tiếp tục ngày mới như không có gì xảy ra.
Phản ứng chính thức thì vẫn quen thuộc từ phía lãnh đạo nhà nước, nếu không im lặng tránh né thì vẫn là những cụm từ mang tính ngoại giao, nhẹ nhàng và an toàn. Nhưng trong khi ngôn từ được giữ ở mức “đúng mực”, thì thực tế lại tiếp tục dịch chuyển từng chút một, không chờ đợi ai kịp thích nghi.
Ở trong nước, câu chuyện lại mang một lớp nghịch lý khác. Khi người dân lên tiếng, phản ứng xã hội có lúc rất mạnh mẽ, nhưng sau đó lại bị thu hẹp bởi các giới hạn thông tin. Điều này vô tình tạo ra một cảm giác lạ: ai cũng thấy vấn đề, nhưng không phải lúc nào cũng có không gian để nói về nó một cách trọn vẹn.
Có lẽ điều đáng suy nghĩ không chỉ là “ai đang làm gì ngoài kia”, mà còn là việc “chúng ta đang dần quen với điều gì ở trong này”. Vì một khi sự bất thường trở thành quen thuộc, thì ranh giới giữa bình thường và bất thường cũng bắt đầu mờ đi.
Và khi đó, vấn đề không còn nằm ở một sự kiện đơn lẻ nữa, mà nằm ở cách cả một xã hội học cách phản ứng (hoặc không phản ứng) trước những thay đổi kéo dài.


BÁO CHÍ VIỆT NAM THỜI “KỶ NGUYÊN MỚI” BỊ BÓP CHẶT HƠN CẢ CUBA
Báo cáo RSF 2026 xếp Việt Nam đứng thứ 174/180 về tự do báo chí. Việt Nam hiện đứng sau cả Lào, Campuchia và Cuba. RSF chỉ đích danh Tổng bí thư Tô Rừng đã siết chặt kiểm soát kể từ khi nhậm chức vào tháng 8/2024, một kỉ nguyên “bóp miệng báo chí” núp bóng vì dân của chính quyền.
Sự khác biệt giữa một quốc gia văn minh và một thể chế độc tài nằm ở cách họ đối xử với sự thật. Trong khi báo chí độc lập là "quyền lực thứ tư" để giám sát chính quyền, còn ở Việt Nam thì ngược lại, việc nói lên sự thật được coi là “tội phạm” đặc biệt khi nói về chính trị. Một bên bảo vệ quyền được biết của dân, một bên dùng luật pháp để bảo kê cho sự bế tắc thông tin.
Tại các quốc gia có nền báo chí độc lập được bảo vệ như Na Uy hay Đan Mạch. Phóng viên có quyền điều tra bất kỳ sai phạm nào của chính phủ mà không cần xin phép, và luật pháp bảo vệ tuyệt đối quyền giữ kín nguồn tin.
Ngược lại, hơn 800 cơ quan báo chí tại Việt Nam hoàn toàn bị Đảng và Nhà nước thâu tóm. Thay vì giám sát quyền lực, các nhà báo chính thống lại chọn cách “bẻ cong ngòi bút” để nịnh bợ chính quyền, chỉ như vậy báo chí mới có thể tồn tại trong nước.
Khi báo chí chính thống bị khóa miệng, những người cầm bút độc lập trở thành mục tiêu bị săn đuổi bởi các điều luật mơ hồ như 331 hay 117.
Một quốc gia bảo vệ báo chí độc lập là một quốc gia tự tin vào sự minh bạch, chứ không phải một quốc gia coi báo chí độc lập như tội đồ, đó chính là sự sụp đổ toàn diện của nền tảng đạo đức xã hội.

Một khảo sát mới hé lộ danh sách những bang bị người dân Mỹ ghét nhất, với nhiều bất ngờ khiến dư luận chú ý.

Một phần đáng kể cư dân New York thừa nhận họ tin bang của mình nằm trong số những bang tệ nhất nước Mỹ.

Người dân Mỹ vừa lên tiếng về những bang mà họ “yêu để ghét”, với kết quả cho thấy Illinois đứng đầu danh sách các bang bị ghét nhất. Theo khảo sát, có tới 25% cư dân Illinois cho rằng đây là nơi tồi tệ nhất để sinh sống.


Đứng thứ 2 là New Jersey, bang vốn lâu nay thường xuyên trở thành đề tài châm biếm trên toàn quốc. New York theo sát ở vị trí thứ 3, với một tỷ lệ đáng kể cư dân thừa nhận họ cho rằng chính bang mình nằm trong nhóm tệ nhất.

Tiêu chí đánh giá

Theo World Population Review, bảng xếp hạng này dựa trên 3 yếu tố chính: Số cư dân cho rằng bang mình là nơi tồi tệ nhất để sống, xu hướng dân số giảm và mức độ bị các bang khác coi là “hàng xóm đáng ghét”.

Các nhà nghiên cứu tại nền tảng việc làm Zippia cho biết họ sử dụng dữ liệu khảo sát Gallup để đo mức độ bất mãn của cư dân, đồng thời phân tích xu hướng di cư nhằm xác định những nơi người dân rời bỏ nhiều nhất.

Họ cũng xem xét cách các bang khác nhìn nhận, bởi định kiến từ bên ngoài có thể ảnh hưởng mạnh đến danh tiếng của một bang.

Illinois dẫn đầu với mức độ bất mãn cao nhất, khi cứ 4 người thì có 1 người cho rằng đây là nơi tồi tệ nhất để sống. Bang này cũng ghi nhận mức giảm dân số khoảng 0,54% trong những năm gần đây.

New Jersey tiếp tục bị gắn với hình ảnh tiêu cực, từ định kiến lái xe hung hăng đến những câu đùa trong phim ảnh. Năm bang khác cũng cho biết họ ghét New Jersey nhất.

New York, dù nổi tiếng toàn cầu, lại có 12% cư dân cho rằng đây là nơi tồi tệ nhất để sống. Massachusetts thậm chí còn coi New York là “hàng xóm đáng ghét” nhất, phần nào do mâu thuẫn thể thao lâu năm.

West Virginia đứng thứ 4, chủ yếu vì dân số ngày càng giảm khi người dân rời đi tìm cơ hội tốt hơn. California bất ngờ ở vị trí thứ 5, với 9 bang khác coi đây là hàng xóm đáng ghét nhất - con số cao nhất trong nghiên cứu.

Massachusetts, Michigan, Mississippi và Connecticut cũng góp mặt trong danh sách. Đáng chú ý, Connecticut không bị bang nào khác ghét nhất, nhưng có tới 17% cư dân tự thừa nhận họ không thích sống ở đây.

Kentucky khép lại top 10, khi Tennessee và Indiana đều coi đây là bang tệ nhất.

Củng cố New Jersey củng cố danh tiếng lâu đời của mình như một mục tiêu thường xuyên bị đem ra làm trò đùa trên khắp nước Mỹ

Góc nhìn rộng hơn

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc bị gắn mác “bang bị ghét” không đồng nghĩa với việc những nơi này hoàn toàn mất sức hút. Thay vào đó, bảng xếp hạng phản ánh sự thay đổi về dân số, thách thức kinh tế và định kiến văn hóa vốn định hình cách người Mỹ nhìn nhận nơi họ sinh sống.

Colorado là trường hợp hiếm hoi khi không bị bất kỳ bang nào coi là hàng xóm đáng ghét, cho thấy vẫn có những vùng đất giữ được hình ảnh tích cực trong mắt cả nước.

Danh sách 10 bang bị ghét nhất nước Mỹ:

Illinois
New Jersey
New York
West Virginia
California
Massachusetts
Michigan
Mississippi
Connecticut
Kentucky

Dim Sum: Nghệ thuật từ những đầu ngón tay hay sản phẩm của dây chuyền vô cảm?
Nhắc đến ẩm thực miền Nam Trung Hoa, người ta không thể không nhắc đến Dim Sum – những "viên ngọc" nhỏ nhắn gói trọn cả một nền di sản. Từ những chiếc Har gow (há cảo tôm) với lớp vỏ tinh bột lúa mì trong vắt như sương, được xếp nếp điêu luyện dưới áp lực vừa đủ của đôi bàn tay để không tan vỡ trong xửng hấp nhưng cũng chẳng quá dày khi thưởng thức, cho đến Siu mai (xíu mại thịt heo điểm xuyết gạch cua) hay Cheung fun (phở cuốn hấp rưới xì dầu ngọt), tất cả đều là những tác phẩm nghệ thuật. Người xưa có câu: "Học ăn, học nói, học gói, học mở", và trong thế giới Dim Sum, cái tài "gói" của người đầu bếp chính là thước đo của đẳng cấp. Nhiều thực khách sành ăn khẳng định rằng Dim Sum ngon nhất phải được nhào nặn bởi những đôi tay ổn định, những ngón tay nhanh nhẹn và một sự tập trung cao độ vào chi tiết – những thứ mà máy móc, dù hiện đại đến đâu, cũng không bao giờ có được. Thế nhưng, giữa dòng chảy của thời đại, khi bài toán chi phí đè nặng, nhiều trà quán đã dần chuyển sang các dây chuyền sản xuất tự động, khiến linh hồn của món ăn dần bị mai một. Trước thực trạng đó, Quảng Châu – thành phố được coi là nơi khai sinh ra Dim Sum – đã quyết định hành động để bảo vệ giá trị truyền thống này.

Quy định mới tại Quảng Châu: Minh bạch hóa thực đơn vì "Di sản văn hóa phi vật thể"

Bắt đầu từ ngày 1 tháng 5, chính quyền Quảng Châu – siêu đô thị với 19 triệu dân – đã ban hành một quy định mới đầy tính đột phá: các nhà hàng và trà quán bắt buộc phải công khai với thực khách về nguồn gốc món Dim Sum của họ. Thực khách có quyền được biết liệu miếng há cảo họ đang ăn là "handmade" (làm thủ công tại chỗ) hay được sản xuất qua các "phương tiện phi truyền thống" (sản xuất tập trung bằng máy móc). Những cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt và duy trì lối làm thủ công sẽ được trao tặng một tấm biển vinh danh là "Cửa hàng truyền thống". Thậm chí, chính quyền còn khuyến khích các doanh nghiệp phát trực tiếp (live-streaming) quá trình chế biến để thực khách mục sở thị từng công đoạn tỉ mỉ. Mục tiêu tối thượng của quy định này không gì khác ngoài việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của thành phố. Amber Li, một người yêu Dim Sum 25 tuổi, hào hứng chia sẻ rằng người Quảng Châu vốn cực kỳ khắt khe về độ tươi ngon của thực phẩm. Việc một nhà hàng quảng cáo là đồ tươi nhưng lại phục vụ thực phẩm chế biến sẵn là một sự "phản bội" đối với vị giác của khách hàng.

"Yum cha" và triết lý "Một chút từ trái tim"

Tại vùng đất này, ăn Dim Sum không chỉ là ăn uống, đó là một phần của cấu trúc xã hội. Người dân địa phương thường không rủ nhau "đi ăn Dim Sum", mà họ mời nhau đi "Yum cha" (uống trà). Bữa ăn luôn đi kèm với những loại trà thượng hạng như Thiết Quan Âm với hương hoa thanh khiết hay Phổ Nhĩ nồng nàn tốt cho tiêu hóa. Trà quán không đơn thuần là nơi bán đồ ăn, đó là không gian cộng đồng, nơi gia đình quây quần, bạn bè tâm tình, và cả những người lạ cũng có thể kết nối. "Ăn có mời, làm có khiến", tiếng mời "đi Yum cha" tương đương với lời rủ "đi cafe" ở phương Tây, là cái cớ để người ta hỏi han, đọc báo hay thậm chí mang cả chim cảnh đến khoe nhau mà không lo lắng về giới hạn thời gian. Cái tên "Dim Sum" (Điểm Tâm) theo nghĩa chiết tự từ văn chương cổ có nghĩa là "một chút lòng" (a little something from the heart). Từ "Điểm" và "Tâm" khi đứng riêng lẻ đều mang hàm ý về sự tỉ mỉ, tận tâm. Bởi vậy, nếu thiếu đi bàn tay con người, món ăn ấy dường như đã mất đi phân nửa "cái tâm" của người đầu bếp.

Cuộc chiến kinh tế: 120 chiếc so với 3.000 chiếc mỗi giờ

Dẫu biết truyền thống là quý giá, nhưng áp lực kinh tế là có thật. Ken Zhang, chủ một tiệm trà tại Quảng Châu, chia sẻ về thực tế khốc liệt: Một đầu bếp lành nghề nhất cũng chỉ có thể làm ra 120 chiếc bánh mỗi giờ, trong khi một chiếc máy có thể cho ra lò 3.000 chiếc trong cùng khoảng thời gian đó. Để phục vụ thực khách lúc mở cửa, đội ngũ 20 đầu bếp của anh phải bắt đầu công việc từ 6:30 sáng, trong khi các đối thủ dùng máy chẳng cần chuẩn bị gì nhiều. Việc chuyển sang dùng hàng công nghiệp có thể giúp anh cắt giảm tới 14 nhân viên, một con số đáng kể về chi phí lao động. Tuy nhiên, Zhang vẫn kiên định với lối làm thủ công. Anh tin rằng danh tiếng của Quảng Châu với tư cách là điểm đến ẩm thực hàng đầu sẽ bị tổn hại nghiêm trọng nếu du khách lặn lội đường xa đến đây chỉ để ăn những món đồ đông lạnh từ nhà máy. Dù một số khách hàng như Wu Xia (36 tuổi) chấp nhận hàng chế biến sẵn để có mức giá rẻ hơn, nhưng đối với những người làm nghề chân chính như Zhang, quy định mới của chính quyền chính là sự công nhận quý giá cho những nỗ lực bền bỉ của họ trong việc giữ gìn "ngọn lửa" truyền thống giữa thời đại công nghiệp hóa.

Những kệ hàng trống và nỗi hoài niệm về một thời tự do bay lượn

Dạo bước chân vào cửa hàng flagship của DJI – gã khổng lồ thống trị đế chế drone toàn cầu – ngay giữa lòng thủ đô Bắc Kinh, người ta không khỏi ngỡ ngàng trước một khung cảnh lạ lẫm. Những giá trưng bày vốn là nơi phô diễn các "siêu phẩm" công nghệ bay lượn, giờ đây nằm im lìm, trống trải đến lạnh lùng. Thủ đô của đất nước tỷ dân, nơi vốn được coi là cái nôi và là niềm kiêu hãnh của ngành công nghiệp drone dân dụng, nay bỗng chốc trở thành một vùng "vắng bóng chim sắt".

Người xưa có câu: "Chim có tổ, người có tông" với những người đam mê xê dịch và ghi lại khoảnh khắc từ trên cao tại Bắc Kinh, "tổ" của những chiếc drone giờ đây chỉ còn là những ngăn tủ khóa kín. Kể từ ngày 1 tháng 5 năm 2026, các quy định mới nghiêm ngặt chính thức có hiệu lực, biến việc mua bán, thuê mướn hay cất cánh bất kỳ thiết bị bay không người lái (UAV) nào mà không có sự phê duyệt trở thành điều không thể. Một bước ngoặt đầy kinh ngạc cho một ngành công nghiệp vốn đang ở đỉnh cao vinh quang.

Cuộc chạy đua cuối cùng trước giờ "G"

Trước khi lệnh cấm chính thức gõ cửa, một làn sóng hối hả đã quét qua các cửa hàng điện tử khắp thành phố. Những tín đồ trung thành của DJI đã đổ xô đi mua sắm lần cuối như thể tìm kiếm những mảnh ghép cuối cùng của một giấc mơ sắp tan biến. Cô Zoe Zhao, một cư dân 44 tuổi tại Bắc Kinh, chia sẻ rằng khi cô đến nơi, hầu hết các mẫu mã đã "cháy hàng". Cô chỉ may mắn sở hữu được một chiếc drone cuối cùng nhờ một khách hàng khác đã đặt trước nhưng không thể quay lại thành phố kịp lúc.

Tuy nhiên, việc mua được máy mới chỉ là khởi đầu của một hành trình gian nan. Để được sở hữu "đôi cánh" này, cô Zhao đã phải đăng ký với cảnh sát địa phương, khai báo trên ứng dụng chính thức và hoàn thành một bài kiểm tra nghiêm ngặt kéo dài 30 phút ngay tại nhà. Đúng là "Vạn sự khởi đầu nan", nhưng cái "nan" này lại mang màu sắc của sự kiểm soát chặt chẽ từ phía chính quyền nhằm tăng cường quản lý UAV và bảo vệ an ninh tuyệt đối cho trái tim của đất nước.

An ninh thủ đô: Cái giá của sự bình yên

Quyết định siết chặt quản lý không đơn thuần là một mệnh lệnh hành chính, mà nó phản ánh nỗi lo ngại sâu sắc về an ninh trong một thế giới đầy biến động. Bắc Kinh – trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa nhạy cảm – không cho phép bất kỳ sai sót nào. Sự bùng nổ của drone, từ con số vài trăm ngàn lên đến hơn 3 triệu thiết bị đăng ký trên toàn quốc vào cuối năm 2025, đã tạo ra một áp lực khổng lồ lên hệ thống quản lý không lưu.

Nhìn ra thế giới, những bài học nhãn tiền từ các cuộc xung đột quốc tế, điển hình như chiến sự Nga-Ukraine, đã cho thấy sức mạnh đáng sợ của những chiếc drone dân dụng khi được cải tiến thành vũ khí. Không chỉ là công cụ do thám, chúng có thể trở thành phương tiện gây sát thương tiềm tàng. Vì lẽ đó, nhà chức trách Trung Quốc thà "Phòng bệnh hơn chữa bệnh", chấp nhận cắt bớt sự tự do của drone để đổi lấy sự an toàn tuyệt đối cho các mục tiêu trọng yếu.

"Nội bất xuất, ngoại bất nhập" và nỗi lòng người chơi drone

Quy định mới không chỉ dừng lại ở việc bay, mà còn siết chặt cả việc vận chuyển. Giờ đây, drone và các linh kiện quan trọng không thể được mang vào Bắc Kinh nếu không có giấy phép. Chỉ những chủ sở hữu đã đăng ký và xác minh danh tính với cảnh sát mới được quyền mang theo thiết bị. Thậm chí, việc cất giữ drone tại các kho bãi ở khu vực lõi đô thị cũng bị cấm, và mọi hành vi "hack" hệ thống điều khiển drone đều bị coi là vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Đối với những du khách quốc tế, đây thực sự là một "ma trận" thông tin chưa có lời giải đáp rõ ràng. Liệu họ có được mang drone trong hành lý khi quá cảnh qua Bắc Kinh? Câu hỏi này vẫn đang đợi phản hồi từ Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc. Trong khi đó, những người như Steven Wang, một sinh viên đại học đam mê drone, giờ đây chỉ biết nhìn "những đứa con tinh thần" của mình nằm bám bụi trong tủ. Cậu cho biết việc xin phép bay hiện nay vô cùng khó khăn, thời gian chờ đợi kéo dài và lý do từ chối thì ngày càng mơ hồ. Đúng là "Lực bất tòng tâm", khi đam mê mãnh liệt lại va phải bức tường quy định khô khan.

Nền kinh tế tầm thấp: Giấc mơ có bị cắt cánh?

Trung Quốc từng đặt kỳ vọng rất lớn vào "nền kinh tế tầm thấp" – một lĩnh vực ưu tiên quốc gia bao gồm UAV và xe bay, với dự báo giá trị lên tới 3.500 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 510 tỷ USD) vào năm 2035. Thế nhưng, những quy định khắc nghiệt tại Bắc Kinh đang phủ một bóng đen bất định lên con số hào nhoáng đó.

DJI, vốn chiếm 70% thị phần toàn cầu, nay vừa phải đối mặt với áp lực cấm vận từ Mỹ vì lý do an ninh quốc gia, vừa phải chịu cảnh "bó tay bó chân" ngay tại sân nhà. Từ tháng 7 tới đây, các quy định mới về chứng nhận khả năng bay sẽ áp dụng cho toàn bộ ngành công nghiệp, từ nhà sản xuất đến người vận hành. Đây được coi là sự thay đổi quy định quan trọng nhất kể từ khi ngành này ra đời.

Sự cân bằng mong manh giữa phát triển và quản lý

Giáo sư Huang Lixi từ Đại học Hồng Kông nhận định rằng: "Lệnh cấm ở Bắc Kinh là một biện pháp đơn giản để đảm bảo an toàn, bởi đây không phải là nơi thích hợp để thử nghiệm sự tự do hoàn toàn." Có lẽ, ở những tỉnh thành khác, chính quyền sẽ có cách tiếp cận mềm mỏng hơn để duy trì sự phát triển của công nghệ.

Dẫu biết rằng "Nhập gia tùy tục", và mỗi người dân như cô Zhao đều hiểu tầm quan trọng của việc bảo vệ trung tâm chính trị đất nước, nhưng sự tiếc nuối cho những góc nhìn từ trên cao vẫn hiện hữu. Những đôi cánh drone tại Bắc Kinh có thể đang phải tạm dừng bay, nhưng hy vọng về một sự hài hòa giữa an ninh quốc gia và khát vọng chinh phục bầu trời của con người vẫn sẽ luôn còn đó, chờ ngày được sải cánh trở lại trong một trật tự mới.

Hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines của Mỹ đã ngừng toàn bộ hoạt động từ rạng sáng 2-5 (giờ Mỹ), khép lại hành trình 34 năm hoạt động sau khi không đạt được thỏa thuận cứu trợ vào phút chót.


Máy bay của hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines đậu trên đường băng tại sân bay Fort Lauderdale-Hollywood ở bang Florida ngày 2-5, sau khi hãng tuyên bố ngừng hoạt động toàn cầu vì khủng hoảng tài chính và giá nhiên liệu tăng cao - Ảnh: AFP

Theo Đài CNBC, trước khi ngừng hoạt động, Spirit Airlines (Mỹ) đã hủy các chuyến quốc tế từ ngày 1-5 để tránh việc hành khách, phi hành đoàn và máy bay bị mắc kẹt ở nước ngoài.

Hãng cho biết đã vận chuyển hơn 50.000 hành khách trong ngày cuối cùng hoạt động.

Hãng thông báo tạm biệt, nhân viên nói lời chia tay

Rạng sáng 2-5, trang web và ứng dụng của Spirit hiển thị thông báo: "Gửi tới hành khách: mọi chuyến bay đã bị hủy và dịch vụ chăm sóc khách hàng không còn hoạt động".

Tại nhà ga Marine Air của sân bay LaGuardia ở New York, nơi từng là căn cứ hoạt động của hãng, không khí gần như im lặng vào trưa 2-5.

Các màn hình tại khu vực quầy làm thủ tục hiển thị dòng thông báo: "Chúng tôi rất tiếc phải thông báo Spirit Airlines đã ngừng hoạt động toàn cầu".

Tối 1-5 tại trụ sở Spirit ở Dania Beach, Florida, ban lãnh đạo hãng theo dõi những chuyến bay cuối cùng hạ cánh.

Theo ghi âm đăng trên LiveATC.net, một nhân viên của American Airlines đã gửi lời nhắn tới một chuyến bay Spirit: "Chúc tất cả may mắn".

Trong chuyến bay cuối cùng mang số hiệu NK1833 từ thành phố Detroit (bang Michigan) đến sân bay quốc tế Dallas Fort Worth (bang Texas), phi công Spirit đã hỏi kiểm soát không lưu liệu còn chuyến Spirit nào khác sau họ không.

"Tôi không thấy chuyến nào nữa. Có thể các anh là chuyến cuối cùng", kiểm soát viên đáp lại.

Ông Wes Egan, nhân viên điều phối bay của Spirit với khoảng 23 năm làm việc, cho biết ông đã nhắn cho một phi công qua hệ thống liên lạc buồng lái ngay trước thời điểm hãng dừng hoạt động:

"Chúng ta sẽ ngừng bay lúc 3h sáng 2-5 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Thượng lộ bình an, bạn tôi".

Ông Jon Jackson, cơ trưởng của Spirit, dự kiến thực hiện chuyến bay nghỉ hưu vào ngày 2-5 nhưng hãng đã đóng cửa trước đó.

Ông Jon phải đi chuyến bay của Hãng Southwest Airlines để trở về thành phố Baltimore (bang Maryland) từ thành phố Fort Lauderdale (bang Florida).

Theo bài đăng trên Facebook của con trai ông Jon là Chris Jackson - một phi công của Southwest Airlines - nhân viên Southwest đã tổ chức nghi thức phun vòi rồng chào đón chuyến bay khi hạ cánh.

Khu vực chờ vắng lặng tại sân bay LaGuardia ở quận Queens, thành phố New York treo thông báo về việc Spirit Airlines ngừng hoạt động cùng lời cảm ơn của hãng sau 34 năm phục vụ khách hàng trên những chuyến bay - Ảnh: REUTERS

Spirit cho biết khoảng 17.000 lao động trực tiếp và gián tiếp mất việc sau khi hãng sụp đổ.

Chủ tịch Hiệp hội phi công Hàng không quốc tế Jason Ambrosi nhận định tác động của quyết định này sẽ đè lên các phi công, tiếp viên, thợ máy, nhân viên điều phối và gia đình của họ.

Trong khi đó, bà Sara Nelson - Chủ tịch quốc tế của nghiệp đoàn tiếp viên hàng không đã gửi thư tới Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy và quyền Bộ trưởng Lao động Keith Sonderling, đề nghị hỗ trợ đảm bảo quyền lợi cho khoảng 5.000 tiếp viên của Spirit.

Spirit từng có lãi trong thập niên 2010 và mở rộng nhanh chóng nhờ mô hình vé giá rẻ.

Tuy nhiên hãng lần cuối có lợi nhuận là năm 2019.

Hãng phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ lớn như Delta Air Lines, United Airlines và American Airlines.

Ngoài ra Spirit còn chịu áp lực từ các gói vé giá rẻ của đối thủ, chi phí tăng cao, thương vụ sáp nhập bất thành với JetBlue, cùng lỗi động cơ khiến nhiều máy bay phải nằm đất.

Đài CNBC cho biết giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh do chiến sự Iran là thách thức mới nhất mà Spirit không thể vượt qua.

Tháng 8 năm ngoái, Spirit nộp đơn xin bảo hộ phá sản lần thứ hai trong chưa đầy một năm.

Đài CNBC dẫn nhận xét của các nhà phân tích cho rằng hãng chưa cắt giảm chi phí đủ mạnh cũng như né tránh những quyết định khó khăn trong lần tái cấu trúc đầu tiên năm 2024.

Các chủ nợ của Spirit đã bác đề xuất cứu trợ vào phút chót từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Gói cứu trợ có thể bao gồm tới 500 triệu USD để duy trì hoạt động của hãng.

Theo một nguồn tin am hiểu sự việc, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã gọi cho CEO Spirit Airlines Dave Davis để thông báo rằng không có thỏa thuận nào được thông qua và khoảng cách giữa chính phủ cùng các chủ nợ vẫn quá lớn.

Hãng phân tích hàng không Cirium (nước Anh) cho biết rằng Spirit chỉ chiếm khoảng 4% thị phần hàng không Mỹ nhưng có ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội và trong nhận thức của người dân Mỹ.

Ông Henry Harteveldt - nhà sáng lập Công ty nghiên cứu Atmosphere và cựu lãnh đạo ngành hàng không - nhận xét Spirit là "người tiên phong thực sự" của mô hình hàng không giá rẻ, nhưng cũng là hãng bay có dịch vụ tối giản để giữ giá vé rẻ và những bê bối liên quan trải nghiệm khách hàng.

VietBF@sưu tập

Một nhà hoạt động đã cắm trại trên đỉnh cây cầu tại thủ đô Washington (Mỹ) để bày tỏ sự phản đối cuộc chiến với Iran và 'sự trỗi dậy' của trí tuệ nhân tạo.


Ông Guido Reichstadter trên cầu tưởng niệm Frederick Douglass ở Washington D.C, ngày 1-5 - Ảnh: ANDREW LEYDEN

Trang People đưa tin, ngày 1-5, một người biểu tình đã trèo lên cầu tưởng niệm Frederick Douglass ở thủ đô Washington D.C (Mỹ) nhằm phản đối cuộc chiến của Mỹ với Iran và các vấn đề liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Ông Guido Reichstadter (45 tuổi), một ông bố 2 con, đã leo lên đỉnh cây cầu cao 45m. Ông đã đăng video lên mạng xã hội và được nhiều hãng tin chia sẻ.

Sở cảnh sát thủ đô (MPD) cho biết họ đã "có mặt tại hiện trường" và cây cầu đã được phong tỏa.

Cuối ngày 1-5 (giờ địa phương), MPD cho biết một số làn đường trên cầu đã được phép lưu thông trở lại.

Nhà báo tự do Andrew Leyden chia sẻ các bức ảnh cho thấy ông Reichstadter đang dựng lều trên nóc cầu.

Khi đã lên đến đỉnh cầu, ông Reichstadter đăng tải trên X cho biết mình "kêu gọi Mỹ chấm dứt ngay cuộc chiến của chính quyền Tổng thống Donald Trump với Iran".

Ông cũng "khẩn cấp cảnh báo người dân Mỹ về mối nguy hiểm cận kề" của AI. Sau đó ông kêu gọi "người dân toàn thế giới chấm dứt mối nguy hiểm cận kề này”.

Sáng 2-5, ông đăng một bức ảnh kèm chú thích "Chào buổi sáng! Hãy chấm dứt chiến tranh, ngăn chặn AI".

Ông Reichstadter là một nhà hoạt động đến từ bang Florida. Hồi tháng 6-2022 ông từng dành 28 giờ trên chính cây cầu nói trên để phản đối việc lật ngược phán quyết của Quốc hội Mỹ về vấn đề phá thai.

Theo tạp chí Newsweek, nhà hoạt động nói trên cũng tham gia cuộc tuyệt thực ngoài trụ sở của Công ty AI Anthropic hồi năm 2025.

VietBF@sưu tập

Cặp vợ chồng đã bật khóc sau khi xem phim chụp X-quang thú cưng của mình.

Một cặp vợ chồng tại Denver (Colorado, Mỹ) đã vô cùng bàng hoàng khi phát hiện ra những bí mật tàn khốc về quá khứ của chú mèo cưng tên Hari sau gần một thập kỷ gắn bó. Tưởng rằng sự chậm chạp của Hari chỉ là dấu hiệu của tuổi già, nhưng sự thật đằng sau lại là một câu chuyện khác.

Sự việc bắt đầu vào năm ngoái khi cô Chelsea nhận thấy Hari có biểu hiện di chuyển khó khăn, thường xuyên đi khập khiễng và không còn nhanh nhẹn như trước. Được chồng của Chelsea cứu hộ từ một trại động vật vào tháng 9 năm 2017, Hari hiện được cho là khoảng 10 tuổi. Ban đầu, gia đình chỉ nghĩ đơn giản rằng các khớp xương của chú mèo bị cứng do tuổi tác hoặc bị bong gân thông thường.

Tuy nhiên, khi tình trạng đi khập khiễng không thuyên giảm sau một tuần dùng thuốc giảm đau, Chelsea đã quyết định đưa Hari đi chụp X-quang để kiểm tra kỹ hơn. Kết quả trả về từ bác sĩ thú y đã khiến cô hoàn toàn sụp đổ.

Hình ảnh phim chụp cho thấy trong cơ thể nhỏ bé của Hari có hai viên đạn súng hơi BB, một viên nằm ở chân sau bên phải và một viên nằm ngay vùng ngực. Kinh khủng hơn, kết quả chụp CT còn tiết lộ chân trước bên phải của Hari ngắn hơn chân trái do một vết gãy cũ không được điều trị từ trước khi được nhận nuôi. Các bác sĩ cũng tìm thấy nhiều vết gãy khác ở chân sau của chú mèo.


Chia sẻ với Newsweek, Chelsea nghẹn ngào cho biết cô đã khóc suốt quãng đường từ phòng khám về nhà. Cô không thể tin được rằng một chú mèo hiền lành và ngọt ngào như Hari lại từng bị bắn và hành hạ dã man khi chưa đầy 2 tuổi. Nỗi đau đớn mà con vật phải âm thầm chịu đựng trong suốt những năm qua khiến người chủ không khỏi xót xa.


Chú mèo từng bị bạo hành nghiêm trọng

Để bù đắp cho những tổn thương trong quá khứ, Chelsea đang nỗ lực hết sức để Hari có một cuộc sống thoải mái nhất. Hiện tại, chú mèo đang được chăm sóc vô cùng chu đáo bởi gia đình mới của mình. Tại nhà, Hari được ưu tiên sử dụng giường sưởi, có sân chơi riêng đầy nắng và các bậc thang hỗ trợ leo trèo lên đồ nội thất.

Dù từng là nạn nhân của sự bạo hành, Hari vẫn giữ được tính cách vô cùng thân thiện. Chelsea chia sẻ rằng chú mèo vẫn tỏ ra rất "quyền lực" trước các em mèo nhỏ hơn trong nhà và luôn thích quấn quýt, làm nũng chủ mỗi khi họ làm việc. Câu chuyện của Hari như một lời nhắc nhở về sự kiên cường của động vật và tình yêu thương có thể chữa lành những vết sẹo sâu sắc nhất.

VietBF@ sưu tập