USA “Our time is now”: Zohran Mamdani bước vào ngày bầu cử thị trưởng New York – phép thử lớn cho tương lai Dân chủ

[Gibbs]

Bình minh trên cầu Brooklyn: thông điệp “Our time is now”
Sáng thứ Hai, Zohran Mamdani đi bộ qua cầu Brooklyn tới Tòa Thị chính New York, giương biểu ngữ “Our time is now”. Ứng viên 34 tuổi, người Hồi giáo, nhập cư và theo khuynh hướng dân chủ xã hội, coi chiến thắng sơ bộ trước Andrew Cuomo là khoảnh khắc “bóng tối tan, ngày mới hé”, và tin rằng cảm xúc ấy sẽ lặp lại lúc 9 giờ tối (ET) khi phòng phiếu khép lại.

Cuộc đua thị trưởng NYC: nội chiến đường lối trong Dân chủ
Mamdani đối đầu cựu Thống đốc Andrew Cuomo (tranh cử độc lập sau khi thua sơ bộ Dân chủ) và ứng viên Cộng hòa Curtis Sliwa. Dù New York nghiêng Dân chủ, cuộc đua phản chiếu chia rẽ trong đảng: cấp tiến đối đầu ôn hòa, người ngoài hệ thống đối đầu người trong hệ thống. Quan điểm của Mamdani về Israel khiến anh vấp phải sự dè dặt của một số lãnh đạo Dân chủ, song chiến dịch bám sát chi phí sinh hoạt và các video mạng xã hội giúp anh bật lên mạnh mẽ. Hạ nghị sĩ Hakeem Jeffries ủng hộ Mamdani khá muộn, còn Thượng nghị sĩ Chuck Schumer chưa công khai chọn bên. Cựu Tổng thống Barack Obama gọi điện khen chiến dịch “ấn tượng” và hứa làm “điểm tựa tham vấn”, dù không chính thức ủng hộ.

Cuomo – “lựa chọn duy nhất” của phe Cộng hòa?
Phe Cộng hòa thực tế đang tập hợp quanh Cuomo để chặn Mamdani. Donald Trump gọi Mamdani là “cộng sản”, thúc giục cử tri New York bầu cho Cuomo và đe dọa giữ lại ngân quỹ liên bang. Elon Musk cũng kêu gọi bỏ phiếu cho Cuomo trên X. Đáp lại, Mamdani gọi Cuomo là “con rối của Trump” trong cuộc đua này.

New Jersey: thay thế Thống đốc Phil Murphy và phép thử Latino
Bên kia sông Hudson, cử tri New Jersey chọn người kế nhiệm Thống đốc Dân chủ mãn nhiệm Phil Murphy. Trọng tâm là khả năng chi trả giữa bối cảnh thuế và giá điện, nước tăng cao. Jack Ciattarelli (Cộng hòa, được Trump hậu thuẫn) tìm cách “bản địa hóa” cuộc đua, trong khi Dân chủ Mikie Sherrill nhấn vào liên hệ của đối thủ với Trump và dự án đường hầm Gateway bị cắt vốn trước đây. Bang xanh truyền thống này đã nghiêng mạnh về Trump hơn năm 2024, khiến cuộc đua thêm sát nút.

Virginia: kiểm định sức mạnh Trump giữa đóng cửa chính phủ
Tại Virginia, Phó Thống đốc Winsome Earle-Sears (Cộng hòa) đối đầu cựu Dân biểu Abigail Spanberger (Dân chủ). Vấn đề chuyển giới trong trường học là tâm điểm chiến dịch của Earle-Sears, trong khi Dân chủ gắn đối thủ với Trump. Hàng trăm nghìn công chức liên bang bị ảnh hưởng bởi việc thu hẹp bộ máy và chính phủ đóng cửa sẽ là khối cử tri nòng cốt quyết định.

California – Proposition 50: tái phân khu “đọ gerrymander” với Texas
Cử tri California bỏ phiếu về Proposition 50: tạm gác bản đồ do Ủy ban tái phân khu độc lập vẽ, thay bằng bản đồ do Dân chủ đề xuất nhằm giành thêm 5 ghế Hạ viện từ tay Cộng hòa (đối ứng Texas). Nếu “Yes”, Dân chủ đạt lợi thế cho các kỳ bầu cử 2026, 2028, 2030 trước khi quay lại cơ chế ủy ban ở thập niên sau.

Pennsylvania: giữ hay không giữ 3 thẩm phán Tối cao bang
Cử tri Pennsylvania sẽ quyết định có gia hạn 10 năm nhiệm kỳ cho ba thẩm phán Dân chủ của Tối cao Pháp viện bang hay không. Kết quả có thể ảnh hưởng lớn đến tranh chấp bầu cử, luật bỏ phiếu và tái phân khu trong các chu kỳ tới.

Texas-18: bầu cử đặc biệt tại Houston
Địa hạt 18 (khu Houston, thiên Dân chủ) tổ chức bầu cử đặc biệt hình thức “rừng ứng viên” (jungle primary). Nếu không ai vượt 50%, hai người dẫn đầu sẽ vào vòng hai. Cuộc đua có nhiều gương mặt nổi bật của cả hai đảng, thu hút sự chú ý vì ghế trống kéo dài.

Vấn đề nổi bật: hóa đơn tiện ích “đè” túi tiền cử tri
Giá điện tăng mạnh toàn quốc từ 2020 đến nay, và riêng New Jersey tăng gần 21% trong một năm, so với mức 6% trung bình cả nước. Ứng viên Cộng hòa đổ lỗi cho “đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng sạch”, trong khi phía Dân chủ đề xuất đóng băng giá điện – một ý tưởng gây tranh luận ngay trong nội bộ bang. Ngay cả Trump cũng liên tục nhắc đến chi phí năng lượng trong các cuộc vận động gần đây, báo hiệu đây sẽ là chủ đề trung tâm trước bầu cử giữa nhiệm kỳ năm sau.

Mốc thời gian then chốt
Tại New York City, phòng phiếu đóng lúc 9:00 tối (ET). Kết quả các cuộc đua ở NYC, New Jersey, Virginia và lá phiếu Proposition 50 tại California sẽ phác họa bản đồ quyền lực Quốc hội và hướng đi chiến lược của hai đảng trước chu kỳ bầu cử 2026–2028.

Từ chiếc biểu ngữ “Our time is now” của Zohran Mamdani đến cuộc sát hạch chi phí sinh hoạt ở New Jersey, từ Virginia “sát nách Washington” đến canh bạc tái phân khu ở California – ngày bầu cử lẻ năm nay là phép thử tâm lý cử tri trong năm đầu nhiệm kỳ hai của Trump. Kết quả tối nay sẽ không chỉ định đoạt ghế thị trưởng New York, mà còn gửi tín hiệu sớm về tương quan lực lượng, thông điệp và chiến lược của hai đảng trong những mùa bầu cử sắp tới.