USA Mỹ–Ukraine–Nga ngồi chung bàn, nhưng “nút thắt đất” vẫn khóa chặt

[Gibbs]

Trong một diễn biến hiếm hoi và đáng chú ý, các nhà đàm phán Ukraine, Hoa Kỳ và Nga đã bắt đầu vòng trao đổi tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vào ngày thứ Sáu. Đây được xem là cuộc gặp “ba bên” đầu tiên được biết đến có đủ đại diện của cả Kyiv, Washington và Moscow kể từ cuộc xâm lược toàn diện năm 2022. Điểm đến là Abu Dhabi – nơi mà chỉ cần một cái bắt tay cũng có thể làm chao đảo đường biên của cuộc chiến kéo dài gần bốn năm.

Kremlin xác nhận: “nhóm công tác ba bên” – nhưng chỉ ở cấp kỹ thuật
Trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov xác nhận Nga sẽ tham gia cùng Ukraine và Mỹ trong “cuộc họp đầu tiên của nhóm công tác ba bên về các vấn đề an ninh” tại Abu Dhabi, trùng khớp với thông tin phía Tổng thống Volodymyr Zelensky từng đề cập trước đó. Dù không có nguyên thủ, cuộc gặp vẫn mang ý nghĩa ngoại giao đáng kể: một kênh đối thoại ba chiều được mở ra, trong lúc chiến sự ngoài chiến trường chưa hề hạ nhiệt.

Đêm Moscow: Witkoff – Kushner gặp Putin nhiều giờ, “kín” và “thẳng”
Không khí Abu Dhabi đến sau một đêm dày đặc ở Moscow: đặc phái viên Steve Witkoff cùng Jared Kushner gặp Tổng thống Vladimir Putin hơn ba giờ (có nguồn nói gần bốn giờ), bắt đầu từ khuya thứ Năm kéo dài sang rạng thứ Sáu. Ushakov mô tả cuộc trao đổi đó là “đặc biệt giàu nội dung, mang tính xây dựng, và cực kỳ thẳng thắn, bí mật”. Nhưng đi kèm là lời cảnh báo lạnh như thép: “Nếu không giải quyết vấn đề lãnh thổ… thì đừng trông chờ một dàn xếp lâu dài.” Nga cũng nhấn mạnh họ sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu “trên chiến trường”, nơi Moscow nói lực lượng của họ đang nắm “thế chủ động chiến lược”, cho tới khi có thỏa thuận.

“Chỉ còn một vấn đề” – và đó là lãnh thổ
Trước khi bay sang Moscow, Witkoff nói tại Davos rằng đàm phán đang “thu gọn còn đúng một vấn đề”, và vì đã bàn nhiều “phiên bản” của vấn đề đó nên “có thể giải được”. Một quan chức châu Âu sau đó xác nhận với truyền thông rằng “một vấn đề” ấy chính là lãnh thổ.
Với Moscow, đây không phải chi tiết kỹ thuật, mà là cánh cửa quyết định hòa bình hay chiến tranh kéo dài. Điện Kremlin tránh nêu cụ thể các điều khoản đang bàn, nhưng vẫn giữ lập trường: Ukraine rời khỏi Donbas là “điều kiện rất quan trọng”.

20% lãnh thổ Ukraine đang bị chiếm: “điểm nghẽn” của mọi bàn đàm phán
Nga hiện chiếm khoảng 20% phần lãnh thổ được quốc tế công nhận thuộc chủ quyền Ukraine, bao gồm gần như toàn bộ Luhansk và một phần Donetsk, Kherson, Zaporizhzhia. Trong các yêu sách lâu nay, Moscow đòi Ukraine phải nhượng toàn bộ bốn vùng mà Nga đã tuyên bố sáp nhập, dù chưa kiểm soát trọn vẹn trên thực địa.
Zelensky cũng không né: phát biểu ở Davos, ông nhấn mạnh hòa bình rốt cuộc xoay quanh “phần phía Đông” – xoay quanh “đất”. “Đây là vấn đề chưa được giải quyết,” ông nói. Và vì chưa giải, nên mọi cuộc gặp – dù long trọng đến đâu – vẫn có thể quay về đúng một chữ: biên giới.

Đoàn Nga – Ukraine – Mỹ: ai ngồi bàn Abu Dhabi?
Theo thông tin từ phía Nga, phái đoàn Moscow tại cuộc họp ba bên ở Abu Dhabi chỉ gồm đại diện Bộ Quốc phòng và do Đô đốc Igor Olegovich Kostyukov, lãnh đạo Tổng cục Tình báo (GRU), dẫn đầu. Phía Ukraine do trưởng đoàn đàm phán Rustem Umerov đứng đầu, cùng sự tham gia của phó chánh văn phòng Tổng thống và Tổng tham mưu trưởng Andrii Hnatov. Phía Nhà Trắng thời điểm đó chưa có bình luận chính thức. Điện Kremlin cho biết có thể có thêm cuộc gặp ngày thứ Bảy “nếu cần”.

Ngoài bàn an ninh: Dmitriev gặp riêng Witkoff bàn kinh tế
Song song kênh “an ninh”, người phát ngôn Dmitry Peskov nói đặc phái viên Putin Kirill Dmitriev sẽ gặp riêng, một–một với Witkoff để thảo luận các vấn đề kinh tế. Điều này cho thấy Moscow tách hai đường ray: một đường ray chiến tranh–lãnh thổ, một đường ray lợi ích–thị trường, và cả hai đều nhằm tăng đòn bẩy trong thương lượng.

“Trình diễn sức mạnh” đúng lúc: oanh tạc cơ Nga bay tuần tra Baltic 5 giờ
Chỉ vài phút sau khi cuộc gặp Putin–Witkoff bắt đầu, Nga thông báo máy bay ném bom tầm xa của họ thực hiện chuyến bay tuần tra định kỳ kéo dài 5 giờ trên biển Baltic vào thứ Năm. Trong ngoại giao, thời điểm đôi khi còn lớn hơn thông điệp: khi đàm phán tăng nhiệt, tiếng động cơ trên bầu trời cũng trở thành một câu nói.

Áp lực từ Washington – và “lời nặng” của Trump ở Davos
Chính quyền Trump gia tăng sức ép để Ukraine chấp nhận một thỏa thuận, trong bối cảnh nhiều lo ngại rằng hòa bình kiểu này có thể nghiêng về Moscow. Ở Davos, Tổng thống Trump phát tín hiệu ông tin “đột phá” có thể gần kề, và buông lời gay gắt: hai bên “có thể ngồi lại để làm xong một thỏa thuận – nếu không thì họ ngu”. Khi được hỏi Putin phải nhượng bộ gì, Trump không nêu chi tiết nhưng nói rằng “ông ấy sẽ nhượng bộ” và “ai cũng phải nhượng bộ để xong việc”.

Zelensky: châu Âu “đẹp nhưng vỡ vụn” – và Ukraine vẫn đang chịu rét không điện
Trong bài phát biểu được mô tả là quyết liệt, Zelensky chỉ trích châu Âu chưa làm đủ để ngăn chiến tranh, ví chênh lệch phản ứng hiện nay với cách châu Âu đối diện các đe dọa khác. Ông cảnh báo châu Âu “quá thường xuyên quay sang chống nhau”, thay vì đứng chung để chặn nguồn hủy diệt.
Cùng lúc, Ukraine đang vật lộn khôi phục điện cho hơn một triệu người bị mất sưởi giữa thời tiết giá lạnh, sau các đợt tấn công bằng tên lửa và drone của Nga. Bộ trưởng Năng lượng Ukraine nói lưới điện đã trải qua “ngày khó khăn nhất kể từ cuối 2022” vì “bị tấn công liên tục”.

Lời kết: cánh cửa đã mở – nhưng chiếc khóa mang tên “đất” vẫn chưa trao chìa
Abu Dhabi có thể là nơi khởi động một kênh đối thoại mới, nơi ba bên lần đầu ngồi chung bàn kể từ 2022. Nhưng mọi câu chữ “xây dựng”, mọi cái gật đầu “kín đáo”, cuối cùng vẫn đổ dồn về một câu hỏi: đường ranh sẽ nằm ở đâu. Khi Nga nói thẳng “không giải quyết lãnh thổ thì không có hòa bình lâu dài”, còn Ukraine khẳng định “đất ở phía Đông” là cốt lõi, thì cuộc chơi đã lộ mặt thật: hòa bình không chỉ là ngừng bắn – hòa bình là bản đồ.