Tiến sỹ Trần Đ́nh Triển phân tích nguyên nhân của tội phạm có tính dă man, rùng rợn trong thời gian qua.
* Cập nhật nội dung chi tiết cuộc giao lưu trực tuyến ngày 21/12 về chủ đề 'Pḥng chống, ngăn chặn tội phạm có tính chất dă man, rùng rợn hiện nay' do báo
Người đưa tin và Kênh truyền thông
Tin Mới tổ chức.
TS Trần Đ́nh Triển (trái) và TS Trịnh Ḥa B́nh (giữa) trong buổi giao lưu trực tuyến hôm 21/12
Tôi chả thấy cái hội phụ nữ phường là nó như thế nào, đoàn thanh niên nào cả nhưng khi con nhà ông bên cạnh, nó là con gái thi được giải nhất toàn quốc chẳng hạn, thế là ngày mai đă báo cáo ra ra rả là phường tôi có gia đ́nh chị này có con như thế này. C̣n gia đ́nh người ta sống như thế nào, trách nhiệm như thế nào, thậm chí đánh nhau lên báo rồi, báo lên chi hội rồi nhưng cũng chỉ nói chưa đến mức găy chân, găy tay để mà phải xử lí.
Chúng ta thấy rằng, ngày xưa, như thời chúng tôi, ở trường họp ở trường, về nhà họp ở nhà, ai có vi phạm ǵ là đưa ra kiểm điểm. Đến bây giờ, tôi thấy các đoàn thể thanh niên cấp cơ sở không có một vai tṛ nào cả và góp phần vào đâu mà chỉ có thành tích và rồi báo cáo. Và như vậy, tôi cho rằng, trách nhiệm là của xă hội, tức là nguyên nhân là từ gia đ́nh và nguyên nhân từ xă hội, từ giáo dục, từ các tổ chức đoàn thể.
Ban hành pháp luật bất cập
C̣n một nguyên nhân nữa là trách nhiệm của nhà nước, tôi cho đây là vấn đề quan trọng. Chức năng của nhà nước là ǵ trong pḥng chống tội phạm? Một, là ban hành pháp luật, tôi cho rằng pháp luật của chúng ta là chưa nghiêm. Ví dụ trong chương X của Bộ luật H́nh sự, nói về việc tuổi vị thành niên phạm tội nhưng không có loại trừ, đáng ra người ta đi học, tuổi 18 tuổi là tuổi trí tuệ chưa phát triển được hưởng chính sách này. Nó nằm trong chính sách giáo dục, thế nhưng ngược trở lại để pḥng
chống tội phạm th́ cũng phải có loại trừ.
Ví dụ tuổi từ 16 đến 18 tuổi, anh phạm tội là không phải tử h́nh, không phải tù chung thân mà tối đa chỉ 18 năm tù nhưng phải có loại trừ, trừ tội xâm phạm an ninh quốc gia, trừ tội giết người, trừ tội cướp. Nó phải có loại trừ chứ không thể đánh đồng tất cả để dẫn đến trường hợp giống vụ án của Lê Văn Luyện. Tôi đă trả lời trên các cơ quan thông tin và tôi là người trả lời đầu tiên phản đối.
Tại sao lại chỉ 18 năm tù, v́ luật đă như vậy th́ phải xử như vậy. Dân rất mong muốn tử h́nh nhưng chính trong luật của chúng ta nó có những điều bất cập. T́nh trạng vừa qua mà tôi cho rằng tính chất rất dă man là đ̣i nợ thuê, một trong những nguyên nhân đó là vừa qua chúng ta sửa luật của Bộ luật H́nh sự, bỏ mức án tử h́nh của tội lừa đảo. Trong xă hội, nhiều khi bị tù chung thân, người ta ngồi 12 năm về th́ thành ra người bị lừa, bị bán nước, người lừa 12 năm ăn sung mặc sướng về đi xe Mẹc.
Luật pháp nó như vậy, rơ ràng dẫn đến người ta phải hành xử với nhau bằng những giải pháp đó. Hiện nay, pháp luật đang bất cập với thực tiễn.
Luật sư mà c̣n 'hoa mắt' v́ luật
Nguyên nhân nữa là vướng mắc khi triển khai thực hiện pháp luật. Tôi nói lại với các anh các chị rằng, không phải chỉ nói về mặt h́nh sự, luật lệ. Chúng ta chồng chéo v́ chúng ta ban hành quá nhiều, chúng tôi là luật sư mà c̣n hoa cả mắt, 6 tháng mà không truy cập đă là lạc hậu rồi th́ tôi hỏi rằng dân làm sao mà hiểu được pháp luật để mà chấp hành. Trách nhiệm của nhà nước là triển khai thực hiện pháp luật, phổ biến pháp luật đến từng người dân, cái đó cũng bất cập.
Chức năng thứ ba của nhà nước là kiểm tra vi phạm và xử lí vi phạm, tổ chức triển khai pḥng chống tội phạm. Tôi cho rằng có thành tích của các cơ quan công an pḥng chống tội phạm trong những năm qua. Đó là thành tích lớn nhưng chưa đủ và trách nhiệm này cũng không thể đổ lỗi cho cơ quan công an, ṭa án hay viện kiểm sát nhưng chúng ta phải thừa nhận rằng công tác đấu tranh, pḥng chống tội phạm của chúng ta c̣n chưa triệt để và khi nào nó bung ra hết rồi th́ mới triển khai.
Tôi ví dụ trường hợp cướp dă man ở TP Hồ Chí Minh vừa qua, việc này xảy ra rất lâu rồi, chỉ bây giờ báo chí mới lên tiếng dữ dội nhưng thực ra nó cứ âm ỉ như vậy và hoạt động từ lâu. Chúng ta đấu tranh không triệt để dẫn đến là đằng anh đi trước đằng em đi sau và để đến một lúc nào đó, sử dụng tổng lực lượng để truy quét. Đấy là một việc mà khi nào người dân quá khổ rồi mới làm. Rơ ràng công tác đấu tranh pḥng chống tội phạm của chúng ta trong thời gian qua không triệt để.
Oan sai, để người phạm tội nhởn nhơ ngoài xă hội
Hơn nữa, cơ quan pháp luật xử lí không nhanh, rất nhiều vụ án xử oan sai, cùng tính chất như nhau có thể xử sang tội giết người, có thể bằng mọi lí do nào đó chuyển sang tội che giấu tội phạm mà mức h́nh phạt khác nhau.
Tôi lấy ví dụ cái vụ án ở số 2 Bích Câu (Hà Nội) cách đây 3 năm là 2 nhóm hát karaoke mà đâm chém nhau, đâm chém tới 5 giờ sáng. Một người chủ cầm dao đi từ đầu tới cuối như thế mà chỉ xử tội che giấu tội phạm, nghe được không? Ba cô bé ở đấy th́ có một cô sinh năm 93, 15 - 16 tuổi, cái cô cầm điện thoại hỏi xem nhóm kia đang ở đâu th́ cô bị xử 9 năm tù giam mà lại tuổi vị thành niên, ngược lại c̣n bị tâm thần. C̣n người cầm đầu của nhóm, gọi mấy cô này, bảo mấy cô này gọi điện đi, tức là bảo
cô bé gọi điện. Người bảo cô bé này gọi th́ lại hợp pháp, không có tội.
Cách ta xử lí như vậy và vụ án giữa thanh thiên bạch nhật kéo dài 3 năm đến nay các đối tượng chính đang sống nhởn nhơ ngoài ṿng pháp luật.
Tôi nói, những người như vậy, hát karaoke với nhau mà chỉ cần gọi điện cho nhau mà cầm cả cái dao mă tấu dài để đâm chém nhau mà đang sống nhởn nhơ ngoài xă hội, không bắt triệt để, không có kế hoạch triệt để, đưa ra một cái lệnh truy nă rồi bỏ đó. Chán lắm.
Cái nữa là trong việc chúng ta cải tạo, chúng ta làm không nghiêm, công tác cải tạo ở các trại chủ yếu là để giáo dục, mà tôi cho rằng chúng ta giáo dục th́ ít mà chúng ta bắt người ta lao động là chính, vào đấy không phải là ta lấy sức lao động của họ mà anh phải làm thế nào để tổ chức cuộc sống, tuyên truyền pháp luật, thậm chí đưa anh đi làm những việc từ thiện, đi thăm một đứa bé bị tàn tật để kêu gọi ḷng t́nh thương giữa con người với con người. Đấy mới là giáo dục tội phạm.
Nhưng giáo dục tội phạm vào đó cứ công việc như vậy th́ ngày mai, thậm chí có những sự tiêu cực, đáng ra phải ở 10 năm nhưng chỉ 5, 6 năm thôi rồi ra dẫn đến là lại tái phạm nghiêm trọng liên tục, vừa ra trại đă tái phạm.
Đấy là vấn đề pḥng chống tội phạm.
Nguoiduatin.vn tiếp tục cập nhật chi tiết nội dung trả lời của TS Trần Đ́nh Triển, TS Trịnh Ḥa B́nh, nữ nhà văn Di Li trên các bản tin tiếp theo.
Ṭa soạn kính mời quư vị luật sư, luật gia trên cả nước có thể tham gia thảo luận chủ đề này. Bài viết xin gửi về email:
luatsu@nguoiduatin.v n.
Tội phạm & trách nhiệm của Nhà nước
