Khi cáp ngầm qua eo biển Hormuz trở thành 'tử huyệt' của Internet toàn cầu

[Romano]

Eo biển Hormuz - vốn là điểm nghẽn trong dòng chảy dầu mỏ toàn cầu - cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với hạ tầng kỹ thuật số. Nhiều tuyến cáp quang chạy qua eo biển, kết nối các quốc gia từ Ấn Độ và Đông Nam Á với châu Âu thông qua các quốc gia vùng Vịnh và Ai Cập.

Tầm quan trọng của cáp ngầm

Cáp ngầm là các loại cáp quang hoặc cáp điện được đặt dưới đáy biển để truyền tải dữ liệu và điện năng. Theo ITU, cơ quan chuyên môn về công nghệ kỹ thuật số của Liên Hợp Quốc, cáp ngầm là nơi tập trung khoảng 99% lưu lượng truy cập internet toàn cầu.

Hệ thống này cũng tham gia truyền tải điện giữa các quốc gia, rất cần thiết cho các dịch vụ đám mây và liên lạc trực tuyến.

"Cáp ngầm bị hư hỏng đồng nghĩa với việc internet chậm lại hoặc bị gián đoạn, thương mại điện tử bị gián đoạn, các giao dịch tài chính bị trì hoãn, từ đó sẽ gây ra hậu quả kinh tế”, nhà phân tích địa - chính trị và năng lượng Masha Kotkin cho biết.

Các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt là Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE) và Ả Rập Xê Út, đã đầu tư hàng tỷ đô la vào trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số để đa dạng hóa nền kinh tế. Cả hai quốc gia đều đã thành lập các công ty AI quốc gia phục vụ khách hàng trên khắp khu vực. Tuy nhiên, việc này phụ thuộc vào cáp ngầm dưới biển để truyền tải dữ liệu với tốc độ cực nhanh.

Tuần trước, Iran cảnh báo các tuyến cáp ngầm ở eo biển Hormuz là điểm yếu đối với hạ tầng kĩ thuật số của khu vực, làm dấy lên lo ngại về các cuộc tấn công tiềm tàng vào cơ sở hạ tầng quan trọng.

Các tuyến cáp chính xuyên qua eo biển Hormuz bao gồm: Tuyến Á-Phi-Âu 1 (AAE-1), kết nối Đông Nam Á với châu Âu qua Ai Cập; mạng lưới FALCON, kết nối Ấn Độ và Sri Lanka với các quốc gia vùng Vịnh, Sudan và Ai Cập; Hệ thống cáp quốc tế Gulf Bridge, liên kết tất cả các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm cả Iran.

Rủi ro với hệ thống cáp ngầm

Trong khi tổng chiều dài cáp ngầm dưới biển đã tăng lên đáng kể từ năm 2014 đến năm 2025, thì số lượng sự cố vẫn ở mức khoảng 150-200 sự cố mỗi năm, theo Ủy ban Bảo vệ Cáp Quốc tế (ICPC). 70 - 80% sự cố là do các hoạt động vô tình của con người gây ra, chủ yếu là đánh bắt cá và do mỏ neo tàu.

Các rủi ro khác bao gồm dòng hải lưu, động đất, núi lửa dưới biển và bão. Ngành công nghiệp giải quyết những rủi ro này bằng cách chôn cáp, bọc thép cho cáp và lựa chọn các tuyến đường an toàn.

Cuộc chiến tranh ở Trung Đông, sắp bước sang tháng thứ ba, đã gây ra sự gián đoạn chưa từng có đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu và cơ sở hạ tầng khu vực, bao gồm cả việc ảnh hưởng đến các trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services ở Bahrain và UAE. Cáp ngầm dưới biển cho đến nay vẫn chưa bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, rủi ro gián tiếp vẫn tồn tại từ việc các tàu bị hư hại vô tình va chạm phải cáp ngầm do kéo mỏ neo. Một sự cố tương tự đã xảy ra vào năm 2024, khi một tàu thương mại bị lực lượng Houthi tấn công trôi dạt trên Biển Đỏ và làm đứt cáp bằng mỏ neo.

"Trong bối cảnh hoạt động quân sự đang diễn ra, nguy cơ hư hại ngoài ý muốn tăng lên, và xung đột càng kéo dài, khả năng xảy ra hư hại ngoài ý muốn càng cao", nhà phân tích Kotkin nói.

Giải pháp khả thi

Bên cạnh việc đảm bảo an toàn, việc sửa chữa các tuyến cáp bị hư hỏng trong khu vực xung đột đặt ra những thách thức. Mặc dù việc sửa chữa không quá phức tạp, nhưng các quyết định của chủ tàu sửa chữa và các công ty bảo hiểm cũng có thể bị ảnh hưởng bởi nguy cơ hư hại do giao tranh hoặc sự hiện diện của thủy lôi, các chuyên gia cho biết.

Sau khi xung đột kết thúc, các bên liên quan cũng sẽ phải khảo sát lại đáy biển để xác định vị trí cáp an toàn và tránh các tàu hoặc vật thể có thể đã chìm trong các cuộc xung đột.

Các chuyên gia lưu ý rằng vệ tinh phụ thuộc vào kết nối với mạng lưới trên đất liền và phù hợp hơn cho các đối tượng đang di chuyển, như máy bay và tàu thuyền.

Mặc dù thiệt hại tiềm tàng đối với cáp ngầm dưới biển sẽ không gây mất kết nối hoàn toàn, nhờ các liên kết trên đất liền, nhưng các chuyên gia đều đồng ý rằng hệ thống vệ tinh không phải là giải pháp thay thế khả thi, vì chúng không thể xử lý lưu lượng truy cập lớn, và có chi phí đắt đỏ hơn.

Mạng lưới quỹ đạo Trái đất tầm thấp như Starlink là "một giải pháp chuyên biệt, hiện chưa thể mở rộng quy mô cho hàng triệu người dùng", chuyên gia Kotkin nói thêm.