Tại sao các đặc phái viên Mỹ chưa đến Ukraine dù nhiều lần đến Nga?

[Romano]

Tờ Kyiv Independent dẫn các nguồn tin rằng các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump không vội vàng đến Kiev do Mỹ lo ngại rằng việc nối lại đàm phán về Ukraine có thể một lần nữa không mang lại kết quả.Các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump là ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner không vội vàng đến Kiev do Mỹ ngày càng lo ngại rằng việc nối lại tham gia đàm phán hòa bình về Ukraine có thể một lần nữa không mang lại kết quả cụ thể nào, theo tờ Kyiv Independent.

Sự chần chừ này xuất hiện sau nhiều tháng thảo luận trong nội bộ Mỹ về một chuyến đi có thể đánh dấu lần đầu tiên các đặc phái viên này đến Ukraine dù cả hai đã nhiều lần tới Moscow.

“Họ đã nhiều lần hứa (sẽ tới Kiev), nhưng đến nay chưa lần nào thực hiện” - một quan chức cấp cao Ukraine nói với Kyiv Independent, nhấn mạnh sự thất vọng tại Kiev trước sự mất cân bằng trong hoạt động ngoại giao.

Sự thất vọng đó cũng đã được bộc lộ công khai. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã thẳng thắn chỉ trích cách tiếp cận của các đặc phái viên, cho rằng việc họ liên tục đến Nga mà không có chuyến thăm tương ứng tới Ukraine là biểu hiện của sự coi nhẹ.

“Đến Moscow mà không tới Kiev là thiếu tôn trọng, đơn giản là thiếu tôn trọng” - ông Zelensky nói.Chuyến thăm này không chỉ nhằm thể hiện thiện chí. Theo một người am hiểu vấn đề, nó được kỳ vọng sẽ là chất xúc tác để khởi động lại ngoại giao ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ vào thời điểm các cuộc đàm phán gần như đình trệ.

Các cuộc đàm phán đã bị đóng băng hơn hai tháng, khi sự chú ý của Washington chuyển sang cuộc chiến với Iran cùng các nỗ lực ngoại giao liên quan.

Vòng đàm phán ba bên gần nhất diễn ra vào ngày 16-2, và cuộc họp tiếp theo dự kiến cuối tháng 2 đã bị hoãn ngay trước các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Theo hai nguồn tin, ông Witkoff và ông Kushner dự kiến sẽ tới Kiev trước, gặp Tổng thống Zelensky, rồi mới tiếp tục đến Moscow để đàm phán với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Hiện có nhiều yếu tố khiến chuyến đi trở nên phức tạp.

Ở cấp độ chiến lược, cả hai đặc phái viên vẫn đang tham gia sâu vào các cuộc đàm phán Mỹ - Iran, vốn tiếp tục chi phối chương trình nghị sự đối ngoại của Washington.

Như một quan chức nhận định, sự tập trung của chính quyền Mỹ đã chuyển dịch mạnh đến mức Ukraine không còn là động lực chính của chương trình ngoại giao.

Đồng thời, thực tế di chuyển trong thời chiến cũng là một trở ngại dù mang tính kỹ thuật. Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện năm 2022, Ukraine đã đóng cửa không phận, khiến đường sắt trở thành tuyến đường khả thi duy nhất để tới Kiev.

“Họ có vấn đề riêng khi phải đi tàu. Điều đó gây khó khăn cho Witkoff” - một người nắm rõ các cuộc thảo luận cho biết.

Tuy nhiên, riêng yếu tố hậu cần không đủ để lý giải sự trì hoãn. Vấn đề sâu xa nằm ở việc các cuộc đàm phán thiếu tiến triển và nguy cơ chuyến thăm chỉ phơi bày tình trạng bế tắc đó. Trọng tâm của bế tắc vẫn là vấn đề lãnh thổ.

Nga tiếp tục yêu cầu lực lượng Ukraine rút khỏi các khu vực Donbass do Ukraine kiểm soát như điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào. Kiev đã bác bỏ yêu cầu này, cho rằng việc giữ nguyên đường ranh giới hiện tại là cơ sở thực tế duy nhất cho một lệnh ngừng bắn.

“Phía Nga khăng khăng muốn toàn bộ Donbass; lập trường của chúng tôi là phải tìm ra một giải pháp hợp lý” - một quan chức Ukraine nói.

“Vì vậy hiện chưa rõ (các đặc phái viên của ông Trump) nên đến đây làm gì nếu chỉ để nghe lại điều tương tự” - vị quan chức nói thêm.

Cách tính toán đó dường như cũng ảnh hưởng lớn đến phía Washington. Nếu không có đề xuất mới, chuyến thăm có nguy cơ chỉ mang tính biểu tượng thay vì thực chất.

“Hiện chưa có nội dung cụ thể” - quan chức này nói thêm.

Một quan chức Nhà Trắng nói với Kyiv Independent rằng chuyến thăm vẫn đang được thảo luận nhưng nhấn mạnh rằng vẫn “chưa được lên lịch”.

Dù các tiếp xúc cấp cao bị đình trệ, liên lạc giữa Kiev và Washington vẫn chưa gián đoạn. Quan chức hai bên vẫn phối hợp qua nhiều kênh, trong khi Ukraine tìm cách thiết lập lại khuôn khổ hợp tác.

Theo một quan chức Ukraine, Kiev hiện đang tìm kiếm “những hình thức mới” để tái khởi động sự gắn kết với Mỹ.

“Hiện tại, tình hình ở Mỹ chưa thuận lợi cho họ, chính vì cuộc chiến với Iran” - vị quan chức này nói thêm.