'Nhà đàm phán chủ chốt với Mỹ' bị gọi tên giữa bê bối tham nhũng lớn nhất Ukraine

[troopy]

Uy tín của ông Rustem Umerov, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine, đang chịu sức ép lớn khi vụ điều tra tham nhũng liên quan đến công ty điện hạt nhân nhà nước Energoatom ngày càng mở rộng.


Ông Rustem Umerov (phải) với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Saudi Arabia vào tháng 5/2023. Ảnh: Rustem Umerov/Twitter

Từ trung tâm ngoại giao đến tâm điểm điều tra

Các đoạn ghi âm mới được công bố liên quan đến một vụ bê bối tham nhũng quy mô lớn tại Ukraine đang đẩy ông Rustem Umerov, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia, trở lại tâm điểm chú ý của dư luận và giới chính trị. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm, khi Ukraine đang phải đồng thời xử lý áp lực chiến sự, kinh tế và các nỗ lực ngoại giao phức tạp với các đối tác quốc tế.

Theo báo The Kyiv Independent, ông Umerov, người từng giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, hiện chưa bị buộc tội chính thức, song đang nằm trong diện điều tra. Tên của ông xuất hiện trong loạt ghi âm bị rò rỉ gần đây, làm dấy lên nghi vấn về mức độ liên quan đến vụ án.

Dù vậy, theo các nguồn tin thân cận, ông Umerov vẫn tiếp tục tham gia tích cực vào các hoạt động đối ngoại, duy trì liên lạc thường xuyên với Mỹ trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Nga bị đình trệ hơn hai tháng qua. Điều này cho thấy vai trò của ông trong bộ máy ngoại giao Ukraine vẫn chưa bị gián đoạn, bất chấp những tranh cãi gia tăng.

Sự giao thoa giữa áp lực chính trị trong nước và nhiệm vụ ngoại giao quốc tế đặt ra câu hỏi về tác động tiềm tàng của vụ bê bối đối với vị thế đàm phán của Ukraine cũng như vai trò cá nhân của ông Umerov.

Trước khi vướng vào tranh cãi hiện tại, ông Umerov được đánh giá là một trong những nhà đàm phán hậu trường hiệu quả của Ukraine. Ông từng tham gia các nỗ lực ngoại giao quan trọng trong giai đoạn đầu xung đột với Nga, bao gồm các cuộc trao đổi tù binh và thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen - cơ chế cho phép Ukraine xuất khẩu hơn 33 triệu tấn nông sản trong bối cảnh chiến sự.

Phát biểu với báo chí quốc tế hồi năm 2022, ông Umerov nhấn mạnh mục tiêu ưu tiên là bảo vệ lợi ích quốc gia, quan điểm đã định hình phong cách làm việc thực dụng và linh hoạt của ông trong các vai trò sau này.

Sự nghiệp của ông sau đó ghi nhận bước tiến nhanh chóng. Năm 2022, ông được bổ nhiệm đứng đầu Quỹ Tài sản Nhà nước, nơi đạt doanh thu tư nhân hóa cao nhất trong một thập kỷ vào năm 2023. Đến tháng 9/2023, Tổng thống Volodymyr Zelensky đề cử ông làm bộ trưởng quốc phòng với nhiệm vụ cải tổ lĩnh vực này sau hàng loạt bê bối mua sắm.

Sau gần hai năm đảm nhiệm vị trí, ông Umerov được điều chuyển sang Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia vào tháng 7/2025 trong khuôn khổ cải tổ nội các. Ở cương vị mới, ông tiếp tục đóng vai trò chủ chốt trong các hoạt động ngoại giao, dẫn dắt các cuộc đàm phán ba bên với Mỹ và Nga, đồng thời thúc đẩy các thỏa thuận quốc phòng với các đối tác Trung Đông và châu Âu.

Tuy nhiên, uy tín của ông đang chịu sức ép lớn khi vụ điều tra tham nhũng liên quan đến công ty điện hạt nhân nhà nước Energoatom ngày càng mở rộng. Đây được xem là một trong những bê bối tham nhũng lớn nhất tại Ukraine trong nhiều năm qua.

Các cơ quan chống tham nhũng đã công bố những đoạn ghi âm từ cuối năm 2025, ghi lại các cuộc trao đổi giữa các quan chức và đối tác kinh doanh liên quan đến các cáo buộc hối lộ quy mô lớn. Trung tâm của vụ việc là doanh nhân Timur Mindich - người có quan hệ thân thiết với Tổng thống Zelensky và đã rời khỏi nước này sau khi vụ việc bị phanh phui.

Dù không nằm trong số các nghi phạm bị buộc tội, ông Umerov đã bị thẩm vấn và được đề cập trong các tài liệu điều tra. Những đoạn ghi âm mới do truyền thông và một số nghị sĩ đối lập công bố tiếp tục làm dấy lên tranh cãi khi cho thấy các cuộc thảo luận liên quan đến mua sắm quốc phòng, bao gồm thiết bị bay không người lái (UAV) và các quyết định nhân sự.

Một điểm đáng chú ý là các trao đổi liên quan đến việc công ty công nghệ quốc phòng Fire Point tìm kiếm nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Trong các đoạn ghi âm, ông Umerov và Mindich đề cập khả năng bán cổ phần cho nhà đầu tư, đồng thời thảo luận về tình trạng thiếu vốn của doanh nghiệp.

Giới phê bình cho rằng một số cách diễn đạt trong các đoạn hội thoại cho thấy mối quan hệ không phù hợp giữa hai người. Tuy nhiên, một số quan chức Ukraine lại nhận định các cuộc trao đổi này phản ánh phong cách làm việc không chính thức của ông Umerov, thay vì là bằng chứng rõ ràng về hành vi sai phạm.

Dù còn nhiều cách hiểu khác nhau, nhưng áp lực chính trị đã gia tăng khi cơ quan giám sát chống tham nhũng (NABU) thuộc Bộ Quốc phòng kêu gọi tạm đình chỉ chức vụ của ông Umerov, viện dẫn các “bằng chứng chưa được xác minh nhưng có độ tin cậy nhất định”.

Tác động lan rộng tới tiến trình ngoại giao

Vụ bê bối không chỉ dừng lại ở phạm vi nội bộ mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến các nỗ lực ngoại giao quan trọng của Ukraine, đặc biệt là các cuộc thảo luận về khuôn khổ hòa bình do Mỹ hậu thuẫn.

Theo các nguồn tin, ông Umerov đã tham gia vào quá trình thảo luận một kế hoạch gồm 28 điểm do đại diện Mỹ và Nga xây dựng. Trong đó, ông được cho là ủng hộ phần lớn nội dung, song đề xuất điều chỉnh một điều khoản liên quan đến trách nhiệm giải trình.

Cụ thể, một số nguồn tin cho rằng nội dung kiểm toán toàn diện đối với viện trợ quốc tế đã được thay đổi theo hướng nới lỏng, thậm chí có thể dẫn đến cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với các hành vi trong thời chiến. Tuy nhiên, thông tin này chưa được xác nhận chính thức.

Ông Umerov đã bác bỏ các cáo buộc liên quan, khẳng định vai trò của ông chỉ giới hạn ở việc tạo điều kiện đối thoại và không tham gia vào quá trình ra quyết định. Theo ông, các đánh giá và phê duyệt thuộc thẩm quyền của cấp lãnh đạo cao hơn.

Dù vậy, tranh cãi này cho thấy những căng thẳng tiềm ẩn giữa yêu cầu minh bạch trong nước và sức ép từ các đối tác quốc tế, đặc biệt là Mỹ, trong việc thúc đẩy tiến trình hòa bình.

Đáng chú ý, bất chấp sự giám sát ngày càng chặt chẽ, chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy ông Umerov sẽ bị loại khỏi vai trò ngoại giao. Các quan chức Ukraine khẳng định ông vẫn nhận được sự tin tưởng từ Tổng thống Zelensky và tiếp tục là đầu mối quan trọng trong quan hệ với Washington và các đồng minh.

Một số ý kiến cho rằng nếu có bằng chứng đủ mạnh, các cơ quan điều tra đã có động thái quyết liệt hơn. Quan điểm này phản ánh nhận định rằng vụ việc hiện vẫn chưa dẫn đến hệ quả chính trị trực tiếp.

Về phía Mỹ, các quan chức chưa đưa ra bình luận chính thức về khả năng vụ bê bối ảnh hưởng đến hợp tác song phương. Trong khi đó, phía Ukraine cho rằng những tranh luận hiện tại mang tính nội bộ và chưa tác động đến các kênh hợp tác quốc tế.

Người phát ngôn của ông Umerov cũng khẳng định các nỗ lực ngoại giao vẫn được duy trì, nhấn mạnh tiến trình hướng tới hòa bình không bị gián đoạn.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định tác động chính trị của vụ việc có thể chưa bộc lộ đầy đủ. Một số nghị sĩ đối lập cho rằng tiến trình hòa bình cuối cùng vẫn phụ thuộc vào quyết định của Tổng thống Zelensky, trong khi những tranh cãi liên quan đến nhân sự cấp cao có thể ảnh hưởng đến mức độ tín nhiệm của Ukraine trên bàn đàm phán quốc tế.

VietBF@sưu tập