Nick Út được trao giải “Thành tựu trọn đời”

Nick Út, tên thật là Huỳnh Công Út, không là một cái tên xa lạ với những ai có ít nhiều quan tâm đến nhiếp ảnh.

Hình do Nick Út cung cấp

Phóng viên ảnh Nick Út trong một lần tác nghiệp.

Đặc biệt, khi nói đến tấm ảnh “cô gái phỏng bom napalm” thì người ta lại còn tỏ ra biết nhiều hơn nữa về phóng viên ảnh Nick Út. Bởi đó không chỉ là tấm ảnh mang lại cho Nick Ut giải thưởng Pulitzer năm 1972, mà nó còn được xếp vào hàng thứ 41 trong số 100 tấm ảnh có tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ 20 do trường đại học Columbia bình chọn.

Giải thưởng xứng đáng

Tính từ năm 1966 đến nay, phóng viên ảnh Nick Út đã trải qua 45 năm làm việc cho hãng thông tấn AP (Associated Press). Ngoài nhiều giải thưởng được trao tặng trong suốt mấy mươi năm làm việc, như World Press Photo, Sigma Delta Chi, Overseas Press Club, National Press Club, George Polk Memorial Award, ông còn vừa được Hiệp Hội Ký Giả người Mỹ gốc Á (Asian American Journalism Association, gọi tắt là AAJA) bình chọn trao tặng giải thưởng Thành Tựu Trọn Đời (Lifetime Achievement Award).

Được thành lập từ năm 1989, Giải thưởng Thành Tựu Trọn Đời của AAJA được trao cho người đã chứng minh được lòng quả cảm và tuân theo những nguyên tắc đạo đức báo chí trong quá trình làm việc suốt cả cuộc đời. Đây là giải thưởng cao nhất mà Hiệp Hội Ký Giả người Mỹ gốc Á dành để tặng thưởng cho một cá nhân.

Ngày 13 tháng 8, 2011, lễ trao giải thưởng cho Nick Út sẽ diễn ra tại khách sạn Detroit Mariott, thuộc thành phố Detroit, tiểu bang Michigan.

Thông tín viên Ngọc Lan từ miền Nam California có cuộc chuyện trò cùng phóng viên ảnh Nick Út về những vấn đề liên quan đến cuộc đời làm phóng viên ảnh của ông…

Ngọc Lan: Xin được bắt đầu câu hỏi đầu tiên với phóng viên ảnh Nick Út. Từ nhỏ có bao giờ anh ước mơ lớn lên mình sẽ là một nhiếp ảnh gia không? Hay duyên do gì đưa đẩy anh trở thành một phóng viên ảnh?

Chứng kiến rất nhiều hình ảnh trong chiến tranh Việt Nam, đi từ Cà Mau đến sông Bến Hải, mỗi ngày là một mặt trận khác nhau.
Nick Út

Nick Út: Nguyên do là Nick Út có người anh tên là Huỳnh Thanh Mỹ là một phóng viên quá nổi tiếng của chiến tranh Việt Nam. Anh Mỹ sau khi tham dự một mặt trận ở Cần Thơ, sau khi cộng sản tấn công, cả tiểu đoàn biệt động quân đều chết gần hết, trong đó có anh phóng viên Huỳnh Thanh Mỹ cũng bị bắn chết luôn.

Sau khi anh Mỹ mất rồi, sau đám tang, gia đình muốn Nick Ut trở thành phóng viên. Lúc đó thì cũng chưa hẳn đã biết cầm máy. Lúc nhỏ ông anh có dạy sơ qua mà thôi. Lúc chụp không biết mình có chụp được không. Lúc đó mình cũng còn trẻ, nghĩ một là đi lính., hay là đi làm phòng viên. Cuối cùng mình chọn làm phóng viên vì phóng viên cũng đi cả nước Việt Nam . Từ sau khi anh Mỹ mất thì Nick Ut đã trở thành phóng viên trẻ nhất trong chiến tranh Việt Nam, khi đó Nick Út được 16 tuổi.

Ngọc Lan: 16 tuổi đã trở thành phóng viên ảnh chiến trường. Vậy mời anh chia sẻ với thính giả của đài Á Châu Tự Do về những công việc mà anh Nick Út đã làm từ đó đến nay trong tư cách là phóng viên ảnh của hãng thông tấn AP.

Nick Út: Sự nghiệp của Nick Út bắt đầu làm phóng viên từ năm 16 tuổi, cho tới năm 75, gần 9 năm làm việc trong thời chiến tranh. Từ 66 đến 75 là những hình ảnh chiến tranh rất là dữ dội. Cho tới Mùa Hè Đỏ Lửa năm 1972, Nick Út mới dự trận đánh tại Trảng Bàng, và chụp bức ảnh quá nổi tiếng là bức hình cô Kim Phúc bị phỏng bom napalm trên quốc lộ 1 tại thị xã Trảng Bàng.

Sau đó những hình ảnh từ đó đến năm 75, đồng bào rời khỏi Việt Nam trên những chuyến tàu từ ngoài khơi China Sea, hoặc những hình ảnh lúc cộng sản bắt đầu tấn công các tỉnh miền Nam, Nick Út đều có mặt hết trên các mặt trận. Hầu hết đều là những hình ảnh xuất sắc trong chiến tranh Việt Nam.

Sau đó qua Mỹ từ năm 1977 cho đến hiện nay là chụp những hình ảnh như Paris Hillton, OJ Simpson, những tài tử nổi tiếng…


Tác phẩm "Đời sống Biển hồ". Hình do Nick Út cung cấp.

Ngọc Lan: Là một phóng viên ảnh chiến trường, tham gia vào những mặt trận khốc liệt như thế có khi nào anh thấy sợ hãi, muốn bỏ cuộc, bỏ nghề vì nguy hiểm quá không?

Nick Út: Thực sự lúc đó còn trẻ quá, đi qua tất cả các sư đoàn của quân đội Việt Nam và quân đội Mỹ cũng chưa biết sống chết là gì, lại còn độc thân nữa. Sau khi bị thương một lần đầu thì cũng bắt đầu hơi sợ. Nhưng rồi lại nhớ những tiểu đòan mình đi theo, nên lại muốn trở lại đó chụp ảnh nữa. Thành ra bị thương thì hai tuần sau cũng trở lại mặt trận để đi tiếp.

Rồi lại bị thương tiếp. Nick Út bị thương cả 3 lần mà vẫn chưa sợ, tại lúc đó mình ham mê nghề nghiệp quá đi, thành ra chưa biết sợ là gì hết. Hiện nay nhìn lại chiến tranh Iraq, Afganishtan mình mới thấy hồi trẻ mình hăng hái quá, bây giờ thì không dám đi nữa.

Ngọc Lan: Sau chiến tranh Việt Nam, anh Nick Út còn tham gia chụp ảnh các cuộc chiến tranh nào khác nữa không?

Mình là người Mỹ gốc Việt được Giải Thưởng Trọn Đời thấy quá hãnh diện. Mấy chục năm cầm máy được giải thưởng như vậy là quá thích rồi.
Nick Út

Nick Út: Lúc xong Việt Nam có qua bên vùng Bắc Hàn và Nam Hàn công tác ở đó. Xong, làm việc ở AP Tokyo gần 2 năm rồi AP chuyển qua Los Angeles năm 77. Đến trận đánh với Iraq đầu tiên, AP sắp sửa gửi cho đi thì vì trận đánh đó nhanh quá, hơn 1 tháng là xong rồi. Sau đó Nick Út có gia đình nên cũng không dám đi nữa. Bởi vì thứ nhất là kẹt con cái, rồi có cháu, mình nghĩ có lẽ không nên trở lại chiến trường nữa, với tuổi tác cũng không còn trẻ như ngày xưa nữa.

Mỗi ngày ở một mặt trận

Ngọc Lan: Trong cuộc đời làm phóng viên ảnh của anh Nick Út, điều gì để lại cho anh nhiều suy nghĩ nhất qua những gì mà anh đã chứng kiến?

Nick Út: Ồ, chứng kiến rất nhiều hình ảnh trong chiến tranh Việt Nam, đi từ Cà Mau đến sông Bến Hải, mỗi ngày là một mặt trận khác nhau. Rồi sau đó đi vùng Play Ku-Kon Tum, những nơi như hamburger hill, rất nguy hiểm. Lúc đó mỗi ngày đều phải bay hết vùng này qua vùng khác, Campuchia, Lào. Nhiều măt trận Nick Út tham gia cùng quân đội Việt Nam có nhiều kỷ niệm như mặt trận An Lộc, nằm chung với các lính biệt kích dù, biệt đòan 5 Biệt Động Quân. Nghĩa là tôi đã đi qua rất nhiều cuộc chiến tranh. Năm 75 đi các mặt trận mà cộng sản bắt đầu tấn công như Xuân Lộc, lúc đó thì Nick Út bắt đầu lên máy bay rời khỏi Việt Nam . Lúc đó AP biểu mình nên đi, thực sự mình không muốn đi, muốn ở lại Việt Nam để chụp lại những hình ảnh xuất sắc của những ngày cuối cùng. Nhưng AP yêu cầu phải đi vì sợ nguy hiểm, yêu cầu Nick Út phải rời khỏi Việt Nam. Nên tối 29 tháng 4, năm 75 là rời khỏi Việt Nam. Bay qua tới Phi Luật Tân là Nick Út muốn bay trở về liền nhưng vì lúc đó Nick Út được đổi qua làm việc cho AP Tokyo nên không thể trở lại được mà tình hình lúc đó cũng không trở lại được, nguy hiểm vô cùng.


Tác phẩm "Cháy rừng". Hình do Nick Út cung cấp.

Ngọc Lan: Ngoài ảnh chiến trường, từ khi sang Mỹ, anh chụp nhiều về thể loại gì?

Nick Út: Trong quá trình làm với AP mình cover tất cả những cái về phim trường Hollywood rất nhiều, với các giải thưởng Army, Oscar,… Sau đó cũng làm những trận về động đất, cháy rừng, tổng thống có mặt ở Cali, nói chung mọi việc xảy ra AP đều đưa Nick Ut đi để lấy những tin tức nóng bỏng.

Ngọc Lan: Anh có thể chia sẻ với thính giả đài Á Châu Tự Do điều gì về giải thưởng thành tựu trọn đời mà anh sẽ nhận được vào ngày 13 tháng 8 sắp tới?

Nick Út: Khi hội báo chí người mỹ gốc Á Châu cách đây một tháng gọi điện chúc mừng Nick Út, ních Ut cảm thấy rất mừng, sau quá trình làm việc 45 năm ở AP, bởi có nhiều ký giả là bạn của Nick Ut chưa có người nào có được giải thưởng như Nick Ut ngày nay, ngay cả người trong AP, do đó mình là người Mỹ gốc Việt được Giải Thưởng Trọn Đời thấy quá hãnh diện. Mấy chục năm cầm máy được giải thưởng như vậy là quá thích rồi.

Ngọc Lan: Xin cám ơn phóng viên ảnh Nick Út đã dành cho thính giả đài Á Châu Tự Do buổi nói chuyện ngày hôm nay.

Ngọc Lan, thông tín viên RFA