Ngày 29/4, có tin tức cho rằng Anthropic đang đàm phán cho một vòng gọi vốn đầu tư mới, và giá trị của startup AI này có thể sẽ vượt quá 900 tỷ USD.

Nếu thương vụ được hoàn tất, Anthropic, tuy mới được cho thành lập ra chưa đầy 4 năm, sẽ vượt qua mặt OpenAI ngay lập tức và sẽ trở thành "kỳ lân AI" có giá trị cao nhất trên hành tinh.

900 tỷ USD: con số này mang ý nghĩa gì?
Trên thị trường chứng khoán TQ, con số này cao hơn giá trị thị trường của Kweichow Moutai. Tại Thung lũng Silicon, nó đã lật đổ ngôi vị thống trị về giá trị mà OpenAI đã dày công xây dựng trong suốt một thập kỷ qua.

Điều đáng suy ngẫm hơn nữa là mốc thời gian. Chỉ vài tháng trước đây, giá trị của Anthropic chỉ là 60 tỷ USD.

Google và Amazon đã liên tiếp bỏ tiền đầu tư vào ứng dụng này với mức định giá 350 tỷ USD, tổng số vốn đầu tư cam kết lên đến 65 tỷ USD. Từ 60 tỷ đô la lên 900 tỷ đô la, chỉ trong chưa đầy một năm, cao gấp 15 lần.

Vốn liếng không hề biết nói dối. Khi những nguồn tiền thông minh nhất thế giới đổ dồn về cùng một hướng, chắc chắn đã có điều gì đó thay đổi thật lớn lao.

Điều gì đã có thay đổi?
Câu trả lời thật là đáng kinh ngạc. Theo số liệu từ công ty nghiên cứu thị trường Sensor Tower, tỷ lệ cho gỡ bỏ cài đặt ChatGPT chỉ trong tháng 4 năm nay đã tăng 132% so với cùng thời kỳ năm ngoái. Và hồi tháng trước, tỷ lệ cho gỡ cài đặt thậm chí còn cao hơn, tăng đến 413% so với cùng thời kỳ năm ngoái.

Tỷ lệ gỡ bỏ cài đặt ChatGPT đã tăng vọt 563% tại một thời điểm. Trong lúc đó, số lượt tải xuống Claude cũng đã tăng lên 199% chỉ trong vòng một tuần lễ.

Tại nhiều quốc gia, Claude AI từng đứng đầu bảng xếp hạng ứng dụng iPhone miễn phí. Người tiêu dùng đang thể hiện ra sự phản đối qua hành động thực tế của mình. Và họ đang cho tăng tốc.

OpenAI: Những vết nứt trong đế chế đã bắt đầu xuất hiện ra từ bên trong
Nhìn ở bề ngoài, OpenAI vẫn có vẻ rất mạnh và lớn.

Nguồn sản phẩm GPT đã có hàng trăm triệu người đăng ký sử dụng. Codex vừa khơi dậy một làn sóng hứng khởi mới, và dự án Stargate tuyên bố sẽ cho đầu tư 500 tỷ USD vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng điện toán.

Nhưng những vết nứt trong một đế chế thường bắt đầu xuất hiện ra từ bên trong.
Nếu việc để mất đi người sử dụng chỉ là một nỗi đau nhỏ, thì sự thu hẹp của dự án "Stargate" lại là một vết thương chí mạng đối với OpenAI.

Theo các cuộc điều tra của giới truyền thông, tiến độ thực tế của dự án Stargate kém ấn tượng hơn nhiều so với những gì từng được trình bày trong bản trình chiếu PowerPoint.

500 tỷ USD. Mười nhà máy điện hạt nhân. Con đường duy nhất cho nhân loại đến tương lai. Giờ đây, nó đã trở thành một hợp đồng thuê mướn đang bị thu hẹp lại.

Dự án ở Anh quốc đã cho dừng lại. Dự án ở Na Uy đã bị cắt giảm. Căn cứ chủ lực ở Texas đã bị bỏ hoang.

Sam Altman nói đây là một "kiểu suy nghỉ thông thoáng". Các đối tác nói đây là cảnh "đá đổ cái thang sau khi đã qua sông". SoftBank đang tức giận, Oracle đang tính toán, và Microsoft đang âm thầm thu dọn tàn tích.

Ý nghĩa ngầm đằng sau điều này rất rõ ràng: Khi OpenAI bắt đầu thoái thác trách nhiệm về cơ sở hạ tầng, điều đó cho thấy, sẽ mất đi sự kiểm soát cả thế giới vật chất.

Nhịp độ của nguồn vốn, vị trí của các trung tâm điện toán, và sự phối hợp của các đối tác, mọi khâu đều là một cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ.

Tiến độ chậm hơn nhiều so với dự kiến. Trong khi đó, OpenAI đang trải qua một cuộc chảy máu chất xám âm thầm.

Dario Amodei — người sáng lập và CEO của Anthropic — trước đây chính là cựu phó chủ tịch nghiên cứu tại OpenAI.
Ông không chỉ bỏi đi mà còn kéo theo một nhóm các chuyên gia nghiên cứu bảo mật cốt lõi nhất của OpenAI.

Khi nói về việc rời bỏ OpenAI, ông này đã thẳng thắn nói, "Thay vì ở lại để tranh luận về tầm nhìn của người khác, tốt hơn hết là nên đưa những người mình tin tưởng đi cùng và biến tầm nhìn của mình thành hiện thực."

Kiểu ra đi này chưa bao giờ biết sẽ dừng lại. Trong hai năm qua, các thành viên chủ chốt của các nhóm điều chỉnh và bảo mật của OpenAI liên tục nhảy sang công tác với Anthropic.

Tài sản quý giá nhất của một công ty là gì? Không phải số lượng người đăng ký sử dụng, cũng không phải giá trị khi cho định giá. Mà là những người có thể định hình các mô hình thế hệ tiếp theo.

Khi những người này chọn lựa bỏ đi, chính hướng đi đó là câu trả lời rõ ràng nhất.

Anthropic: Từ một "phòng thí nghiệm bảo mật" đến "kỳ lân giá trị nhất"

Con đường vươn lên của Anthropic hoàn toàn khác với câu chuyện thông thường xảy ra ở Thung lũng Silicon.

Nó không bắt đầu bằng việc cho đốt tiền để thu hút người tiêu dùng.
Nó bắt đầu với một bài báo về việc bảo mật AI, và điểm bán hàng của nó là "AI Hiến pháp", khi sử dụng Hiến pháp để hạn chế hành vi của mô hình. Trong một thời gian dài, quan điểm chủ yếu ở Thung lũng Silicon là những người này quá lý tưởng và không thể phát huy lớn mạnh nổi.

Sau đó, Claude 3.5 Sonnet được cho phát hành ra.
Khả năng lập trình của nó vượt trội hơn hẳn GPT-4, khả năng hiểu ngôn ngữ dài hạn của nó vượt xa, và tỷ lệ gây ra ảo giác giảm đi đáng kể.

Gió trong cộng đồng sáng tạo đã đổi chiều chỉ sau một đêm. Trên Reddit, Hacker News và X, cùng một câu xuất hiện khắp nơi: "Tôi đã cho hủy đăng ký ChatGPT Plus và chuyển sang sử dụng Claude".
Không chỉ có một người nói điều này mà là hàng ngàn người đã bỏ đi.

Điều quan trọng hơn là ở khía cạnh doanh nghiệp. Khối lượng cuộc gọi API của Claude trên AWS đã tăng hơn gấp đôi trong 6 tháng vừa qua.

Ngày càng nhiều khách hàng là công ty kinh doanh bắt đầu di chuyển hoạt động kinh doanh cốt lõi của họ từ GPT sang Claude, không phải vì giá rẻ, mà vì đem lại kết quả tốt.

Google đã nhìn thấy ra điều này, vì vậy họ đã không ngừng bỏ vốn để đầu tư. Amazon cũng đã nhìn thấy điều này, vì vậy họ cũng tung tiền để đầu tư. Hai gã khổng lồ đã cam kết tổng cộng 65 tỷ USD, đặt cược không phải vào hiện tại của Anthropic, mà vào khả năng định hình thế hệ AI tiếp theo của nó.

Nhưng liệu rằng OpenAI có thực sự bị thất bại?
Đừng nên vội vàng viết cáo phó cho OpenAI.

Tốc độ phát triển của dòng GPT-5 vẫn rất đáng kinh ngạc. Ngay sau khi GPT-5.5 được cho ra mắt, đã có dấu hiệu của GPT-5.6 đã xuất hiện trong nhật ký của hệ thống.

Codex, với tư cách là một ứng dụn tác nhân thông minh, đang được phát huy toàn diện. Rào cản của hệ thống phát triển không thể bị phá vỡ chỉ sau một đêm.

Một lợi thế khác của OpenAI là ở quy mô. Hàng trăm triệu người đang đăng ký hoạt động hàng tháng, mối giao tiếp đối tác sâu rộng với Microsoft và khách hàng doanh nghiệp trên toàn thế giới — những lợi thế hiện có này sẽ không bị biến mất chỉ vì một tin tức về tài chính nào đó.

Trong lịch sử, việc vượt qua về mặt định giá không có nghĩa là kết quả đã được định đoạt.

Khi Facebook cho niêm yết cổ phiếu vào năm 2012, nhiều người nghĩ rằng giấc mơ xã hội của Google đã tan vỡ. Nhìn lại khi mười năm sau, giao diện tìm kiếm của Google chưa bao giờ thực sự bị đe dọa.

Sự khắc nghiệt của cuộc cạnh tranh AI nằm ở chỗ: Ngai vàng ngày hôm nay có thể không còn giá trị sau vòng cho phát hành ra mô hình tiếp theo.

Nếu nhìn rộng ra, đây không phải là câu chuyện về "ai sẽ thắng và ai sẽ thua".

Đây là câu chuyện về "cấu trúc quyền lực của ngành kỹ nghệ AI đang được cho viết lại"
Hai năm trước đây, OpenAI vốn là ngôi sao duy nhất.
Một năm trước đây, Gemini của Google bắt đầu cho bắt kịp.
Ngày nay, Anthropic đã vươn lên dẫn đầu về mặt giá trị.

Trong khi đó, xAI đang đốt tiền, Meta đang gây ra những xáo trộn, và AI mã nguồn mở đang cho bắt kịp.

Không còn chỉ có một người chiến thắng. AI đang chuyển từ "một siêu cường thống trị" sang "tình trạng nhiều nguồn lực đang cạnh tranh."

Trong cuộc hỗn chiến này, chỉ có một biến số thực sự sẽ quyết định ra kết quả — ai có thể sáng tạo ra mô hình thế hệ tiếp theo trước tiên.

Vấn đề không phải là bài thuyết trình PowerPoint của ai sẽ tốt hơn, cũng không phải ai có nhiều vốn hơn.

AI không phải là phép thuật, nó chỉ là một ngành kỹ nghệ nặng, luôn đòi hỏi một số lượng điện năng khổng lồ, uy tín tuyệt đối và kỷ luật tài chính nghiêm ngặt.

Giá trị 900 tỷ USD của Anthropic về nguyên tắc là thị trường đang đặt cược rằng "khoảnh khắc iPhone" tiếp theo có thể sẽ không nằm trong tay OpenAI.

Tổng hợp: FT, Bloomberg​

Sau khi chậm lại vào cuối năm 2025, tăng trưởng GDP Mỹ tăng tốc trong quý I nhờ chi tiêu công phục hồi.

Số liệu do Cục Phân tích Kinh tế thuộc Bộ Thương mại Mỹ vừa công bố cho biết tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng 2% trong quý I (đã hiệu chỉnh theo cơ sở năm), thấp hơn dự báo trong khảo sát các nhà kinh tế của Reuters (2,3%).

Phần lớn tăng trưởng đến từ chi tiêu của chính phủ phục hồi (tăng 9,3%) sau thời gian đóng cửa hoạt động. Vào quý IV/2025, tăng trưởng kinh tế Mỹ chậm lại ở mức 0,5% do giảm chi ngân sách liên bang.

Ba tháng đầu năm, Mỹ bùng nổ chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu, tăng 8,7%. Tuy nhiên, chi tiêu tiêu dùng - động lực chính của nền kinh tế, tiếp tục chậm lại ở mức 1,6%, so với 1,9% vào quý cuối 2025. Chi tiêu hàng hóa lẫn dịch vụ giảm tốc.


Người tiêu dùng mua sắm tại một siêu thị ở New York ngày 22/1. Ảnh: AFP

Theo Reuters, chi phí sinh hoạt gia tăng khiến đa số người Mỹ không hài lòng với cách Tổng thống Donald Trump điều hành nền kinh tế. Đây là rủi ro chính trị với đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Nhưng với thị trường chứng khoán, giới đầu tư duy trì lạc quan. "Chừng nào nền kinh tế còn tiếp tục tăng trưởng và các công ty có thể tăng lợi nhuận, chúng ta có thể thấy giá cổ phiếu tăng cao, ngay cả khi giá năng lượng và lạm phát tăng", Chris Zaccarelli, Giám đốc đầu tư của Northlight Asset Management, nhận định.

Cục Dự trữ Liên bang (Fed), hôm 29/4 thông báo giữ nguyên lãi suất cơ bản, viện dẫn "mức độ bất ổn cao" phát sinh từ cuộc xung đột Trung Đông. Theo CNN, đa số chuyên gia cảnh báo chiến sự càng kéo dài thì càng gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, dự báo tác động chính xác là điều không dễ dàng.

Carl Weinberg, nhà kinh tế trưởng tại High Frequency Economics, thừa nhận rất khó dự báo tăng trưởng GDP Mỹ. "Cuộc chiến của Tổng thống Trump với Iran đã dẫn đến phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz. Chúng tôi không biết làm thế nào để mô hình hóa tác động của sự kiện đó vì chưa từng thấy điều tương tự", ông nói.

VietBF@sưu tập

Mỗi ngày nhìn vợ vừa già vừa hiếm muộn mà tôi thấy chán ngán chỉ muốn xin ly hôn.
Lấy nhau từ 2 bàn tay trắng, vợ chồng tôi đã từng phải sống trong những phòng trọ nhỏ hẹp, thiếu thốn đủ bề. Nhưng chưa một lần vợ trách cứ chồng. Ngược lại em luôn cùng tôi cố gắng làm lụng để mua được căn nhà riêng. Cứ đi làm về, em lại làm hết mọi việc để cho tôi có thời gian đi làm thêm, tăng thu nhập.

Sau 7 năm kết hôn vợ chồng tôi cũng có được cuộc sống ổn định với căn chung cư cao cấp, xe hơi mà nhiều người từng mơ ước nhưng, vợ chồng thì mãi vẫn chưa có con. Vợ bảo đã đi khám và nguyên nhân hiếm muộn là do cô ấy. Tôi nghĩ bảo làm sao mà cô ấy lại hết lòng vì chồng đến như vậy.

Khi có tất cả mọi thứ thì tôi quyết định ly hôn vì vợ mình vô sinh (Minh họa)
Cũng bởi được Trời thương cho tôi làm kinh tế suôn sẻ. Khi có tiền, tôi chỉ biết đến những cuộc làm ăn tiền tỷ, đến những khoản hoa hồng hấp dẫn và những cô gái trẻ đẹp. Mỗi ngày nhìn vợ vừa già vừa hiếm muộn mà tôi chỉ muốn được ly hôn.

Biết tôi đã thay lòng, vợ chẳng chút níu kéo còn sẵn sàng ký vào đơn ly hôn.

Sau ly hôn, tôi bận với hàng trăm mối quan hệ bên ngoài và những cuộc làm ăn lớn nhỏ mà chẳng thèm quan tâm đến vợ cũ đang sống ra sao. Tôi nhanh chóng cưới vợ mới xinh đẹp, trẻ trung và rất ngọt ngào nhưng chẳng hiểu sao 2 vợ chồng cũng mãi chưa có con.

Thêm điều nữa mà tôi nhận thấy rõ nhất đó chính là từ ngày lấy vợ 2, kinh tế và sự nghiệp của tôi bị lao dốc thấy rõ. Chưa kể, vợ trẻ còn ra sức bòn rút tiền của chồng. Để rồi, ngày phá sản cũng là ngày mà tôi ly hôn vợ thứ hai. Hết sạch tài sản, tôi phải đi làm thuê cho một công ty nhỏ. Cuộc sống hào nhoáng trước đây giờ đã sa sút thảm hại.

Vừa rồi, tôi có cuộc hẹn với khách hàng trước 1 quán cafe ở cổng bệnh viện lớn nọ. Lúc tiễn khách hàng ra về, nhìn qua bên kia đường tôi chợt thấy vợ cũ mang bầu vượt mặt nhưng đang đứng phát cơm trước cổng bệnh viện cùng với 1 đoàn làm từ thiện. Nhìn cô ấy vẫn ăn mặc giản dị giữa trưa nắng, dù bản thân đã thảm hại hơn trước nhưng tôi vẫn sĩ diện tiến lại gần nói ra vài câu mỉa mai:
"Thế nào, rời bỏ tôi ra nay cô đã thảm đến mức này à, phải đi phát cơm từ thiện hộ lấy tí tiền ư?".

Thấy tôi xuất hiện ở đó, vợ cũ tỏ vẻ ngạc nhiên lắm. Chưa kịp đáp trả lại lời tôi nói thì một bà lão là bệnh nhân nhận cơm từ thiện cứ tiến tới nắm tay vợ cũ:
"Cảm ơn chị giám đốc tuần nào cũng đến viện mang cả xe cơm từ thiện tặng những bệnh nhân nghèo như chúng tôi. Chị thật là nữ giám đốc có tấm lòng nhân ái".

Rồi bệnh nhân này quay sang bảo tôi:
"Anh có đói thì cứ lấy 1 suất về mà ăn. Cứ tự nhiên đi".

Vợ cũ chỉ mỉm cười cảm ơn bà lão. Lúc này cô ấy cười bảo:
"Cũng phải cảm ơn anh, nhờ có anh mà tôi mới có nỗ lực phấn đấu để làm chủ doanh nghiệp nhỏ và có được ngày hôm nay".

Nghe vợ cũ nói mà tôi sượng mặt nên đành chuồn thẳng. Thì ra, sau ly hôn cô ấy đã lấy chồng rất giàu làm trong ngành xây dựng và nhanh chóng có con.

Bây giờ tôi mới biết, việc hiếm muộn không phải do vợ mà là do tôi. Đi khám kỹ càng bác sĩ nói tôi có tỷ lệ tinh trùng ít và tỷ lệ tinh trùng sống thấp.

Khi sự hiếm muộn bắt nguồn từ nam giới

Trong nhiều năm, khi nhắc đến hiếm muộn, không ít cặp vợ chồng vẫn nhầm lẫn nguyên nhân chủ yếu đến từ phụ nữ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thực tế cho thấy tỷ lệ vô sinh, hiếm muộn do nam giới chiếm khoảng 40-50% trong tổng số các trường hợp. Điều này đồng nghĩa với việc khả năng sinh sản của người đàn ông đóng vai trò quan trọng không kém trong hành trình tìm kiếm con.

Việc thiếu hiểu biết hoặc chủ quan khiến nhiều cặp vợ chồng chậm trễ trong thăm khám, điều trị, vô tình làm mất đi "thời gian vàng" để can thiệp.

Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến và các trường hợp hiếm muộn ở nam giới cần nên được nhận diện sớm:

- Số lượng tinh trùng thấp (thiểu tinh): Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây hiếm muộn ở nam giới. Khi số lượng tinh trùng trong mỗi lần xuất tinh thấp hơn mức bình thường, khả năng gặp trứng để thụ tinh sẽ giảm đáng kể. Nguyên nhân có thể đến từ rối loạn nội tiết, lối sống không lành mạnh, stress kéo dài hoặc các bệnh lý nam khoa.

- Tinh trùng yếu, di chuyển kém: Không chỉ ở số lượng, chất lượng tinh trùng cũng đóng vai trò quyết định. Tinh trùng cần có khả năng di chuyển linh động để vượt qua quãng đường dài trong cơ thể nữ giới và tiếp cận trứng. Khi tinh trùng di chuyển chậm hoặc bất thường, khả năng thụ thai tự nhiên sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt.

- Tinh trùng dị dạng (bất thường hình thức): Tinh trùng có hình dạng bất thường, đầu to, đuôi ngắn, cấu trúc không hoàn chỉnh – thường khó có khả năng thụ tinh. Tình trạng này có thể liên quan đến yếu tố di truyền, môi trường sống hoặc tiếp xúc với hóa chất độc hại.

- Không có tinh trùng (vô tinh): Đây là tình trạng nghiêm trọng khi trong tinh dịch hoàn toàn không có tinh trùng. Nguyên nhân có thể do tinh hoàn không sản xuất tinh trùng hoặc do tắc nghẽn đường dẫn tinh. Trong nhiều trường hợp, người bệnh không có biểu hiện rõ ràng nên chỉ phát hiện khi đi kiểm tra hiếm muộn.

- Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Đây là bệnh lý khá phổ biến ở nam giới trong độ tuổi sinh sản. Tình trạng này làm tăng nhiệt độ ở tinh hoàn, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng. Nếu không cho điều trị kịp thời, chất lượng tinh trùng có thể bị suy giảm theo thời gian.

- Rối loạn nội tiết tố nam: Hormone testosterone đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất tinh trùng. Khi nội tiết tố bị mất cân bằng, quá trình sinh tinh có thể bị gián đoạn, dẫn đến giảm số lượng và chất lượng tinh trùng.

- Các vấn đề về xuất tinh: Một số nam giới gặp tình trạng xuất tinh ngược dòng, xuất tinh sớm hoặc không xuất tinh được. Những rối loạn này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đưa tinh trùng vào cơ thể nữ giới, làm giảm cơ hội thụ thai tự nhiên.

- Ảnh hưởng từ lối sống và môi trường: Thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia, thức khuya, ít vận động hoặc làm việc trong môi trường nhiệt độ cao, tiếp xúc hóa chất… đều có thể tác động tiêu cực đến chất lượng tinh trùng. Đây là những yếu tố thường bị bỏ qua nhưng lại ảnh hưởng lâu dài đến khả năng sinh sản.

- Tác động của tuổi tác: Không chỉ phụ nữ, nam giới cũng chịu ảnh hưởng của tuổi tác. Khi tuổi càng cao, chất lượng tinh trùng có xu hướng suy giảm, nguy cơ bất thường di truyền cũng tăng lên.

Việc đi khám sớm, kiểm tra song song cả vợ và chồng sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Quan trọng hơn, các cặp đôi cần tiếp cận vấn đề một cách cởi mở, khoa học. Khi được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách, nhiều trường hợp hiếm muộn ở nam giới có thể được cải thiện, mở ra cơ hội làm cha cho nhiều người.

Sưu tầm

videos:
https://photos.app.goo.gl/T6pgRNzCZRZHho5U7

Mỗi năm đến ngày 30/4, mạng xã hội lại rộn ràng. Người thì tự hào, người thì tranh luận, người thì im lặng. Còn tôi – một đứa sinh ra sau chiến tranh, lớn lên trong những câu chuyện đã qua – lại có một cảm giác rất khó gọi tên.
Tụi tôi không trải qua bom đạn, không biết đói khát thời chiến là gì. Những gì biết chỉ là qua sách giáo khoa, qua lời kể của ông bà, cha mẹ. Tụi tôi hiểu hòa bình là điều quý giá. Nhưng có lẽ, cách tụi tôi cảm nhận hòa bình lại khác.
Hòa bình, với tụi tôi, đáng lẽ phải là việc cha mẹ không phải sống xa nhau vì mưu sinh. Là bạn bè không phải mỗi đứa một phương trời, đứa thì Nhật, Hàn, đứa thì châu Âu, có đứa chọn con đường chui lủi, bất hợp pháp, chỉ để tìm một cơ hội sống tốt hơn. Là việc không phải nghe tin ai đó quen biết “mất liên lạc” nơi xứ người.
Hồi còn đi học, tụi tôi được dạy nhiều về những kẻ thù, về những “đế quốc” xa xôi. Nhưng lớn lên, chính những nơi đó lại trở thành điểm đến mơ ước của không ít người xung quanh mình. Nghe thì có vẻ nghịch lý, nhưng đó là thực tế.
Có người nói tụi tôi vô ơn, không trân trọng những gì đã có. Nhưng thật ra, tụi tôi không phủ nhận quá khứ. Chỉ là tụi tôi đang sống trong hiện tại, và tụi tôi nhìn thấy những điều chưa ổn trong chính cuộc sống của mình.
Tụi tôi mong đất nước mạnh hơn – không chỉ trong lời nói, mà trong cơ hội thật sự cho người trẻ. Mong một xã hội mà ở đó, nếu cố gắng, thì có thể sống đàng hoàng ngay trên chính quê hương mình, không phải đánh đổi bằng việc rời bỏ gia đình. Mấy ông giỏi như quán quân Đường Lên Đỉnh Olympia còn không có đất dụng võ, thì huống gì không có ô dù như tụi tôi. Con ông cháu cha nó chiếm hết miếng ngon rồi.
Mỗi dịp 30/4, thay vì tranh cãi đúng sai, có lẽ điều tụi tôi cần chỉ là được lắng nghe. Không phải để phủ nhận lịch sử, mà để nói rằng: tụi tôi cũng yêu đất nước này, theo cách của tụi tôi. Và tụi tôi mong một tương lai mà “hòa bình” không chỉ là không có chiến tranh, mà còn là sự yên tâm để ở lại, để xây dựng, và để sống một cuộc đời tử tế.
Có thể tụi tôi chưa hoàn hảo. Nhưng tụi tôi không vô ơn. Tụi tôi chỉ đang hy vọng – và đôi khi, là đang chật vật với chính những hy vọng đó.
Nguyễn Thắng

Người đàn ông bị cáo buộc đã ôm súng và dao cố xông vào buổi tiệc chiêu đải giới báo chí và âm mưu giết Tổng Thống Donald Trump vào cuối tuần qua, hôm thứ Năm, 30 tháng Tư, chấp nhận tiếp tục được ngồi tù chờ đến ngày xét xử, theo hãng tin AP.

Bị cáo Cole Thomas Allen, 31 tuổi, không đưa ra lời nhận tội hay phủ nhận tội khi ra trước tòa án liên bang hôm thứ Hai, vài ngày sau khi bị cáo buộc ôm súng săn chạy băng qua chốt kiểm soát an ninh bên ngoài phòng khiêu vũ, nơi đang diễn ra buổi tiệc White House Correspondents’ Dinner (WHCD) tại khách sạn Washington Hilton, và cho nổ súng, làm gián đoạn một trong những chương trình thường niên lớn nhất ở Washington, D.C.

Bị cáo Cole Thomas Allen tự chụp hình mình trong phòng khách sạn trước vụ tấn công. (Vòng tròn màu đỏ đánh dấu bằng chứng do DOJ đã vẽ thêm. (Ảnh: DOJ)
Bị cáo Allen tuy bị thương nhưng không phải do bị bắn trong vụ tấn công tối hôm thứ Bảy tuần trước. Một nhân viên đặc vụ Sở Mật Vụ (USSS) đã bị trúng đạn nhưng nhờ có mặc áo chống đạn nên đã sống sót, theo giới chức công lực cho hay. Công tố viên cho biết, họ tin rằng bị cáo Allen đã bắn khẩu súng săn ít nhất là một phát và một nhân viên đặc vụ USSS đã bắn ra 5 phát đạn. Công tố viên chưa xác nhận nhân viên đặc vụ USSS bị thương có phải đã bị trúng đạn của bị cáo Allen hay không vì không thấy có dấu đạn còn sót ở đây.

Trong hồ sơ nộp lên tòa hôm thứ Tư để yêu cầu tiếp tục giam giữ bị cáo Allen, công tố viên cho biết bị cáo này tự chụp hình mình trong phòng khách sạn Washington Hilton, nơi mà ông đã mướn chỉ vài phút trước vụ tấn công, và trang bị bao đạn, bao súng đeo vai và con dao đựng trong bao. Trong thông điệp của bị cáo Allen mà giới chức cho hay có lẽ tiết lộ ra động lực của ông, bị cáo này tự nhận mình là "Kẻ Ám Sát Liên Bang Thân Thiện" và nói bóng gió ông thấy bất bình với một loạt việc mà chính quyền Tổng Thống Trump đã làm.

Tại phiên tòa ngắn ngủi hôm thứ Năm, luật sư bị cáo Allen đồng ý để cho ông tiếp tục bị giam vào lúc này. Trước đó, trong hồ sơ nộp lên tòa án, luật sư của ông đề nghị xin tạm thả ông.

Hôm thứ Hai, bị cáo Allen bị truy tố tội mưu sát tổng thống, vận chuyển vũ khí xuyên tiểu bang và nổ súng khi đang phạm tội ác về bạo lực. Tội mưu sát mang án tù tối đa chung thân, tội vận chuyển vũ khí tối đa 10 năm, còn tội cho nổ súng ít nhất là 10 năm.

Bị cáo Allen, cư dân Torrance, California, là giáo viên và người sáng chế ra trò chơi điện tử nghiệp dư.

Thượng Viện Hoa Kỳ hôm thứ Năm, 30 tháng Tư, đồng loạt cho thông qua một dự luật nghiêm cấm các thượng nghị sĩ giao dịch trên các thị trường cá độ. Quy luật này có hiệu lực ngay lập tức, theo CNBC loan tin ra.

Hành động này xảy ra trong bối cảnh sự gia tăng những mối lo ngại về tình trạng giao dịch nội gián trên các trang web cá độ như Kalshivà Polymarket, bao gồm cả những hợp đồng về các sự kiện có thể có liên quan đến cái chết hoặc tình trạng bạo lực.

Logo và trang chủ của Polymarket, một trang mạng tổ chức chơi cá độ dựa trên tiền điện tử của Hoa Kỳ. (Ảnh: Getty Images)
Vào đầu ngày thứ Năm 30/4/26, một nhóm thành viên Đảng Dân Chủ đã kêu gọi Ủy Ban Giao Dịch Hàng Hóa Tương Lai ban hành một quy định "nhằm ngăn chặn tình trạng giao dịch nội gián và tham nhũng trên thị trường, đồng thời cấm các hợp đồng sự kiện dựa trên kết quả bầu cử, chiến tranh và các hành động quân sự tại Hoa Kỳ hoặc nước ngoài, các sự kiện thể thao, cũng như các hành động của chính phủ mà không phục vụ mục đích để phòng ngừa rủi ro kinh tế chính đáng".

Vào ngày 22/4 vừa qua, trang web Kalshi có thông báo đã cho đình chỉ trương mục và phạt một ứng cử viên Thượng Viện Hoa Kỳ cùng hai ứng cử viên Hạ Viện về hành vi giao dịch nội gián chính trị có liên quan đến chính các chiến dịch tranh cử của họ.

Ngày 23/4, một lthượng sĩ trong Lục Quân Hoa Kỳ bị bắt sau khi bị tố cáo đả sử dụng tin tối mật để chơi cá độ trên mạng và kiếm lời hơn 400,000 USD có liên quan đến vụ đột kích bắt ông Nicolas Maduro, tổng thống Venezuela, theo tin từ Bộ Tư Pháp (DOJ) loan báo ra.

Thượng sĩ Gannon Ken Van Dyke bị buộc tội sử dụng trái phép tin tối mật của chính phủ để kiếm lợi cho bản thân, ăn cắp thông tin tối mật của chính phủ, và một số tội gian lận khác, giới chức DOJ cho hay trong bản cáo trạng được cho công bố hôm thứ Năm, 23/4 vừa qua.

Cả hai công ty Kalshi và Polymarket đều bày tỏ sự ủng hộ dự luật của Thượng Viện.

"Tôi hoan hô Thượng Viện vì đã cho thông qua giải pháp này, nhằm cấm các thượng nghị sĩ và nhân viên của họ tham gia các giao dịch trên các thị trường cá độ", giám đốc điều hành Kalshi, ông Tarek Mansour, có viết trong một bài đăng tải trên nền tảng X.

"Kalshi vốn đã chủ động ngăn chặn các thành viên Quốc Hội và thực thi các biện pháp chống lại hành vi giao dịch nội gián. Đây là một bước tiến tuyệt vời nhằm gia tăng niềm tin vào thị trường của chúng ta thông qua việc thiết lập điều này như một tiêu chuẩn chung của ngành", ông Mansour nói. "Giờ đây, hãy cùng thông qua dự luật này tại Hạ Viện!"

Bên cạnh đó, Polymarket cũng có lên tiếng trên nền tảng X: "Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ điều cấm này. Sổ Tay Quy Tắc và Điều Khoản Dịch Vụ của chúng tôi vốn đã nghiêm cấm các hành vi ất hảo như vậy. Tuy nhiên, việc cho chính thức hóa điều này trở thành luật pháp là một bước tiến quan trọng đối với toàn ngành. Chúng tôi rất sẵn lòng hỗ trợ thúc đẩy tiến trình này với mọi cách thức, nếu có thể".

Hôm 17/3 vừa qua, thượng nghị sĩ Chris Murphy (DC-Connecticut) và dân biểu Greg Casar (DC-Texas) đã giới thiệu ra "Đạo luật Cấm Giao Dịch Sự Kiện Liên Quan Các Hoạt Động Nhạy Cảm Và Chức Năng Liên Bang" (BETS OFF ACT). Đạo luật của lưỡng viện này nhằm mục đích nghiêm cấm các hoạt động cá độ có liên quan đến những hoạt động của chính phủ, chiến tranh, khủng bố, cũng như các kịch bản mà kết quả được kiểm soát từ một cá nhân cụ thể.

album:
https://photos.app.goo.gl/Bk6X3muXrt2XK71j6

Lời Gọi Khẩn Đến Cộng Đồng: Melbourne Không Thờ Ơ Trước Những Giá Trị Lịch Sử Bị Thách Thức

Ngày hôm nay, một sự kiện đáng chú ý đã diễn ra tại khu vực biểu tượng trước ga Flinders Street Station ở Melbourne, Úc Châu. Nguồn cơn bắt đầu từ một lời kêu gọi khẩn cấp lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội, thông báo về việc một nhóm du học sinh Việt Nam đang có kế hoạch tập hợp tại đây để chụp hình với cờ đỏ sao vàng, nhằm ăn mừng ngày 30/4. Ngay lập tức, hàng trăm người Việt tại Melbourne, từ những bậc cao niên đến các bạn trẻ, đã nhanh chóng đáp lại lời kêu gọi, tạo nên một cuộc tập hợp tự phát đầy ấn tượng trong thời gian cực ngắn.

Sự phản ứng nhanh nhạy này không chỉ cho thấy mức độ gắn kết chặt chẽ của cộng đồng người Việt hải ngoại mà còn phản ánh một thực tế sâu sắc: Họ không bao giờ thờ ơ. Ngược lại, họ luôn sẵn sàng lên tiếng và hành động khi cảm thấy những giá trị lịch sử và ký ức đau thương nhưng cũng đầy kiêu hãnh của mình bị thách thức. Với họ, "Máu chảy ruột mềm," nỗi đau mất nước và hành trình tìm tự do là vết sẹo chưa bao giờ lành, và việc công khai ăn mừng "ngày quốc hận" trên mảnh đất tự do này là một hành động xúc phạm không thể chấp nhận.

Tranh Luận Tự Do: Cộng Sản Không Bao Giờ Có Cửa Trước Lý Lẽ Và Sự Thật

Khoảng 7 giờ tối, bầu không khí trước ga Flinders trở nên căng thẳng khi một nhóm du học sinh, mang theo những lá cờ đỏ, bắt đầu xuất hiện và đứng ở phía bên kia đường. Không để cho âm mưu tuyên truyền diễn ra một cách thuận lợi, nhiều người trong cộng đồng đã chủ động tiến đến, chặn họ lại và dùng những lời lẽ ôn hòa nhưng đầy kiên định để khuyên can.

Chứng kiến cảnh tượng này, tôi cũng như bao người khác không thể kìm lòng, đã tiến lại gần và nói chuyện trực tiếp với những người trẻ còn chưa hiểu hết lịch sử ấy: "Mấy cháu qua xứ Úc tự do này rồi, sao còn muốn đem cái bóng ma cộng sản qua đây nữa? Đừng làm chuyện tuyên truyền vô nghĩa cho một chế độ không có tự do."

Nhóm du sinh, ban đầu có vẻ còn khá tự tin vào lý lẽ "Úc là xứ tự do" của mình, liền đáp lại: "Đúng, Úc là xứ tự do, nên chúng cháu có quyền cầm cờ đỏ, đó là tự do ngôn luận của chúng cháu."

Lời đối đáp này như một gáo nước lạnh, không chỉ xúc phạm đến vong linh của bao người đã nằm xuống vì nền tự do của miền Nam Việt Nam mà còn cho thấy một sự ngộ nhận sâu sắc về bản chất của tự do. Tôi không ngần ngại vạch trần sự thật: "Các cháu nói đúng, đây là xứ tự do. Nhưng hãy nhớ cho kỹ: Cờ đỏ là biểu tượng của một chế độ cộng sản, mà bản chất của cộng sản là độc tài, là tước đoạt tự do. Tại sao ở chính nơi không có tự do, các cháu lại muốn ăn mừng cái ngày đã mở đường cho sự mất tự do ấy? Ở đây các cháu có quyền cầm cờ, nhưng đó là nhờ nền dân chủ của Úc, không phải nhờ vào cái chế độ mà lá cờ ấy đại diện."

Lúc này, các thành viên cộng đồng cùng tôi đồng thanh la lớn bằng tiếng Anh: "Vietnamese communist has no freedom! Communist has no freedom!" (Cộng sản Việt Nam không có tự do! Cộng sản không có tự do!). Tiếng hô vang vọng, thu hút sự chú ý của rất nhiều người đi đường và cảnh sát đang làm nhiệm vụ gần đó.

Nhóm du sinh bắt đầu tỏ ra bối rối và cố gắng dùng một chiêu bài quen thuộc ở quê nhà: "Mấy cô chú không được chụp hình chúng cháu, chụp là vi phạm bản quyền đấy! Chúng cháu sẽ kêu công an."

Một câu trả lời ngay lập tức bật ra, ngắn gọn nhưng đủ để bẻ gãy sự uy hiếp ấy: "Cháu ơi, các cháu đang đứng trên đất Úc, không phải Việt Nam. Ở đây chỉ có Cảnh sát (Police) để bảo vệ pháp luật và trật tự, chứ không có 'công an' để răn đe hay bắt người như ở quê nhà đâu nhé cháu. Hãy nhớ cho kỹ sự khác biệt căn bản ấy!"

Nhìn vào gương mặt họ, tôi thấy rõ sự lúng túng và quê quê, như thể họ vừa bị tước đi cái mặt nạ quyền lực ảo mà họ vẫn tưởng mình đang nắm giữ.

Tôi tiếp tục nhấn mạnh: "Các cháu thấy đó, chỉ mới cách đây vài phút, chú nói chuyện với các cháu đàng hoàng, phân tích đúng sai. Các cháu hãy thử nghĩ xem, nếu ở Việt Nam mà chú nói chuyện như thế này, chú chỉ trích hay phản đối điều gì đó, thì có lẽ chú đã bị các cháu cùng lực lượng 'côn an' đánh chú chết rồi. Sự thực là thế, 'Lưỡi không xương nhiều đường lắt léo,' nhưng sự thật thì chỉ có một. Tại sao các cháu lại muốn mang cái văn hóa đàn áp ấy sang đây? Tụi cháu qua Úc, hãy học cách tôn trọng và trân quý cái nền tự do nhân bản này. Cờ vàng ba sọc đỏ kia chính là lá cờ đại diện cho tinh thần của tự do, của một dân tộc không chịu cúi đầu trước độc tài. Còn cờ đỏ, cờ đỏ đó là cờ của chế độ cộng sản, một chế độ mà tự do chỉ là một khái niệm xa xỉ."

Nhiều đứa trong nhóm, chắc là chỉ đi theo theo dạng a dua phong trào, đứng nghe mà không nói được lời nào. Nhóm cầm đầu thấy tình thế quá bất lợi, những lý lẽ ngụy biện của họ hoàn toàn sụp đổ trước sự thật hiển nhiên và sức ép của cộng đồng, liền ra dấu hiệu rút lui.

Bài Học Về Bản Chất Của Tự Do Và Nỗi Đau Lịch Sử Bị Phơi Bày

Câu chuyện còn dài, nhóm du sinh lục đục bỏ đi, có lẽ họ đang tìm một địa điểm khác khuất hơn để chụp hình. Nhưng hành động của họ đã thất bại hoàn toàn. Nó chứng minh một điều: "Nếu công khai tranh luận tự do, bọn cộng sản không bao giờ có cửa." Sự thật và lý lẽ là thứ vũ khí sắc bén nhất để đánh bại những lời ngụy biện.

Sự kiện ngày hôm nay cũng gợi lại những ký ức đau thương về ngày 30/4, một ngày mà với hàng triệu người Việt, đó không phải là ngày "giải phóng" hay "ăn mừng." "Cáo chết để da, người chết để tiếng," những gì đã diễn ra trong suốt mấy chục năm qua dưới chế độ cộng sản là minh chứng rõ ràng nhất cho cái giá của sự mất tự do.

Tôi không ngần ngại nói thẳng: "CHỈ CÓ NGƯỜI NGU VÀ LŨ ÁC QUỶ MỚI ĂN MỪNG 30/4." Lời nói nghe có vẻ khắc nghiệt, nhưng nó phản ánh một sự thật phũ phàng.

Hãy thử nhìn vào một ví dụ tương tự để thấy sự vô lý ấy: Hãy tưởng tượng một chế độ man rợ như Triều Tiên, với sự đói khổ và đàn áp tàn bạo, đi xâm chiếm và phá nát một chế độ văn minh nhân bản, thịnh vượng như Hàn Quốc. Nó đẩy người dân cả nước vào vòng đói khổ suốt mấy chục năm trời, tước đoạt tất cả những quyền tự do căn bản nhất, và làm băng hoại đạo đức của cả một dân tộc. Nếu điều đó xảy ra, và có kẻ lại muốn tổ chức ăn mừng cái ngày xâm chiếm ấy, thì họ khác gì lũ ác ma, ác quỷ đang vui mừng trên nỗi đau của người khác?

Chính cái ngày 30/4/1975 đó, ở chính cái nơi mà chúng tôi đang tập hợp hôm nay, bao người Việt đã phải "chạy trối chết" để tìm đường sang Úc này. Sự kiện này là một vết thương không bao giờ lành trong lòng cộng đồng người Việt tự do tại Úc. "Uống nước nhớ nguồn," chúng tôi không bao giờ quên ơn mảnh đất này đã cưu mang mình, nhưng cũng không bao giờ quên đi nguồn gốc và nỗi đau của mình.

Lời Kết: Chế Độ Có Thể Chiếm Được Chính Quyền, Nhưng Không Bao Giờ Chiếm Được Lòng Dân

Cuối cùng, dù cộng sản đã chiếm được chính quyền, đã thiết lập một chế độ cai trị ở Việt Nam, nhưng họ không bao giờ được chào đón hay dám xuất hiện công khai ở những nơi có Cộng Đồng Người Việt Tự Do sinh sống ở Úc. Sự kiện tại Flinders Street Station hôm nay là một lời khẳng định mạnh mẽ: "Ngọc kia chuốt mãi cũng tròn, sắt kia mài mãi cũng còn nên kim." Sự thật và công lý có thể bị che mờ, nhưng nó không bao giờ bị dập tắt hoàn toàn. Cộng đồng người Việt tự do tại Úc sẽ luôn là ngọn lửa giữ gìn ký ức và đấu tranh cho một tương lai Việt Nam thực sự tự do và dân chủ.

Không hút mật hoa, không cho thụ phấn, một số loài ong lại chọn thịt thối rữa làm nguồn dinh dưỡng chủ yếu. Điều đáng kinh ngạc là chúng vẫn có thể tạo ra mật ong, hé lộ cơ chế tiến hóa đặc biệt hiếm thấy trong thế giới tự nhiên.

Trong thế giới tự nhiên, loài ong từ lâu đã được xem là biểu tượng của sự gắn bó với hoa cỏ, mật ngọt và quá trình cho thụ phấn. Hình ảnh những đàn ong cần mẫn đang bay lượn giữa vườn hoa dường như đã ăn sâu vào nhận thức của con người. Tuy nhiên, khoa học gần đây đã hé lộ ra một thực tế hoàn toàn trái ngược, khi một loài ong đặc biệt lại lựa chọn nguồn thức ăn mà ít ai có thể tưởng tượng ra: thịt bị thối rữa.

Những loài ong này thuộc nhóm Trigona, một nhóm ong không có ngòi đốt với khoảng 32 loài khác nhau. Trong số đó, 3 loài được phát hiện ra tại Costa Rica đã hình thành ra một chiến lược sinh tồn độc đáo khi gần như từ bỏ hoàn toàn nguồn thức ăn truyền thống là hoa, để chuyển sang khai thác xác động vật đã phân hủy.

Không giống các loài ong mật thông thường khác, những con "ong kền kền" này không bay đi tìm mật hoa mà cho sử dụng khứu giác thật nhạy bén để phát hiện ra xác chết từ khoảng cách xa. Khi tìm thấy nguồn thức ăn, chúng sử dụng hàm chuyên biệt để cắt nhỏ thịt ra, sau đó mang về tổ qua các giỏ đựng ở chân, vốn là cấu trúc mà các loài ong khác dùng để chứa phấn hoa.

Dù có chế độ ăn uống khác biệt hoàn toàn, hành vi xã hội của chúng lại không quá khác so với các loài ong quen thuộc. Chúng vẫn tổ chức tụ họp thành đàn, xây tổ, lưu trữ thức ăn và nuôi dưỡng ấu trùng. Tuy nhiên, thay vì cung cấp phấn hoa giàu dinh dưỡng, chúng lại nuôi con bằng nguồn protein từ thịt phân hủy.

Điều khiến cho giới khoa học đặc biệt quan tâm không chỉ nằm ở hành vi ăn uống kỳ lạ, mà còn ở khả năng xử lý một nguồn thức ăn chứa đầy rủi ro. Thịt thối rữa có chứa vô số vi khuẩn và độc tố, vốn có thể gây ra chết người đối với nhiều loài sinh vật. Tuy nhiên, ong kền kền đã tiến hóa một cơ chế nhằm bảo vệ tốt hiệu quả thông qua hệ vi sinh vật trong cơ thể.

Chúng có khứu giác nhạy bén để tìm kiếm xác chết từ xa và có cấu tạo hàm dưới chuyên biệt để có thể dễ dàng cho cắt thịt.
Một cuộc nghiên cứu được cho công bố vào năm 2021 đã chỉ ra rằng hệ vi sinh vật trong bao tử của những loài ong này hoàn toàn khác biệt so với các loài ong ăn thực vật. Đáng chú ý, chúng có chứa các vi khuẩn ưa axit có khả năng cho phân giải thịt và đồng thời bảo vệ cho cơ thể tránh khỏi các mầm bệnh nguy hiểm.

Điều thú vị là những loại vi khuẩn này cũng xuất hiện trong bao tử của các loài động vật ăn xác nổi tiếng như kền kền hay linh cẩu. Sự tương đồng này cho thấy một hiện tượng tiến hóa hội tụ, khi các loài sinh vật tuy rất khác nhau nhưng lại hình thành ra những giải pháp sinh học tương tự để thích nghi với cùng một nguồn thức ăn khá độc đáo này.

Theo các chuyên gia nghiên cứu, chính nhờ ở hệ vi sinh đặc biệt này là chìa khóa giúp cho loại ong kền kền không chỉ sinh tồn được mà còn lớn mạnh trong môi trường chứa đầy vi khuẩn độc hại. Điều đó cho phép chúng tận dụng nguồn dinh dưỡng mà hầu hết các loài khác không thể khai thác ra.

Một câu hỏi được đặt ra là: nếu không ăn mật hoa, liệu chúng có còn sản xuất mật ong nữa hay không? Câu trả lời là có, nhưng loại "mật ong" này chắc chắn sẽ không giống với những gì mà con người chúng ta thấy quen thuộc. Dù quá trình sản xuất vẫn xảy ra bình thường, nguồn nguyên liệu đầu vào có sự khác biệt khiến cho sản phẩm cuối cùng luôn mang những đặc tính hoàn toàn riêng biệt.

Sự phát hiện về loại ong kền kền không chỉ mở rộng kiến thức hiểu biết của con người về sự đa dạng trong ngành sinh học, mà còn cho thấy mức độ linh động đáng kinh ngạc của quá trình tiến hóa. Trong khi phần lớn các loài ong phụ thuộc vào hoa, một số ít đã tìm ra con đường hoàn toàn khác để có thể sinh tồn.

Dù chế độ ăn uống hoàn toàn khác biệt, hành vi của chúng vẫn giống loài ong bình thường: mang thịt về tổ, cất giữ để nuôi ong non và sử dụng túi ở chân để vận chuyển thức ăn.
Trong bối cảnh các biến đổi về môi trường và sự suy giảm của nhiều loài ong thụ phấn, những cuộc nghiên cứu loài này càng trở thành một khám phá quan trọng. Chúng sẽ giúp cho con người hiểu rõ hơn về khả năng thích nghi của các sinh vật, từ đó có thể đưa ra các chiến lược để bảo tồn có hiệu quả tốt hơn.

Tuy nhiên, dù có thể tạo ra mật ong, loài ong này vẫn khiến cho nhiều người cảm thấy e dè khi nghĩ đến nguồn gốc thực sự của nó. Ý tưởng về một loại mật được tạo ra từ thịt thối rữa chắc chắn không phải là điều dễ chấp nhận đối với số đông trong chúng ta.

Dẫu vậy, trong thế giới tự nhiên, những điều kỳ lạ đôi khi lại chính là sự chứng minh rõ ràng nhất cho sự sáng tạo vô hạn của tiến hóa. Và ong kền kền, với chế độ ăn uống độc đáo cùng hệ sinh học đặc biệt, chính là một ví dụ điển hình cho điều đó.

Kiến thức khoa học luôn vận động và đổi mới, đòi hỏi con người phải liên tục học hỏi để không bị đào thải từ những quan niệm lổi thời, cũ.(Minh họa)
Ngày nay, vitamin nhóm B được xem là một trong những nhóm dưỡng chất quan trọng nhất đối với cơ thể con người, tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, hoạt động thần kinh, tạo máu và duy trì nhiều chức năng sinh học thiết yếu.

Tuy nhiên, ít có ai biết rằng hệ thống đánh số của nhóm vitamin này từng khác xa so với hiện tại. Trong giai đoạn đầu nghiên cứu về dinh dưỡng, giới khoa học đã liên tục phát hiện ra những hợp chất mới và tạm thời xếp chúng vào "gia đình vitamin B" theo đúng thứ tự đã được tìm thấy.

Điều đó đã dẫn đến sự xuất hiện của hàng loạt cái tên như vitamin B4, B8, B10 hay B11. Nhưng cùng với sự phát triển không ngừng của khoa học, nhiều chất sau đó đã bị loại bỏ ra khỏi danh sách chính thức vì không còn đáp ứng tiêu chuẩn của một dạng vitamin.

Theo định nghĩa hiện đại, vitamin là những hợp chất hữu cơ thiết yếu mà cơ thể không thể tự cho tổng hợp đủ số lượng cần thiết, buộc phải cho bổ sung từ thực phẩm hoặc nguồn khác ở bên ngoài.

Đây chính là lý do khiến cho một số "vitamin B" cũ dần dần bị gạch tên ra.

Sự vắng mặt của các số hiệu như B4, B8, B10 và B11 trong nhóm vitamin B là kết quả của quá trình cho cập nhật theo tiêu chuẩn nghiên cứu khoa học.
Trong số đó, vitamin B4 là một trường hợp khá nổi tiếng. Chất này thực chất là adenine, một thành phần quan trọng cấu tạo ra tế bào DNA và ARN. Tuy nhiên, cơ thể con người có khả năng tự tổng hợp adenine nên nó không còn được xem là vitamin theo tiêu chuẩn hiện đại.

Dù vậy, trong lĩnh vực dược phẩm, tên gọi "vitamin B4" vẫn còn được cho sử dụng ở một số nơi như một thói quen lịch sử, đặc biệt trong các loại thuốc hỗ trợ gia tăng bạch cầu.

Một trường hợp khác là vitamin B8, tức là inositol. Đây là hợp chất có vai trò trong tín hiệu tế bào và chuyển hóa chất béo. Tuy nhiên, cơ thể người cũng có khả năng tự tạo ra inositol nên giới khoa học không còn xếp nó vào nhóm vitamin thiết yếu.

Dù đã bị loại bỏ ra khỏi danh sách chính thức, inositol vẫn được cho nghiên cứu rộng rãi trong các lĩnh vực có liên quan đến thần kinh, chuyển hóa và sức khỏe về sinh sản. Chính vì vậy, nhiều người làm công tác dinh dưỡng lâu năm vẫn quen miệng gọi nó là vitamin B8.

Trong khi đó, vitamin B10 và B11 lại là những trường hợp gây nhầm lẫn về phân loại. Sau quá trình nghiên cứu sâu hơn, giới khoa học nhận thấy chúng thực chất chỉ là các dạng có liên quan hoặc hỗn hợp của vitamin B9, còn gọi là axit folic hay folate.

Do bị xem là trùng lặp về bản chất hóa học và chức năng, các tên gọi riêng này dần dần đã bị loại bỏ ra khỏi hệ thống cho phân loại chính thức.

Lịch sử của vitamin nhóm B phản ảnh ra rõ cách thức mà hệ thống khoa học đang được vận hành. Những kiến thức từng được xem là đúng ở một thời điểm có thể bị cho điều chỉnh lại hoặc cho thay đổi hoàn toàn khi có xuất hiện ra thêm dữ kiện mới.

Trong lĩnh vực dinh dưỡng, điều này xảy ra khá thường xuyên. Trước đây, từng có quan niệm cho rằng con người chỉ nên bổ sung calcium trước 36 tuổi vì sau độ tuổi này xương sẽ không còn hấp thụ có hiệu quả. Tuy nhiên, các cuộc nghiên cứu hiện đại đã bác bỏ nhận định đó.

Vitamin nhóm B cũng trải qua quá trình cho sàng lọc tương tự. Ban đầu, giới khoa học chủ yếu dựa trên việc quan sát và phát hiện sơ bộ để cho đặt tên. Nhưng khi kỹ thuật sinh học, hóa sinh và y học có nhiều bước phát triển mạnh hơn, họ bắt đầu hiểu rõ bản chất thật sự của từng hợp chất.

Kết quả là danh sách vitamin B ngày nay chỉ còn lại có 8 thành viên chính thức gồm B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9 và B12.

Dù vậy, sự biến mất của những cái tên như B4 hay B8 không có nghĩa các chất này là vô dụng. Trái lại, nhiều hợp chất từng bị cho loại bỏ ra khỏi danh sách vitamin vẫn giữ vai trò về sinh học quan trọng trong cơ thể con người.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ cơ thể có thể tự sản xuất ra chúng hoặc chúng không còn đáp ứng đầy đủ định nghĩa nghiêm ngặt của một loại vitamin thiết yếu.

Câu chuyện về những "con số bị mất tích" trong vitamin nhóm B cũng cho thấy khoa học không phải hệ thống cố định và bất biến. Những gì được xem là chân lý hôm nay hoàn toàn có thể được cập nhật hoàn toàn khác trong tương lai.

Với tốc độ phát triển không ngừng của y học hiện đại, không loại trừ khả năng sẽ còn nhiều khái niệm về dinh dưỡng tiếp tục sẽ được cho điều chỉnh lại trong những năm sắp tới.

Và đôi khi, chỉ từ một chi tiết nhỏ như việc thiếu vài con số trong tên vitamin, người ta lại có cơ hội nhìn thấy cả hành trình thay đổi đầy thú vị của khoa học này trong suốt hàng thế kỷ.